Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 39

Devanagari script

पापमोचनतीर्थे तु स्नातः सत्संगतो द्विजः । पापराशिर्विनष्टोऽस्य निष्पापः समभूत्क्षणात्

Transliteration

pāpamocanatīrthe tu snātaḥ satsaṃgato dvijaḥ | pāparāśirvinaṣṭo'sya niṣpāpaḥ samabhūtkṣaṇāt

Translation

ପାପମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସତ୍ସଙ୍ଗ ପାଇ ସେ ଦ୍ୱିଜର ପାପରାଶି ନଷ୍ଟ ହେଲା; ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ନିଷ୍ପାପ ହେଲା।

Word by Word

• पापमोचनतीर्थे: at the sin-removing tīrtha
• पापमोचनतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + मोचन (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (‘पापस्य मोचनं यत् तीर्थम्’ = sin-removing ford)

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• स्नातः: having bathed
• स्नातः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (having bathed)

• सत्संगतः: associated with the good
• सत्संगतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + संगत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सतां संगतः’ = associated with the good)

• द्विजः: the Brahmin
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पापराशिः: heap of sins
• पापराशिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + राशि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पापानां राशिः’ = heap of sins)

• विनष्टः: was destroyed
• विनष्टः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) → विनष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे (was destroyed); उपसर्गः ‘वि’

• अस्य: of him, his
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (Pronoun), पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• निष्पापः: sinless
• निष्पापः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्/निः-पूर्वक-तत्पुरुषसदृशः (free from sin)

• समभूत्: became
• समभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः ‘सम्’

• क्षणात्: in a moment, instantly
• क्षणात्: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; कालवाचक-पञ्चमी (within/from a moment)

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa Ayodhyāmāhātmya dialogic style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pāpamocana Tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa interlocutor (vipra).

Visual Art Cues

Scene: At a river-ghāṭ, the brāhmaṇa enters the water at Pāpamocana; dark smoke-like pāpa imagery dissolves into light; sādhus stand chanting; the water glows.

Characters & Entities

• Pāpamocana Tīrtha
• sat-saṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-snānā combined with sat-saṅga can annihilate even accumulated sin, revealing the compassion embedded in sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pāpamocana Tīrtha in Ayodhyā is directly praised as a sin-destroying sacred bathing place.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at Pāpamocana Tīrtha, along with sat-saṅga (keeping good company).