Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

वदंति सततं लोका नियमेन समागताः । देशाश्च नगर ग्रामा भयाक्रांताः समंततः । मुनीन्वसिष्ठप्रमुखान्पप्रच्छ च स्वयं नृपः

Transliteration

vadaṃti satataṃ lokā niyamena samāgatāḥ | deśāśca nagara grāmā bhayākrāṃtāḥ samaṃtataḥ | munīnvasiṣṭhapramukhānpapraccha ca svayaṃ nṛpaḥ

Translation

ନିୟମରେ ସମବେତ ଲୋକମାନେ ସଦା ସେହି ସଙ୍କଟର କଥା କହୁଥିଲେ; ଦେଶ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ ସମସ୍ତଦିଗରେ ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ବସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Word by Word

• वदन्ति: they say
• वदन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• सततम्: constantly
• सततम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सततम् (अव्यय)
• Form: काल/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb)

• लोकाः: people
• लोकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नियमेन: by rule/according to regulation
• नियमेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• समागताः: having assembled
• समागताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-गम् (धातु)
• Form: कृदन्त-भूतकर्मणि-क्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘assembled/come together’

• देशाः: regions
• देशाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• नगर: towns/cities
• नगर: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नगर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहारार्थे; ‘towns’ as a collective)

• ग्रामाः: villages
• ग्रामाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• भयाक्रान्ताः: overcome by fear
• भयाक्रान्ताः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय-आक्रान्त (प्रातिपदिक; भय + आक्रान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (भयेन आक्रान्ताः = seized by fear)

• समन्ततः: on all sides
• समन्ततः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• मुनीन्: sages
• मुनीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• वसिष्ठप्रमुखान्: headed by Vasiṣṭha
• वसिष्ठप्रमुखान्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वसिष्ठ-प्रमुख (प्रातिपदिक; वसिष्ठ + प्रमुख)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (वसिष्ठः प्रमुखः येषां ते = headed by Vasiṣṭha)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वयंबोधक-अव्यय (reflexive adverb)

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Prabhāsakṣetra-māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A disciplined crowd gathers, speaking anxiously of danger; the king steps forward toward a circle of sages led by Vasiṣṭha to ask for guidance.

Characters & Entities

• Daśaratha
• Vasiṣṭha
• muni (sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In times of collective fear, righteous leadership turns to realized sages and dharma-based counsel rather than panic or impulse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader narrative belongs to the Prabhāsakṣetra-māhātmya (the glory of Prabhāsa), framing events within the sanctity of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the verse highlights niyama (disciplined observance) and seeking guidance from sages.