Adhyaya 290

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुबेरस्थानमुत्तमम् । यत्र सिद्धः पुरा देवि कुबेरो धनदोऽभवत्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ କୁବେରଙ୍କ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ପୁରାକାଳରେ କୁବେର ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ‘ଧନଦ’—ଧନଦାତା—ହୋଇଥିଲେ।

Verse 2

ब्राह्मणश्चौररूपेण तत्र स्थानेऽवसत्पुरा । स च मे भक्तियोगेन पुरा वै धनदः कृतः

ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ବେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚୋର ରୂପେ ବସୁଥିଲେ; ଏବଂ ମୋର ଭକ୍ତିଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୁରାକାଳରେ ‘ଧନଦ’ କରାଯାଇଥିଲେ।

Verse 3

देव्युवाच । कथं स ब्राह्मणो भूत्वा चौररूपो नराधमः । तन्मे कथय देवेश धनदः स यथाऽभवत्

ଦେବୀ କହିଲେ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ସୁଦ୍ଧା କିପରି ଚୋରରୂପ ନରାଧମ ହେଲା? ହେ ଦେବେଶ, ସେ କିପରି ଧନଦ ହେଲା, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 4

ईश्वर उवाच । तस्मिन्नर्थे महादेवि यद्वृत्तं चौत्तमेंऽतरे । कथयिष्यामि तत्सर्वं शिवमाहात्म्यसूचकम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ସେହି ବିଷୟରେ ଓ ସେହି ଉତ୍ତମ ସମୟାନ୍ତରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିବି; ଏହା ଶିବମାହାତ୍ମ୍ୟ ସୂଚକ ଅଟେ।

Verse 5

कश्चिदासीद्द्विजो देवि देवशर्मेति विश्रुतः । प्रभासक्षेत्रनिलयो न्यंकुमत्यास्तटेऽवसत्

ହେ ଦେବୀ! ଦେବଶର୍ମା ନାମରେ ବିଶ୍ରୁତ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ନିବାସ କରି ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀ ନଦୀତଟେ ବସୁଥିଲେ।

Verse 6

पुत्रक्षेत्रकलत्रादिव्यापारैकरतः सदा । विहायाथ स गार्हस्थ्यं धनार्थं लोभ मोहितः । प्रचचार महीमेतां सग्रामनगरांतराम्

ସେ ସଦା ପୁତ୍ର, କ୍ଷେତ୍ର, କଲତ୍ର ଆଦି ବ୍ୟବହାରରେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲେ। ପରେ ଧନଲୋଭରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗ୍ରାମ-ନଗର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଭ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 7

भार्या तस्य विलोलाक्षी तस्य गेहाद्विनिर्गता । स्वच्छंदचारिणी नित्यं नित्यं चानंगमोहिता

ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଚଞ୍ଚଳନୟନା; ସେ ତାଙ୍କ ଘରୁ ବାହାରିଗଲା। ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦଚାରିଣୀ ହୋଇ ସେ ସଦା ସଦା କାମମୋହରେ ଆବଦ୍ଧ ରହୁଥିଲା।

Verse 8

तस्यां कदाचित्पुत्रस्तु शूद्राज्जातो विधेर्वशात् । दुष्टात्माऽतीव निर्मुक्तो नाम्ना दुःसह इत्यतः

ତାହାରୁ ଏକଥର ବିଧିବଶାତ୍ ଜଣେ ଶୂଦ୍ରଠାରୁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା। ସେ ଦୁଷ୍ଟସ୍ୱଭାବୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣହୀନ ଥିଲା; ତେଣୁ ତାହାର ନାମ ‘ଦୁଃସହ’ ହେଲା।

Verse 9

सोऽथ कालेन महता नामकर्मप्रवर्तितः । व्यसनोपहतः पापस्त्यक्तो बन्धुजनैस्तथा

ତାପରେ ବହୁ କାଳ ଗତ ହେଲାପରେ ସେ ନାମ ଓ କର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା। ବ୍ୟସନରେ ପୀଡିତ ପାପୀକୁ ନିଜ ବନ୍ଧୁଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 10

पूजोपकरणं द्रव्यं स कस्मिंश्चिच्छिवालये । बहुदोषामुखे दृष्ट्वा हर्तुकामोऽविशत्ततः

କୌଣସି ଶିବାଳୟରେ ସେ ପୂଜାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଉପକରଣ ଅନେକ ଦୋଷର ମୁହଁରେ ଖୋଲା ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲା। ଚୋରି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଭିତରକୁ ପସିଲା।

Verse 11

यावद्दीपो गतप्रायो वर्त्तिच्छेदोऽभवत्किल । तावत्तेन दशा दत्ता द्रव्यान्वेषणकारणात्

ଦୀପ ପ୍ରାୟ ନିବିଯାଉଥିଲା ଏବଂ ବତି କଟିଗଲା; ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଖୋଜିବା କାରଣରୁ ସେ ଆଘାତ ପାଇ ଢଳିପଡ଼ିଲା।

Verse 12

प्रबुद्धश्चोत्थितस्तत्र देवपूजाकरो नरः । कोऽयं कोयमिति प्रोच्चैर्व्याहरत्परिघायुधः

ସେଠାରେ ଦେବପୂଜା କରୁଥିବା ନର ଜାଗି ଉଠିଲା ଓ ଉଠିଦାଁଡାଇଲା। ପରିଘକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ଧରି, “କିଏ ଏ? କିଏ ଏ?” ବୋଲି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କଲା।

Verse 13

स च प्राणभयान्नष्टः शूद्रजश्चापि मूढधीः । विनिन्दन्नात्मनो जन्म कर्म चापि सुदुःखित

ପ୍ରାଣଭୟରେ ସେ ପଳାଇଗଲା। ଶୂଦ୍ରଜନ୍ମା ଓ ମୂଢବୁଦ୍ଧି ସେ, ନିଜ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରି କରି, ଭାରି ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲା।

Verse 14

पुरपालैर्हतोऽवन्यां मृतः कालादभूच्च सः । गंधारविषये राजा ख्यातो नाम्ना सुदुर्मुखः

ନଗରରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅରଣ୍ୟରେ ହତ ହୋଇ ସେ କାଳକ୍ରମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ପରେ ଗନ୍ଧାର ଦେଶରେ ସେ ରାଜା ହେଲା ଏବଂ ‘ସୁଦୁର୍ମୁଖ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 15

गीतवाद्यरतस्तत्र वेश्यासु निरतो भृशम् । प्रजोपद्रवकृन्मूर्खः सर्वधर्मबहिष्कृतः

ସେଠାରେ ସେ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଲିପ୍ତ ରହିଲା। ପ୍ରଜାକୁ ପୀଡ଼ାଦାନକାରୀ ସେ ମୂର୍ଖ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବହିଷ୍କୃତ ଥିଲା।

Verse 16

किन्त्वर्चयन्सदैवासौ लिंगं राज्यक्रमागतम् । पुष्पस्रग्धूपनैवेद्यगंधादिभिरमन्त्रवत्

ତଥାପି ସେ ରାଜପରମ୍ପରାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଲିଙ୍ଗକୁ ସଦା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିଲା। ପୁଷ୍ପ, ମାଳା, ଧୂପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲା—କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ର ବିନା।

Verse 17

मुख्येषु च सदा काले देवतायतनेषु च । दद्यात्स बहुलान्दीपान्वर्तिभिश्च समुज्ज्वलान्

ମୁଖ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ସମୟରେ ଏବଂ ଦେବାଳୟମାନଙ୍କରେ ସେ ସଦା ବହୁ ଦୀପ ଦାନ କରୁଥିଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ବତିଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଜ୍ୱଳୁଥିଲା।

Verse 18

कदाचिन्मृगयासक्तो बभ्राम स च वीर्यवान् । प्रभास क्षेत्रमागात्य पूर्वसंस्कारभावितः

ଏକଦା ମୃଗୟାରେ ଆସକ୍ତ ସେ ପରାକ୍ରମୀ ଲୋକ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲା; ପୂର୍ବସଂସ୍କାରର ପ୍ରେରଣାରେ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 19

परैरभिहतो युद्धे न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । शिवपूजाविधानेन विध्वस्ताशेषपातकः

ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀର ଶୁଭ ତଟରେ ଯୁଦ୍ଧେ ପରମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ପତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିବପୂଜାବିଧି ଯଥାବିଧି ପାଳନରେ ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା।

Verse 20

ततो विश्रवसश्चासौ पुत्रोऽभूद्भुवि विश्रुतः । यः स एव महातेजाः सर्वयज्ञाधिपो बली

ତାପରେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ବିଶ୍ରବସଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ହେଲା—ସେଇ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ବଳବାନ, ସର୍ବଯଜ୍ଞାଧିପତି।

Verse 21

कुबेर इति धर्मात्मा श्रुतशीलसमन्वितः । लिंगं प्रतिष्ठयामास न्यंकुमत्याश्च पूर्वतः

ଧର୍ମାତ୍ମା, ଶ୍ରୁତି-ଶୀଳସମନ୍ୱିତ ‘କୁବେର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେ ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀର ପୂର୍ବଭାଗରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା।

Verse 22

कौबेरात्पश्चिमे भागे सोमनाथेति विश्रुतम् । संपूज्य च यथेशानं न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । स्तोत्रेणानेन चास्तौषीद्भक्त्या तं सर्वकामदम्

କୌବେରର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ‘ସୋମନାଥ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀର ଶୁଭ ତଟରେ ଯଥାବିଧି ଈଶାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସର୍ବକାମଦ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।

Verse 23

मूर्तिः क्वापि महेश्वरस्य महती यज्ञस्य मूलोदया तुम्बी तुंगफलावती च शतशो ब्रह्माण्डकोटिस्तथा । यन्मानं न पितामहो न च हरिर्ब्रह्माण्डमध्यस्थितो जानात्यन्यसुरेषु का च गणना सा संततं वोऽवतात्

କେଉଁଠି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏକ ମହାନ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି—ଯଜ୍ଞର ଆଦିମୂଳ ଉଦୟସ୍ୱରୂପ—ଉଚ୍ଚ ଫଳଭାରେ ନତ ତୁମ୍ବୀଲତା ପରି, ଏବଂ ଶତଶଃ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସମାନ। ତାହାର ପରିମାଣ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଧ୍ୟସ୍ଥ ହରି ବି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ତେବେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ଗଣନା କ’ଣ? ସେଇ ପରମରୂପ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁ।

Verse 24

नमाम्यहं देवमजं पुराणमु पेन्द्रमिन्द्रावरराजजुष्टम् । शशांकसूर्याग्निसमाननेत्रं वृषेन्द्रचिह्नं प्रलयादिहेतुम्

ମୁଁ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ—ଯିଏ ଅଜ, ପୁରାତନ ଆଦିଦେବ; ଯାହାଙ୍କୁ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ; ଯିଏ ବୃଷଭଚିହ୍ନଧାରୀ; ପ୍ରଳୟ ଓ ଆଦ୍ୟାରମ୍ଭର କାରଣ।

Verse 25

सर्वेश्वरैकत्रिबलैकबन्धुं योगाधिगम्यं जगतोऽधिवासम् । तं विस्मयाधारमनंतशक्तिं ज्ञानोद्भवं धैर्यगुणाधिकं च

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ—ଯିଏ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବେଶ୍ୱର, ତ୍ରିଭୁବନର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ ଓ ଶରଣ; ଯୋଗଦ୍ୱାରା ଗମ୍ୟ; ଜଗତର ଅନ୍ତର୍ବାସୀ ଅଧିବାସ; ବିସ୍ମୟର ଆଧାର, ଅନନ୍ତଶକ୍ତିମାନ, ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନୋଦ୍ଭବ ଏବଂ ଧୈର୍ୟଗୁଣେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 26

पिनाकपाशांकुशशूलहस्तं कपर्दिनं मेघसमानघोषम् । सकालकण्ठं स्फटिकावभासं नमामि शंभुं भुवनैकनाथम्

ମୁଁ ଭୁବନର ଏକମାତ୍ର ନାଥ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ—ଯାହାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ପିନାକ, ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଶୂଳ; ଯିଏ ଜଟାଧାରୀ; ଯାହାଙ୍କ ଘୋଷ ମେଘଗର୍ଜନ ସମ; ଯାହାଙ୍କ କଣ୍ଠେ କାଳଚିହ୍ନ; ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରଭା ସ୍ଫଟିକ ସମ ନିର୍ମଳ।

Verse 27

कपालिनं मालिनमादिदेवं जटाधरं भीमभुजंगहारम् । प्रभासितारं च सहस्रमूर्तिं सहस्रशीर्षं पुरुषं विशिष्टम्

ମୁଁ କପାଳଧାରୀ, ମାଳାଧାରୀ ଆଦିଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ଯିଏ ଜଟାଧାରୀ, ଭୀଷଣ ଭୁଜଙ୍ଗହାରରେ ଭୂଷିତ; ଯିଏ ପ୍ରକାଶକ—ସହସ୍ରମୂର୍ତ୍ତି, ସହସ୍ରଶିର—ସେଇ ବିଶିଷ୍ଟ ପରମପୁରୁଷ।

Verse 28

यदक्षरं निर्गुणमप्रमेयं सज्योतिरेकं प्रवदंति संतः । दूरंगमं वेद्यमनिंद्यवन्द्यं सर्वेषु हृत्स्थं परमं पवित्रम्

ସେଇ ଅକ୍ଷର ତତ୍ତ୍ୱକୁ—ଯିଏ ନିର୍ଗୁଣ, ଅପ୍ରମେୟ—ସନ୍ତମାନେ ଏକମାତ୍ର ଜ୍ୟୋତିସ୍ୱରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଯିଏ ଦୂରଙ୍ଗମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞେୟ; ନିନ୍ଦାରହିତ ଓ ବନ୍ଦନୀୟ; ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏବଂ ପରମ ପବିତ୍ରକାରୀ।

Verse 29

तेजोनिभं बालमृगांकमौलिं नमामि रुद्रं स्फुरदुग्रवक्त्रम् । कालेन्धनं कामदमस्तसंगं धर्मासनस्थं प्रकृतिद्वयस्थम्

ମୁଁ ସେହି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ—ଯିଏ ତେଜସ୍‌ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମସ୍ତକରେ ବାଳଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଉଗ୍ର ମୁଖ ତେଜରେ ସ୍ଫୁରେ। ଯିଏ କାଳକୁ ଇନ୍ଧନ ଭଳି ଦହନ କରନ୍ତି, ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନା ଦାନ କରନ୍ତି, ଆସକ୍ତିରହିତ, ଧର୍ମାସନରେ ଆସୀନ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ଦ୍ୱୈତରୁ ପରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 30

अतीन्द्रियं विश्वभुजं जितारिं गुणत्रयातीतमजं निरीहम् । तमोमयं वेदमयं चिदंशं प्रजापतीशं पुरुहूतमिन्द्रम् । अनागतैकध्वनिरूपमाद्यं ध्यायंति यं योगविदो यतीन्द्राः

ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା, ଶତ୍ରୁଜୟୀ; ତ୍ରିଗୁଣାତୀତ, ଅଜ, କ୍ରିୟାରହିତ। ଯିଏ ଗୁହ୍ୟ ତମୋମୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବେଦମୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଚିଦଂଶ; ପ୍ରଜାପତୀଶ, ବହୁବାର ଆହୂତ ‘ଇନ୍ଦ୍ର’। ଅବ୍ୟକ୍ତର ଏକମାତ୍ର ଅଜ-ନାଦରୂପ ଆଦ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଯାହାଙ୍କ—ତାଙ୍କୁ ଯୋଗବିଦ ଓ ଯତୀନ୍ଦ୍ରମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

Verse 31

संसारपाशच्छिदुरं विमुक्तः पुनः पुनस्त्वां प्रणमामि देवम्

ସଂସାରର ପାଶକୁ ଛେଦ କରୁଥିବା ହେ ଦେବ! ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 32

निरूपमास्यं च बलप्रभावं न च स्वभावं परमस्य पुंसः । विज्ञायते विष्णुपितामहाद्यैस्तं वामदेवं प्रणमाम्यचिंत्यम्

ସେହି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ରୂପ, ବଳ-ପ୍ରଭାବ ଓ ସ୍ୱଭାବ—କିଛିମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ; ବିଷ୍ଣୁ, ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେହି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ବାମଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 33

शिवं समाराध्य तमुग्रमू्र्त्तिं पपौ समुद्रं भगवानगस्त्यः । लेभे दिलीपोऽप्यखिलांश्च कामांस्तं विश्वयोनिं शरणं प्रपद्ये

ସେହି ଉଗ୍ରମୂର୍ତ୍ତି ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରି ଭଗବାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ପାନ କଲେ; ଏବଂ ରାଜା ଦିଲୀପ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେହି ବିଶ୍ୱଯୋନି, ଜଗତ୍କାରଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ମୁଁ ପ୍ରପଦ୍ୟେ।

Verse 34

देवेन्द्रवन्द्योद्धर मामनाथं शम्भो कृपाकारुणिकः किल त्वम् । दुःखाऽर्णवे मग्नमुमेश दीनं समुद्धर त्वं भव शंकरोऽसि

ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରବନ୍ଦ୍ୟ ଶମ୍ଭୋ! ମୁଁ ଅନାଥ; ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ କୃପା ଓ କାରୁଣ୍ୟର ସ୍ୱରୂପ। ହେ ଉମେଶ! ଦୁଃଖ-ସମୁଦ୍ରେ ଡୁବିଥିବା ଦୀନ ମୋତେ ଉଠାଇ ନିଅ; କାରଣ ତୁମେ ଶଙ୍କର—ମଙ୍ଗଳଦାତା।

Verse 35

संपूजयन्तो दिवि देवसंघा ब्रह्मेन्द्ररुद्रा विहरंति कामम् । तं स्तौमि नौमीह जपामि शर्वं वन्देऽभिवंद्यं शरणं प्रपन्नः

ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବସଂଘ—ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ର—ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପୂଜନ୍ତି ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିହାର କରନ୍ତି। ସେଇ ଶର୍ବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରେ, ନମସ୍କାର କରେ, ଜପ କରେ; ସର୍ବବନ୍ଦ୍ୟଙ୍କୁ ବନ୍ଦନ କରି ତାଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

Verse 36

स्तुत्वैवमीशं विरराम यावत्तावत्स रुद्रोऽर्कसहस्रतेजाः । ददौ च तस्मै वरदोंऽधकारिर्वरत्रयं वैश्रवणाय देवः । सख्यं च दिक्पालपदं चतुर्थं धनाधिपत्यं च दिवौकसां च

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି ସେ ଯେତେବେଳେ ବିରତ ହେଲେ, ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ-ତେଜସ୍ବୀ ରୁଦ୍ର—ବରଦାତା, ଅନ୍ଧକ-ସଂହାରୀ ଶିବ—ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର)ଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ: ତାଙ୍କ ସହ ସଖ୍ୟ; ଚତୁର୍ଥ ଭାବେ ଦିକ୍ପାଳ ପଦ; ଏବଂ ଦେବଲୋକର ଧନାଧିପତ୍ୟ।

Verse 37

यस्मादत्र त्वया सम्यङ्न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । आराधितोऽहं विधिवत्कृत्वा मूर्त्तिं महीमयीम्

ଯେହେତୁ ଏଠାରେ, ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀର ଶୁଭ ତଟରେ, ତୁମେ ମାଟିର ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ି ବିଧିବତ୍ ଭାବେ ମୋର ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କରିଛ,

Verse 38

तस्मात्तवैव नाम्ना तत्स्थानं ख्यातं भविष्यति । कुबेरनगरेत्येवं मम प्रीतिप्रदायकम्

ଏହିହେତୁ ସେଇ ସ୍ଥାନ ତୁମ ନାମରେ ‘କୁବେରନଗର’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ, ଏବଂ ତାହା ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରୀତିଦାୟକ ହେବ।

Verse 39

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगमस्मात्स्थानाच्च पश्चिमे । उमानाथस्य विधिवत्सोमनाथेति तत्स्मृतम्

ଏହି ସ୍ଥାନର ପଶ୍ଚିମେ ତୁମେ ଯେ ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛ, ସେହିଟି ଉମାନାଥ (ଉମାପତି ଶିବ)ଙ୍କର; ତେଣୁ ତାହା ‘ସୋମନାଥ’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 40

श्रीपंचम्यां विधानेन यस्तच्च पूजयिष्यति । सप्तपुरुषावधिर्यावत्तस्य लक्ष्मीर्भविष्यति

ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀ ଦିନେ ଯେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସେହି (ସୋମନାଥ ଲିଙ୍ଗ)ର ପୂଜା କରିବ, ତାହାର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସାତ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବଧି ରହିବ।

Verse 290

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्ये कुबेरनगरोत्पत्तिकुबेरस्थापितसोमनाथमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ-ସହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡରେ, ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘କୁବେରନଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କୁବେର-ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସୋମନାଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 290ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।