Adhyaya 49

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्माच्छुक्रेश्वराद्गच्छेद्देवि लिंगं महाप्रभम् । शनैश्चरैश्वरंनाम महापातकनाशनम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏହେତୁ, ହେ ଦେବି, ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱରରୁ ସେଇ ମହାପ୍ରଭ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଯାଅ; ତାହାର ନାମ ଶନୈଶ୍ଚରୈଶ୍ୱର, ଯେ ମହାପାତକ ନାଶ କରେ।

Verse 2

बुधेश्वरात्पश्चिमतो ह्यजादेव्यग्निगोचरे । तस्या धनुः पंचकेन नातिदूरे व्यवस्थितम्

ବୁଧେଶ୍ୱରର ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ, ଅଜାଦେବୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିସ୍ଥାନର ସମୀପରେ, ସେଠା ପାଞ୍ଚ ଧନୁ ଦୂରେ—ଅତିଦୂର ନୁହେଁ—ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 3

कल्पलिंगं महादेवि पूजितं देवदानवैः । छायापुत्रेण संतप्तं तपः परमदुष्करम्

ହେ ମହାଦେବି, ସେହିଟି କଳ୍ପଲିଙ୍ଗ; ଯାହାକୁ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜିଛନ୍ତି। ଛାୟାପୁତ୍ର ସେଠାରେ କ୍ଳେଶରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ପରମ ଦୁଷ୍କର ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 4

अनादि निधनो देवो येन लिंगेऽवतारितः । प्राप्तवान्यो ग्रहेशत्वं भक्त्या शंभोः प्रसादतः

ଯିଏ ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ଅନାଦି ଓ ନିଧନରହିତ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା, ସେ ଭକ୍ତି ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କୃପାରେ ଗ୍ରହେଶତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 5

यस्य दृष्ट्या बिभेति स्म देवासुरगणो महान् । न स कोऽप्यस्ति वै प्राणी ब्रह्मांडे सचराचरे

ଯାହାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେ ଦେବାସୁର ମହାଗଣ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ—ଚରାଚର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କ ଅଧୀନ ନୁହେଁ ଏମିତି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ।

Verse 6

देवो वा दानवो वापि सौरिणा पीडितो न यः । शनिवारेण संपूज्य भक्त्या सौरीश्वरं शिवम्

ଦେବ ହେଉ କି ଦାନବ—ଯେ ସୌରି (ଶନି) ପୀଡାରେ ଦୁଃଖିତ, ସେ ଶନିବାର ଭକ୍ତିରେ ସୌରୀଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସେହି ପୀଡାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 7

शमीपत्रैर्महादेवि तिलमाषगुडौदनैः । संतर्प्य तु विधानेन दद्यात्कृष्णं वृषं द्विजे

ହେ ମହାଦେବୀ, ଶମୀପତ୍ର, ତିଳ, ମାଷ (ଉଡଦ), ଗୁଡ଼ ଓ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ସନ୍ତର୍ପଣ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କଳା ବୃଷଭ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 8

स्तुत्वा स्तोत्रैश्च विविधैः पुराणश्रुतिसंभवैः । अथ वैकेन देवेशः स्तोत्रेण परितोषितः

ପୁରାଣ ଓ ଶ୍ରୁତିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଦେବେଶ ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 9

राज्ञा दशरथेनैव कृतेन तु बलीयसा । स्तुत्यः सौरीश्वरो देवः सर्वपीडोपशांतये

ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ସେଇ ଅତି ବଳବାନ ସ୍ତୋତ୍ର ସମସ୍ତ ପୀଡା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଭଗବାନ୍ ସୌରୀଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ସ୍ତୁତିରୂପେ ପାଠଯୋଗ୍ୟ।

Verse 10

देव्यु वाच । कथं दशरथो राजा चक्रे शानैश्चरीं स्तुतिम् । कथं संतुष्टिमगमत्तस्य देवः शनैश्चरः

ଦେବୀ କହିଲେ—ରାଜା ଦଶରଥ କିପରି ଶନୈଶ୍ଚରଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ? ଏବଂ ସେଇ ଦେବ ଶନୈଶ୍ଚର ତାଙ୍କ ଉପରେ କିପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ?

Verse 11

ईश्वर उवाच । रघुवंशेऽति विख्यातो राजा दशरथो बली । चक्रवर्ती स विज्ञेयः सप्तद्वीपाधिपः पुरा

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ରଘୁବଂଶରେ ଅତିବିଖ୍ୟାତ ବଳବାନ ରାଜା ଦଶରଥ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଜାଣ; ପୂର୍ବେ ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ଥିଲେ।

Verse 12

कृत्तिकांते शनिं कृत्वा दैवज्ञैर्ज्ञापितो हि सः । रोहिणीं भेद यित्वा तु शनिर्यास्यति सांप्रतम्

ଦୈବଜ୍ଞମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ—ଶନି କୃତ୍ତିକାର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; ଏବେ ସେ ନିଜ ଗତିପଥରେ ରୋହିଣୀକୁ ଭେଦି ଆଗେଇଯିବ।

Verse 13

उक्तं शकटभेदं तु सुरासुरभयंकरम् । द्वादशाब्दं तु दुर्भिक्षं भविष्यति सुदारुणम्

‘ଶକଟଭେଦ’ ଘଟିବ ବୋଲି କୁହାଗଲା—ଯାହା ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର; ଏବଂ ବାରୋ ବର୍ଷ ଧରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେବ।

Verse 14

एतच्छ्रुत्वा मुनेर्वाक्यं मंत्रिभिः सहितो नृपः । आकुलं तु जगद्दृष्ट्वा पौरजानपदादिकम्

ମୁନିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ, ପୌରଜନ ଓ ଜନପଦବାସୀ ଆଦି ସମେତ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆକୁଳ ଦେଖିଲେ।

Verse 15

वदंति सततं लोका नियमेन समागताः । देशाश्च नगर ग्रामा भयाक्रांताः समंततः । मुनीन्वसिष्ठप्रमुखान्पप्रच्छ च स्वयं नृपः

ନିୟମରେ ସମବେତ ଲୋକମାନେ ସଦା ସେହି ସଙ୍କଟର କଥା କହୁଥିଲେ; ଦେଶ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ ସମସ୍ତଦିଗରେ ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ବସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 16

दशरथ उवाच । समाधानं किमत्रास्ते ब्रूहि मे द्विज सत्तम

ଦଶରଥ କହିଲେ—“ଏଥିରେ ସମାଧାନ କ’ଣ? ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।”

Verse 17

वसिष्ठ उवाच । प्राजापत्ये च नक्षत्रे तस्मिन्भिन्ने कुतः प्रजाः । अयं योगो ह्यसाध्यस्तु ब्रह्मादींद्रादिभिः सुरैः

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—“ସେହି ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଭିନ୍ନ ହୋଇ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କିପରି ହେବ? ଏହି ଯୋଗ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସାଧ୍ୟ।”

Verse 18

तदा संचिंत्य मनसा साहसं परमं महत् । समादाय धनुर्दिव्यं दिव्यैरस्त्रैः समन्वितम्

ତେବେ ମନେ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ପରମ ମହାସାହସୀ କାର୍ଯ୍ୟର ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରସହିତ ସମନ୍ୱିତ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 19

रथमारुह्य वेगेन गतो नक्षत्रमंडलम् । रथं तु कांचनं दिव्यं मणिरत्नविभूषितम्

ସେ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ବେଗରେ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳକୁ ଗଲା। ସେଇ ରଥ ଦିବ୍ୟ ଓ କାଞ୍ଚନମୟ, ମଣି-ରତ୍ନରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲା।

Verse 20

ध्वजैश्च चामरैश्छत्रैः किंकिणैरथ शोभितम् । हंसवर्णहयैर्युक्तं महाकेतुसमन्वितम्

ସେ ଧ୍ୱଜ, ଚାମର, ଛତ୍ର ଓ ଝଙ୍କାରମୟ କିଙ୍କିଣୀଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ହଂସବର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱମାନେ ଯୁକ୍ତ, ମହାକେତୁ ସହିତ ସୁସଜ୍ଜିତ।

Verse 21

दीप्यमानो महारत्नैः किरीटमुकुटोज्ज्वलः । बभ्राज स तदाकाशे द्वितीय इव भास्करः

ମହାରତ୍ନରେ ଦୀପ୍ତ, କିରୀଟ-ମୁକୁଟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେ ଆକାଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାସ୍କର ପରି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ହେଲା।

Verse 22

आकर्णं चापमापूर्य संहारास्त्रं नियोज्य च । कृत्तिकांते शनिं ज्ञात्वा प्रविश्य किल रोहिणीम्

ସେ ଧନୁଷକୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି ସଂହାରାସ୍ତ୍ର ନିୟୋଜନ କଲା। କୃତ୍ତିକାର ଅନ୍ତେ ଶନିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ନିଶ୍ଚୟ ରୋହିଣୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 23

दृष्ट्वा दशरथोऽस्याग्रे तस्थौ सभ्रुकुटीमुखः । संहारास्त्रं शनिर्दृष्ट्वा सुरासुरविमर्द्दनम्

ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି ଦଶରଥ ଭୃକୁଟି ଚଢ଼ାଇ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ଶନି ସଂହାରାସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି—ଯାହା ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରେ—

Verse 24

हसित्वा तद्रयात्सौरिरिदं वचनमब्रवीत् । पौरुषं तव राजेंद्र परं रिपुभयंकरम्

ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଶନି ହସି କହିଲେ— “ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ପୌରୁଷ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।”

Verse 25

देवासुरमनुष्याश्च सिद्धविद्याधरोरगाः । मया विलोकिताः सर्वे भयं चाशु व्रजंति ते

ଦେବ, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ନାଗ— ମୁଁ ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଏ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଭୟଗ୍ରସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 26

तुष्टोहं तव राजेंद्र तपसा पौरुषेण च । वरं ब्रूहि प्रदास्यामि मनसा यदभीप्सितम्

ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ତପସ୍ୟା ଓ ପୌରୁଷରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ବର କୁହ; ମନରେ ଯାହା ଅଭୀଷ୍ଟ, ତାହା ମୁଁ ଦେବି।

Verse 27

दशरथ उवाच । रोहिणीं भेदयित्वा तु न गंतव्यं त्वया शने । सरितः सागरा यावद्यावच्चद्रार्कमेदिनी

ଦଶରଥ କହିଲେ— “ହେ ଶନି! ରୋହିଣୀକୁ ଭେଦି ସାରି ତୁମେ ଆଉ ଆଗକୁ ଯିବ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଦୀମାନେ ସାଗରକୁ ବହେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।”

Verse 28

याचितं ते मया सौरे नान्य मिच्छामि ते वरम् । एवमुक्तः शनिः प्रादाद्वरं तस्मै तु शाश्वतम्

ହେ ସୌରି! ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଏହିଟିଏ ମାଗିଛି; ତୁମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ମୁଁ ଚାହୁଁନି। ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାରୁ ଶନି ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଶାଶ୍ୱତ ବର ଦେଲେ।

Verse 29

प्राप्यैवं तु वरं राजा कृतकृत्योऽभवत्तदा । पुनरेवाब्रवीत्सौरिर्वरं वरय सुव्रत

ଏଭଳି ବର ପାଇ ରାଜା କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ। ପୁନର୍ବାର ସୌରି କହିଲେ—“ହେ ସୁବ୍ରତ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ବର।”

Verse 30

प्रार्थयामास हृष्टात्मा वरमेवं शनेस्तदा । न भेत्तव्यं च शकटं त्वया भास्करनंदन

ତାପରେ ହୃଷ୍ଟମନେ ସେ ଶନିଙ୍କୁ ଏହି ବର ମାଗିଲେ—“ହେ ଭାସ୍କରନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଶକଟ (ଗାଡ଼ି) କେବେ ଭାଙ୍ଗିବ ନାହିଁ।”

Verse 31

द्वादशाब्दं तु दुर्भिक्षं न कर्तव्यं कदाचन । कीर्तिरेषा मदीया च त्रैलोक्ये विचरिष्यति

“ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ କେବେ ମଧ୍ୟ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଏବଂ ମୋର ଏହି କୀର୍ତ୍ତି ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଚରିବ।”

Verse 32

ईश्वर उवाच । वरद्वयं ततः प्राप्य हृष्टरोमा स पार्थिवः । रथोपरि धनुर्मुक्त्वा भूत्वा चैव कृतांजलिः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଦୁଇଟି ବର ପାଇ ସେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲେ। ରଥ ଉପରେ ଧନୁ ରଖି କରଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 33

ध्यात्वा सरस्वतीं देवीं गणनाथं विनायकम् । राजा दशरथः स्तोत्रं सौरेरिदमथाकरोत्

ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଗଣନାଥ ବିନାୟକଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ରାଜା ଦଶରଥ ତାପରେ ସୌରି (ଶନି)ଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ରଚନା କଲେ।

Verse 34

राजोवाच । नमो नीलमयूखाय नीलोत्पलनिभाय च । नमो निर्मांसदेहाय दीर्घश्मश्रुजटाय च

ରାଜା କହିଲେ—ନୀଳ କିରଣଧାରୀ, ନୀଳ ଉତ୍ପଳସଦୃଶ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମାଂସହୀନ କୃଶ ଦେହଧାରୀ, ଦୀର୍ଘ ଦାଢ଼ି ଓ ଜଟାଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 35

नमो विशालनेत्राय शुष्कोदरभयान क । नमः परुषगात्राय स्थूलरोमाय वै नमः

ବିଶାଳ ନେତ୍ରଧାରୀ, ଶୁଷ୍କ ଉଦରରେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କଠୋର ଅଙ୍ଗଧାରୀ, ଘନ ରୋମଧାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର।

Verse 36

नमो नित्यं क्षुधार्त्ताय नित्यतप्ताय वै नमः । नमः कालाग्निरूपाय कृतांतक नमोस्तु ते

ନିତ୍ୟ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ, ନିତ୍ୟ ତପ୍ତ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କାଳାଗ୍ନିରୂପ, ହେ କୃତାନ୍ତକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 37

नमो दीर्घाय शुष्काय कालदृष्टे नमोऽस्तु ते । नमस्ते कोटराक्षाय दुर्निरीक्ष्याय वै नमः

ଦୀର୍ଘକାୟ, ଶୁଷ୍କ ଦେହଧାରୀ; ଯାହାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ନିଜେ କାଳ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କୋଟରନେତ୍ରଧାରୀ, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 38

नमो घोराय रौद्राय भीषणाय करा लिने । नमस्ते सर्वभक्षाय वलीमुख नमोऽस्तु ते

ଘୋର, ରୌଦ୍ର, ଭୀଷଣ—ହାତରେ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସର୍ବଭକ୍ଷକ, ହେ ବଳୀମୁଖ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 39

सूर्यपुत्र नमस्तेऽस्तु भास्करे भयदायक । अधोदृष्टे नमस्तुभ्यं वपुःश्याम नमोऽस्तु ते

ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଭାସ୍କର, ଅଧର୍ମୀଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ! ହେ ଅଧୋଦୃଷ୍ଟ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ; ହେ ଶ୍ୟାମବପୁ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 40

नमो मन्दगते तुभ्यं निस्त्रिंशाय नमोनमः । नमस्त उग्ररूपाय चण्डतेजाय ते नमः

ହେ ମନ୍ଦଗାମୀ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଖଡ୍ଗଧାରୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ହେ ଉଗ୍ରରୂପ! ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ; ହେ ଚଣ୍ଡତେଜ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 41

तपसा दग्धदेहाय नित्यं योगरताय च । नमस्ते ज्ञाननेत्राय कश्यपात्मजसूनवे

ତପସ୍ୟାରେ ଦଗ୍ଧ ଦେହଧାରୀ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଯୋଗରତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଜ୍ଞାନନେତ୍ର, କଶ୍ୟପବଂଶପୁତ୍ର, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 42

तुष्टो ददासि वै राज्यं रुष्टो हरसि तत्क्षणात् । देवासुरमनुष्याश्च पशुपक्षिसरीसृपाः

ତୁମେ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ନିଶ୍ଚୟ ରାଜ୍ୟ ଦେଉଛ; ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତାହା ହରିନେଉଛ। ଦେବ, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ; ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ସରୀସୃପ—ସମସ୍ତେ ତୁମ ଅଧୀନ।

Verse 43

त्वया विलोकिताः सौरे दैन्यमाशु व्रजंति च । ब्रह्मा शक्रो यमश्चैव ऋषयः सप्ततारकाः

ହେ ସୌର (ଶନି)! ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼େ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଦୈନ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ଯମ ଏବଂ ସପ୍ତତାରକ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ (ତୁମ ପ୍ରଭାବରୁ ଅତୀତ ନୁହେଁ)।

Verse 44

राज्यभ्रष्टाश्च ते सर्वे तव दृष्ट्या विलोकिताः । देशाश्च नगरग्रामा द्वीपाश्चैवाद्रयस्तथा

ହେ ଦେବ! ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜ୍ୟଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଦେଶ, ନଗର-ଗ୍ରାମ, ଦ୍ୱୀପ ଓ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ (ତୁମ ପ୍ରଭାବାଧୀନ)।

Verse 45

रौद्रदृष्ट्या तु ये दृष्टाः क्षयं गच्छंति तत्क्षणात्

ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ ରୌଦ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼େ, ସେମାନେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନାଶ ପାଆନ୍ତି।

Verse 46

प्रसादं कुरु मे सौरे वरार्थेऽहं तवाश्रितः । सौरे क्षमस्वापराधं सर्वभूतहिताय च

ହେ ସୌରେ! ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କର। ବର ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛି। ହେ ସୌରେ! ସର୍ବଭୂତହିତାର୍ଥେ ମୋ ଅପରାଧକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମା କର।

Verse 47

ईश्वर उवाच । एवं स्तुतस्तदा सौरी राज्ञा दशरथेन च । महराजः शनिर्वाक्यं हृष्टरो माऽब्रवीदिदम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତେବେ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ସ୍ତୁତ ହୋଇ ସୌରୀ ମହାରାଜ ଶନି ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 48

शनिरुवाच । तुष्टोऽहं तव राजेन्द्र स्तवेनानेन सुव्रत । वरं ब्रूहि प्रदास्यामि स्वेच्छया रघुनंदन

ଶନି କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ସୁବ୍ରତ! ଏହି ସ୍ତବ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ବର କୁହ; ମୁଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଦେବି।

Verse 49

दशरथ उवाच । अद्यप्रभृति पिंगाक्ष पीडा कार्या न कस्यचित् । देवासुरमनुष्याणां पशुपक्षिसरीसृपाम्

ଦଶରଥ କହିଲେ—ହେ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ! ଆଜିଠାରୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ପୀଡା ଦିଆଯିବ ନାହିଁ—ଦେବ, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସରୀସୃପ ସମସ୍ତଙ୍କୁ।

Verse 50

शनिरुवाच । ग्रहाणां दुर्ग्रहो ज्ञेयो ग्रहपीडां करोम्यहम् । अदेयं प्रार्थितं राजन्किंचिद्युक्तं ददाम्यहम्

ଶନି କହିଲେ—ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦୁର୍ଗ୍ରହ, ଅର୍ଥାତ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ କଠିନ; ଗ୍ରହପୀଡା ମୁଁ ହିଁ କରେ। ହେ ରାଜନ୍! ଅନୁଚିତ ଓ ଅଦେୟ ବସ୍ତୁ ପ୍ରାର୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯୁକ୍ତ ଯାହା, ତାହା ମୁଁ ଦେବି।

Verse 51

त्वया प्रोक्तं मम स्तोत्रं ये पठि ष्यंति मानवाः । पुरुषाश्च स्त्रियो वापि मद्भयेनोपपीडिताः

ତୁମେ ରଚିଥିବା ମୋର ସ୍ତୋତ୍ର ଯେମାନେ ପଢ଼ିବେ—ପୁରୁଷ ହେଉନ୍ତୁ କି ସ୍ତ୍ରୀ—ଏବଂ ଯେମାନେ ମୋର ଭୟରେ ପୀଡିତ,

Verse 52

देवासुरमनुष्यास्तु सिद्धविद्याधरोरगाः । मृत्युस्थाने स्थितो वापि जन्मप्रांतगतस्तथा

ସେମାନେ ଦେବ, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର କିମ୍ବା ନାଗ ଯେ କେହି ହେଉନ୍ତୁ; ମୃତ୍ୟୁସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଜୀବନର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବେ,

Verse 53

एककालं द्विकालं वा तेषां श्रेयो ददाम्यहम् । पूजयित्वा जपेत्स्तोत्रं भूत्वा चैव कृतांजलिः

ଏକବାର କିମ୍ବା ଦୁଇବାର ପାଠ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉଛି। ପୂଜା କରି, କରଯୋଡ଼ି ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସେହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 54

तस्य पीडां न चैवाहमिह कुर्यां कदाचन । जन्मस्थाने स्थितो वापि मृत्युस्थाने स्थितोऽपि च

ମୁଁ ଏଠାରେ ତାହାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୀଡା ଦେବି ନାହିଁ—ସେ ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ ଥାଉ କି ମୃତ୍ୟୁସ୍ଥାନରେ ଥାଉ ମଧ୍ୟ।

Verse 55

जन्मऋक्षे च लग्ने च दशास्वंतर्दशासु च । रक्षामि सततं तस्य पीडां चान्यग्रहस्य च

ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଲଗ୍ନ ସମୟରେ, ଏବଂ ମହାଦଶା-ଅନ୍ତର୍ଦଶାମାନଙ୍କରେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରେ—ମୋ ଦ୍ୱାରା ହେଉ କି ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ପୀଡାରୁ।

Verse 56

अनेनैव प्रकारेण र्पाडामुक्तस्त्वसौ भवेत् । एतत्प्रोक्तं मया दत्तं वरं च रघुनंदन

ଏହି ପ୍ରକାରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପୀଡାମୁକ୍ତ ହୁଏ। ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଏହା ମୁଁ କହିଛି ଏବଂ ଏହି ବର ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଇଛି।

Verse 57

ईश्वर उवाच । वरद्वयं च संप्राप्य राजा दशरथः पुरा । मेने कृतार्थमात्मानं नमस्कृत्य शनैश्चरम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଦୁଇଟି ବର ପାଇ ପୁରାତନକାଳରେ ରାଜା ଦଶରଥ ନିଜକୁ କୃତାର୍ଥ ମନେ କଲେ; ଏବଂ ଶନୈଶ୍ଚରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 58

शनिं स्तुत्वाऽभ्यनुज्ञातो रथमारुह्य वीर्यवान् । स्वस्थानं गतवान्राजा पूज्यमानो दिवौकसैः

ଶନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଓ ବିଦାୟର ଅନୁମତି ପାଇ, ବୀର୍ୟବାନ ରାଜା ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ—ଦିବ୍ୟଲୋକବାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ।

Verse 59

य इदं प्रातरुत्थाय सौरिवारे पठेन्नरः । सर्वग्रहोद्भवा पीडा न भवेद्भुवि तस्य तु

ଯେ ନର ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ସୌରିବାରେ (ଶନିବାରେ) ଏହା ପାଠ କରେ, ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ସମୟରେ ତାହାର କୌଣସି ଗ୍ରହଜ ପୀଡା ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 60

शनैश्चरं स्मरेद्देवं नित्यं भक्तिसमन्वितः । पूजयित्वा पठेत्स्तोत्रं तस्य तुष्यति भास्करिः

ଭକ୍ତିସହିତ ନିତ୍ୟ ଶନୈଶ୍ଚର ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର; ପୂଜା କରି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କର—ତେବେ ଭାସ୍କରୀ (ସୌରଶକ୍ତି) ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 61

इति ते कथितं देवि माहात्म्यं शनिदैवतम् । सर्वपापोपशमनं सर्वकामफलप्रदम्

ହେ ଦେବୀ, ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଶନି-ଦେବତାଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଲି; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଶମନକାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳଦାୟକ।