Adhyaya 68

Verse 1

ईश्वर उवाच । इति प्रोक्तानि ते देवि वक्त्रलिंगानि पंच वै । अथ ते संप्रवक्ष्यामि यत्र गौर्यास्तपो वनम् । स्थानं महाप्रभावं हि सुरसिद्धनिषेवितम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ଏହିପରି ତୁମକୁ ପାଞ୍ଚଟି ବକ୍ତ୍ରଲିଙ୍ଗ କୁହାଗଲା। ଏବେ ଯେଉଁଠାରେ ଗୌରୀଙ୍କ ତପୋବନ ଅଛି ସେହି ସ୍ଥାନ କହିବି—ଏହା ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷେବିତ।

Verse 2

सोमेशात्पूर्वदिग्भागे षष्टिधन्वंतरे स्थितम् । यत्र देव्या तपस्तप्तं सत्या वै पूर्वजन्मनि

ସୋମେଶର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଷଷ୍ଟି ଧନୁଷ ଦୂରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ଅବସ୍ଥିତ; ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସତୀ ରୂପେ ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 3

कृत्वा च प्रणयात्कोपं मया सार्द्धं वरानने । प्रभासक्षेत्रमासाद्य संस्थिता सा तपस्विनी

ହେ ସୁମୁଖୀ! ପ୍ରେମଜନିତ କୋପ କରି ମୋ ସହ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି, ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା।

Verse 4

देव्युवाच । किमर्थं सा परित्यज्य सती त्वां तपसि स्थिता । कस्मिन्स्थाने स्थिता देवी एतन्मे विस्तराद्वद

ଦେବୀ କହିଲେ— ସତୀ କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା କଲା? ସେ ଦେବୀ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲା? ଏହା ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ।

Verse 5

ईचरौवाच । पुराऽसीस्त्वं महादेवि श्यामवर्णा मनस्विनी । नामार्थं च मया प्रोक्ता कालीति रहसि स्थिता

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ହେ ମହାଦେବୀ! ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା ଓ ଦୃଢ଼ମନା ଥିଲା। ତୁମେ ଏକାନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ନାମର ଅର୍ଥ ‘କାଳୀ’ ବୋଲି ଗୁପ୍ତଭାବେ କହିଥିଲି।

Verse 6

सा श्रुत्वा विस्मयं वाक्यं भृशं रोषपरायणा । अब्रवीत्परुषं वाक्यं भृकुटी कुटिलानना

ସେଇ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧପରାୟଣ ହେଲା। ଭୃକୁଟି କୁଟିଳ କରି କଠୋର ମୁଖରେ ସେ କଟୁ ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 7

यस्मात्कालीत्यहं प्रोक्ता त्वया शंभोऽतिविप्लवात् । तस्माद्यास्यामि गौरीति भविष्यामि च यत्र हि

ହେ ଶମ୍ଭୋ! ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଚିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ମୋତେ ‘କାଳୀ’ ବୋଲି କହିଲ; ତେଣୁ ମୁଁ ଯାଇ ‘ଗୌରୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି—ମୁଁ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବି, ସେଠାରେ ହିଁ।

Verse 8

एवमुक्त्वा महाभागा सखीगणसमावृता । गत्वा प्रभासक्षेत्रं सा प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । गौरीश्वरेति विख्यातं पूजयंती विधानतः

ଏପରି କହି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବୀ ସଖୀଗଣେ ଘେରା ହୋଇ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ମହେଶ୍ୱର-ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ‘ଗୌରୀଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାହାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ।

Verse 9

ततो लिंगसमीपस्था एकपादे स्थिता सती । लिंगमाराधयंती सा चकार सुमहत्तपः

ତାପରେ ଲିଙ୍ଗର ସମୀପରେ ରହି ସତୀ ଏକ ପାଦରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇଲେ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଆରାଧନା କରୁଥିବା ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ତପ କଲେ।

Verse 10

पंचाग्निसाधिका देवी ग्रीष्म जाप्यपरायणा । वर्षास्वाकाशशयना हेमंते सलिलाशया

ଦେବୀ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି-ସାଧନା କରୁଥିଲେ; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜପରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ। ବର୍ଷାକାଳରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ହେମନ୍ତରେ ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ।

Verse 11

यथा यथा तपो वृद्धिं याति तस्या महाप्रभा । तथातथा शरीरस्य गौरत्वं प्रतिपद्यते

ଯେପରି ଯେପରି ତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭା ତପସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ସେପରି ସେପରି ତାଙ୍କ ଶରୀର ଅଧିକାଧିକ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣତା ଓ ଦୀପ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 12

कालेन महता गौरी सर्वांगेणाथ साऽभवत् । ततो विहस्य भगवानुवाच शशिशेखरः

ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ସେ ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ଗୌରୀ ହେଲେ। ତାପରେ ଶଶିଶେଖର ଭଗବାନ୍ ହସି କହିଲେ।

Verse 13

गौरीति च मुहुर्वाक्यमुत्तिष्ठ व्रज मन्दिरम् । वरं वरय कल्याणि यत्ते मनसि वर्त्तते

ସେ ପୁନଃପୁନଃ “ଗୌରୀ” ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ— “ଉଠ, ନିଜ ମନ୍ଦିରକୁ (ନିବାସକୁ) ଯାଅ। ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୋ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ସେଇ ବର ଚୟନ କର।”

Verse 14

गौर्युवाच । यो मामत्र स्थितां पश्येन्नारी वा पुरुषोऽथ वा । स भूयात्सुतसौभाग्यैः सप्तजन्मानि संयुतः

ଗୌରୀ କହିଲେ— “ଏଠାରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋତେ ଯେ କେହି—ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ—ଦର୍ଶନ କରିବ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତାନ-ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହେବ।”

Verse 15

गीतवाद्यादिकं नृत्यं यः कुर्यात्पुरतो मम । तस्यान्वये न दौर्भाग्यं भूयात्तव प्रसादतः

“ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଆଦି ସହିତ ଯେ କେହି ନୃତ୍ୟ କରିବ, ତୋ ପ୍ରସାଦରୁ ତାହାର ବଂଶରେ କେବେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।”

Verse 16

मया प्रतिष्ठितं लिंगं पूर्वमभ्यर्च्य मां ततः । पूजयिष्यति यो भक्त्या स यास्यति परं पदम्

“ପ୍ରଥମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପରେ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ପୂଜା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।”

Verse 17

गौरीश्वरेति विख्यातं नाम तस्य भवेत्प्रभो । तथेत्यहं प्रतिज्ञाय तत्र स्थाने स्थितो ऽभवम्

“ହେ ପ୍ରଭୋ, ତାହାର ବିଖ୍ୟାତ ନାମ ‘ଗୌରୀଶ୍ୱର’ ହେଉ।” ଏମିତି କହି ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ମୁଁ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲି।

Verse 18

देव्या सह महादेवि प्रहृष्टेनांतरात्मना । अद्यापि अयने प्राप्ते उत्तरे दक्षिणेऽपि वा

ହେ ମହାଦେବୀ! ଆଜି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ଆସିଲେ, ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଅନ୍ତରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ (ସେଠାକୁ) ଆସେ।

Verse 19

गौरींस्थानं समभ्येति तत्र देव गुणैर्युतः । तस्मिन्नहनि यस्तत्र विशिष्टानि फलानि च । संप्रयच्छति विप्रेभ्यस्तस्य पुत्रा भवंति च

ସେ ଗୌରୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଦେବଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ସେହି ଦିନ ଯେ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରେ, ତାହାର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 20

पुत्रहीना तु या नारी नालिकेरं प्रयच्छति । पुत्रं सा लभते शीघ्रं सबलं लक्षणान्वितम्

ଯେ ନାରୀ ପୁତ୍ରହୀନ ହୋଇ ନଡ଼ିଆ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ରେ ବଳବାନ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ପୁତ୍ରକୁ ପାଏ।

Verse 21

घृतेन दीपकं तत्र या नारी संप्रयच्छति । रक्तवर्त्त्या महादेवि यावत्तस्यैव तंतव

ହେ ମହାଦେବୀ! ଯେ ନାରୀ ସେଠାରେ ଘିଅଭରା ଦୀପକୁ ଲାଲ ବତି ସହ ଅର୍ପଣ କରେ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ବତିର ତନ୍ତୁ ରହେ…

Verse 22

तावज्जन्मांतराण्येव सा सौभाग्यमवाप्नुयात्

ସେତେ ଜନ୍ମାନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସୌଭାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 23

या नृत्यं कुरुते तत्र भक्त्या परमया युता । आरोग्यसुखसौभाग्यैः संयुक्ता सा भवेच्चिरम्

ଯେ ନାରୀ ସେଠାରେ ପରମ ଭକ୍ତିସହ ନୃତ୍ୟ କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଆରୋଗ୍ୟ, ସୁଖ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ରହେ।

Verse 24

तत्रांते सुमहत्कुडं तीर्थं स्वच्छोदपूरितम् । यः स्नानमाचरेत्तत्र मुच्यते सर्वपातकैः

ସେଠାର ଶେଷ ପ୍ରାନ୍ତରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅତି ବିଶାଳ ତୀର୍ଥକୁଣ୍ଡ ଅଛି। ଯେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 25

यः श्राद्धं कुरुते तत्र पितॄनुद्दिश्य भक्तितः । स याति परमं स्थानं पितृभिः सह पुण्यभाक्

ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଭକ୍ତିସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟବାନ ହୋଇ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 26

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । गीतवाद्यादिभिर्नृत्यै रात्रौ कुर्वीत जागरम्

ଏହିହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ରାତିରେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟ ସହ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

दंपत्योः परिधानं च तत्र देयं सदक्षिणम् । यश्चैतत्पठते नित्यं तृतीयायां विशेषतः । पार्वत्याः पुरतो देवि स सौभाग्यमवाप्नुयात्

ଏବଂ ସେଠାରେ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ରଦାନ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ—ବିଶେଷକରି ତୃତୀୟା ତିଥିରେ—ହେ ଦେବୀ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ସେ ସୌଭାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 28

शृणुयाद्वाऽपि यो भक्त्या सम्यग्भक्तिपरायणः । सोऽपि सौभाग्यमाप्नोति यावज्जीवं न संशयः

ଯେ ଭକ୍ତିଭାବରେ କେବଳ ଶ୍ରବଣ ମାତ୍ର କରେ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ରହେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନଭରି ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 68

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गौरीतपोवनमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्टितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ମଧ୍ୟରେ ‘ଗୌରୀତପୋବନମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।