Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 10

Devanagari script

अत्र स्नानेन सर्वेषामस्माकं विगतं रजः । महदाश्चर्यमेतस्य दृष्ट्वा कुंडस्य विस्मिताः । सर्वे वयं सुरश्रेष्ठ कृपया त्वमतो वद

Transliteration

atra snānena sarveṣāmasmākaṃ vigataṃ rajaḥ | mahadāścaryametasya dṛṣṭvā kuṃḍasya vismitāḥ | sarve vayaṃ suraśreṣṭha kṛpayā tvamato vada

Translation

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବାରୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ରଜ (କଳୁଷ) ଦୂର ହୋଇଗଲା। ଏହି କୁଣ୍ଡର ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆମେ ବିସ୍ମିତ। ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୃପାକରି ତେଣୁ କହନ୍ତୁ।

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable), देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• स्नानेन: by bathing
• स्नानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• विगतम्: gone, removed
• विगतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + गम् (धातु) → विगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (rajaḥ-विशेषण)

• रजः: dust/impurity
• रजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (āścaryam-विशेषण)

• आश्चर्यम्: wonder
• आश्चर्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एतस्य: of this
• एतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Non-finite verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having seen’

• कुण्डस्य: of the pond
• कुण्डस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• विस्मिताः: astonished
• विस्मिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + स्मि (धातु) → विस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (sarve vayaṃ इत्यस्य विशेषण)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सुरश्रेष्ठ: O best of gods
• सुरश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी: सुराणां श्रेष्ठः)

• कृपया: out of compassion
• कृपया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; हेतौ/करणे (by/through compassion)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अतः: therefore
• अतः: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थे (therefore)

• वद: speak/tell
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kuṇḍa (unnamed in excerpt)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Devas, astonished, speak earnestly to Brahmā; their bodies glow, indicating rajas removed; the kuṇḍa behind them shimmers as the source of the miracle.

Characters & Entities

• Devas
• Brahmā (implied as addressed authority)
• Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even exalted beings acknowledge transformation through tīrtha-snāna and seek compassionate instruction for deeper understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Ayodhyā kuṇḍa whose bathing removes rajas (defilement) and produces a wondrous effect.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at this kuṇḍa is explicitly stated as removing impurity.