Adhyaya 58

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ द्वितीयां ते वच्मि शक्तिं देवि क्रियात्मिकाम् । प्रभासस्थां महादेवीं देवानां प्रीतिदायिनीम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବି, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି କହୁଛି, ଯିଏ କ୍ରିୟାତ୍ମିକା। ପ୍ରଭାସରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ସେଇ ମହାଦେବୀ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

Verse 2

सोमेशाद्वायवे भागे षष्टिधन्वतरे स्थिता । तत्र पीठं महादेवि योगिनीगणवन्दितम्

ସୋମେଶ୍ୱରରୁ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଷାଠି ଧନୁ ଦୂରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ମହାଦେବି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପୀଠ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଯୋଗିନୀଗଣ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି।

Verse 3

तस्मिन्स्थाने स्थितं देवि पातालविवरं महत् । तस्मिन्महाप्रभे स्थाने रक्षारूपेण संस्थिताम्

ହେ ଦେବି, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ପାତାଳକୁ ଯାଉଥିବା ଏକ ମହା ବିବର ଅଛି। ସେଇ ମହାପ୍ରଭ ସ୍ଥାନରେ ସେ ରକ୍ଷାରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 4

पातालनिधि निक्षेपदिव्यौषधिरसायनम् । क्षेत्रमध्ये स्थितं सर्वं तदर्चनरतो लभेत्

ପାତାଳର ନିଧି-ନିକ୍ଷେପ, ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ଓ ରସାୟନ—ଏ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେ ସେଠାରେ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ରତ ଥାଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ପାଏ।

Verse 5

भैरवीति च तद्देव्याः पूर्वं नाम प्रकीर्त्तितम् । अस्मिन्पुनश्चांतरे तु अष्टाविंशे चतुर्युगे । त्रेतायुगमुखे राजा अजापालो बभूव ह

ପୂର୍ବକାଳରେ ସେହି ଦେବୀ ‘ଭୈରବୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ଅଷ୍ଟାବିଂଶ ଚତୁର୍ୟୁଗରେ, ତ୍ରେତାୟୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ‘ଅଜାପାଳ’ ନାମକ ରାଜା ଉଦୟ ହେଲେ।

Verse 6

तेन चागत्य क्षेत्रेस्मिन्पंचवर्षशतानि च । भैरवी पूजिता देवी व्याधिग्रस्तेन भामिनि

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ରୋଗପୀଡ଼ିତ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି ପାଞ୍ଚଶେ ବର୍ଷ ଧରି ଏଠାରେ ଭୈରବୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲା।

Verse 7

ततः प्रोवाच तं देवी संतुष्टा राजसत्तमम् । अलं क्लेशेन राजर्षे तुष्टाहं तव भक्तितः

ତାପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେବୀ ସେହି ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ରାଜର୍ଷି, ଏବେ କ୍ଲେଶ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ତୁମ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।”

Verse 8

इत्युक्तः स तदा राजा कृताञ्जलिपुटः सुधीः । प्रणम्योवाच तां देवीमानंदास्राविलेक्षणः

ଏପରି କୁହାଯାଇ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା କରଯୋଡ଼ି, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁଭରା ନୟନରେ କହିଲେ।

Verse 9

यदि तुष्टासि मे देवि वरार्हो यदि वाप्यहम् । सर्वे रोगाः शरीरान्मे नाशं यांतु बहिः कृताः

“ହେ ଦେବୀ, ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ମୁଁ ବର ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୋ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ରୋଗ ବାହାରକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇ ନାଶ ପାଉନ୍ତୁ।”

Verse 10

एवमुक्ता तु सा देवी पुनः प्रोवाच तं नृपम् । सर्वमेव महाराज यथोक्तं ते भविष्यति

ଏପରି କୁହାଯାଇଲା ପରେ ଦେବୀ ପୁନର୍ବାର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେପରି ସବୁ କିଛି ତୁମ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।”

Verse 11

इत्युक्ते तु तदा देव्या तस्य राज्ञः कलेवरात् । निर्गता व्याधयस्तत्र अजारूपेण वै पृथक्

ଦେବୀ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବ୍ୟାଧିମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ବାହାରିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଛାଗର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 12

सहस्राणां तु पञ्चैव नियतं सार्द्धमेव च । इति वृत्ते महादेव्या पुनः प्रोक्तो नराधिपः

ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ ସାଢେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ହେଲା। ଏହା ଘଟିଲା ପରେ ମହାଦେବୀ ପୁନର୍ବାର ନରାଧିପତି (ରାଜା)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 13

राजन्नेतानजारूपान्व्याधीन्पालय कृत्स्नशः । किंकुर्वाणा भविष्यंति तवैवादेशकारिणः

ହେ ରାଜନ୍, ଛାଗର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ବ୍ୟାଧିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କର। ସେମାନେ ତୁମର ସେବକ ହେବେ ଏବଂ କେବଳ ତୁମ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।

Verse 14

अजापालेति ते नाम ख्यातं लोके भविष्यति । तव नाम्ना मम नाम अजापालेश्वरीति च । भविष्यति धरापृष्ठे तच्च यावच्चतुर्युगम्

ତୁମ ନାମ ଲୋକେ ‘ଅଜାପାଳ’ (ଛାଗ-ପାଳକ) ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ତୁମ ନାମ ଦ୍ୱାରା ମୋ ନାମ ମଧ୍ୟ ‘ଅଜାପାଳେଶ୍ୱରୀ’ ହେବ; ପୃଥିବୀରେ ଏହି କୀର୍ତ୍ତି ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିଚଳ ରହିବ।

Verse 15

अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां योऽत्र मां पूजयिष्यति । तस्याष्टगुणमैश्वर्यं दास्ये तुष्टा न संशयः

ଯେ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଭକ୍ତିସହିତ ମୋର ପୂଜା କରିବ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାକୁ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଦେବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 16

अश्वयुक्छुक्लाष्टम्यां च त्रिः कृत्वा तु प्रदक्षिणाम् । सोमेशं मध्यतः कृत्वा संस्नाप्याभ्यर्च्य मां पृथक् । तस्य वर्षत्रयं राजन्न भीः शोको भविष्यति

ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀରେ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପୂଜିଲେ—ହେ ରାଜନ୍—ତାଙ୍କୁ ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ ଭୟ ରହିବ, ନ ଶୋକ।

Verse 17

या तु वंध्या भवेन्नारी रोगिणी दुर्भगा तथा । तयोक्ता नवमी कार्या ममाग्रे तुष्टिवर्द्धिनी

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ବନ୍ଧ୍ୟା, କିମ୍ବା ରୋଗିଣୀ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଭାଗିନୀ—ସେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ନବମୀ ବ୍ରତ କରୁ; ଏହା ଦେବୀପ୍ରସନ୍ନତା ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ବଢ଼ାଏ।

Verse 18

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तु तदा देवी तत्रैवांतर्हिताऽभवत् । प्रभासक्षेत्रमध्यस्थः स राजातुलविक्रमः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ଦେବୀ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଏବଂ ଅତୁଲ ବିକ୍ରମଶାଳୀ ସେ ରାଜା ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ହିଁ ରହିଲେ।

Verse 19

पालयामास धर्मात्मा तानजान्व्याधिरूपिणः । औषधीर्विविधाकारास्तेषां याः पुष्टिहेतवः

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ବ୍ୟାଧିରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେଇ ଛେଳିମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କଲେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପୁଷ୍ଟି ଓ ବଳବୃଦ୍ଧିର କାରଣ ହେଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଔଷଧି ଦେଇ ପୋଷଣ କଲେ।

Verse 20

तत्र वर्षशतं साग्रं पुष्टिं नीता अजाः पृथक् । महानिधानसंस्थानमजापालेन निर्मिंतम्

ସେଠାରେ ଶତବର୍ଷରୁ ଅଧିକ କାଳ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଛେଳିମାନଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟ କରାଗଲା। ଏବଂ ଛେଳିପାଳକ ଏକ ମହାନିଧି-ଭଣ୍ଡାର ସଂସ୍ଥାନ ନିର୍ମାଣ କଲା।

Verse 21

अथ तस्याः प्रसादेन स राजा पृथुविक्रमः । सप्तद्वीपाधिपो जातः सूर्यवंशविभूषणः

ତାଙ୍କର ପ୍ରସାଦରେ ସେ ପୃଥୁ-ବିକ୍ରମୀ ରାଜା ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହେଲେ ଏବଂ ସୂର୍ୟବଂଶର ଭୂଷଣ ହେଲେ।

Verse 22

देव्युवाच । अत्याश्चर्यमिदं देव अजा देव्याः समुद्भवम् । पुनश्च श्रोतुमिच्छामि तस्य राज्ञोद्भुतं महत्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ୟ, ଦେବୀଠାରୁ ଏହି ଛେଳିମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ। ପୁନର୍ବାର ସେଇ ରାଜାଙ୍କର ମହା ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 23

कथं राजा स देवेश सप्तद्वीपां वसुन्धराम् । शशास एक एवासौ कथं ते व्याधयः कृताः

ହେ ଦେବେଶ! ସେ ରାଜା ଏକାକୀ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପଯୁକ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ କିପରି ଶାସନ କଲେ? ଏବଂ ସେଇ ବ୍ୟାଧିମାନେ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ?

Verse 24

ईश्वर उवाच । पुरा बभूव राजर्षिर्दिलीप इति विश्रुतः । दीर्घो नाम सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ପୁରାକାଳରେ ‘ଦିଲୀପ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ରାଜର୍ଷି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ‘ଦୀର୍ଘ’ ନାମରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ରଘୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 25

अजःपुत्रो रघोश्चापि तस्माद्यश्चातिवीर्यवान् । स भैरवीं समाराध्य कृत्वा व्याधीनजागणान्

ଅଜ ମଧ୍ୟ ରଘୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଅତି ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଜଣେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ଭୈରବୀଙ୍କୁ ସମାରାଧନା କରି ରୋଗମାନଙ୍କୁ ଯେନ ବହୁ ଛେଳିଦଳ କରିଦେଲେ।

Verse 26

पालयामास संहृष्टो ह्यजापालस्ततोऽभवत् । तस्मिन्काले बभूवाथ रावणो राक्षसेश्वरः

ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ; ତେଣୁ ‘ଅଜାପାଳ’ ଭାବେ ରକ୍ଷକ ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ଉଦୟ ହେଲା।

Verse 27

लंकास्थितः सुरगणान्नियुयोज स्वकर्मसु । अखंडमंडलं चन्द्रमातपत्रं चकार ह

ଲଙ୍କାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲା। ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳକୁ ଅଖଣ୍ଡ ବୃତ୍ତାକାର ରାଜଛତ୍ର କରିଦେଲା।

Verse 28

इन्द्रं सेनापतिं चक्रे वायुं पांसुप्रमार्जकम् । वरुणं दूतकर्मस्थं धनदं धनरक्षकम्

ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେନାପତି କଲା, ବାୟୁଙ୍କୁ ଧୂଳି ପ୍ରମାର୍ଜକ କଲା, ବରୁଣଙ୍କୁ ଦୂତକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲା ଏବଂ ଧନଦ (କୁବେର)ଙ୍କୁ ଧନର ରକ୍ଷକ କରିଦେଲା।

Verse 29

यमं संयमनेऽरीणां युयुजे मन्त्रणे मनुम् । मेघाश्छर्दंति लिंपंति द्रुमाः पुष्पाणि चिक्षिपुः

ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସଂଯମନ ପାଇଁ ସେ ଯମଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲା ଏବଂ ପରାମର୍ଶ ପାଇଁ ମନୁଙ୍କୁ। ମେଘମାନେ ଧାରାଧାରା ବର୍ଷିଲେ, ଦ୍ରୁମମାନେ ପୁଷ୍ପ ଛିଟାଇଲେ।

Verse 31

प्रेक्षणीयेऽप्सरोवृंदं वाद्ये विद्याधरा वृताः । गंगाद्याः सरितः पाने गार्हपत्ये हुताशनः

ଦର୍ଶନୀୟ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା; ବାଦ୍ୟ-ନାଦ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ସମୂହ ଘେରିଥିଲେ। ପାନ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନଦୀମାନେ ଥିଲେ, ଏବଂ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ୱୟଂ ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି) ବିରାଜିଥିଲେ।

Verse 32

विश्वकर्मांगसंस्कारे तेन शिल्पी नियोजितः । तिष्ठंति पार्थिवाः सर्वे पुरः सेवाविधायिनः

ଅଙ୍ଗ-ସଂସ୍କାର ଓ ଅଲଙ୍କାର-ସଜ୍ଜା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାର୍ଥିବ ରାଜାମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସେବା-ବିଧି କରୁଥିଲେ।

Verse 33

दृश्यंते भास्वरै रत्नैः प्रस्खलंतो विभूषणैः । तान्दृष्ट्वा रावणः प्राह प्रहस्तं प्रतिहारकम्

ସେମାନେ ଭାସ୍ୱର ରତ୍ନରେ ଝଲମଲ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ଖଳିତ ଭୂଷଣର ଝଙ୍କାର ସହ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ରାବଣ ନିଜ ପ୍ରତିହାରକ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 34

सेवां कर्त्तुं मम स्थाने ब्रूहि केऽत्र समागताः । उवाच स प्रणम्याग्रे दण्डपाणिर्निशाचरः

“ମୋ ଦରବାରରେ ସେବା କରିବାକୁ ଏଠାରେ କେ କେ ସମାଗତ ହୋଇଛନ୍ତି? କୁହ।” ଏପରି ରାବଣ ପଚାରିଲା। ତାହାପରେ ନିଶାଚର ଦଣ୍ଡପାଣି ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା।

Verse 35

एष काकुत्स्थो मांधाता धुन्धुमारो नलोऽर्जुनः । ययातिर्नहुषो भीमो राघवोऽयं विदूरथः

“ଏହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମାଂଧାତା, ଧୁନ୍ଧୁମାର, ନଳ ଓ ଅର୍ଜୁନ; ଯୟାତି, ନହୁଷ ଓ ଭୀମ; ଏହି ରାଘବ ଏବଂ ବିଦୂରଥ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।”

Verse 36

एते चान्ये च बहवो राजान इह चागताः । सेवाकरास्तव स्थाने नाजापाल इहो गतः

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜା ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ସଭାରେ ସେବା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; କିନ୍ତୁ ଅଜାପାଳ ଏଠାକୁ ଆସିନାହିଁ।

Verse 37

रावणः कुपितः प्राह शीघ्रं दूत विसर्जय । इत्युक्त्वा प्रहितो दूतो धूम्राक्षो नाम राक्षसः

କ୍ରୋଧିତ ରାବଣ କହିଲା—“ଦୂତକୁ ଶୀଘ୍ର ପଠାଅ!” ଏମିତି କହି ସେ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ନାମକ ରାକ୍ଷସକୁ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଇଲା।

Verse 38

धूम्राक्ष गच्छ ब्रूहि त्वमजापालं ममा ज्ञया । सेवां कर्त्तुं ममागच्छ करं वा यच्छ पार्थिव

“ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଯାଅ; ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଜାପାଳକୁ କୁହ—‘ମୋ ସେବା କରିବାକୁ ଆସ; ନହେଲେ, ହେ ରାଜା, କର (ଖରାଜ) ଦେ।’”

Verse 39

अथवा चन्द्रहासेन त्वां करिष्ये विकंधरम् । रावणेनैवमुक्तस्तु धूम्राक्षो गरुडो यथा

“ନହେଲେ ଚନ୍ଦ୍ରହାସ ଖଡ୍ଗରେ ତୋତେ ଶିରୋହୀନ କରିଦେବି!” ରାବଣ ଏଭଳି କହିବା ସହିତ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଗରୁଡ ପରି ବେଗରେ ଚାଲିଗଲା।

Verse 40

संप्राप्तस्तां पुरीं रम्यां तव राजकुलं गतः । ददर्शायांतमेकं स अजापालमजावृतम्

ସେ ସୁନ୍ଦର ପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚି ରାଜକୁଳ ପରିସରକୁ ଗଲା ଏବଂ ଅଜାପାଳକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲା—ସେ ଏକା, କିନ୍ତୁ ଛେଳିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।

Verse 41

मुक्तकेशं मुक्तकच्छं स्वर्णकंबलधारिणम् । यष्टिस्कंधं रेणुवृतं व्याधिभिः परिवारितम्

ସେ ମୁକ୍ତକେଶ ଓ ଢିଲା ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମ୍ବଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖାଗଲା। ଦଣ୍ଡରେ ଭରସା କରି, ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ଓ ବ୍ୟାଧିମାନେ ଘେରିଥିଲେ।

Verse 42

निघ्नंतमिव शार्दूलं सर्वोपद्रवनाशनम् । मह्यामालिख्य नामानि विनिघ्नंतं द्विषां गणम्

ସେ ଶାର୍ଦୂଳ ପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ନାଶକ ଭାବେ ଦେଖାଗଲା। ଭୂମିରେ ନାମ ଲେଖି ସେ ଶତ୍ରୁଗଣକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲା।

Verse 43

स्नातं भुक्तं निजस्थाने कृतकृत्यं मनुं यथा । दृष्ट्वा हृष्टमनाः प्राह धूम्राक्षो रावणोदितम्

ତାକୁ ସ୍ନାନ କରି, ଭୋଜନ କରି, ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବା—ମନୁ ପରି କୃତକୃତ୍ୟ—ଦେଖି ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ ରାବଣ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ କହିଲା।

Verse 44

अजापालोऽपि साक्षेपं प्रत्यु क्त्वा कारणोत्तरम् । प्रेषयामास धूम्राक्षं ततः कृत्यं समादधे

ଅଜାପାଳ ମଧ୍ୟ କାରଣସହିତ କଠୋର ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲା। ପରେ ସେ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷକୁ ପଠାଇଦେଇ, ତାପରେ କୃତ୍ୟ (ଅନୁଷ୍ଠାନ) ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 45

ज्वरमाकारयित्वा तु प्रोवाचेदं महीपतिः । गच्छ लंकाधिपस्थानमाचर त्वं यथोदितम्

ତାପରେ ରାଜା ଜ୍ୱରଦେବତାକୁ ଡାକି କହିଲେ—“ଲଙ୍କାଧିପତିଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ଯେପରି କୁହାଯାଇଛି ସେପରି ଆଚରଣ କର।”

Verse 46

नियुक्तस्त्वजपालेन ज्वरो दिवि जगाम ह । गत्वा च कंपयामास रावणं राक्षसेश्वरम्

ଅଜାପାଳଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତିରେ ଜ୍ୱର ଆକାଶମାର୍ଗେ ଗଲା; ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣକୁ କମ୍ପିତ କଲା।

Verse 47

रावणस्तं विदित्वा तु ज्वरं परमदारुणम् । प्रोवाच तिष्ठतु नृपस्तेन मे न प्रयोजनम्

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ସେଇ ଜ୍ୱରକୁ ଚିହ୍ନି ରାବଣ କହିଲା—“ସେ ରାଜା ଯେମିତି ଅଛି ସେମିତି ରହୁ; ମୋତେ ତାହାର କୌଣସି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ।”

Verse 48

ततः स विज्वरो राजा बभूव धनदानुजः । एवं तस्य चरित्राणि संति चान्यानि कोटिशः

ତାପରେ ଧନଦ (କୁବେର)ଙ୍କ ଅନୁଜ ସେ ରାଜା ଜ୍ୱରମୁକ୍ତ ହେଲା। ଏଭଳି ତାହାର (ଦେବୀଶକ୍ତିର) ଅନ୍ୟ ମଧ୍ୟ କୋଟିକୋଟି ଚରିତ୍ର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 49

अजापालस्य देवेशि सूर्यवत्त्विट्किरीटिनः । तेनैषाऽराधिता देवी अजापालेन धीमता । सर्वरोगप्रशमनी सर्वो पद्रवनाशिनी

ହେ ଦେବେଶି! ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ କିରୀଟଧାରୀ ଧୀମାନ ଅଜାପାଳ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ। ଏହି ଦେବୀ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଶମନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆପଦା ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 50

पूजयेत्तां विधानेन भोगेप्सुर्यदि मानवः । गंधैर्धूपैरलंकारैर्वस्त्रैरन्यैश्च भक्तितः

ଯଦି ମନୁଷ୍ୟ ଭୋଗ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ତେବେ ସେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ—ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଅଳଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା—ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ।

Verse 51

इति ते कथितं सर्वमजादेव्याः समुद्भवम् । सर्वदुःखोपशमनं सर्वपातकनाशनम्

ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଜାଦେବୀଙ୍କ ସମୁଦ୍ଭବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି; ଏହି ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶମନ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।

Verse 58

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टपञ्चाशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଅଜାପାଲେଶ୍ୱରୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।