Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

एवं देवि तदा जातः क्षुधाक्रान्तो बभाष माम् । अतोऽहं क्षुधितं दृष्ट्वा वरं हीमं च दत्तवान्

Transliteration

evaṃ devi tadā jātaḥ kṣudhākrānto babhāṣa mām | ato'haṃ kṣudhitaṃ dṛṣṭvā varaṃ hīmaṃ ca dattavān

Translation

ଏଭଳି, ହେ ଦେବୀ, ସେ ଜନ୍ମହେବା ସହିତେ କ୍ଷୁଧାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୋତେ କହିଲା। ତାକୁ ଭୁଖା ଦେଖି ମୁଁ ତାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଏକ ବର ଦେଲି।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner: “thus”)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• जातः: born; having arisen
• जातः: Karta-anvaya (Predicate adjective to subject)
• Type: Adjective
• Root: जात (√जन् धातु; क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे (past participle: “born/come to be”)

• क्षुधा: by hunger
• क्षुधा: Karaṇa (Instrument)
• Type: Noun
• Root: क्षुध्/क्षुधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3), एकवचन (instrumental: “by/with hunger”)

• आक्रान्तः: overcome; afflicted
• आक्रान्तः: Karta-anvaya (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: आक्रान्त (√क्रम् धातु; क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1), एकवचन; उपसर्ग-आ + क्त (past participle: “overcome/afflicted”)

• बभाष: spoke
• बभाष: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: √भाष् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया (2), एकवचन

• अतः: therefore
• अतः: Hetu/Logical connector
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/तस्मात्-अर्थे (therefore/from that)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1), एकवचन

• क्षुधितम्: the hungry one
• क्षुधितम्: Karman (Object of dṛṣṭvā)
• Type: Adjective
• Root: क्षुधित (√क्षुध् धातु; क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2), एकवचन; क्त (past participle used adjectivally: “hungry”)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु; त्वा-प्रत्यय, अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): “having seen”

• वरम्: a boon
• वरम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2), एकवचन

• हीमम्: cold; frost (hīma)
• हीमम्: Karman (Object, coordinated)
• Type: Noun
• Root: हीम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• दत्तवान्: gave
• दत्तवान्: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: दत्तवत् (√दा धातु; क्तवत्-प्रत्यय, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1), एकवचन; क्तवत्-प्रत्ययान्त (perfective participle used as finite: “gave/has given”)

Speaker

Śiva (explicitly first-person and addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: The newly arisen fierce being, hungry and urgent, addresses Śiva; Śiva responds with composed authority, preparing to grant a boon that will both empower and restrain.

Characters & Entities

• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine compassion and governance convert raw power and hunger into regulated, dharma-aligned function through boons and boundaries.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, as the māhātmya’s setting for Śiva’s ordering of powers connected to the kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces a boon that is detailed in the next verse.