Adhyaya 167

Verse 2

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्रस्थां भूतमातृकाम् । सावित्र्या वारूणे भागे शतधन्वंतरे स्थिताम् । नवकोटि गणैर्युक्तां प्रेतभूतसमाकुलाम् । पूजितां सिद्धगंधर्वैर्देवादिभिरनेकशः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭୂତମାତୃକାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ବାରୁଣ-ଭାଗରେ, ଶତଧନୁ ଅନ୍ତରେ ସ୍ଥିତ; ନବ କୋଟି ଗଣରେ ଯୁକ୍ତ, ପ୍ରେତ-ଭୂତରେ ସମାକୁଳ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦେବାଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁବାର ପୂଜିତ।

Verse 3

देव्युवाच । भूतमातेति संहृष्टा ग्रामेग्रामे पुरेपुरे । गायन्नृत्यन्हसंल्लोकः सर्वतः परिधावति

ଦେବୀ କହିଲେ—‘ଭୂତମାତା!’ ବୋଲି ହର୍ଷିତ ଲୋକେ ଗାଁ ଗାଁ, ପୁର ପୁରେ ଗାଇ, ନାଚି, ହସି ସବୁଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିବୁଲନ୍ତି।

Verse 4

उन्मत्तवत्प्रलपते क्षितौ पतति मत्तवत् । क्रुद्धवद्धावति परान्मृतवत्कृष्यते हि सः

ସେ ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ପ୍ରଲାପ କରେ, ମତ୍ତ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଏ; କ୍ରୁଦ୍ଧ ପରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥାଏ, ଏବଂ ମୃତ ପରି ତାକୁ ଟାଣିନେଇଯାଏ।

Verse 5

सुखभंगांश्च कुरुते लोको वातगृहीतवत् । भूतवद्भस्ममूत्रांबुकर्दमानवगाहते

ଲୋକେ ବାତଗ୍ରହୀତ ପରି ସାଧାରଣ ସୁଖ-ଶାନ୍ତିକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି; ଭୂତଗ୍ରସ୍ତ ପରି ଭସ୍ମ, ମୂତ୍ର, ଜଳ ଓ କାଦରେ ପସି ଡୁବନ୍ତି।

Verse 6

किमेष शास्त्रनिर्दिष्टो मार्गः किमुत लौकिकः । मुह्यते मे मनो देव तेन त्वं वक्तुमर्हसि

ଏହି ପଥ କି ଶାସ୍ତ୍ରନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ନା କେବଳ ଲୌକିକ ରୀତି? ହେ ଦେବ, ମୋ ମନ ମୁହ୍ୟିଯାଉଛି; ତେଣୁ ଆପଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

कथं सा पुरुषैः पूज्या प्रभासक्षेत्रवासिभिः । कस्मात्तत्र गता देवी कस्मिन्काले समागता । कस्मिन्दिने तु मासे तु तस्याः कार्यो महोत्सवः

ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଲୋକେ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିବେ? କେଉଁ କାରଣରୁ ଦେବୀ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ? ତାଙ୍କର ମହୋତ୍ସବ କେଉଁ ଦିନ ଓ କେଉଁ ମାସରେ କରିବା ଉଚିତ?

Verse 8

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्ते किंचिन्मनोगतम् । आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च भवन्तीति मतिर्मम

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ତୁମ ମନରେ ଯାହା କିଛି ଉଦିତ ହୋଇଛି, ତାହା ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ମୋର ଦୃଢ଼ ମତ—ଲୋକେ ଆସ୍ତିକ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 9

चाक्षुषस्यान्तरेऽतीते प्राप्ते वैवस्वतेऽन्तरे । दक्षापमानात्संजाता तदा पर्वतपुत्रिका

ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅତୀତ ହୋଇ ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଲାବେଳେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଅପମାନରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇ ସେଇ ପର୍ବତପୁତ୍ରୀ (ଦେବୀ) ପୁନର୍ବାର ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 10

द्वापरे तु द्वितीये वै दत्ता त्वं पर्वतेन मे । विवाहे चैव संजाते सर्वदेवमनोरमे

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ପର୍ବତ (ହିମାଳୟ) ତୁମକୁ ମୋତେ ଦାନ କଲେ; ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ସହିତ ତାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା।

Verse 11

त्वया च सहितः पूर्वं मन्दरे चारुकंदरे । अक्रीडं च मुदा युक्तो दिव्यक्रीडनकैः प्रिये । पीनोन्नतनितंबेन भ्राजमाना कुचोन्नताम्

ହେ ପ୍ରିୟେ, ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ ଦିବ୍ୟ କ୍ରୀଡାସାମଗ୍ରୀ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରୁଥିଲି; ତୁମେ ପୁଷ୍ଟ ଉନ୍ନତ ନିତମ୍ବ ଓ ଉନ୍ନତ ସ୍ତନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ।

Verse 12

सिताब्जवदनां हृष्टां दृष्ट्वाऽहं त्वां महाप्रभाम् । दग्धकामतरोः कन्दकंदलीमिव निःसृताम् । महार्हशयनस्थां त्वां तदा कामितवानहम्

ତୁମକୁ—ହର୍ଷିତା, ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମମୁଖୀ ଓ ମହାପ୍ରଭାମୟୀ—ଦେଖି, ଦଗ୍ଧ କାମତରୁରୁ କୋମଳ କନ୍ଦଲିକା ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରିଥିବା ପରି, ମହାର୍ହ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୟିତ ତୁମକୁ ସେତେବେଳେ ମୁଁ କାମନା କଲି।

Verse 13

सुरते तव संजातं दिव्यं वर्षशतं यदा । तदा देवि समुत्थाय निरोधान्निर्गता बहिः

ତୁମ ସୁରତରେ ଦିବ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ଯେତେବେଳେ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ, ହେ ଦେବି, ତୁମେ ଉଠି ନିରୋଧ-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବାହାରକୁ ଗଲା।

Verse 14

तवोदकात्समुत्तस्थौ नार्येका गह्वरोदरा । कृष्णा करालवदना पिंगाक्षी मुक्तमूर्धजा

ତୁମ ଉଦକ (ରସ) ଠାରୁ ଏକ ନାରୀ ଉତ୍ଥିତ ହେଲା—ଗହ୍ୱରୋଦରା; କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା, କରାଳବଦନା, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷୀ ଓ ମୁକ୍ତମୂର୍ଧଜା।

Verse 15

कपालमालाभरणा बद्धमुण्डार्धपिंडका । खट्वांगकंकालधरा रुण्डमुंडकरा शिवा

ସେ କପାଳମାଳାରେ ଭୂଷିତା, ବଦ୍ଧ ଅର୍ଧମୁଣ୍ଡର ଗୁଚ୍ଛ ଧାରିଣୀ; ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଓ କଙ୍କାଳ ବହନକାରିଣୀ, ହାତରେ ରୁଣ୍ଡ-ମୁଣ୍ଡ ଧରିଥିବା—ସେ ଉଗ୍ର ଶିବା ଥିଲା।

Verse 16

द्वीपिचर्माम्बरधरा रणत्किंकिणिमेखला । डमड्डमरुकारा च फेत्कारपूरिताम्बरा

ସେ ଦ୍ୱୀପିଚର୍ମ ଅମ୍ବର ଧାରିଣୀ, ଝଙ୍କାରମୟ କିଙ୍କିଣୀମେଖଳା ପରିଧାନକାରିଣୀ; ଡମରୁର ଡମ-ଡମ ନାଦ କରି, ନିଜ ଫେତ୍କାରରେ ଆକାଶକୁ ପୂରିଦେଲା।

Verse 17

तस्याश्च पार्श्वगा अन्यास्तासां नामानि मे शृणु । सख्यो ब्राह्मणराक्षस्यस्तासां चैव सुदर्शनाः

ତାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ—ତାଙ୍କର ନାମ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ସେମାନେ ତାହାର ସଖୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ-ରାକ୍ଷସୀ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁଦର୍ଶନା ଥିଲେ।

Verse 18

दशकोटिप्रभेदेन धरां व्याप्य सुसंस्थिताः । मुख्यास्तत्र चतस्रो वै महाबलपराक्रमाः

ଦଶ କୋଟି ପ୍ରଭେଦରେ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପି ସେମାନେ ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣ ମୁଖ୍ୟ, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମଯୁକ୍ତ।

Verse 19

रक्तवर्णा महाजिह्वाऽक्षया वै पापकारिणी । एतासामन्वये जाताः पृथिव्यां ब्रह्मराक्षसाः

ସେମାନେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣା, ମହାଜିହ୍ୱା, ଅକ୍ଷୟା ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ପାପକାରିଣୀ। ଏହିମାନଙ୍କ ବଂଶାନ୍ବୟରୁ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରହ୍ମ-ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 20

श्लेष्मातकतरौ ह्येते प्रायशः सुकृतालयाः । उत्तालतालचपला नृत्यंति च हसंति च

ଏମାନେ ପ୍ରାୟଶଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ ବୃକ୍ଷରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ଅଛି। ଉଚ୍ଚ ତାଳ-ଲୟରେ ଚପଳ ହୋଇ ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ଓ ହସନ୍ତି ମଧ୍ୟ।

Verse 21

विज्ञेया इह लोकेऽस्मिन्भूतानां मूलनायकाः । अतिकृष्णा भवन्त्येते व्यंतरान्तरचारिणः

ଏହି ଲୋକରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଭୂତମାନଙ୍କ ମୂଳନାୟକ ବୋଲି ଜାଣ। ଏମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ; ବ୍ୟନ୍ତର ରୂପେ ଅନ୍ତରାଳ ସ୍ଥାନମାନେ ଭିତରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି।

Verse 22

वृक्षाग्रमात्रमाकाशं ते चरंति न संशयः

ସେମାନେ ବୃକ୍ଷଶିଖରମାତ୍ର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ଆକାଶରେ ବିଚରନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

तथैव मम वीर्यात्तु मद्रूपाभरणः पुमान् । कपालखट्वांगधरो जातश्चर्मविगुण्ठितः

ସେହିପରି ମୋର ନିଜ ବୀର୍ୟଶକ୍ତିରୁ ମୋ ରୂପସଦୃଶ ଅଳଙ୍କାରଧାରୀ ଏକ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—କପାଳ ଓ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ଚର୍ମରେ ଆବୃତ।

Verse 24

अनुगम्यमानो बहुभिर्भूतैरपि भयंकरः । सिंहशार्दूलवदनैर्वदनोल्लिखितांबरैः

ବହୁ ଭୂତମାନେ ଅନୁଗମନ କରୁଥିବା ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା—ସିଂହ ଓ ଶାର୍ଦୂଳସଦୃଶ ମୁଖବାନ୍ମାନେ ଘେରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଧତ ମୁଖ ଯେନ ଆକାଶକୁ ଖୋଚୁଥିଲା।

Verse 25

एवं देवि तदा जातः क्षुधाक्रान्तो बभाष माम् । अतोऽहं क्षुधितं दृष्ट्वा वरं हीमं च दत्तवान्

ଏଭଳି, ହେ ଦେବୀ, ସେ ଜନ୍ମହେବା ସହିତେ କ୍ଷୁଧାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୋତେ କହିଲା। ତାକୁ ଭୁଖା ଦେଖି ମୁଁ ତାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଏକ ବର ଦେଲି।

Verse 26

युवयोर्हस्तसंस्पर्शान्नक्तमेवास्तु सर्वशः । नक्तं चैव बलीयांसौ दिवा नातिबलावुभौ । पुत्रवद्रक्षतं लोकान्धर्मश्चैवानुपाल्यताम्

‘ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ହସ୍ତସ୍ପର୍ଶରୁ ସର୍ବତ୍ର ରାତ୍ରି ହେଉ। ରାତିରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଅଧିକ ବଳବାନ ହେବ; ଦିନେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଅତିବଳବାନ ହେବ ନାହିଁ। ପୁତ୍ରବତ୍ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଏବଂ ଧର୍ମ ଯଥାବିଧି ପାଳିତ ହେଉ।’

Verse 27

इत्युक्तौ तौ मया तत्र भूतमातृगणौ प्रिये । एकीभूतौ क्षणेनैव तौ भवानीभवोद्भवौ

ହେ ପ୍ରିୟେ! ସେଠାରେ ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଭୂତମାତୃଗଣ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଏକୀଭୂତ ହେଲେ—ଭବାନୀ ଓ ଭବରୁ ଉଦ୍ଭବ।

Verse 28

दृष्ट्वा हृष्टमनाश्चाहमवोचं त्वां शुचिस्मिते

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ! ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 29

कल्याणि पश्यपश्यैतौ ममांशाच्च समुद्भवौ । बीभत्साद्भुतशृंगारधारिणौ हास्यकारिणौ

ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ଦେଖ—ଦେଖ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋର ଅଂଶରୁ ଉଦ୍ଭବ; ବୀଭତ୍ସ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର-ରସ ଧାରଣ କରି ହାସ୍ୟ ଜନମାନେ।

Verse 30

भ्रातृभांडा भूतमाता तथैवोदकसेविता । संज्ञात्रयं स्मृतं देवि लोके विख्यातपौरुषम्

‘ଭ୍ରାତୃଭାଣ୍ଡା’, ‘ଭୂତମାତା’ ଏବଂ ‘ଉଦକସେବିତା’—ହେ ଦେବୀ! ଏହି ତିନି ନାମ ଲୋକେ ପରାକ୍ରମରେ ବିଖ୍ୟାତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 31

पुनः कृतांजलिपुटौ दृष्ट्वा मामूचतुस्तदा । आवयोर्भगवन्कुत्र स्थाने वासो भविष्यति

ତେବେ ସେମାନେ ପୁନଃ କରଯୋଡ଼ି ମୋତେ ଦେଖି କହିଲେ—“ହେ ଭଗବନ୍! ଆମର ବାସ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ହେବ?”

Verse 32

इत्युक्तवन्तौ तौ तत्र वरेण च्छन्दितौ मया । अस्ति सौराष्ट्रविषये भारते क्षेत्रमुत्तमम्

ସେ ଦୁଇଜଣ ଏଭଳି କହିଲେ, ମୁଁ ବର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି କହିଲି— ‘ଭାରତର ସୌରାଷ୍ଟ୍ର-ବିଷୟରେ ଏକ ଅନୁପମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି।’

Verse 33

प्रभासेति समाख्यातं तत्र क्षेमं मम प्रियम् । कूर्मस्य नैरृते भागे स्थितं वै दक्षिणे परे

ସେ କ୍ଷେତ୍ର ‘ପ୍ରଭାସ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଠାରେ ମୋର ପ୍ରିୟ କ୍ଷେମ-ଆସନ ଅଛି। ‘କୂର୍ମ’ ବିନ୍ୟାସର ନୈଋତ୍ୟ ଭାଗରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ତାହା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 34

स्वाती विशाखा मैत्रं च यत्र ऋक्षत्रयं स्मृतम् । तस्मिन्स्थाने सदा स्थेयं यावन्मन्वन्तरावधि

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱାତୀ, ବିଶାଖା ଓ ମୈତ୍ର—ଏହି ତିନି ନକ୍ଷତ୍ର ସ୍ମରଣୀୟ, ସେହି ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ସଦା ରୁହ, ମନ୍ୱନ୍ତର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 35

अन्यदा जीविकं वच्मि तव भूतप्रिये सदा

ହେ ସର୍ବଭୂତପ୍ରିୟ! ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୟରେ ମୁଁ ତୁମ ଜୀବିକା ବିଷୟ ମଧ୍ୟ କହିବି।

Verse 36

यत्र कण्टकिनो वृक्षा यत्र निष्पाववल्लरी । भार्या पुनर्भूर्वल्मीकस्तास्ते वसतयश्चिरम्

ଯେଉଁଠାରେ କଣ୍ଟକିତ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନିଷ୍ପାବ ଲତା ବଢ଼େ—ସେଠାରେ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ‘ପୁନର୍ଭୂ’ ରୁହୁ; ଓ ଭଲ୍ମୀକ (ପିପିଳିକା-ଟିବି) ତୁମର ନିବାସ ହେଉ; ଏହିମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ତୁମର ବସତି ହେବ।

Verse 37

यस्मिन्गृहे नराः पञ्च स्त्रीत्रयं तावतीश्च गाः । अन्धकारेंधनाग्निश्च तद्गृहे वसतिस्तव

ଯେଉଁ ଘରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ପୁରୁଷ, ତିନିଜଣ ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସେତେଇ ଗାଈ ଥାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧକାର, ଇନ୍ଧନ ଓ ଅଗ୍ନି ରହେ—ହେ ଦେବୀ, ସେଇ ଘରେ ତୁମର ନିବାସ ଅଛି।

Verse 38

भूतैः प्रेतैः पिशाचैश्च यत्स्थानं समधिष्ठितम् । एकावि चाष्टबालेयं त्रिगवं पञ्चमाहिषम् । षडश्वं सप्तमातंगं तद्गृहे वसतिस्तव

ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଅଧିଷ୍ଠିତ କରିଥାନ୍ତି—ହେ ଦେବୀ, ସେଇ ତୁମର ଧାମ; ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଟିଏ ଭେଡ଼ା, ଆଠଟି ବଛଡ଼ା, ତିନିଟି ଗାଈ, ପାଞ୍ଚଟି ମହିଷ, ଛଟି ଘୋଡ଼ା ଓ ସାତଟି ହାତୀ ଥାଆନ୍ତି—ସେଇ ଘରେ ତୁମର ନିବାସ ଅଛି।

Verse 39

उद्दालकान्नपिटकं तद्वत्स्थाल्यादिभाजनम् । यत्र तत्रैव क्षिप्तं च तव तच्च प्रतिश्रयम्

ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ନର ଝୁଡ଼ି ଏବଂ ହାଣ୍ଡି-ଥାଳି ଆଦି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁଠି-ସେଉଁଠି ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥାଏ—ହେ ଦେବୀ, ସେଠା ହିଁ ତୁମର ଆଶ୍ରୟ।

Verse 40

मुशलोलूखले स्त्रीणामास्या तद्वदुदुंबरे । भाषणं कटुकं चैव तत्र देवि स्थितिस्तव

ଉଖଳି-ମୁସଳରେ, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମୁଖରେ, ଏବଂ ଉଦୁମ୍ବର ବୃକ୍ଷରେ; ତଥା ଯେଉଁଠାରେ କଥା କଟୁ ହୁଏ—ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ତୁମର ସ୍ଥିତି ରହେ।

Verse 41

खाद्यन्ते यत्र धान्यानि पक्वापक्वानि वेश्मनि । तद्वच्छाखाश्च तत्र त्वं भूतैः सह चरिष्यसि

ଯେଉଁ ଘରେ ପକ୍କ ଓ କଚ୍ଚା ଧାନ୍ୟକୁ ଭେଦ ନ କରି ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଶାଖା-ଡାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଅସଜା ରହେ—ସେଠାରେ ତୁମେ ଭୂତମାନଙ୍କ ସହ ଚରିବ।

Verse 42

स्थालीपिधाने यत्राग्निं ददते विकला नराः । गृहे तत्र दुरिष्टानामशेषाणां समाश्रयः

ଯେ ଘରେ ବିକଳ କିମ୍ବା ପ୍ରମାଦୀ ଲୋକେ ହାଣ୍ଡିର ଢାକଣା ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଗୃହ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଅପଶକୁନ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।

Verse 43

मानुष्यास्थि गृहे यत्र अहोरात्रे व्यवस्थितम् । तत्रायं भूतनिवहो यथेष्टं विचरिष्यति

ଯେ ଗୃହରେ ମାନବ ଅସ୍ଥି ଦିନରାତି ରଖାଯାଇଥାଏ, ସେଠାରେ ଭୂତନିବହ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିଚରଣ କରିବ।

Verse 44

सर्वस्मादधिकं ये न प्रवदन्ति पिनाकिनम् । साधारणं वदंत्येनं तत्र भूतैः समाविश

ଯେମାନେ ପିନାକିନ (ଶିବ) କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ‘ସାଧାରଣ’ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଭୂତମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Verse 45

कन्या च यत्र वै वल्ली रोहीनाम जटी गृहे । अगस्त्य पादपो वापि बंधुजीवो गृहेषु वै

ଏବଂ ଯେ ଘରେ ‘କନ୍ୟା’ ନାମକ ଲତା, ‘ରୋହୀ’ ନାମକ ଜଟିଳ ଉଦ୍ଭିଦ, ‘ଅଗସ୍ତ୍ୟ’ ନାମକ ପାଦପ, କିମ୍ବା ଘରେ ‘ବନ୍ଧୁଜୀବ’ ଥାଏ—ସେ ଗୃହ ଏପରି ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଗଣାଯାଏ।

Verse 46

करवीरो विशेषेण नंद्यावर्तस्तथैव च । मल्लिका वा गृहे येषां भूतयोग्यं गृहं हि तत्

ବିଶେଷକରି ଯେ ଘରେ କରବୀର, ତଥା ନନ୍ଦ୍ୟାବର୍ତ୍ତ, କିମ୍ବା ମଲ୍ଲିକା (ଜାସ୍ମିନ) ଥାଏ—ସେ ଗୃହ ନିଶ୍ଚୟ ଭୂତନିବାସ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 47

तालं तमालं भल्लातं तिंतिणीखंडमेव वा । बकुलं कदलीखंडं कदंबः खदिरोऽपि वा

ତାଳ, ତମାଳ, ଭଲ୍ଲାତ କିମ୍ବା ତିଁତିଣୀର ଝାଡ଼; ବକୁଳ, କଦଳୀର ଗୁଛ, କଦମ୍ବ ଅଥବା ଖଦିର—ଗୃହପରିସରେ ଥିଲେ ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଲକ୍ଷଣରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 48

न्यग्रोधो हि गृहे येषामश्वत्थं चूत एव वा । उदुंबरश्च पनसः सर्वभूत प्रियं हि तत्

ଯାହାଙ୍କ ଘରେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ (ବଟ), ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ) କିମ୍ବା ଆମ୍ବ ଗଛ ଥାଏ, ଏବଂ ଉଦୁମ୍ବର ଓ ପନସ (କଠାଳ) ମଧ୍ୟ ଥାଏ—ସେ ନିବାସ ସର୍ବଭୂତଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନକର।

Verse 49

यत्र काकगृहं वै स्यादारामे वा गृहेऽपि वा । भिक्षुबिंबं च वै यत्र गृहे दक्षिणके तथा

ଯେଉଁଠି ‘କାକଗୃହ’ (କାଉମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ) ଥାଏ—ଉଦ୍ୟାନରେ ହେଉ କି ଘରଭିତରେ—ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଘରର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭିକ୍ଷୁ-ବିମ୍ବ (ଭିକ୍ଷୁକର ପ୍ରତୀକ/ମୂର୍ତ୍ତି) ଥାଏ—

Verse 50

बिंबमूर्ध्वं च यत्रस्थं तत्र भूतनिवेशनम्

ଯେଉଁଠି ସେହି ବିମ୍ବ ଉପରେ (ଉଚ୍ଚରେ) ସ୍ଥାପିତ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଭୂତମାନଙ୍କ ନିବାସ ହୁଏ।

Verse 51

लिंगार्चनं न यत्रैव यत्र नास्ति जपादिकम् । यत्र भक्तिविहीना वै भूतानां तान्गृहान्वदेत्

ଯେଉଁଠି ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଜପାଦି କ୍ରିୟା ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତିର ଅଭାବ ଅଛି—ସେହି ଘରମାନଙ୍କୁ ଭୂତମାନଙ୍କ ଘର ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

Verse 52

मलिनास्यास्तु ये मर्त्या मलिनांबर धारिणः । मलदंता गृहस्था ये गृहं तेषां समाविश

ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁହଁ ମଲିନ, ଯେମାନେ ମଲିନ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ ମଲିନ—ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କର।

Verse 53

अगम्यनिरता ये तु मैथुने व्यभिचारतः । संध्यायां मैथुनं यांति गृहं तेषां समाविश

ଯେମାନେ ନିଷିଦ୍ଧ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସକ୍ତ, ବ୍ୟଭିଚାରରେ ମୈଥୁନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ମଧ୍ୟ ମୈଥୁନକୁ ଯାଆନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କର।

Verse 54

बहुना किं प्रलापेन नित्यकर्मबहिष्कृताः । रुद्रभक्तिविहीना ये गृहं तेषां समाविश

ବହୁ କଥାର କି ଆବଶ୍ୟକ? ଯେମାନେ ନିତ୍ୟକର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେମାନେ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତିହୀନ—ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କର।

Verse 55

अदत्त्वा भुंजते योऽन्नं बंधुभ्योऽन्नं तथोदकम् । सपिण्डान्सोदकांश्चैव तत्कालात्तान्नरान्भज

ଯେ ଅଦାନ କରି ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ଏବଂ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଓ ଜଳ ଦିଏ ନାହିଁ—ବିଶେଷତଃ ସପିଣ୍ଡ ଓ ସୋଦକ ସ୍ୱଜନଙ୍କୁ—ସେଇ କ୍ଷଣରୁ ତୁମେ ଏମିତି ନରମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କର।

Verse 56

यत्र भार्या च भर्ता च परस्परविरोधिनौ । सह भूतैर्गृहं तस्य विश त्वं भयवर्ज्जिता

ଯେଉଁଠି ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପତି ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ, ସେ ଘରେ ଭୂତମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କର; ଭୟଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ଯାଅ।

Verse 57

वासुदेवे रतिर्नास्ति यत्र नास्ति सदा हरिः । जपहोमादिकं नास्ति भस्म नास्ति गृहे नृणाम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ବାସୁଦେବ ପ୍ରତି ରତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣ ନାହିଁ, ଯପ-ହୋମ ଆଦି କର୍ମ ନାହିଁ ଏବଂ ଘରେ ଭସ୍ମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—

Verse 58

पर्वस्वप्यर्चनं नास्ति चतुर्दश्यां विशेषतः

ପର୍ବଦିନରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା ନାହିଁ—ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ।

Verse 59

कृष्णाष्टम्यां च ये मर्त्याः संध्यायां भस्मवर्जिताः । पंचदश्यां महादेवं न यजंति च यत्र वै

କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀରେ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳେ ଭସ୍ମ ବିନା ସନ୍ଧ୍ୟାକର୍ମ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଦଶୀରେ ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା ନ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନ—

Verse 60

पौरजानपदैर्यत्र प्राक्प्रसिद्धा महोत्सवाः । क्रियते पूर्ववन्नैव तद्गृहं वसतिस्तव

ଯେଉଁଠାରେ ପୌର ଓ ଜନପଦବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହୋତ୍ସବଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବବତ୍ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସେଇ ଘର ତୁମର ବାସସ୍ଥାନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 61

वेदघोषो न यत्रास्ति गुरुपूजादिकं न च । पितृकर्मविहीनं च तद्भूतस्य गृहं स्मृतम्

ଯେଉଁଠାରେ ବେଦଘୋଷ ନାହିଁ, ଗୁରୁପୂଜା ଆଦି ନାହିଁ, ଏବଂ ପିତୃକର୍ମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ସେଇ ଘରକୁ ଭୂତର ନିବାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 62

रात्रौरात्रौ गृहे यस्मिन्कलहो जायते मिथः । बालानां प्रेक्षमाणानां यत्र वृद्धश्च पूर्वतः । भक्षयेत्तत्र वै हृष्टा भूतैः सह समाविश

ଯେଉଁ ଘରେ ରାତିରାତି ପରସ୍ପର କଳହ ହୁଏ, ଶିଶୁମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ବୃଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଆଗରେ ରହି ବିବାଦ ବଢ଼ାଏ—ସେଠାରେ ତୁମେ ଭୂତମାନଙ୍କ ସହ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ଭକ୍ଷ କର।

Verse 63

कस्मिन्मासे दिने चापि भवित्री लोकपूजिता । इत्युक्तोऽहं तया देवि तामवोचं पुनः प्रिये

“ମୁଁ କେଉଁ ମାସରେ ଏବଂ କେଉଁ ଦିନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବି?”—ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାରେ, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ କହିଲି, ହେ ପ୍ରିୟେ।

Verse 64

अमा या माधवे मासि तस्मिन्या च चतुर्दशी । तस्यां महोत्सवस्तत्र भविता ते चिरंतनः

ମାଧବ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟା ଏବଂ ତାହା ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ—ସେହି ତିଥିରେ ସେଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହିବା ମହୋତ୍ସବ ହେବ।

Verse 65

याः स्त्रियस्तां च यक्ष्यंति तस्मिन्काले महोत्सवे । बलिभिः पुष्पधूपैश्च मा तासां त्वं गृहे विश

ସେହି ମହୋତ୍ସବ ସମୟରେ ବଳି, ପୁଷ୍ପ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ଯେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବେ—ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ ନାହିଁ।

Verse 66

नारायण हृषीकेश पुण्डरीकाक्ष माधव । अच्युतानंत गोविंद वासुदेव जनार्दन

ନାରାୟଣ, ହୃଷୀକେଶ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ମାଧବ; ଅଚ୍ୟୁତ, ଅନନ୍ତ, ଗୋବିନ୍ଦ, ବାସୁଦେବ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ—ଏହି ଦିବ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକ ସ୍ତୁତିରୂପେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।

Verse 67

नृसिंह वामनाचिंत्य केशवेति च ये जनाः । रुद्र रुद्रेति रुद्रेति शिवाय च नमोनमः

ଯେ ଲୋକେ “ନୃସିଂହ, ବାମନ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, କେଶବ” ନାମ ଜପ କରନ୍ତି, ଏବଂ “ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ର” ବୋଲି ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ତଥା “ଶିବାୟ ନମୋ ନମଃ” କହି ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 68

वक्ष्यंति सततं हृष्टास्तेषां धनगृहादिषु । आरामे चैव गोष्ठे च मा विशेथाः कथंचन

ସେମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସଦା ନିଜ ଧନ, ଘର ଇତ୍ୟାଦିର କଥା କହିବେ; ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନରେ ଓ ଗୋଶାଳାରେ ତୁମେ କେବେବି, କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ପ୍ରବେଶ କରନି।

Verse 69

देशाचाराञ्ज्ञा तिधर्माञ्जपं होमं च मंगलम् । दैवतेज्यां विधानेन शौचं कुर्वंति ये जनाः । लोकापवादभीता ये पुमांसस्तेषु मा विश

ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ଦେଶାଚାର ଓ ଧର୍ମବିଧି ଜାଣି ବିଧିମତେ ଜପ, ହୋମ, ମଙ୍ଗଳକର୍ମ ଓ ଦେବପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକାପବାଦର ଭୟରେ ଶୌଚ ପାଳନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କରନି।

Verse 70

देव्युवाच । कदा पूजा प्रकर्तव्या भूतमातुः सुखार्थिभिः । पुरुषैर्देवदेवेश एतन्मे वक्तुमर्हसि

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବେଶ! ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖ ଆକାଂକ୍ଷୀ ପୁରୁଷମାନେ ଭୂତମାତୃଙ୍କ ପୂଜା କେବେ କରିବେ? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 71

ईश्वर उवाच । सर्वत्रैषा भगवती बालानां हितकारिणी । नामभेदैः कालभेदैः क्रियाभेदैश्च पूज्यते

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏହି ଭଗବତୀ ସର୍ବତ୍ର ଶିଶୁମାନଙ୍କର ହିତକାରିଣୀ; ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ, ଭିନ୍ନ କାଳରେ, ଏବଂ ଭିନ୍ନ କ୍ରିୟା-ବିଧିରେ ତାଙ୍କର ପୂଜା ହୁଏ।

Verse 72

प्रतिपत्प्रभृति वैशाखे यावच्चतुर्दशीतिथिः । तावत्पूजा प्रकर्तव्या प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः

ବୈଶାଖର ପ୍ରତିପଦାରୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେତେଦିନ ପ୍ରେରଣା, ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଓ ଯଥାବିଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 73

भग्नामपि गतां चैनां जरत्तरुतले स्थिताम् । सेचयिष्यंति ये भक्त्या जलसंपूर्णगंडुकैः

ତାଙ୍କର ପ୍ରତିମା ଭଙ୍ଗା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ଥାନଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ଜରାଜୀର୍ଣ୍ଣ ଗଛତଳେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସିଞ୍ଚନ କରିବେ—

Verse 74

ग्रीवासूत्रकसिन्दूरैः पुष्पैर्धूपैस्तथार्चयेत् । तत्र सिद्धवटः पूज्यः शाखां चास्य विनिक्षिपेत्

ଗ୍ରୀବାସୂତ୍ର (ତାବିଜ/ମାଳା), ସିନ୍ଦୂର, ପୁଷ୍ପ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧବଟକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜି, ତାହାର ଗୋଟିଏ ଶାଖା ଅର୍ପଣ/ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 75

पूजितां तां नरैर्यत्नादवलोक्य शुभेप्सुभिः । भोजयेत्क्षिप्रासंयावकृशरापूपपायसैः

ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସାରିଲା ପରେ, ଶୁଭଫଳ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ କରି, ପରେ କ୍ଷିପ୍ରା, ସଂଯାବ, କୃଶରା, ପୂପ ଓ ପାୟସ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ-ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 76

एवं विधिं यः कुरुते पुरुषो भक्तिभावतः । स पुत्रपशुवृद्धिं च शरीरारोग्यमाप्नुयात्

ଯେ ପୁରୁଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି ବିଧିକୁ ଏଭଳି ଭାବେ କରେ, ସେ ପୁତ୍ର ଓ ପଶୁଧନର ବୃଦ୍ଧି ସହ ଶରୀରର ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 77

न शाकिन्यो गृहे तस्य न पिशाचा न राक्षसाः । पीडां कुर्वन्ति शिशवो यान्ति वृद्धिमनामयाम्

ତାଙ୍କ ଘରେ ଶାକିନୀ ନାହିଁ, ପିଶାଚ ନାହିଁ, ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଶିଶୁମାନେ ନିରାମୟ ହୋଇ ସୁସ୍ଥ ବଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।

Verse 78

अथ देवि प्रवक्ष्यामि प्रतिपत्प्रभृति क्रमात् । यथोत्सवो नरैः कार्यः प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः

ଏବେ, ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରତିପଦାରୁ କ୍ରମେ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ଲୋକେ ଉତ୍ସବ କିପରି କରିବେ, ଏବଂ ଆୟୋଜକ ଓ ନିଯୁକ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକମାନଙ୍କ ନିରୀକ୍ଷଣରେ ତାହା କିପରି ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।

Verse 79

विकर्मफलनिर्द्देशैः पाखंडानां विटंबनैः । प्रदर्श्यते हास्यपरैर्नरैरद्भुतचेष्टितैः

ଏହା ହାସ୍ୟରସପ୍ରିୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଭିନୟକାରୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ—ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ ଦେଖାଇ ଏବଂ ପାଖଣ୍ଡୀମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟଙ୍ଗ-ବିଡମ୍ବନା କରି।

Verse 80

पञ्चम्यां तु विशेषेण रात्रौ कोलाहलः शुभे । जागरं तत्र कुर्वीत देवीं पूज्य प्रयत्नतः

କିନ୍ତୁ ପଞ୍ଚମୀର ଶୁଭ ରାତିରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଆନନ୍ଦମୟ କୋଳାହଳ ହେଉ। ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରି, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 81

विश्वस्य धनलोभेन स्वाध्यायो निहतः पतिः । आरोप्यमाणं शूलाग्रमेनं पश्यत भो जनाः

‘ଧନଲୋଭରେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟନିଷ୍ଠ ପତି ହତ ହୋଇଛନ୍ତି!’—ହେ ଜନମାନେ, ଦେଖ, ଏହାକୁ ଶୂଳର ଅଗ୍ରରେ ଉଠାଯାଉଛି।

Verse 82

दृष्टो भवद्भिर्दुष्टः स परदारावमर्शकः । छित्त्वा हस्तौ च खड्गेन खरारूढस्तु गच्छति

ଆପଣମାନେ ସେହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି, ଯିଏ ପରସ୍ତ୍ରୀ ହରଣକାରୀ। ଖଡ୍ଗରେ ହାତ କଟାଯିବା ପରେ, ସେ ଗଧ ଉପରେ ବସି ଯାଉଛି।

Verse 83

शीर्णश्चैवासिपत्रेण अस्याभरणभूषितः । सुखासन समारूढः सुकृती यात्यसौ सुखम्

ତଲୱାର ଧାରରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଏବଂ ସୁଖାସନରେ ବସି ସେହି ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ସୁଖରେ ଯାଉଛନ୍ତି।

Verse 84

हे जनाः किं न पश्यध्वं स्वामिद्रोहकरं परम् । करपत्रैर्विदार्यंतमुच्छलच्छोणितान्तरम्

ହେ ଲୋକମାନେ! ଆପଣମାନେ କ’ଣ ସ୍ୱାମୀଦ୍ରୋହୀ ଏହି ମହାପାପୀକୁ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି? କରତ ଦ୍ୱାରା ଚିରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ତା’ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ଛିଟିକି ପଡୁଛି।

Verse 85

चौरः किलायं संप्राप्तः सर्वोद्वेगकरः परः । दंडप्रहाराभिहतो नीयते दंडपाशकैः

ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି ଚୋର ଧରାପଡିଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟର କାରଣ ଥିଲା। ଦଣ୍ଡ ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ରକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଉଛି।

Verse 86

प्रेक्षकैश्चेष्टितः शश्वदारटन्विविधैः स्वरैः । संयम्य नीयते हन्तुं लज्जितोऽधोमुखो जनाः

ଦର୍ଶକମାନଙ୍କ କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ, ବନ୍ଧା ହୋଇ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ନିଆଯାଉଛି। ହେ ଲୋକମାନେ, ସେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ରହିଛି।

Verse 87

सितकेशं सितश्मश्रुं सितांबरधरध्वजम् । विटंकाद्यैश्च चेटीभिर्हन्यमानं न पश्यथि

ତୁମେ କି ଦେଖୁନାହ—ଧଳା କେଶ, ଧଳା ଦାଢ଼ି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଧ୍ୱଜଧାରୀ—ତାକୁ ଦାସୀ ଓ ସେବକମାନେ ଲାଠି ଆଦିରେ ପିଟୁଛନ୍ତି?

Verse 88

गृहान्निष्क्राम्य मां रंडां गृहं नीत्वाऽकरोद्रतिम् । कस्मादसौ न कुरुते मूढो भरणपोषणम्

ମୋ ଘରୁ ମୋତେ—ବିଧବାକୁ—ବାହାର କରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇ ରତି କଲା; ତେବେ ସେ ମୂଢ଼ ମୋର ଭରଣପୋଷଣ କାହିଁକି କରୁନାହିଁ?

Verse 89

भैरवाभरणो नेता सदा घूर्णितलोचनः । प्रवृत्ततंद्रवन्मूढो वध्यश्चासावितस्ततः

ଭୈରବ-ସଦୃଶ ଆଭରଣଧାରୀ ସେ ନେତା, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ସଦା ଘୂରୁଥିଲା—ତନ୍ଦ୍ରାବିଷ୍ଟ ମୂଢ଼ ପରି—ତେଣୁ ସେ ଦଣ୍ଡ ଓ ବଧର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲା।

Verse 90

निर्वेदेकोऽस्य हृदये धनक्षेत्रादिसंभवः । गृहीतं यदनेनाद्य बालेनापि महाव्रतम् । रक्ताक्षं काककृष्णांगं सत्वरं किं न पश्यथि

ଧନ-କ୍ଷେତ୍ର ଆଦିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ନିର୍ବେଦ ମାତ୍ର ତାହାର ହୃଦୟରେ ଅଛି; ତଥାପି ଆଜି ସେ ଶିଶୁ ପରି ‘ମହାବ୍ରତ’ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କାହିଁକି ଦେଖୁନାହ—ଲାଲ ଆଖି, କାକ ପରି କଳା ଅଙ୍ଗ?

Verse 91

तरुकोटरगान्बद्ध्वा अन्याञ्छृंखलया तथा । शरौघैः काष्ठकैश्चैव बहुभिः शकलीकृतान्

କେହିକୁ ଗଛର କୋଟର ଭିତରେ ବାନ୍ଧିଦେଲା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧିଲା; ପରେ ବାଣବର୍ଷା ଓ ଅନେକ କାଠଦଣ୍ଡରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରିଦେଲା।

Verse 92

विमुक्तहक्काहुंकारा न्सुप्रहारान्निरीक्षत

କଠୋର ହକ୍କାହୁଂକାର ଓ ଗର୍ଜନା ସହ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରହାରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ।

Verse 93

इमां कृष्णार्धवदनां ग्रहीष्यसि दुरात्मिकाम् । विमुक्तकेशां नृत्यन्तीं पश्यध्वं योगिनीमिव

ମୁହଁର ଅର୍ଧ ଭାଗ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଏହି ଦୁରାତ୍ମା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତୁମେ ଧରିବ। ଦେଖ—କେଶ ଖୋଲା, ଯୋଗିନୀ ପରି ନୃତ୍ୟ କରୁଛି।

Verse 94

गम्भीर नूपुरध्वानप्रवृद्धोद्धततांडवा । उन्मत्तनेत्रचरणा यात्येषा डिम्भमण्डली

ଗଭୀର ନୂପୁରଧ୍ୱନିରେ ଅଧିକ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ତାହାର ଉଦ୍ଧତ ତାଣ୍ଡବ ବଢ଼ୁଛି; ଉନ୍ମତ୍ତ ନେତ୍ର ଓ ଚରଣ—ଏହି ଦୁଷ୍ଟମଣ୍ଡଳୀ ଆଗେଇ ଯାଉଛି।

Verse 95

कटीतटस्थपिटिकोल्लसत्कंबलधारिणी । अटते नटती ह्युर्वी परितश्च गृहाद्गृहम्

କଟିରେ ଝୁଲୁଥିବା ଥଳିରେ ଚିହ୍ନିତ କମ୍ବଳ ଧାରଣ କରି ସେ ପୃଥିବୀରେ ନାଚି ଭ୍ରମଣ କରେ, ଚାରିଦିଗରେ ଘରେଘରେ ଘୁରେ।

Verse 96

इत्येवमादिभिर्नित्यं प्रेरणीप्रेक्षणीयकैः । प्रेरयेत्तान्महानित्थं पुत्रभ्रातृसुहृद्वृतः

ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଓ ଦେଖାଦେଖି ଆଚରଣରେ ସେ ମହାଦୁଷ୍ଟ—ପୁତ୍ର, ଭ୍ରାତା ଓ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଘେରାରେ—ସେମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିଲା।

Verse 97

एकादश्यां नवम्यां वा दीपं प्रज्वाल्य कुण्डकम् । मुखबिंबानि तत्रैव लेपदारुकृतानि वै

ଏକାଦଶୀ କିମ୍ବା ନବମୀ ଦିନେ ଛୋଟ କୁଣ୍ଡକରେ ଦୀପ ଜ୍ୱାଳାଇ, ସେଠାରେ ଲକଡ଼ି ଓ ଲେପରେ ତିଆରି ମୁଖବିମ୍ବ (ମୁଖୋଟା) ରଖାଯାଉଥିଲା।

Verse 98

विचित्राणि महार्हाणि रौद्रशान्तानि कारयेत् । मातृणां चण्डिकादीनां राक्षसानां तथैव च

ବିଚିତ୍ର ଓ ମହାର୍ଘ, ରୌଦ୍ର ଏବଂ ଶାନ୍ତ ରୂପରେ ଚଣ୍ଡିକା ଆଦି ମାତୃକାମାନଙ୍କ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରାଯିବା ଉଚିତ।

Verse 99

भूतप्रेतपिशाचानां शाकिनीनां तथैव च । मुखानि कारयेत्तत्र हावभावकृतानि च

ସେଠାରେ ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଶାକିନୀମାନଙ୍କ ମୁହଁମାନେ ମଧ୍ୟ ହାବଭାବ ସହିତ ତିଆରି କରାଯିବା ଉଚିତ।

Verse 100

रक्षिभिर्बहुभिर्गुप्तं तिर्य ग्ध्वनिपुरःसरम् । अमावास्यां महादेवि क्षिपेत्पूजाक्रमैर्नरः

ହେ ମହାଦେବୀ! ଅମାବାସ୍ୟା ରାତିରେ ଅନେକ ପାହାରାଦାର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି, ପାର୍ଶ୍ୱଧ୍ୱନି ଓ ଆଗରୁ ଚାଲୁଥିବା କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ, ପୂଜାକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ମନୁଷ୍ୟ ତାହାକୁ ବିସର୍ଜନ/ନିକ୍ଷେପ କରିବ।

Verse 101

ततः प्रदोषसमये यत्र देवी जनैर्वृता । तत्र गच्छेन्महारावैः फेत्कारा कुलकीर्तनैः

ତାପରେ ପ୍ରଦୋଷ ସମୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥାନ୍ତି, ସେଠାକୁ ମହାରବ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଫେଟ୍କାର ଓ କୁଳକୀର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 102

वीरचर्याविधानेन नगरे भ्रामयेन्निशि । वीरचर्या स कथितो दीपः सर्वार्थसाधकः

ବୀରଚର୍ଯ୍ୟା-ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ରାତିରେ ନଗରେ ଭ୍ରମଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବୀରଚର୍ଯ୍ୟା ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ ‘ଦୀପ’ ବୋଲି କଥିତ।

Verse 103

नित्यं निष्क्रामयेद्दीपं याव त्पञ्चदशी तिथिः । पञ्चदश्यां प्रकुर्वीत भूतमातुर्महोत्सवम् । तस्य गृहेश्वरं यावद्गृहे विघ्नं न जायते

ପଞ୍ଚଦଶୀ ତିଥି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ଦୀପକୁ ବାହାରକୁ ନେବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚଦଶୀରେ ଭୂତମାତୃଙ୍କ ମହୋତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଗୃହସ୍ୱାମୀ ଯେତେଦିନ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଘରେ ବିଘ୍ନ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।

Verse 104

अथ कालान्तरेऽतीते भूतमातुः शरीरतः । जाताः प्रस्वेदबिन्दुभ्यः पिशाचाः पञ्चकोटयः

ତାପରେ କିଛି କାଳ ଅତୀତ ହେଲାପରେ ଭୂତମାତୃଙ୍କ ଶରୀରରୁ ପସିନାର ବିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ପାଞ୍ଚ କୋଟି ପିଶାଚ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 105

सर्वे ते क्रूरवदना जिह्वाज्वालाकृशोदराः । पाणिपात्राः पिशाचास्ते निसृष्टबलिभोजनाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କ୍ରୂରମୁଖୀ; ଜିହ୍ୱା ଜ୍ୱାଳାସଦୃଶ ଏବଂ ଉଦର କୃଶ। ସେହି ପିଶାଚମାନେ ହାତକୁ ହିଁ ପାତ୍ର କରି ରଖାଯାଇଥିବା ବଳି-ଭୋଜନରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 106

धमनीसंतताः शुष्काः श्मश्रुलाश्चर्मवाससः । उलूखलैराभरणैः शूर्पच्छत्रासनांबराः

ସେମାନଙ୍କ ଧମନୀମାନେ ଉଭା ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସେମାନେ ଶୁଷ୍କ, ଦାଢ଼ିଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ। ଉଲୁଖଳ ତାଙ୍କ ଆଭୂଷଣ; ଶୂର୍ପ, ଛତ୍ର, ଆସନ ଓ ଆବରଣ ହିଁ ତାଙ୍କ ସାଜସଜ୍ଜା ଥିଲା।

Verse 107

नक्तं ज्वलितकेशाढ्या अंगारानुद्गिरंति वै । अंगारकाः पिशाचास्ते मातृमार्गानुसारिणः

ରାତିରେ ସେମାନେ ଜ୍ୱଳିତ କେଶରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଅଙ୍ଗାର ଉଗାଳୁଥିଲେ। ସେହି ପିଶାଚମାନେ ‘ଅଙ୍ଗାରକ’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ ଥିଲେ ଏବଂ ଭୂତମାତୃ (ମାତା)ଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 108

आकर्णदारितास्याश्च लंबभ्रूस्थूलनासिकाः । बलाढ्यास्ते पिशाचा वै सूतिकागृहवासिनः

ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫାଟିଥିଲା; ଭୃକୁଟି ଲମ୍ବା ଓ ନାକ ମୋଟା ଥିଲା। ସେହି ପିଶାଚମାନେ ବଳବାନ ଥିଲେ ଏବଂ ସୂତିକାଗୃହରେ (ପ୍ରସବଗୃହରେ) ବାସ କରୁଥିଲେ।

Verse 109

पृष्ठतः पाणिपादाश्च पृष्ठगा वातरंहसा । विषादनाः पिशाचास्ते संग्रामे पिशिताशनाः

ସେମାନଙ୍କ ହାତପା ଉଲ୍ଟା ଦିଗକୁ ଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ପବନର ବେଗରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ସେହି ପିଶାଚମାନେ ବିଷାଦ ଜନ୍ମାଉଥିଲେ ଏବଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 110

एवंविधान्पिशाचांस्तु दृष्ट्वा दीनानुकम्पया । तेभ्योऽहमवदं किञ्चित्कारुण्यादल्पचेतसाम्

ଏପରି ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୀନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକମ୍ପାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କାରୁଣ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କିଛି କଥା କହିଲି।

Verse 111

अन्तर्धानं प्रजादेहे कामरूपित्वमेव च । उभयोः संध्ययोश्चारं स्थानान्याजीवितं तथा

‘ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେବା, ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିବାର ଶକ୍ତି, ଉଭୟ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ବିଚରଣ, ଏବଂ ବାସସ୍ଥାନ ଓ ଆଜୀବିକା—ଏସବୁ (ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଦେଉଛି/ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରୁଛି)।’

Verse 112

गृहाणि यानि नग्नानि शून्यान्यायतनानि च । विध्वस्तानि च यानि स्यू रचनारोषितानि च

ଯେଉଁ ଘରଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲା ଓ ନଗ୍ନସଦୃଶ, ଯେଉଁ ଦେଉଳ ଓ ନିବାସସ୍ଥାନ ଶୂନ୍ୟ; ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛି ଏବଂ ଉପଦ୍ରବରେ ଉଜାଡ଼ ହୋଇଛି—

Verse 113

राजमार्गोपरथ्याश्च चत्वराणि त्रिकाणि च । द्वाराण्यट्टालकांश्चैव निर्गमान्संक्रमांस्तथा

ରାଜମାର୍ଗ ଓ ଉପଗଲି, ଚତ୍ୱର ଓ ତ୍ରିମୁଖୀ ସଙ୍ଗମ; ଦ୍ୱାର ଓ ପହରାମିନାର, ନିର୍ଗମନପଥ ଓ ସଂକ୍ରମସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ—

Verse 114

पथो नदीश्च तीर्थानि चैत्यवृक्षान्महापथान् । स्थानानि तु पिशाचानां निवासायाददां प्रिये

ପଥ, ନଦୀ, ତୀର୍ଥ, ଚୈତ୍ୟବୃକ୍ଷ ଓ ମହାପଥ—ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ନିବାସଭୂମି ଭାବେ ନିୟତ କରୁଛି।

Verse 115

अधार्मिका जनास्तेषामा जीवो विहितः पुरा । वर्णाश्रमाचारहीनाः कारुशिल्पिजनास्तथा

ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବିଧାନ ହୋଇଛି ଯେ ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ଅଧାର୍ମିକ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ହେବ—ଯେମାନେ ବର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରହୀନ, ଏବଂ ସେହିପରି ପତିତ ଆଚରଣର କାରୁ ଓ ଶିଳ୍ପୀଜନମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 116

अनुतापाश्च साधूनां चौरा विश्वासघातिनः । एतैरन्यैश्च बहुभिरन्यायोपार्जितैर्धनैः

ସାଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁତାପ ନଥିବା, ଚୋର ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତକ—ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଏପରି ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟାୟରେ ଉପାର୍ଜିତ ଧନରେ—

Verse 117

आरभ्यते क्रिया यास्तु पिशाचास्तत्र देवताः । मधुमासदिने दध्ना तिलचूर्णसुरासवैः

ସେଠାରେ ଯେ କୌଣସି କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ତାହାର ଅଧିଷ୍ଠାତୃ ଦେବତା ଭାବେ ପିଶାଚମାନେ ଗଣ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ମଧୁମାସର ଏକ ଦିନ ଦହି, ତିଳଚୁର୍ଣ୍ଣ, ସୁରା ଓ ଆସବ ସହ—

Verse 118

पूपैर्हारिद्रकृशरैस्तिलैरिक्षुगुडौदनैः । कृष्णानि चैव वासांसि धूम्राः सुमनसस्तथा

ପୂପ, ହଳଦୀ-ଯୁକ୍ତ କୃଶର, ତିଳ, ଇଖୁ-ଗୁଡ଼ ଦେଇ ପକା ଅନ୍ନ, ଏବଂ କଳା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ ସହ—(ଏଭଳି ଉପଚାରରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ)।

Verse 119

सर्वभूतपिशाचानां कृता देवी मया शुभा । एवंविधा भूतमाता सर्वभूतगणैर्वृता

ସମସ୍ତ ଭୂତ ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ଶୁଭା ଦେବୀଙ୍କୁ ଗଢ଼ିଛି। ଏହି ଭୂତମାତା ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ।

Verse 120

प्रभासे संस्थिता देवी समुद्रादुत्तरेण तु । य एतां वेद वै देव्या उत्पत्तिं पापनाशिनीम्

ଦେବୀ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେ ଏହି ପାପନାଶିନୀ ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକଥାକୁ ସତ୍ୟରୂପେ ଜାଣେ—

Verse 121

कुत्सिता संतति स्तस्य न भवेच्च कदाचन । भूतप्रेतपिशाचानां न दोषैः परिभूयते

ତାହାର କେବେ ନିନ୍ଦିତ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ଏବଂ ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଓ ଉପଦ୍ରବରେ ସେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 122

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वसौभाग्यसंयुतः । सर्वान्कामानवाप्नोति नारीहृदयनंदनः

ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ନାରୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।

Verse 123

ये मानयंति निजहासकलैर्विलासैः संसेवया अभयदा भवभूतमाताम् । ते भ्रातृभृत्यसुतबंधुजनैर्युताश्च सर्वोपसर्ग रहिताः सुखिनो भवन्ति

ଯେମାନେ ନିଜ ଆନନ୍ଦମୟ ଉତ୍ସବ-ବିଲାସ ଓ ଭକ୍ତିସେବା ଦ୍ୱାରା ଅଭୟଦାୟିନୀ, ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ଭୂତମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାଇ, ଭୃତ୍ୟ, ପୁତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁଜନ ସହିତ ସମସ୍ତ ଉପସର୍ଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 167

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भूत मातृकामाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ଭୂତମାତୃକାମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 167ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।