Adhyaya 278

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शूलस्थानमिति श्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये भास्करं वारितस्करम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତତ୍ପରେ ‘ଶୂଳସ୍ଥାନ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଦେବିକା ନଦୀର ରମ୍ୟ ତଟରେ ‘ୱାରିତସ୍କର’ (ଚୋର-ନିବାରକ) ଭାସ୍କର ଦେବ ବିରାଜିତ।

Verse 2

यत्रातपत्तपो घोरं वाल्मीकिर्मुनिपुंगवः । वाल्मीकिनामा विप्रर्षिर्यत्र सिद्धो महामुनिः

ସେଠାରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲ୍ମୀକି ଘୋର ତପ କଲେ। ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ‘ବାଲ୍ମୀକି’ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଋଷି ମହାମୁନି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 3

यत्र सप्तर्षयो मुष्टास्तेनैव मुनिना प्रिये । तस्यैव पश्चिमे भागे मरीचिप्रमुखा द्विजाः

ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେଠାରେ ସେଇ ମୁନି ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ‘ମୁଷ୍ଟ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ରୋକାଯାଇଥିଲେ। ସେଇ ସ୍ଥାନର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ମରୀଚି ପ୍ରମୁଖ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 4

देव्युवाच । कथं तु सिद्धो वाल्मीकिः कथं चौर्येऽकरोन्मनः । कथं सप्तर्षयो मुष्टा एतन्मे वद शंकर

ଦେବୀ କହିଲେ—ବାଲ୍ମୀକି କିପରି ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ? ସେ କିପରି ଚୋରିରେ ମନ ଲଗାଇଲେ? ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ କିପରି ଧରାପଡ଼ିଲେ? ହେ ଶଙ୍କର, ଏହା ମୋତେ କହ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । आसीत्पूर्वं द्विजो देवि नाम्ना ख्यातः शमीमुखः । गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य तस्य पुत्रो व्यजायत । वैशाख इति नाम्नाऽसौ रौद्रकर्मा व्यजायत

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ପୂର୍ବେ ‘ଶମୀମୁଖ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ଥିଲେ। ସେ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ତାହାର ନାମ ବୈଶାଖ, ଏବଂ ସେ ରୌଦ୍ର କର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା।

Verse 6

मुक्त्वैकां गुरुशुश्रूषां नान्यत्किंचिदसौ द्विजः । अकरोच्छोभनं कर्म दिवाप्रभृति नित्यशः

ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷାର ଏକମାତ୍ର ସେବା ଛାଡ଼ି ସେ ଦ୍ୱିଜ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କଲା ନାହିଁ। ପ୍ରଭାତରୁ ନିତ୍ୟ ଅଶୋଭନ ଓ ଅନୁଚିତ ଆଚରଣରେ ଲିପ୍ତ ରହୁଥିଲା।

Verse 7

अथ कालेन महता पितरौ तस्य तौ प्रिये । वार्द्धक्यभावमापन्नौ भर्तव्यौ तस्य विह्वलौ

ବହୁ କାଳ ପରେ ତାହାର ପ୍ରିୟ ପିତାମାତା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଦୁର୍ବଳ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ପୋଷଣ ପାଇଁ ସେମାନେ ତାହାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କଲେ।

Verse 8

स नित्यं पदवीं गत्वा मुष्ट्वा लोकान्स्वशक्तितः । द्रव्यमादाय पितरौ भार्यां चापि पुपोष च

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ରାସ୍ତାକୁ ଯାଇ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଲୁଟୁଥିଲା। ଲୁଟିଥିବା ଧନ ନେଇ ସେ ପିତାମାତା ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ପୋଷଣ କରୁଥିଲା।

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण गच्छतः । सप्तर्षींश्च तदापश्यत्तीर्थयात्रापरायणान्

ପରେ ଏକ ସମୟରେ, ସେହି ମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ସେମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 10

तान्दृष्ट्वा यष्टिमुद्यम्य भर्त्सयन्प रुषाक्षरैः । वाक्यैरुवाच तान्सर्वांस्तिष्ठध्वमिति भूरिशः

ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଲାଠି ଉଠାଇ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଭର୍ତ୍ସନା କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲା—“ଠିଆ ରୁହ!”—ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଥିଲା।

Verse 11

अथ ते मुनयः शांताः समलोष्टाश्मकांचनाः । समाः शत्रौ च मित्रे च रोषरागविवर्जिताः

ତେବେ ସେହି ମୁନିମାନେ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ; ମାଟିର ଢେଲା, ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଶତ୍ରୁ ଓ ମିତ୍ର ପ୍ରତି ସମଭାବ, କ୍ରୋଧ-ଆସକ୍ତିରହିତ ଥିଲେ।

Verse 12

अस्माकं दर्शनं चास्य संभाष्यमृषिभिः सह । संजातं निष्फलं मा स्यादित्युवाचांगिरा वचः

“ତାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ଆମ କଥୋପକଥନ ନିଷ୍ଫଳ ନ ହେଉ” — ଏମିତି ଅଙ୍ଗିରା କହିଲେ।

Verse 13

अंगिरा उवाच । भोभोस्तस्कर मे वाक्यं शृणुष्वावहितः क्षणात् । आत्मनस्तु हितार्थाय सत्यं चैव वदाम्यहम् । तव कः पोष्यवर्गोऽस्ति तच्च सर्वं वदस्व मे

ଅଙ୍ଗିରା କହିଲେ—“ହେ ତସ୍କର, କ୍ଷଣମାତ୍ର ସାବଧାନ ହୋଇ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ତୋ ହିତ ପାଇଁ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ତୋ ଉପରେ କେଉଁମାନେ ନିର୍ଭର କରି ପୋଷିତ? ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋତେ କହ।”

Verse 14

तस्कर उवाच । स्यातां मे पितरौ वृद्धौ भार्यैकाऽपत्यवर्ज्जिता । एका दासी ह्यहं षष्ठो नान्यदस्त्यधिकं मुने

ତସ୍କର କହିଲା—“ମୋର ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା ଦୁଇଜଣ, ସନ୍ତାନହୀନ ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟା। ଏକ ଦାସୀ ଅଛି; ମୁଁ ଛଠଠା। ହେ ମୁନି, ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ।”

Verse 15

अंगिरा उवाच । गत्वा पृच्छस्व तान्सर्वान्पुष्टान्पापार्जितैर्धनैः । अहं करोमि पापानि सर्वे यूयं तु भक्षकाः

ଅଙ୍ଗିରା କହିଲେ—“ଯାଇ, ପାପାର୍ଜିତ ଧନରେ ପୋଷିତ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାର—‘ପାପ ମୁଁ କରେ, କିନ୍ତୁ ଭୋଗ ତୁମେ ସମସ୍ତେ କରୁଛ’ ବୋଲି।”

Verse 16

तत्पापं भविता कस्य कथयंत्विति मे लघु । तथैव गत्वा पप्रच्छ पितरौ तावथोचतुः

ସେ କହିଲା—“ସେ ପାପ କାହାର ହେବ? ଶୀଘ୍ର ମୋତେ କୁହ।” ଏହିପରି କହି ସେ ଯାଇ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲା; ତେବେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 17

मातापितरावूचतुः । एकः पापानि कुरुते फलं भुंक्ते महा जनः । भोक्तारो विप्रमुच्यंते कर्ता दोषेण लिप्यते

ପିତାମାତା କହିଲେ—“ଏକଜଣ ପାପ କରେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଫଳ କୌଣସି ‘ମହାଜନ’ ଭୋଗ କରେ। କେବଳ ଭୋଗକାରୀମାନେ ଛୁଟିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କର୍ତ୍ତା ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ।”

Verse 18

यः करोत्यशुभं कर्म कुटुंबार्थं तु मंदधीः । आत्मा न वल्लभस्तस्य नूनं पुंसः सुपापिनः

କୁଟୁମ୍ବାର୍ଥେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଯେ ଅଶୁଭ କର୍ମ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାପାପୀ; ତାହାର ନିଜ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।

Verse 19

ईश्वर उवाच । तयोः स वचनं श्रुत्वा पुनर्भीतमनास्तदा । तयोस्तु संनतिं कृत्वा पितरौ पुनरब्रवीत्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ପୁନର୍ବାର ମନରେ ଭୟଭୀତ ହେଲା। ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲା।

Verse 20

युवाभ्यां हितमेवाहं यत्करोम्यशुभं क्वचित् । तस्यांशं भुज्यते किंचिद्युवाभ्यां वा न वोच्यताम्

ମୁଁ କେବେ କେବେ ଅଶୁଭ କରିଥାଏ ଯଦି, ସେହିଟା ମଧ୍ୟ ତୁମ ଦୁହଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ। ତେଣୁ ତାହାର କିଛି ଅଂଶ ତୁମେ ଭୋଗ କର—ନହେଲେ ଅତି କମରେ ମୋତେ ନିଷେଧ କରନି।

Verse 21

पितरावूचतुः । पूर्वे वयसि पुत्र त्वमावाभ्यां पाल्य एव हि । उत्तरे तु वयं पाल्याः सम्यक्पुत्र त्वया पुनः

ପିତାମାତା କହିଲେ—ପୁତ୍ର, ତୁମ ଶିଶୁବୟସରେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ତୁମକୁ ପାଳିଥିଲୁ; କିନ୍ତୁ ଆମ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଏବେ ତୁମେ ପୁନଃ ଆମକୁ ଭଲଭାବେ ପାଳିବା ଉଚିତ।

Verse 22

इतरेतरधर्मोऽयं निर्दिष्टः पद्मयोनिना । आवाभ्यां यत्कृतं कर्म युष्मदर्थं शुभाशुभम् । भोक्ष्यामो वयमेवेह तत्सर्वं नात्र संशयः

ଏହି ପରସ୍ପର ଧର୍ମକୁ ପଦ୍ମଯୋନି (ବ୍ରହ୍ମା) ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ତୁମମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଆମେ କରିଥିବା ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମର ସମସ୍ତ ଫଳ ଆମେ ଏଠାରେ ନିଜେ ଭୋଗିବୁ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

अथ त्वमपि यद्वत्स प्रकरोषि शुभाशुभम् । भोक्ष्यसे सकलं तद्वत्स्वयं नान्यः परत्र च

ଏବଂ ବତ୍ସ, ତୁମେ ଯେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ କରିବ, ତାହାର ସମସ୍ତ ଫଳ ତୁମେ ନିଜେ ଭୋଗିବ; ପରଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।

Verse 24

अवश्यं स्वयमश्नाति कृतं कर्म शुभाशुभम् । तस्मान्नरेण कर्तव्यं शुभं कर्म विपश्चिता

ମନୁଷ୍ୟ କରିଥିବା ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜେ ଭୋଗେ। ତେଣୁ ବିବେକୀ ନର ଶୁଭ କର୍ମମାତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

चौर्यं वाथ कृषिं वाथ कुसीदं वाथ पुत्रक । वाणिज्यमथवा प्रेष्यं कृत्वाऽस्माकं च भोजनम् । अहर्निशं त्वया देयं न दोषोऽस्मासु पुत्रक

ପୁତ୍ରକ, ଚୋରି କରି ହେଉ କି କୃଷି କରି, ସୁଦରେ ଧନ ଦେଇ କି ବାଣିଜ୍ୟ ଅଥବା ସେବା କରି—ଯେପରି ହେଉ, ଆମର ଭୋଜନ ତୁମେ ଅହର୍ନିଶ ଦେବାକୁ ପଡିବ। ଏଥିରେ ଆମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ପୁତ୍ରକ।

Verse 26

ताभ्यां तद्वचनं श्रुत्वा ततो भार्यामभाषत । तदेव वाक्यं साऽवोचद्यत्प्रोक्तं गुरुभिः पुरा । ततो वैराग्यमापन्नो वैशाखो मुनिसत्तमः

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ତାପରେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ଗୁରୁଜନେ କହିଥିବା ସେହି ଏକେଇ ବାକ୍ୟ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ। ତେବେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଶାଖଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବୈରାଗ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।

Verse 27

गर्हयन्नेवमात्मानं भूयोभूयः सुदुःखितः । धिङ्मां दुष्कृतकर्माणं पापकर्मरतं सदा

ଏଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ନିଜକୁ ଗର୍ହଣ କରି କହିଲା—“ଧିକ୍ ମୋତେ! ମୁଁ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମ କରୁଥିବା, ସଦା ପାପକର୍ମରେ ରତ।”

Verse 28

विवेकेन परित्यक्तं सत्संगेन विवर्जितम् । यः करोति नरः पापं न सेवयति पंडितान् । न चात्मा वल्लभस्तस्य एतन्मे वर्तते हृदि

“ଯେ ମଣିଷ ବିବେକକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସତ୍ସଙ୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ପାପ କରେ, ଏବଂ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ସେବା କରେନାହିଁ—ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଭାବ ମୋ ହୃଦୟରେ ବସିଛି।”

Verse 29

एवं विकल्पहृदयो गत्वा स ऋषिसन्निधौ । उवाच श्लक्ष्णया वाचा गम्यतामिति सादरम्

ଏଭଳି ସନ୍ଦେହ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ନେଇ ସେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଯାଇ, କୋମଳ ବାଣୀରେ ସାଦରେ କହିଲା—“ଆଜ୍ଞା ହେଲେ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବି।”

Verse 30

वृसी प्रगृह्यतामेषा तथैव च कमण्डलुः । वल्कलानि च चीराणि मृगचर्माण्यशेषतः

“ଦୟାକରି ଏହି ବୃସୀ (ଆସନ) ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏହି କମଣ୍ଡଲୁ ମଧ୍ୟ; ତଥା ବଲ୍କଳବସ୍ତ୍ର, ଚୀର ଓ ସମସ୍ତ ମୃଗଚର୍ମ ମଧ୍ୟ ସବୁ ନେଇନିଅନ୍ତୁ।”

Verse 31

क्षम्यतामपराधो मे दीनस्य कृपणस्य च । सत्संगेन वियुक्तस्य मूर्खस्य मुनिसत्तमाः

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୋର ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦୀନ ଓ କୃପଣ, ସତ୍ସଙ୍ଗରୁ ବିୟୁକ୍ତ ମୂର୍ଖ।

Verse 32

अद्यप्रभृति निवृत्तः कर्मणोऽस्याहमेव च । रौद्रस्य सुनृशंसस्य साधुभिर्गर्हितस्य च । तस्मात्कथयतास्माकं निवृत्तिं चास्य कर्मणः

ଆଜିଠାରୁ ମୁଁ ନିଜେ ଏହି କର୍ମରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଉଛି—ଏହା କ୍ରୂର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦୟ ଏବଂ ସାଧୁମାନେ ନିନ୍ଦା କରିଥିବା। ତେଣୁ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛାଡ଼ିବା ଉପାୟ କହନ୍ତୁ।

Verse 33

येन युष्मत्प्रसादेन पापान्मोक्षमहं व्रजे । उपवासोऽथ मन्त्रो वा नियमो वाथ संयमः

ଆପଣମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ପାପରୁ ମୋକ୍ଷ କିପରି ପାଇବି? ଉପବାସରେ, ମନ୍ତ୍ରରେ, ନିୟମ-ବ୍ରତରେ, କିମ୍ବା ସଂଯମରେ?

Verse 34

ऋषय ऊचुः । साधु पृष्टं त्वया वत्स तत्त्वमेकमनाः शृणु । संगृह्य कीर्तयिष्यामस्त्वयाऽख्येयं न कस्यचित्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ବତ୍ସ, ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣ। ଆମେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବୁ; ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 35

तेन जप्तेन पापत्मन्मोक्षं प्राप्स्यसि निश्चितम् । झाटघोटस्त्वया कीर्त्त्यो मन्त्रोऽयं चतुरक्षरः

ତାହାର ଜପ କଲେ, ହେ ପାପାତ୍ମନ୍, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ। ‘ଝାଟଘୋଟ’—ଏହି ଚତୁରକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ତୁମେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

सर्वपापहरो नृणां स्वर्गमोक्षफलप्रदः । स तदैवं हि तैः प्रोक्तो वैशाखो मुनिपुंगवैः । तस्थौ जाप्यपरो नित्यं गतास्ते मुनिपुंगवाः

ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ—ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ବୈଶାଖଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ସେ ନିତ୍ୟ ଜପପରାୟଣ ହୋଇ ରହିଲେ, ଏବଂ ମୁନିବରମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 37

तस्यैवं जपतो देवि देविकायास्तटे शुभे । अनिशं गुरु भक्तस्य समाधिः समपद्यत

ହେ ଦେବି! ଦେବିକା ନଦୀର ଶୁଭ ତଟରେ ଏଭଳି ଜପ କରୁଥିବା ଗୁରୁଭକ୍ତ ସାଧକଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସମାଧି ସ୍ୱଭାବତଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 38

क्षुत्पिपासा तदा नष्टा शुद्धिमायात्कलेवरम्

ତେବେ ଭୁଖ ଓ ପିଆସ ନଶିଗଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହ ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 39

मंत्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भाव ना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी

ମନ୍ତ୍ର, ତୀର୍ଥ, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା, ଦୈବଜ୍ଞ, ଭେଷଜ (ବୈଦ୍ୟ) ଓ ଗୁରୁ—ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ଭାବନା ଥାଏ, ସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ।

Verse 40

निर्मलोऽयं स्वभावेन परमात्मा यथा हितः । उपाधिसंगमासाद्य विकारं स्फटिको यथा

ଏହି ପରମାତ୍ମା ସ୍ୱଭାବତଃ ନିର୍ମଳ ଓ ହିତପ୍ରଦ; କିନ୍ତୁ ଉପାଧିର ସଂସର୍ଗରେ ବିକାର ହେଲାପରି ପ୍ରତୀତ ହୁଏ—ଯେପରି ପାଖରେ ରଖା ବସ୍ତୁର ରଙ୍ଗରେ ସ୍ଫଟିକ ବଦଳିଗଲାପରି ଦିଶେ।

Verse 41

यथा च भ्रमरी वंध्या लब्ध्वा जीवमणुं क्वचित् । स्वस्थाने स्थाप्य तं ध्यायेद्भ्रमरी ध्यानसंयुता

ଯେପରି ଏକ ବନ୍ଧ୍ୟା ଭ୍ରମରୀ କେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜୀବକୀଟକୁ ପାଇ, ତାହାକୁ ନିଜ ନିବାସରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଧ୍ୟାନସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ତାହାକୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରେ—

Verse 42

स तु तद्ध्यानसंवृद्धो जीवो भवति तादृशः । अन्ययोन्युद्भवो वापि तथा निदर्शनं सताम्

ସେହି ଜୀବ ସେଇ ଧ୍ୟାନରେ ପୋଷିତ ହୋଇ ତଦ୍ରୂପ ହୋଇଯାଏ; ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଯୋନିରୁ ଅନ୍ୟ ଯୋନିର ଉଦ୍ଭବ ମଧ୍ୟ—ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଏହାର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ କହିଛନ୍ତି।

Verse 43

आदिष्टो गुरुणा यश्च विकल्पं यदि गच्छति । नासौ सिद्धिमवाप्नोति मंदभाग्यो यथा निधिम्

ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଯଦି ସନ୍ଦେହ-ବିକଳ୍ପରେ ପଡ଼େ, ସେ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟବାନ ଗୁପ୍ତ ନିଧି ପାଇନଥିବା ପରି ସିଦ୍ଧି ପାଉନାହିଁ।

Verse 44

एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि भूरिशः । तस्य जाप्यपरस्यैव अमृतत्वं गतस्य च

ଏଭଳି ଅନେକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲା; ଜପରେ ପରାୟଣ ଥିବା ତାହାର ଅମୃତତ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 45

ततः कालक्रमेणैव वल्मीकेन स वेष्टितः । येनासौ सर्वतो व्याप्तो न च तं स बुबोध वै

ତାପରେ କାଳକ୍ରମେ ସେ ଭଲ୍ମୀକ (ପିପିଳିକା-ଟିବା) ଦ୍ୱାରା ବେଷ୍ଟିତ ହେଲା; ତାହା ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ତାକୁ ଢାକିଦେଲା, ତଥାପି ସେ ତାହାକୁ ଜାଣିଲା ନାହିଁ।

Verse 46

कस्यचित्त्वथकालस्य मुनयस्ते समागताः । तं प्रदेशं तु संप्रेक्ष्य सहाय्यमितरेतरम् । ऊचुः परस्परं सर्वे दत्त्वा चैव करैः करम्

କିଛି ସମୟ ପରେ ସେଇ ମୁନିମାନେ ସେଠାରେ ସମାଗତ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରଦେଶକୁ ଦେଖି ପରସ୍ପର ସହାୟତା କରି, ସମସ୍ତେ ହାତେ ହାତ ଧରି ଆପସରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 47

ऋषय ऊचुः । अत्रासौ तस्करः प्राप्तो वैशाखो दारुणाकृतिः । येन सर्वे वयं मुष्टा अस्मि न्स्थाने समागताः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ଏଠାରେ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ଚୋର ବୈଶାଖ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି; ଯାହାର ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତେ ଲୁଟିତ ହୋଇ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛୁ।”

Verse 48

एवं संजल्पमानास्ते शुश्रुवुः शब्दमुत्तमम् । वल्मीकमध्यतो व्यक्तं ततस्ते कौतुकान्विताः

ଏଭଳି ପରସ୍ପର କଥାହେଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ବଲ୍ମୀକର ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଦ୍ଭୂତ ଏକ ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ; ତେବେ ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କୌତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 49

अखनंस्तत्र वल्मीकं कुशीभिः पर्वतोपमम्

ତାପରେ ସେମାନେ କୁଶ ଘାସର ସାଧନ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତ ସମାନ ସେଇ ବଲ୍ମୀକକୁ ଖୋଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 50

अथ ते ददृशुस्तत्र विशाखं मुनिसत्तमाः । जपंतमसकृन्मत्रं तमेव चतुरक्षरम्

ତାପରେ ସେଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେଠାରେ ବିଶାଖକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଏହି ଚାରି ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ରକୁ ଅବିରତ ଜପ କରୁଥିଲା।

Verse 51

तं समाधिगतं ज्ञात्वा भेषजैर्योगसंमतैः । ममर्दुः सर्वतो विप्रास्तत्र सुप्ततनौ भृशम्

ସେ ସମାଧିସ୍ଥ ହୋଇଛନ୍ତି ଜାଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ର ସମ୍ମତ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସୁପ୍ତ ଶରୀରକୁ ଚାରିଆଡୁ ଜୋରରେ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ।

Verse 52

ततोऽब्रवीदृष्रीन्सर्वान्स्वमर्थं गृह्यतां द्विजाः । युष्मदीयं गृहीतं यत्पा पेनाकृतबुद्धिना

ତା’ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—'ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ! ପାପ ଓ କୁବୁଦ୍ଧି ହେତୁ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଧନ ନେଇଥିଲି, ତାହା ଫେରାଇ ନିଅନ୍ତୁ।'

Verse 53

गम्यतां तीर्थयात्रायां सर्वे मुक्ता मया द्विजाः । वाच्यौ मे पितरौ गत्वा तथा भार्या द्विजोत्तमाः

'ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ! ଆପଣମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଯାଆନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଇଛି। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାକୁ ଯାଇ ମୋର ପିତାମାତା ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମୋର ବାର୍ତ୍ତା ଜଣାଇବେ।'

Verse 54

सर्व संगपरित्यक्तो विशाखः समपद्यत । दर्शनं कांक्षते नैव भवद्भिस्तु यथा पुरा

ବିଶାଖ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ଏକ ନୂତନ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଆଉ ପୂର୍ବ ପରି ଆପଣମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କାମନା କରୁନାହାନ୍ତି।

Verse 55

ऋषय ऊचुः । बहुवर्षाण्यतीतानि तवात्र वसतो मुने । सर्वे ते निधनं प्राप्ता ये चान्ये ते कुटुंबिनः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—'ହେ ମୁନି! ଏଠାରେ ବାସ କରୁ କରୁ ଆପଣଙ୍କର ବହୁ ବର୍ଷ ବିତିଯାଇଛି। ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଏବଂ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।'

Verse 56

वयं चिरात्समायाताः स्थानेऽस्मिन्मुनिसत्तमाः । स त्वं सिद्धिमनुप्राप्तो मंत्रादस्मादसंशयम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଛୁ। ତୁମେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।

Verse 57

यस्मात्त्वं मंत्रमेकाग्रो ध्यायन्वल्मीकमाश्रितः । तस्माद्वाल्मीकिनामा त्वं भविष्यसि महीतले

ତୁମେ ବଲ୍ମୀକ (ପିପିଳିକା ଢିବି) ଆଶ୍ରୟ କରି ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୟାନ କରିଥିବାରୁ, ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ‘ବାଲ୍ମୀକି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 58

स्वच्छंदा भारती देवी जिह्वाग्रे ते भविष्यति । कृत्वा रामायणं काव्यं ततो मोक्षं गमिष्यसि

ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦା ଭାରତୀ ଦେବୀ (ସରସ୍ୱତୀ) ତୁମ ଜିଭାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରିବେ। ରାମାୟଣ କାବ୍ୟ ରଚନା କରି ପରେ ତୁମେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 59

विशाख उवाच । गृह्यतां द्विजशार्दूलाः प्रसन्ना गुरुदक्षिणाम् । येनाहमनृणो भूत्वा करोमि सुमहत्तपः

ବିଶାଖ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶାର୍ଦୂଳମାନେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇ ମହାତପ କରିପାରିବି।

Verse 60

ऋषय ऊचुः । एषा नो दक्षिणा विप्र यस्त्वं सिद्धिमुपागतः । सर्वकामसमृद्धात्मा कृतकृत्या वयं मुने

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ର, ଆମର ଦକ୍ଷିଣା ଏହିଟି: ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ। ତୁମ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସମୃଦ୍ଧ; ହେ ମୁନେ, ଆମେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲୁ।

Verse 61

वरं वरय भूयस्त्वं यस्ते मनसि वर्तते

ପୁନର୍ବାର ଏକ ବର ମାଗ—ତୋ ମନରେ ଯାହା ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି ତାହା।

Verse 62

वाल्मीकिरुवाच । भवंतो यदि तुष्टा मे यदि देयो वरो मम । कथ्यतां तर्हि मे शीघ्रं को देवो ह्यत्र संस्थितः । देविकायास्तटे रम्ये सर्वकामफलप्रदः

ବାଲ୍ମୀକି କହିଲେ—ଯଦି ଆପଣମାନେ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ: ଦେବିକାର ରମ୍ୟ ତଟରେ ଏଠାରେ କେଉଁ ଦେବତା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଯିଏ ସର୍ବକାମଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି?

Verse 63

ऋषय ऊचुः । शृणुष्वैकमना विप्र यो देवश्चात्र संस्थितः । पश्य निंबमिमं विप्र बहुशाखाप्रविस्तरम्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ, ହେ ବିପ୍ର, ଏଠାରେ କେଉଁ ଦେବତା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ହେ ବିପ୍ର, ଏହି ନିମ୍ବ ଗଛଟିକୁ ଦେଖ—ବହୁ ଶାଖାରେ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 64

अस्य मूले स्थितः सूर्य्यः कल्पादौ ब्रह्मणोंऽशजः । तमाराधय यत्तेसावस्य स्थानस्य देवता

ଏହି ଗଛର ମୂଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ, ଯିଏ କଳ୍ପାଦିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍ଶରୁ ଉଦ୍ଭବିତ। ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର; ସେଇ ଏହି ସ୍ଥାନର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଦେବତା।

Verse 65

सूर्यक्षेत्रं समाख्यातमिदं गव्यूतिमात्रकम् । अत्र स्थाने स्थिता येपि तेषां स्वर्गो ध्रुवं भवेत्

ଏହି ସ୍ଥାନ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହାର ପରିମାଣ କେବଳ ଏକ ଗବ୍ୟୂତି। ଏଠାରେ ଯେ କେହି ବସନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ।

Verse 66

अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र मूलस्थानमिति श्रुतम् । स्थानं सूर्यस्य विप्रेन्द्र कार्या चात्र त्वया स्थितिः

ଆଜିଠାରୁ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଏହା ‘ମୂଳସ୍ଥାନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଆସନ; ତେଣୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଏଠାରେ ନିବାସ କର।

Verse 67

अद्यप्रभृति विप्रेंद्र तीर्थमेतन्महीतले । गमिष्यति परां ख्यातिं देविकातटमाश्रितम्

ଆଜିଠାରୁ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଦେବିକା-ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଏହି ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ପରମ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ; ସର୍ବତ୍ର ପୂଜ୍ୟ ହେବ।

Verse 68

वयं मुष्टा यतो विप्र मूलस्थाने पुरा स्थिताः । मूलस्थानेति वै नाम लोके ख्यातिं गमिष्यति

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ପୂର୍ବେ ‘ମୂଳସ୍ଥାନ’ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲୁ, ତେଣୁ ଆମକୁ ‘ମୁଷ୍ଟା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ‘ମୂଳସ୍ଥାନ’ ନାମ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 69

अत्र ये मानवा भक्त्या स्नानं सूर्यस्य संगमे । उत्तरे तु करिष्यंति ते यास्यंति त्रिविष्टपम्

ଯେ ମାନବମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ପରେ ବିଧିମତେ ‘ଉତ୍ତର’ (ସମାପନ କର୍ମ) କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 70

तर्पणं तिलमिश्रेण जलेन द्विजसत्तमाः । गयाश्राद्धसमा तुष्टिः पितॄणां च भविष्यति

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ, ଏଠାରେ ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ତର୍ପଣ କଲେ ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମାନ ହେବ ଏବଂ ମହାଫଳ ଦେବ।

Verse 71

अत्र ये मानवा भक्त्या श्राद्धं दास्यंति सत्तमाः । शाकमूलफलैर्वापि सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः

ଏଠାରେ ଯେ ସତ୍ତମ ଲୋକେ ଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି—ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ବିଧିକୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।

Verse 72

तेषां यास्यंति पितरो मोक्षं नैवात्र संशयः

ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ—ଏଥିରେ ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 73

अपि कीटपतंगा ये पक्षिणः पशवो मृगाः । तृषार्ता जलसंस्पर्शाद्यास्यंति परमां गतिम्

କୀଟପତଙ୍ଗ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ ଓ ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ—ତୃଷାର୍ତ୍ତ ହେଲେ—ଏହି ଜଳକୁ କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ପରମ ଗତି ପାଇବେ।

Verse 74

वयमेव सदात्रस्थाः श्रावणे मासि सत्तम । पौर्णमास्यां भविष्यामस्तव स्नेहादसंशयम्

ହେ ସତ୍ତମ! ଆମେ ସଦା ଏଠାରେ ରହିବୁ; ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନ ତୁମ ସ୍ନେହରେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେବୁ।

Verse 75

तस्मिन्नहनि यस्तोयैः पितॄन्संतर्पयिष्यति । तस्याष्टादशकुष्ठानि क्षयं यास्यंति तत्क्षणात्

ସେହି ଦିନ ଯେ କେହି ସେଇ ଜଳଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବ, ତାହାର ଅଠାର ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠରୋଗ ସେହି କ୍ଷଣରେ ନାଶ ପାଇବ।

Verse 76

कपालोदुम्बराख्येंद्रमण्डलाख्यविचर्चिकाः । ऋष्यचर्मैककिटिभसिध्मालसविपादिकाः

କପାଳ, ଉଦୁମ୍ବର, ଇନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ଓ ବିଚର୍ଚ୍ଚିକା; ଋଷ୍ୟଚର୍ମ, ଏକକିଟିଭ, ସିଧ୍ମା, ଆଲସ ଓ ବିପାଦିକା—ଏହିସବୁ ନାମୋକ୍ତ ଚର୍ମରୋଗ।

Verse 77

दद्रुसिता रुचिस्फोटं पुण्डरीकं सकाकणम् । पामा चर्मदलं चेति कुष्ठान्यष्टादशैव तु

ଦଦ୍ରୁ, ସିତା, ରୁଚିସ୍ଫୋଟ, ପୁଣ୍ଡରୀକ, ସକାକଣ, ପାମା ଓ ଚର୍ମଦଳ—ଏହିସବୁ ନିଶ୍ଚୟ କୁଷ୍ଠର ଅଷ୍ଟାଦଶ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 78

गमिष्यंति न संदेह इत्युक्त्वांतर्दधुश्च ते । ऋषिः सिषेवे च रविं चक्रे रामायणं ततः

“ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଚାଲିଯିବେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ”—ଏହିପରି କହି ସେମାନେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ପରେ ଋଷି ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ତାପରେ ରାମାୟଣ ରଚନା କଲେ।

Verse 79

तस्मात्पश्येच्च तं देवं सर्वयज्ञफलप्रदम् । शृणुयाच्च कथां चैनां सर्वपातकनाशिनीम्

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥିବା ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକାରୀ ଏହି କଥାକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।

Verse 278

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकामाहात्म्यमूलस्थानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टसप्तत्युत्तर द्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ଦେବିକାମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ମୂଳସ୍ଥାନମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱିଶତ ଅଷ୍ଟସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।