Adhyaya 98

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चंडेश्वरमिति श्रुतम् । सोमेशाद्वायवे भागे धनुषां षष्टिभिः स्थितम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାଦେବୀ, ‘ଚଣ୍ଡେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେହି ସ୍ଥାନ ସୋମେଶ୍ୱରଠାରୁ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଷାଠିଏ ଧନୁଷ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 2

दिव्यं लिंगं महादेवि सर्वपातकनाशनम् । तत्पूर्वे तु युगे ख्यातं मनोः स्वायंभुवांतरे

ହେ ମହାଦେବୀ, ଏହା ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ—ସମସ୍ତ ପାତକର ନାଶକ। ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 3

त्रेतायुगमुखे देवि पृथिव्या संप्रतिष्ठितम् । पूर्वमन्वंतरे चास्मिंल्लिङ्गं पृथ्वीश्वरं प्रिये

ତ୍ରେତାୟୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ହେ ଦେବୀ, ଏହା ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ଏହି ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ପ୍ରିୟେ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ‘ପୃଥ୍ୱୀଶ୍ୱର’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଥିଲା।

Verse 4

पुनश्चंद्रेण तत्प्राप्तं लिंगं चंद्रेश्वरं प्रिये । ब्रह्महत्यादिपापानां नाशनं पुण्यवर्द्धनम्

ପୁନର୍ବାର, ପ୍ରିୟେ, ସେହି ଲିଙ୍ଗ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ‘ଚନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର’ ନାମେ ପରିଚିତ ହେଲା। ଏହା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପ ନାଶ କରେ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ।

Verse 5

तं दृष्ट्वा मानवो देवि सप्तजन्मसमुद्भवैः । मुच्यते कल्मषैः सर्वैः कृतकृत्यस्तु जायते

ହେ ଦେବୀ, ତାହାକୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମାନବ ସାତ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 6

देव्युवाच । कथं पृथ्वीश्वरं ख्यातं तल्लिंगं पाप नाशनम् । कथं पुनः समाख्यातं चन्द्रेश्वरमिति प्रभो । एतद्विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुकामाहमादरात्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ପାପନାଶକ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ‘ପୃଥ୍ୱୀଶ୍ୱର’ ନାମେ କିପରି ଖ୍ୟାତ ହେଲା? ଏବଂ ପୁନଃ ‘ଚନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର’ ବୋଲି କିପରି କୁହାଗଲା? ଏହା ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ; ମୁଁ ଆଦରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 7

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथा पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते जंतुस्त्रिविधैः कर्मबन्धनैः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୁଁ ପାପପ୍ରଣାଶିନୀ କଥା କହିବି। ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଜୀବ କର୍ମର ତ୍ରିବିଧ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 8

आसीत्पूर्वं महादेवि दैत्यभारार्द्दिता मही साऽधो व्रजंती सहसा गोरूपा संबभूव ह

ପୂର୍ବକାଳରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଭାରରେ ପୀଡିତ ପୃଥିବୀ ତଳକୁ ଧସିଯାଉଥିଲା; ସେତେବେଳେ ସେ ହଠାତ୍ ଗୋରୂପ ଧାରଣ କଲା।

Verse 9

इतस्ततो धावमाना न लेभे निर्वृतिं क्वचित् । ततो वर्षशते पूर्णे भ्रममाणा क्वचित्क्वचित्

ସେ ଏଠି ସେଠି ଦୌଡ଼ିଲା, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା ନାହିଁ। ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ ବିତିଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଥାଉଁଥାଉଁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲା।

Verse 10

आससाद महाक्षेत्रं प्रभासमिति विश्रुतम् । देवदानवगंधर्वैः सेवितं पापनाशनम्

ସେ ‘ପ୍ରଭାସ’ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ସେହି ମହାକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଯାହା ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏବଂ ପାପନାଶକ।

Verse 11

तत्र स्थित्वा महाक्षेत्रे कृत्वा मनसि निश्चयम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास भक्त्या परमया युता

ସେହି ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ ରହି, ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ପରମ ଭକ୍ତିସହିତ ସେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା।

Verse 12

वर्षाणां च शतं साग्रं कृते तपसि दुश्चरे । तुतोष भगवान्रुद्रो धरित्रीं वाक्यमब्रवीत्

ଦୁର୍ଗମ ତପସ୍ୟାରେ ଶତବର୍ଷରୁ କିଛି ଅଧିକ ସମୟ ବିତିଗଲା ପରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଧରିତ୍ରୀଙ୍କୁ ବାଣୀ କହିଲେ।

Verse 13

देवि विश्वंभरे सर्वं तपः सुचरितं त्वया । मा शोकं कुरु कल्याणि भविष्यति तवेप्सितम्

ଦେବି ବିଶ୍ୱମ୍ଭରେ, ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ସୁଚରିତ ଭାବେ ସମ୍ୟକ୍ କରିଛ। କଲ୍ୟାଣି, ଶୋକ କରନି—ତୁମ ଇପ୍ସିତ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 14

दैत्या नाशं गमिष्यंति विष्णुना निहता भुवि । भवित्री त्वं महादेवि दैत्यभारविवर्जिता

ଦୈତ୍ୟମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇ ନାଶକୁ ଯିବେ। ମହାଦେବି, ତୁମେ ଦୈତ୍ୟଭାରରୁ ମୁକ୍ତା ହେବ।

Verse 15

इदं त्वया स्थापितं यल्लिंगं परमशोभनम् । धरित्रीनाम्ना विख्यातं लोके ख्यातिं गमिष्यति

ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଏହି ପରମ ଶୋଭନ ଲିଙ୍ଗ ‘ଧରିତ୍ରୀ’ ନାମରେ ଲୋକେ ବିଖ୍ୟାତ ହୋଇ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ।

Verse 16

अत्राहं संस्थितो नित्यं लिंगरूपी महाप्रभुः । स्थास्यामि कल्पेकल्पे वै नृणां पापापहारकः

ଏଠାରେ ମୁଁ ଲିଙ୍ଗରୂପୀ ମହାପ୍ରଭୁ ନିତ୍ୟ ସଂସ୍ଥିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାପ ହରଣ କରିବି।

Verse 17

मूर्त्यष्टकसमायुक्तो लिंगे ऽस्मिन्संस्थितः सदा । नृणां नाशयिता पापं पूर्वजन्मशतार्जितम्

ଅଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିସହ ସମାୟୁକ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ସଦା ସଂସ୍ଥିତ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶତଶତ ପୂର୍ବଜନ୍ମାର୍ଜିତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 18

भाद्रे कृष्णतृतीयायां यश्चैतं पूजयिष्यति । सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्स्यत्यसंशयम्

ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଯେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଇବ।

Verse 19

सर्वतीर्थाभिषेकस्य सर्वेषां दानकर्मणाम् । भविष्यति फलं तस्य लिंगस्यैवास्य पूजनात्

ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ମାତ୍ର ପୂଜା କରିଲେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦାନକର୍ମରୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 20

धनुषां षोडशं यावत्समंतात्परिमंडलम् । क्षेत्रमस्य समाख्यातं प्राणिनां मुक्तिदायकम्

ଚାରିଦିଗରେ ଷୋଳ ଧନୁ ମାପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ବୃତ୍ତାକାର ପରିମଣ୍ଡଳ କୁହାଯାଇଛି; ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

Verse 21

तस्मिन्मृताः प्राणिनो ये कामतो वाप्यकामतः । कृमि कीटसमा वापि ते यांति परमां गतिम्

ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମରନ୍ତି—ଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ଅନିଚ୍ଛାରେ—କୃମି କୀଟ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 22

यो दद्यात्काञ्चनं मेरुं कृत्स्नां वाऽपि वसुन्धराम् । यः पूजयति पृथ्वीशं स तयोरधिकः स्मृतः

ଯେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ମେରୁ ପର୍ବତ କିମ୍ବା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପୃଥ୍ୱୀଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ମୃତ ହୁଏ।

Verse 23

ईश्वर उवाच । इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्रैवांतरधीयत । पृथिवीश्वरनामाभूत्तत्प्रभृत्येव शंकरः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏଭଳି ବର ଦେଇ ଦେବ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ସେହିଦିନଠାରୁ ଶଙ୍କର ‘ପୃଥିବୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 24

पुनरस्मिन्महाकल्पे वाराह इति विश्रुते । कदाचिद्दक्षशापेन क्षीणश्चन्द्रो बभूव ह

ପୁନର୍ବାର ‘ବାରାହ କଳ୍ପ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ମହାକଳ୍ପରେ, ଏକଦା ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୀଣ ହେଲା।

Verse 25

पपात भूतले देवि यक्ष्मणा पीडितः शशी । क्षेत्रं प्रभासमासाद्य तन्महोदधिसंनिधौ

ହେ ଦେବୀ! ଯକ୍ଷ୍ମାରେ ପୀଡିତ ଶଶୀ ଭୂତଳରେ ପତିତ ହେଲା; ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ମହାସମୁଦ୍ର ସନ୍ନିଧିରେ ରହିଲା।

Verse 26

दृष्ट्वा पृथ्वीश्वरं लिंगं सप्रभावं महाप्रभम् । तत्पूजानिरतो भूत्वा वर्षाणां तु सहस्रकम्

ପ୍ରଭାବମୟ ଓ ମହାପ୍ରଭ ଥିବା ପୃଥିବୀଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି, ସେ ତାହାର ପୂଜାରେ ନିରତ ହୋଇ ପୂରା ଏକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ରହିଲା।

Verse 27

अतपत्स तपो रौद्रं शीर्णपर्णांबुभक्षकः । यतः समभवद्दीप्त्या सर्वाह्लादकरः शशी

ସେ ଝରା ପତ୍ର ଓ ଜଳକୁ ଆହାର କରି ଘୋର ତପ କଲା; ସେହି ତପର ଫଳରେ ଶଶୀ ପୁନର୍ବାର ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାଳା ହେଲା।

Verse 28

तल्लिंगस्यैव माहात्म्यात्ततश्चंद्रेश्वरोऽभवत् । तस्य लिंगस्य माहात्म्याच्चंद्रमा गतकल्मषः

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ସେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏବଂ ସେହି ଲିଙ୍ଗର ମହିମାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା କଲ୍ମଷମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 29

अवाप सिद्धिमत्युग्रां स्पर्शलिंगप्रकाशिनीम् । सोमनाथेति यां प्राहुः प्रसिद्धां लिंगरूपिणीम्

ସେ ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ—ଯେ ସ୍ପର୍ଶଲିଙ୍ଗର ପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶ କରେ, ଲିଙ୍ଗରୂପିଣୀ, ଏବଂ ‘ସୋମନାଥ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 30

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चन्द्रदैवतम् । श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति

ଏହିପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବତାଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହାଗଲା। ଏହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ଏବଂ ଆରୋଗ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 98

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां पृथ्वीश्वर माहात्म्यवर्णनंनामाष्टनवतितमोध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ମଧ୍ୟଯାତ୍ରା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ‘ପୃଥ୍ୱୀଶ୍ୱର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟନବତିତମ (୯୮ତମ) ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।