Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

एतस्मिन्नेव काले तु शशकस्तत्र चागतः । प्रविष्टः सलिले तत्र तृषार्तो वरवर्णिनि

Transliteration

etasminneva kāle tu śaśakastatra cāgataḥ | praviṣṭaḥ salile tatra tṛṣārto varavarṇini

Translation

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେହି ସମୟରେ ସେଠାକୁ ଗୋଟିଏ ଶଶକ ମଧ୍ୟ ଆସିଲା; ତୃଷାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ସେ ସେଠାର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; विशेषणरूपेण

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• तु: but/and then
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (concessive/contrast particle)

• शशकः: the hare/rabbit
• शशकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शशक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• आगतः: came/arrived
• आगतः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle/क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle/क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि

• सलिले: into the water
• सलिले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• तृषा-आर्तः: distressed by thirst
• तृषा-आर्तः: Karta (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृषा (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (तृषया आर्तः); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्

• वरवर्णिनि: O fair-complexioned lady
• वरवर्णिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरवर्णिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amṛta-salila tīrtha within Prabhāsa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A small hare, parched and trembling, approaches the sacred water and slips into it, unaware of the nectar-infused potency.

Characters & Entities

• Īśvara
• Śaśaka (hare)
• Salila (water)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even a small creature becomes part of sacred history when it encounters consecrated waters.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The waters near Śaśāpāna in Prabhāsakṣetra, whose origin is being narrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it continues the origin narrative.