Adhyaya 8

Verse 1

देव्युवाच । पुनः कथय देवेश माहात्म्यं लोकशंकर । श्रीसोमेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम् । ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यं तथात्र त्रितयं वद

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବେଶ, ହେ ଲୋକଶଙ୍କର! ସର୍ବପାପନାଶକ ଶ୍ରୀସୋମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପୁନଃ କହନ୍ତୁ। ଏବଂ ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଈଶ—ଏହି ତ୍ରିଦେବ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा मम गोप्यं पुरातनम् । तस्मिंल्लिंगे च यद्वृत्तमाश्चर्यं परमं महत्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏକାଗ୍ର ମନେ ମୋର ଏହି ପୁରାତନ ଗୁହ୍ୟ କଥା ଶୁଣ; ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା ପରମ ମହାନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

Verse 3

षष्टिकोटि सहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । तस्मिंल्लिंगे प्रविष्टानि ते घृताहुतिरिवानले

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଋଷିମାନଙ୍କ ଷଷ୍ଟି କୋଟି ସହସ୍ର ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଘୃତାହୁତି ଢାଳାଯାଏ।

Verse 4

सिद्धिर्वृद्धिस्तथा तुष्टिरृद्धिः पुष्टिस्तु पंचमी । कीर्तिः शांतिस्तथा लक्ष्मीस्तस्मिंल्लिंगे समुत्थिता

ସେହି ଲିଙ୍ଗରୁ ସିଦ୍ଧି, ବୃଦ୍ଧି, ତୁଷ୍ଟି, ଋଦ୍ଧି ଏବଂ ପଞ୍ଚମୀ ପୁଷ୍ଟି ଉଦ୍ଭବିଲା; ତଥା କୀର୍ତ୍ତି, ଶାନ୍ତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 5

सप्तकोट्यस्तु मंत्राणां सिद्धीनां चैव संभवः । दिव्ययोगरसाश्चान्ये दिव्यौषधिरसायनाः

ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ରୋତରୁ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି—ସପ୍ତକୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ—ଏବଂ ସିଦ୍ଧିଲାଭର ସମ୍ଭାବନା ଉଦ୍ଭବେ; ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଯୋଗରସ ଓ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି-ରସାୟନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Verse 6

गारुडं भूततंत्रं च खेचर्यो व्यंतरीस्तथा । ते सर्वे सह योगेन तस्माल्लिंगात्समुत्थिताः

ଗାରୁଡ ବିଦ୍ୟା, ଭୂତତନ୍ତ୍ର, ତଥା ଖେଚରୀ ଓ ବ୍ୟନ୍ତରୀ—ଏ ସମସ୍ତେ ଯୋଗଶକ୍ତି ସହିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 7

अन्याश्चैव तु याः काश्चित्सिद्धयोऽष्टौ प्रकीर्तिताः । ताः सर्वाः सह लिंगेन तस्मात्स्थानात्समुत्थिताः

ଅନ୍ୟ ଯେ କୌଣସି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ—ବିଶେଷତଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧି—ସେ ସମସ୍ତେ ଲିଙ୍ଗ ସହିତ ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ଉଦ୍ଭବିଲେ।

Verse 8

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासमाहात्म्ये श्रीसोमेश्वरैश्वर्यवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଶ୍ରୀ ସୋମେଶ୍ୱର ଐଶ୍ୱର୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 9

अन्यद्देवि प्रवक्ष्यामि अत्र सिद्धिं गतास्तु ये । ममांशसंभवाः प्राप्ता अस्मिंल्लिंगे लयं गताः

ହେ ଦେବୀ, ଆଉ ଏକ କଥା କହୁଛି—ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିବାମାନେ ମୋର ଅଂଶଜ; ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ଆସି ଲୟ ପାଇଲେ।

Verse 10

विमला दंडिकाश्चैव सप्तैते कुत्सिकाः स्मृताः । अस्मिंल्लिंगे पुरा सिद्धा योगात्पाशुपतान्मम

ବିମଳା ଓ ଦଣ୍ଡିକା—ଏହି ସାତଜଣ ‘କୁତ୍ସିକା’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ। ପୁରାତନେ ମୋର ପାଶୁପତ-ଯୋଗରେ ସେମାନେ ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 11

रुद्रो विप्रस्तथा दानश्चंद्रो मन्थोऽवलोककः । सूर्यावलोकश्चेति गार्गेयाः सप्त कीर्त्तिताः

ରୁଦ୍ର, ବିପ୍ର, ଦାନ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମନ୍ଥ, ଅବଲୋକକ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାବଲୋକ—ଏହି ସାତଜଣ ‘ଗାର୍ଗେୟ’ ଭାବେ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 12

सोमेश्वरे च ते सिद्धाः प्रभासे वरवर्णिनि । मूकमन्यः शिवश्चैव प्रकाशः कपिलस्तथा

ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ପ୍ରଭାସର ସୋମେଶ୍ୱରରେ ସେମାନେ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ। (ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ମୂକ, ମନ୍ୟ, ଶିବ, ପ୍ରକାଶ ଓ କପିଳ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 13

सत्कुलः कर्णिकारश्च पौरुषेयाः प्रकीर्त्तिताः । सोमेश्वरे पुरा सिद्धाः प्रभासे पापनाशने

ସତ୍କୁଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାର ‘ପୌରୁଷେୟ’ ଭାବେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ପାପନାଶକ ପ୍ରଭାସର ସୋମେଶ୍ୱରରେ ସେମାନେ ପୁରାତନେ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 14

युगेयुगे पुरा सिद्धास्तस्मिंल्लिंगे प्रिये मम । एते चान्ये च ये विप्रा भविष्यंति कलौ युगे

ହେ ପ୍ରିୟେ! ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ଅନେକେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କଳିଯୁଗରେ ଜନ୍ମିବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ହେବେ।

Verse 16

दुर्ल्लभं सर्वमर्त्त्यानां प्रभासे तु व्यवस्थितम् । न च कश्चिद्विजानाति अशुभैः कर्मभिर्वृतः

ପ୍ରଭାସରେ ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଏକ ପରମ ଫଳ ସ୍ଥାପିତ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଅଶୁଭ କର୍ମରେ ଆବୃତ ଲୋକ ତାହାକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 17

ग्रहदोषास्तु ये केचिद्भूतदोषास्तथा परे । डाकिनीप्रेतवेताला राक्षसा ग्रहपूतनाः

ଯେ କୌଣସି ଗ୍ରହଦୋଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂତଦୋଷ—ଡାକିନୀ, ପ୍ରେତ, ବେତାଳ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଗ୍ରହପୀଡକ ପୂତନାଦି—

Verse 18

पिशाचा यातुधानाश्च मातरो जातहारिकाः । बालग्रहास्तथा चान्ये बुद्धाश्चैव तु ये ग्रहाः

ପିଶାଚ ଓ ଯାତୁଧାନ, ନବଜାତକୁ ହରିନେବା ‘ମାତୃ’ମାନେ, ବାଳଗ୍ରହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଏବଂ ‘ବୁଦ୍ଧ’ ନାମକ ଗ୍ରହପୀଡାମାନେ—

Verse 19

तत्र सिद्धिं गमिष्यंति दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि । एतत्ते सर्वमाख्यातं तल्लिंगं सिद्धिदं परम्

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଏମିତି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଏହି ସବୁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ସେହି ଲିଙ୍ଗ ପରମ, ସିଦ୍ଧିଦାୟକ।

Verse 20

दुर्नामकास्तथा चान्ये कुष्ठरोगास्तथा परे । क्षयरोगास्तथा चान्ये वातगुल्मास्तथैव च । अन्ये चैव तु ये केचिद्व्याधयस्तु प्रकीर्त्तिताः

ଦୁର୍ନାମକ (ଘାତକ ଫୋଡ଼ା/ସ୍ଫୀତି) ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟାଧି, କୁଷ୍ଠ ଆଦି ରୋଗ, କ୍ଷୟରୋଗ ପରି କ୍ଷୀଣକାରୀ ରୋଗ, ବାତବିକାର ଓ ଗୁଲ୍ମ (ଉଦରଗାଠ) ଏବଂ କଥିତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରୋଗ—

Verse 21

सोमेश्वरं समासाद्य तस्य लिंगस्य दर्शनात् । सर्व एव विनश्यंति वह्नौ क्षिप्तमिवेन्धनम्

ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ, ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଏସବୁ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇଦିଆ ଇନ୍ଧନ ପରି ନଶିଯାଏ।

Verse 22

उपसर्गाश्च चान्ये सर्पघोणपवृश्चिकाः । सर्वे तत्र विनश्यंति श्रीसोमेश्वरदर्शनात्

ଅନ୍ୟ ଉପସର୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ—ସାପ, ଘୋଣ ଓ ବିଛା—ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଶ୍ରୀସୋମେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନରେ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 23

योऽसौ सोमेश्वरो नाम्ना पश्चिमो भैरवः स्मृतः । कालाग्निरुद्रनाथेति पर्यायैर्नामभिः श्रुतः

ଯିଏ ‘ସୋମେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ‘ପଶ୍ଚିମ ଭୈରବ’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ; ଏବଂ ‘କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ର’ ଓ ‘ରୁଦ୍ରନାଥ’—ଏହି ପର୍ୟାୟ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୁତ।

Verse 24

तस्मिंस्तिष्ठामि देवेशि भक्तानुग्रहकारकः । सर्वं च दुष्कृतं नृणां भक्षयामि न संशयः

ହେ ଦେବେଶି! ମୁଁ ସେଠାରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଭାବେ ବସିଥାଏ; ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟକୁ ମୁଁ ଭକ୍ଷଣ କରି ନଶାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 25

योऽसौ प्राणः शरीरस्थो देहिनां देहसंचरः । ब्रह्मांडमेतद्यस्यांतरेको यश्चाप्यनेकधा

ଯେ ପ୍ରାଣ ଶରୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ଦେହରେ ସଞ୍ଚରେ, ଯାହାଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ଏହି ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ଅଣ୍ଡ ଅଛି—ସେ ଏକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବହୁରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ।

Verse 26

वेदाः सर्वेऽपि यं देवं प्रशंसंति महर्षयः । परस्य ब्रह्मणो रूपं यस्य द्वारेण लभ्यते

ଯେ ଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବେଦ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ଏବଂ ମହର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି—ଯାହାଙ୍କ ‘ଦ୍ୱାର’ ଦ୍ୱାରା ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ସାକ୍ଷାତ୍ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 27

सोऽयं देवि महादेवः प्रभासे संव्यवस्थितः । यथा गुप्तं गृहे रत्नं न कश्चिद्विंदते नरः

ହେ ଦେବୀ, ଏହି ମହାଦେବ ପ୍ରଭାସେ ସୁସ୍ଥିତ। ଯେପରି ଘରେ ଗୁପ୍ତ ରତ୍ନ କେହି ସହଜେ ପାଉନାହିଁ, ସେପରି ଯଥାଯଥ ଅନ୍ୱେଷଣ ବିନା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 28

प्रभासे तु स्थितं तद्वद्रत्नभूतं गृहे मम । तच्च लिंगं पुरा कल्पे सप्तपातालभेदकम्

ସେହିପରି ପ୍ରଭାସେ ମୋର ନିଜ ‘ଗୃହ’ରେ ରତ୍ନସ୍ୱରୂପ ସେହି ସନ୍ନିଧି ଅବସ୍ଥିତ। ସେହି ଲିଙ୍ଗ ପୁରାତନ କଳ୍ପରେ ସପ୍ତ ପାତାଳକୁ ଭେଦିଥିଲା ବୋଲି କଥିତ।

Verse 29

कथितं कोटि सूर्यस्य प्रलयानलसंनिभम् । तेनकालाग्निरुद्रेति प्रोक्तं सोमेश्वरः पुरा

ତାହାକୁ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସଦୃଶ—କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ପରି—ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ କରାଯାଇଛି। ତେଣୁ ପୁରାତନ କାଳରେ ସୋମେଶ୍ୱର ‘କାଳାଗ୍ନିରୁଦ୍ର’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 30

इति देवि समासेन कथितं तव पार्वति । सोमेश्वरस्य माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

ହେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ! ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଲି; ଏହା ସର୍ବ ପାପନାଶକ।