Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

कौबेरात्पश्चिमे भागे सोमनाथेति विश्रुतम् । संपूज्य च यथेशानं न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । स्तोत्रेणानेन चास्तौषीद्भक्त्या तं सर्वकामदम्

Transliteration

kauberātpaścime bhāge somanātheti viśrutam | saṃpūjya ca yatheśānaṃ nyaṃkumatyāstaṭe śubhe | stotreṇānena cāstauṣīdbhaktyā taṃ sarvakāmadam

Translation

କୌବେରର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ‘ସୋମନାଥ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ ନ୍ୟଙ୍କୁମତୀର ଶୁଭ ତଟରେ ଯଥାବିଧି ଈଶାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସର୍ବକାମଦ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା।

Word by Word

• कौबेरात्: from (the region of) Kubera / from Kaubera
• कौबेरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कौबेर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; अपादानार्थे (source)

• पश्चिमे: in the western
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषणम् (qualifying)

• भागे: in the part/region
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• सोमनाथ: Somanātha
• सोमनाथ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोमनाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य नाथः)

• इति: thus/so called
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/निगमनार्थक-अव्यय (quotative particle)

• विश्रुतम्: well-known/renowned
• विश्रुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि-श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle)

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Kriya-viseshana (Adverbial to main verb)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-पूज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• यथा: as/according to
• यथा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: as/according to)

• ईशानम्: Īśāna (Śiva)
• ईशानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• न्यंकुमत्याः: of Nyanku-matī (river)
• न्यंकुमत्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: न्यंकुमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• तटे: on the bank
• तटे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• शुभे: auspicious
• शुभे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषणम्

• स्तोत्रेण: by a hymn
• स्तोत्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अस्तौषीत्: praised
• अस्तौषीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• सर्वकामदम्: giver of all desires/boons
• सर्वकामदम्: Karma (Object complement/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—उपपद-तत्पुरुषः (सर्वान् कामान् ददाति इति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somanātha (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Kubera moves from the Kaubera liṅga to the west, arriving at the grand Somnātha shrine by the river; he offers abhiṣeka and flowers, then stands with folded hands reciting a hymn to Īśāna, the wish-fulfilling Lord.

Characters & Entities

• Somnātha
• Kaubera
• Nyaṃkumatī (river)
• Īśāna (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional praise (stotra) offered after proper worship in a holy place becomes a direct means to receive Śiva’s grace and fulfillment of worthy desires.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Somnātha in Prabhāsa-kṣetra, situated west of the Kaubera area, on the auspicious bank of the Nyaṃkumatī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Duly worshipping Īśāna (Śiva) and then reciting/presenting a stotra with bhakti.