Adhyaya 18

Verse 1

सूत उवाच । इति प्रोक्ता तदा देवी शंकरेण यशस्विनी । पुनः पप्रच्छ विप्रेंद्राः क्षेत्रमाहात्म्यविस्तरम्

ସୂତ କହିଲେ—ଶଙ୍କର ଏପରି କହିଥିବା ପରେ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଯଶସ୍ୱିନୀ ଦେବୀ ପୁନର୍ବାର କ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟର ବିସ୍ତାର ପଚାରିଲେ।

Verse 2

देव्युवाच । अद्य मे सफलं जन्म सफलं च तपः प्रभो । देवत्वमद्य मे जातं त्वत्प्रसादेन शंकर

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ମୋର ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଫଳିଲା। ହେ ଶଙ୍କର, ଆଜି ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଦେବତ୍ୱସିଦ୍ଧି ପାଇଲି।

Verse 3

अद्याहं कृतकल्याणी ज्ञानदृष्टिः कृतात्वया । अद्य मे भूषितौ कर्णौ क्षेत्र माहात्म्यभूषणौ

ଆଜି ମୁଁ କୃତକଲ୍ୟାଣୀ ହେଲି; ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟି କରିଦେଲ। ଆଜି କ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟରୂପ ଭୂଷଣ ଶୁଣି ମୋ କାନ ଶୋଭିତ ହେଲା।

Verse 4

अद्य मे तेजसः पिंडो जातो ज्ञानं हृदि स्थितम् । अद्य मे कुलशीलं च अद्य मे रूपलक्षणम्

ଆଜି ମୋ ଭିତରେ ତେଜର ଘନ ପିଣ୍ଡ ଉଦିତ ହୋଇଛି, ହୃଦୟରେ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି। ଆଜି ମୋ କୁଳ-ଶୀଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଆଜି ମୋ ରୂପ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ସିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 5

अद्य मे भ्रांतिरुच्छिन्ना तीर्थभ्रमणसंभवा । प्रभासे निश्चलं जातं मनो मे मानिनां वर

ତୀର୍ଥେ ତୀର୍ଥେ ଭ୍ରମଣରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମୋ ଭ୍ରାନ୍ତି ଆଜି ଛିନ୍ନ ହେଲା। ହେ ମାନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭାସରେ ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଗଲା।

Verse 6

आराधितो मया पूर्वं तुष्टो मेऽद्य सुरेश्वरः । वह्निना वेष्टिता साहमेकपादेन संस्थिता

ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଭକ୍ତିରେ ଆରାଧନା କରିଥିଲି; ଆଜି ଦେବମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଅଗ୍ନିରେ ବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ମୁଁ ଏକ ପାଦରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲି (ତପସ୍ୟାରେ)।

Verse 7

तत्तपः सफलं त्वद्य जातं मे भक्तवत्सल । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यमद्य मे प्रकटीकृतम्

ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ଆଜି ମୋ ସେଇ ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହେଲା। ଆଜି ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 8

पुनः पृच्छामि देवेश याथातथ्यं वद प्रभो

ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ପୁନଃ ପଚାରୁଛି—ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଥାତଥ୍ୟ ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।

Verse 9

अद्यापि संशयो नाथ तीर्थमाहात्म्यसंभवः । अन्यत्कौतूहलं देव कथयस्व महेश्वर

ହେ ନାଥ, ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟର ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଜନିତ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇନାହିଁ। ଆଉ ଗୋଟିଏ କୌତୁହଳ ଅଛି, ହେ ଦେବ—କୃପାକରି କହ, ହେ ମହେଶ୍ୱର।

Verse 10

अयं यो वर्त्तते देव चंद्रस्ते शिरसि स्थितः । कस्यायं कथमुत्पन्नः कस्मिन्काले वद प्रभो

ହେ ଦେବ, ତୁମ ଶିରରେ ବିରାଜିତ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର କାହାର? ଏହା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? କେଉଁ କାଳରେ ଜନ୍ମିଲା? ହେ ପ୍ରଭୋ, କହ।

Verse 11

ईश्वर उवाच । अस्मिन्काले महादेवि वाराह इति विश्रुते । परार्द्धे तु द्वितीयेऽस्मिन्वर्तमाने तु वेधसः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ଯେଉଁ କାଳ ‘ବାରାହ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ରଷ୍ଟା ବେଧସ୍ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ପରାର୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲିଥିବାବେଳେ—

Verse 12

द्वितीयमासस्यादौ तु प्रतिपद्या प्रकीर्तिता । वाराहेणोद्धृता तस्यां तथा चादौ धरा प्रिये । तेन वाराहकल्पेति नाम जातं धरातले

ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସର ଆରମ୍ଭରେ ‘ପ୍ରତିପଦା’ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେହି ଦିନେ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଆଦିକାଳରେ ବାରାହ ଧରାକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ତେଣୁ ଧରାତଳରେ ତାହାର ନାମ ‘ବାରାହକଳ୍ପ’ ହେଲା।

Verse 13

तस्मिन्कल्पे महादेवि गते संध्यांशके प्रिये । प्रथमस्य मनोश्चादौ देवि स्वायंभुवस्य हि

ସେହି କଳ୍ପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ—ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲାପରେ, ହେ ପ୍ରିୟେ—ଦେବୀ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ନାମକ ପ୍ରଥମ ମନୁଙ୍କ ଆରମ୍ଭରେ—

Verse 14

क्षीरोदे मथ्यमाने तु दैवतैर्दानवैरपि । रत्नानि जज्ञिरे तत्र चतुर्द्दशमितानि वै

ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଏକାସାଥି ଖୀରସାଗରକୁ ମଥିଲେ, ସେଠାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 15

तेषां मध्ये महातेजाश्चंद्रमास्तत्त्वसंभव । सोऽयं मया धृतो देवि अद्यापि शिरसि प्रिये

ସେହି ରତ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ, ଯିଏ ସେଇ ଆଦିତତ୍ତ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ହେ ଦେବୀ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେଇ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମୁଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶିରେ ଧାରଣ କରିଛି।

Verse 16

विषे पीते महादेवि प्रभासस्थस्य मे सदा । भूषणं मुक्तये देवैर्मम चंद्रः कृतः पुरा

ହେ ମହାଦେବୀ, ବିଷ ପାନ କରାଯାଇଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଭାସରେ ସଦା ଅବସ୍ଥିତ ମୋ ପାଇଁ ଦେବମାନେ ପୂର୍ବେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମୋର ଭୂଷଣ କରିଥିଲେ—ମୁକ୍ତିର ନିମିତ୍ତରେ।

Verse 17

शशिनाभूषितो यस्मात्तेनाहं शशिभूषणः । तत्र स्थाने स्थितोऽद्यापि स्वयंभूर्लिंगमूर्त्तिमान्

ମୁଁ ଶଶି (ଚନ୍ଦ୍ର) ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ଥିବାରୁ ମୋତେ ‘ଶଶିଭୂଷଣ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏବଂ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ମୁଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତ୍ତିରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 18

सर्वसिद्धिप्रदाता च कल्पस्थायी सदा प्रिये । इत्येतत्कथितं देवि किमन्यत्परिपृच्छसि

ହେ ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ପ୍ରଦାତା ଏବଂ କଳ୍ପମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଦା ସ୍ଥାୟୀ। ହେ ଦେବୀ, ଏତେ କଥା କହିଦେଲି—ଏବେ ଆଉ କ’ଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?