Adhyaya 25

Verse 1

ईश्वर उवाच । स गन्धर्वस्तदा देवि आरिराधयिषुर्भवम् । सोमवारव्रतंनाम पप्रच्छ मुनिसत्तमम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତେବେ, ହେ ଦେବୀ, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ‘ସୋମବାର-ବ୍ରତ’ ନାମକ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଲା।

Verse 2

गन्धर्व उवाच । कथं सोमव्रतं कार्यं विधानं तस्य कीदृशम् । कस्मिन्काले च तत्कार्यं सर्वं विस्तरतो वद

ଗନ୍ଧର୍ବ କହିଲା—ସୋମ (ସୋମବାର) ବ୍ରତ କିପରି କରିବା ଉଚିତ? ତାହାର ବିଧାନ କେମିତି? ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ? ସବୁକିଛି ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

गोशृंग उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ सर्वसत्त्वोपकारकम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तदद्य कथयामि ते

ଗୋଶୃଙ୍ଗ କହିଲେ— ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଏହା ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପକାରକ। ଯାହା କାହାକୁ କୁହାଯାଇନଥିଲା, ସେହି କଥା ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 4

सर्वरोगहरं दिव्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । सोमवारव्रतंनाम सर्वकामफलप्रदम्

‘ସୋମବାର ବ୍ରତ’ ନାମକ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତ ସର୍ବ ରୋଗ ହରେ, ସର୍ବ ସିଦ୍ଧି ଦେଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 5

सर्वकालिकमादेयं वर्णानां शुभकारकम् । नारी नरैः सदा कार्यं दृष्ट्वादृष्ट्वा फलोदयम्

ଏହି ବ୍ରତ ସର୍ବକାଳେ ଗ୍ରହଣୀୟ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭକର। ନାରୀ-ନର ସଦା ଏହା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଦୃଷ୍ଟ ଓ ଅଦୃଷ୍ଟ—ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଏ।

Verse 6

ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैः कृतमेतन्महाव्रतम् । पुनस्तु सोमराजेन दक्षशापहतेन च

ଏହି ମହାବ୍ରତକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଦେବଗଣ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ। ପରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡିତ ସୋମରାଜ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପୁନର୍ବାର କରିଥିଲେ।

Verse 7

आराधितोऽनेन शंभुः शंभुध्यानपरेण तु । ततस्तुष्टो महादेवः सोमराजस्य भक्तितः

ଏହି ବ୍ରତଦ୍ୱାରା ଶମ୍ଭୁ ଆରାଧିତ ହେଲେ—ଶମ୍ଭୁଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନ ସୋମରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଦେବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 8

तेनोक्तं यदि तुष्टोऽसि प्रतिष्ठास्थो निरंतरम्

ତେବେ ସେ କହିଲା— “ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଏଠାରେ ନିରନ୍ତର ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ରୁହ।”

Verse 9

यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठंति भूधराः । तावन्मे स्थापितं लिंगमुमया सह तिष्ठतु

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିବେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପର୍ବତମାନେ ଦଢ଼ ରହିବେ—ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଉମାସହ ଏଠାରେ ରହୁ।

Verse 10

स्थापितं तु तदा तेन प्रार्थयित्वा महेश्वरम् । आत्मनामांकितं कृत्वा ततो रोगैर्व्यमुच्यत

ତାପରେ ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା, ନିଜ ନାମ ଅଙ୍କିତ କଲା; ଏବଂ ପରେ ରୋଗମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 11

ततः शुद्धशरीरोऽसौ गगनस्थो विराजते

ତାପରେ ତାହାର ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଆକାଶସ୍ଥ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ବିରାଜିତ ହେଲା।

Verse 12

तदाप्रभृति ये केचित्कुर्वंति भुवि मानवाः । तेऽपि तत्पदमायांति विमलांगाश्च सोमवत्

ସେହି ସମୟରୁ ପୃଥିବୀରେ ଯେ କେହି ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସୋମ ପରି ନିର୍ମଳାଙ୍ଗ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 13

अथ किं बहुनोक्तेन विधानं तस्य कीर्त्तये । यस्मिन्कस्मिंश्च मासे वा शुक्ले सोमस्य वासरे

ଅଧିକ କହି କ’ଣ ଲାଭ? ମୁଁ ତାହାର ବିଧି-ବିଧାନ କହୁଛି—ଯେକୌଣସି ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସୋମବାର ଦିନ।

Verse 14

दंतकाष्ठं पुरा ब्राह्मे कृत्वा स्नानं समाचरेत् । स्वधर्मविहितं कर्म कृत्वा स्थाने मनोरमे

ବ୍ରାହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରଥମେ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସେହି ମନୋରମ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନରେ ସ୍ୱଧର୍ମବିହିତ କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

सुसमे भूतले शुद्धे न्यस्य कुम्भं सुशोभितम् । चूतपल्लवविन्यस्ते चंदनेन सुचित्रिते

ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମତଳ ଭୂମିରେ ସୁଶୋଭିତ କୁମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ତାହାରେ ଆମ୍ବପଲ୍ଲବ ବିନ୍ୟସି ଚନ୍ଦନରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଅଲଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 16

श्वेतवस्त्रपरीधाने सर्वाभरणभूषिते । आदौ पात्रे तु संन्यस्य आधारसहितं शिवम्

ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ, ପ୍ରଥମେ ପାତ୍ରରେ ଆଧାରସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 17

अष्टमूर्त्यष्टकं दिक्षु सोमनाथं सशक्तिकम् । उमया सहितं तत्र श्वेतपुष्पैश्च पूजयेत्

ଦିଗ୍‌ମାନେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଅଷ୍ଟକର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଶକ୍ତିସହିତ ସୋମନାଥଙ୍କୁ—ଉମାସହ—ସେଠାରେ ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

विविधं भक्ष्यभोज्यं च फलं वै बीजपूर कम् । अनेनैव तु मंत्रेण सर्वं तत्रैव कारयेत्

ବିଭିନ୍ନ ଭକ୍ଷ୍ୟ‑ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫଳ, ବିଶେଷକରି ବୀଜପୂର (ଲେମ୍ବୁ) ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସେଠାରେଇ ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣ ଓ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଉ।

Verse 19

ॐ नमः पंचवक्त्राय दशबाहुत्रिनेत्रिणे । श्वेतं वृषभमारूढ श्वेताभरणभूषित

ॐ ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର, ଦଶବାହୁ, ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶ୍ୱେତ ବୃଷଭାରୂଢ, ଶ୍ୱେତ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 20

उमादेहार्द्धसंयुक्त नमस्ते सर्वमूर्तये । अनेनैव तु मंत्रेण पूजां होमं च कारयेत्

ଉମାଙ୍କ ଅର୍ଧଦେହ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ସର୍ବମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା ଓ ହୋମ—ଦୁହେଁ କରାଯାଉ।

Verse 21

कृत्वैवं च दिने रात्रौ पश्यंश्चैवं स्वपेन्नरः । दर्भशय्या समारूढो ध्यायन्सोमेश्वरं हरम्

ଏଭଳି କରି ଦିନ‑ରାତି ଏହି ନିୟମ ରଖିବ—ଏଭଳି ଦେଖିବ ଓ ଏଭଳି ଶୋଇବ। ଦର୍ଭଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରି ସୋମେଶ୍ୱର ହରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବ।

Verse 22

एवं कृतेऽष्टादशानां कुष्ठानां नाशनं भवेत् । द्वितीये सोमवारे तु करंजं दन्तधावनम्

ଏଭଳି କଲେ ଅଠାର ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠର ନାଶ ହୁଏ। ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୋମବାରେ କରଞ୍ଜ ଦାତନରେ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବା ଉଚିତ।

Verse 23

देवं संपूजयेत्सूक्ष्मं ज्येष्ठाशक्तिसमन्वितम् । शतपत्रैः पूजयित्वा मधु प्राश्य यथाविधि

ଜ୍ୟେଷ୍ଠା-ଶକ୍ତିସମନ୍ୱିତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେବଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶତପତ୍ର ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ପରେ ନିୟମାନୁସାରେ ମଧୁ ପ୍ରାଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

नारंगं तत्र दत्त्वा तु शेषं पूर्ववदाचरेत् । एवं कृते द्वितीये तु गोलक्षफलमाप्नुयात्

ସେଠାରେ ନାରଙ୍ଗ (କମଳା) ଅର୍ପଣ କରି, ଶେଷ ଆଚାର ପୂର୍ବବତ୍ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦ୍ୱିତୀୟ (ସୋମବାର) ଅନୁଷ୍ଠାନରେ କରିଲେ ଗୋ-ଲକ୍ଷ ଦାନସମ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 25

सोमवारे तृतीये तु अपामार्गसमुद्भवम् । दंतकाष्ठादिकं कृत्वा त्रिनेत्रं च प्रपूजयेत्

ତୃତୀୟ ସୋମବାରେ ଅପାମାର୍ଗରୁ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ଆଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

फलं च दाडिमं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत् । रजन्यामंगुरं प्राश्य सिद्धियुक्तं तु पूजयेत्

ଦାଡିମ (ଡାଳିମ୍ବ/ଆନାର) ଫଳ ଅର୍ପଣ କରି ଜାତୀ (ଜୁଇ) ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ଅଙ୍ଗୁର (ଦ୍ରାକ୍ଷା) ପ୍ରାଶନ କରି, ସିଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

चतुर्थे सोमवारे तु काष्ठमौदुम्बरं स्मृतम् । पूजयेत्तत्र गौरीशं सूक्ष्मया सहितं तथा

ଚତୁର୍ଥ ସୋମବାରେ ଔଦୁମ୍ବର (ଡୁମୁର) କାଷ୍ଠ ବିଧିସମ୍ମତ। ସେଠାରେ ପୂର୍ବବତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମା ସହିତ ଗୌରୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 28

नारिकेलफलं दद्याद्दमनेन प्रपूजयेत् । शर्करां प्राशयेद्रात्रौ जागरं चैव कारयेत्

ନାରିକେଳଫଳ ଅର୍ପଣ କରି ଦମନ/ଦୂର୍ବା ଘାସରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ। ରାତିରେ ଶର୍କରା ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରି ଜାଗରଣ ମଧ୍ୟ କରିବ।

Verse 29

पञ्चमे सोमवारे तु पूजयेच्च गणाधिपम् । विभूत्या सहितं देवं कुन्दपुष्पैः प्रपूजयेत्

ପଞ୍ଚମ ସୋମବାରରେ ଗଣାଧିପଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ବିଭୂତି ସହିତ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ କୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 30

आश्वत्थं दन्तकाष्ठं च अर्घ्यं वै द्राक्षया तथा । मोचं च प्राशयेद्रात्रावश्वमेधफलं लभेत्

ଅଶ୍ୱତ୍ଥର ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ବ୍ୟବହାର କରି ଦ୍ରାକ୍ଷା ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ। ରାତିରେ ମୋଚା (କଦଳୀ) ଭୋଜନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ଲଭେ।

Verse 31

षष्ठे सोमस्य वारे तु सुरूपं नाम पूजयेत् । कर्पूरं प्राशयेत्तत्र भक्त्या परमया युतः

ଷଷ୍ଠ ସୋମବାରରେ ‘ସୁରୂପ’ ନାମକ ରୂପଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ସେଠାରେ ପରମ ଭକ୍ତିସହ କର୍ପୂର ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରିବ।

Verse 32

सप्तमे सोमवारे तु दन्तकाष्ठं च मल्लिका । सर्वज्ञं पूजयेत्तत्र दीप्तया सहितं तथा

ସପ୍ତମ ସୋମବାରରେ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ଓ ମଲ୍ଲିକା (ଜାସ୍ମିନ) ନେଇ ସେଠାରେ ସର୍ବଜ୍ଞ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ଦୀପ୍ତା ଦେବୀ ସହିତ, ସେହିପରି ବିଧିରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 33

जम्बीरं च फलं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत् । लवङ्गं प्राशयेत्तत्र तस्यानन्तफलं भवेत्

ଜମ୍ବୀର (ଲେମ୍ବୁ/ବିଜୌରା) ଫଳ ଅର୍ପଣ କରି ଜାତୀ (ଜୁଇ) ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରିବ। ସେଠାରେ ଲବଙ୍ଗ ପ୍ରସାଦରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ତାହାର ଫଳ ଅନନ୍ତ ହୁଏ।

Verse 34

अष्टमे सोमवारे तु अमोघायुतमीश्वरम् । कदलीफलकेनार्घ्यं मरुबकेन पूजयेत् । रात्रौ तु प्राशयेद्दुग्धमग्निष्टोमफलं लभेत्

ଅଷ୍ଟମ ସୋମବାରରେ ଅମୋଘାୟୁତ-ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବ। କଦଳୀ ଫଳଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ମରୁବକରେ ପୂଜା କରିବ। ରାତିରେ ଦୁଧ ପ୍ରାଶନ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 35

गंगास्नाने कृते सम्यक्कोटिधा यत्फलं स्मृतम् । दशहेमसहस्राणां कुरुक्षेत्रे रवेर्ग्रहे

ଗଙ୍ଗାରେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୋଟିଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ବୋଲି ଯାହା ସ୍ମୃତ, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଦଶହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ—

Verse 36

ब्राह्मणे वेदविदुषे यद्दत्त्वा फल माप्नुयात् । तत्पुण्यं कोटिगुणितमस्मिन्नाचरिते व्रते

ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ଯେ ଫଳ ମିଳେ—ଏହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କଲେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ କୋଟିଗୁଣିତ ହୁଏ।

Verse 37

गजानां तु शते दत्ते लक्षे च रथवाजिनाम् । तत्फलं कोटिगुणितं सोमवारव्रते कृते

ଶତ ଗଜ ଦାନ ଏବଂ ଲକ୍ଷ ରଥ ଓ ଅଶ୍ୱ ଦାନରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ—ସୋମବାର ବ୍ରତ କଲେ ସେହି ଫଳ କୋଟିଗୁଣିତ ହୁଏ।

Verse 38

गुग्गुलोर्धूपनं कृत्वा कोटिशो यत्फलं लभेत् । तत्पुण्यं तु भवेत्तस्य सोमवारव्रते कृते

ଗୁଗ୍ଗୁଳ ଧୂପ କୋଟିଥର ଅର୍ପଣ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସୋମବାର ବ୍ରତ କରିଲେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ହୁଏ।

Verse 39

सर्वैश्वर्यसमायुक्तः शिवतुल्यपराक्रमः । रुद्रलोके वसेत्तावद्ब्रह्मणः प्रलयावधि

ସେ ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଶିବସମ ପରାକ୍ରମୀ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଳୟକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ବାସ କରେ।

Verse 40

संप्राप्ते नवमे वारे कुर्यादुद्यापनं शुभम् । यथा भवति गन्धर्व तथा वक्ष्यामि तेऽधुना

ନବମ ସୋମବାର ଆସିଲେ ଶୁଭ ଉଦ୍ୟାପନ (ସମାପନ ବିଧି) କରିବା ଉଚିତ। କିପରି ଗନ୍ଧର୍ବ ହୁଏ, ତାହା ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 41

मंडलं मंडपं कुण्डं पताकाध्वजशोभितम् । तोरणानि च चत्वारि कुण्डं कृत्वा विधानतः

ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ ମଣ୍ଡଳ, ମଣ୍ଡପ ଓ କୁଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରି ଚାରିଟି ତୋରଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

मध्ये वेदिः प्रकर्त्तव्या चतुरस्रा सुशोभना । निष्पाद्य मंडलं तत्र मध्ये पद्मं प्रकल्पयेत्

ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୁଶୋଭିତ ଚତୁରସ୍ର ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ମଣ୍ଡଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ପଦ୍ମାକୃତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 43

कलशानष्टदिग्भागे सहिरण्यान्पृथक्पृथक् । स्थापयित्वा तु शक्तिस्ता वामाद्याः पूर्वतः क्रमात्

ଅଷ୍ଟଦିଗ୍ଭାଗରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସୁବର୍ଣ୍ଣସହିତ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସ୍ଥାପନ କରି ବାମା ଆଦି ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବଦିଗରୁ କ୍ରମେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 44

कर्णिकायां तु पद्मस्य श्रीसोमेशं महाप्रभम् । प्रतिमारूपसंपन्नं हेमजं शक्तिसंयुतम्

ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ମହାପ୍ରଭ ଶ୍ରୀ ସୋମେଶଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ—ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିମାରୂପସମ୍ପନ୍ନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣନିର୍ମିତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିସଂଯୁକ୍ତ।

Verse 45

रुक्मशय्यासमारूढं मनोन्मन्या समन्वितम् । हेमपात्रादिके पात्रे मधुना परिपूरिते

ସୁବର୍ଣ୍ଣଶୟ୍ୟାରେ ଆରୂଢ, ମନୋନ୍ମନୀସମନ୍ୱିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣପାତ୍ର ଆଦି ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 46

रुक्मशय्यासमाच्छन्ने तत्रस्थं पूजयेत्क्रमात् । अनंतादिशिखंड्यंतैर्नामभिः क्रमशोऽर्चयेत्

ସୁବର୍ଣ୍ଣଶୟ୍ୟା ଯଥାବିଧି ଆଛାଦିତ ହେଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ଥିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କ୍ରମେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ‘ଅନନ୍ତ’ ଆଦିରୁ ‘ଶିଖଣ୍ଡିନ୍’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାମମାନେ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମଶଃ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 47

गन्धस्रग्धूपदीपैश्च नैवेद्यैश्च पृथग्विधैः । वस्त्रालंकारतांबूलच्छत्रचामरदर्प्पणम्

ଗନ୍ଧ, ସ୍ରକ୍ (ମାଳା), ଧୂପ ଓ ଦୀପ; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନୈବେଦ୍ୟ; ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ତାମ୍ବୂଳ, ଛତ୍ର, ଚାମର ଓ ଦର୍ପଣ—ଏହି ପୃଥକ୍ ଉପଚାରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

दीपघंटावितानं च पर्यंकं च सतू लिकम् । सोमेश्वरं समुद्दिश्य देयं पौराणिके गुरौ

ଦୀପସ୍ତମ୍ଭ, ଘଣ୍ଟା, ବିତାନ ଓ ତକିଆ-ସହିତ ଶୟ୍ୟା—ଏସବୁ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପୁରାଣୋପଦେଶକ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

भूषयित्वा तथाऽचार्य्यं होमं तत्रैव कारयेत् । बलिकर्मावसाने च रात्रौ तत्रैव जागृयात्

ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର କରି ସେଠାରେଇ ହୋମ କରାଇବା ଉଚିତ; ବଲିକର୍ମ ସମାପ୍ତି ପରେ ସେଠାରେଇ ରାତିଭରି ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 50

पञ्चगव्यं ततः पीत्वा ध्यायेत्सोमेश्वरं हृदि । प्रभाते तु ततः स्नात्वा ध्यायेत्तं च विधानतः

ତାପରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କରି ହୃଦୟରେ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତେ ସ୍ନାନ କରି ବିଧିଅନୁସାରେ ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 51

ततो भक्त्या च गंधर्व क्षीरखण्डादिनिर्म्मितम् । भक्ष्यभोज्यैरनेकैश्च भोजयेद्ब्राह्मणानथ

ତାପରେ, ହେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭକ୍ତିସହିତ କ୍ଷୀରଖଣ୍ଡ ଆଦି ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 52

वस्त्रयुग्मं ततो दत्त्वा गां च दत्त्वा विसर्जयेत्

ତାପରେ ଏକ ଯୁଗଳ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରି ଏବଂ ଗୋଦାନ ଦେଇ, ସେହି ବିଧିର ବିସର୍ଜନ ଅର୍ଥାତ୍ ସମାପ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 53

एवं चीर्णव्रतः सम्यग्लभते पुण्यमक्षयम् । धनधान्यसमृद्धात्मा पुत्रदारसमन्वितः

ଏହିପରି ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଧିପୂର୍ବକ ବ୍ରତ ଆଚରେ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ; ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ହୁଏ।

Verse 54

न कुले जायते तस्य दरिद्रो दुःखितोऽपिवा । अपुत्रो लभते पुत्रान्वन्ध्या पुत्रवती भवेत्

ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଦରିଦ୍ରତା ଜନ୍ମେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ; ନିଃସନ୍ତାନ ପୁତ୍ର ଲଭେ, ଓ ବନ୍ଧ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନବତୀ ହୁଏ।

Verse 55

काकवंध्या तु या नारी मृतवत्सा च दुर्भगा । कन्याप्रसूश्च या कार्यमाभिरेतद्विशेषतः

ଯେ ନାରୀ କାକବନ୍ଧ୍ୟା (ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଭପାତ ହୁଏ), କିମ୍ବା ମୃତବତ୍ସା (ଯାହାର ସନ୍ତାନ ମରିଯାଏ), କିମ୍ବା ଦୁର୍ଭାଗିନୀ, କିମ୍ବା କେବଳ କନ୍ୟା ପ୍ରସବ କରେ—ସେମାନେ ବିଶେଷତଃ ଏହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 56

एवं कृते विधाने तु देहपाते शिवं व्रजेत् । कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । भुंक्तेऽसौ विपुलान्भो गान्यावदाभूतसंप्लवम्

ଏହିପରି ବିଧାନ କଲେ ଦେହପାତ ସମୟରେ ସେ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଏ; ସହସ୍ର କୋଟି ଓ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମହାପ୍ରଳୟ ଯାଏଁ, ସେ ବିପୁଳ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।

Verse 57

इति ते कथितं सर्वं सोमवारव्रतं क्रमात् । गच्छ शीघ्रं महाभाग यत्र सोमेश्वरः स्थितः

ଏହିପରି କ୍ରମାନୁସାରେ ତୁମକୁ ସୋମବାର ବ୍ରତର ସମସ୍ତ କଥା କୁହାଗଲା। ହେ ମହାଭାଗ, ଯେଉଁଠାରେ ସୋମେଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।

Verse 58

ईश्वर उवाच । इत्युक्तः सच गन्धर्वः पुत्र्या सह वरानने । सर्वोपहारसंयुक्तः प्रभासक्षेत्रमाश्रितः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏପରି କୁହାଯାଇଲା ପରେ ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ କନ୍ୟା ସହ ସମସ୍ତ ଉପହାର ନେଇ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଗଲା।

Verse 59

तत्र सोमेश्वरं दृष्ट्वा आनन्दाश्रुपरिप्लुतः । यात्राक्रमेण संपूज्य चक्रे सोमव्रतं क्रमात्

ସେଠାରେ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ପ୍ଲାବିତ ହେଲା। ଯାତ୍ରାକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି କ୍ରମେ ସୋମ (ସୋମବାର) ବ୍ରତ ପାଳନ କଲା।

Verse 69

पुत्र्या सह महाभागस्तस्य तुष्टो महेश्वरः । सर्वरोगविनाशं च सर्वकामसमृद्धिदम् । ददौ गन्धर्वराज्यं च भक्तिं चैवात्मनस्तथा

ପୁତ୍ରୀ ସହିତ ସେଇ ମହାଭାଗଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ରୋଗର ବିନାଶ ଓ ସମସ୍ତ କାମନାର ସମୃଦ୍ଧି ଦାନ କଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।