Adhyaya 148

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं कुंडलसंभवम् । तस्यैव चोत्तरे भागे ब्रह्मकुण्डसमीपतः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ‘କୁଣ୍ଡଲସମ୍ଭବ’ ନାମକ କୂପକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ତାହାର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ, ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ସମୀପରେ।

Verse 2

यत्र सिद्धो महादेवि रूपकुंडलहारकः । तत्र स्नात्वा नरो देवि मुच्येत्स्तेयकृतादघात्

ହେ ମହାଦେବୀ, ଯେଉଁଠାରେ ‘ରୂପକୁଣ୍ଡଲହାରକ’ ନାମକ ସିଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଚୋରିଜନିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 3

सप्त जन्मानि देवेशि न तस्यान्वयसंभवः । चौरः कश्चिद्भवेत्क्रूरस्तत्र स्नानप्रभावतः

ହେ ଦେବେଶୀ, ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାର ବଂଶଧାରା ଚାଲିନଥାଏ; ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ନାନର ପ୍ରଭାବରୁ ସେ କୌଣସି କ୍ରୂର ଚୋର ହୋଇଯାଏ—ଏହିପରି କଥିତ।

Verse 4

शिवरात्र्यां विशेषेण पिंडदानादिकां क्रियाम् । कुर्याच्छस्त्रहतानां च पापिनां तत्र मुक्तये

ବିଶେଷକରି ଶିବରାତ୍ରିରେ ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଆଦି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ଶସ୍ତ୍ରହତ ଓ ପାପୀମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ।

Verse 5

देव्युवाच । कथं कुण्डलरूपं तु पृथिव्यां ख्यातिमागतम् । एतत्कथय मे देव विस्तराद्वदतां वर

ଦେବୀ କହିଲେ—ଏହି ‘କୁଣ୍ଡଳ-ରୂପ’ ପୃଥିବୀରେ କିପରି ଖ୍ୟାତି ପାଇଲା? ହେ ଦେବ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ମୋତେ ବିସ୍ତାରେ କହ।

Verse 6

ईश्वर उवाच । शृणु देवि महापुण्यां कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते पापान्नरो जन्मशतार्जितात्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ଓ ପାପନାଶିନୀ ଏହି କଥା ଶୁଣ; ଏହା ଶୁଣିଲେ ମଣିଷ ଶତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 7

प्रभासक्षेत्रमाहात्म्याच्छिवरात्र्यामुपोषितः । आसीत्सुदर्शनो राजा पृथिव्यामेकराट् सुधीः

ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଶିବରାତ୍ରିରେ ଉପବାସ କରିବାର ଫଳରେ ପୃଥିବୀରେ ଏକଛତ୍ର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୁଦର୍ଶନ ରାଜା ଥିଲେ।

Verse 8

धन्यो हि स धनाढ्यश्च प्रजां यत्नैरपालयत् । राज्यं तस्य सुसंपन्नं ब्राह्मणैरुपशोभितम् । समृद्धमृद्धिसंयुक्तं विटतस्करवर्जितम्

ସେ ରାଜା ଧନ୍ୟ ଓ ଧନାଢ୍ୟ ଥିଲେ; ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ସୁସମ୍ପନ୍ନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ-ଚୋରମୁକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 9

तस्मिञ्जनपदे रम्ये पुरी भगवती शुभा । चातुर्वर्ण्यसमायुक्ता पुरप्राकारमंडिता

ସେଇ ରମ୍ୟ ଜନପଦରେ ଶୁଭ ଓ ଭଗବତୀସଦୃଶ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ନଗରୀ ଥିଲା। ସେ ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ୍ୟସମାୟୁକ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ପୁରପ୍ରାକାର ଓ ପରିକୋଟରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 10

तस्मिन्पुरवरे रम्ये राज्यं निहतकण्टकम् । करोति बान्धवैः सार्द्धमृद्धियुक्तः सुदर्शनः । हिरण्यदत्तस्य सुतो जातो गांधारकन्यया

ସେଇ ରମ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରରେ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧ ସୁଦର୍ଶନ ନିଜ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ କଣ୍ଟକରହିତ (ନିର୍ବିଘ୍ନ) ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ହିରଣ୍ୟଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଗାନ୍ଧାର କନ୍ୟାରୁ ଜନ୍ମିତ।

Verse 11

तस्य भार्या प्रिया साध्वी भर्तृव्रतपरायणा । सुनंदा नामविख्याता काशिराजसुता शुभा

ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସାଧ୍ବୀ ଥିଲେ, ଭର୍ତୃବ୍ରତଧର୍ମରେ ପରାୟଣ। ସେ ‘ସୁନନ୍ଦା’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟା ଥିଲେ।

Verse 12

तया सार्धं हि राजेन्द्रो भोगान्स बुभुजे सदा । भुंजमानस्य भोगान्वै चिरकालो गतस्तदा

ସେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସହ ସଦା ରାଜଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଭୋଗ ଭୁଞ୍ଜିବା ସମୟରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଅତିବାହିତ ହେଲା।

Verse 13

अकरोत्स महायज्ञान्ददौ दानानि भूरिशः । एवं कालो गतस्तस्य भार्यया सह सुव्रते

ସେ ମହାଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଲେ। ଏଭଳି ସୁବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ତାଙ୍କର କାଳ ଅତିବାହିତ ହେଲା।

Verse 14

कदाचिन्माघमासे तु शिवरात्र्यां वरानने । सस्मार पूर्वजातिं स भार्यामाहूय चाब्रवीत्

ଏକଦା ମାଘମାସରେ, ଶିବରାତ୍ରିର ପବିତ୍ର ରାତିରେ, ହେ ସୁମୁଖୀ! ସେ ନିଜ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କଲା; ତାପରେ ପତ୍ନୀକୁ ଡାକି କହିଲା।

Verse 15

सुदर्शन उवाच । शिवरात्रिव्रतं देवि मया कार्यं वरानने । व्रतस्यास्य प्रभावेन प्राप्तं राज्यं मया किल

ସୁଦର୍ଶନ କହିଲା—ହେ ଦେବୀସ୍ୱରୂପେ, ହେ ସୁମୁଖୀ! ମୋତେ ଶିବରାତ୍ରି ବ୍ରତ ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ ହେବ; କାରଣ ଏହି ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଛି।

Verse 16

राज्ञ्युवाच । महान्प्रभावो राजेन्द्र एवमुक्तं त्वया मम । एतन्मे कारणं ब्रूहि आश्चर्यं हृदि वर्तते

ରାଣୀ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଆପଣ ଯେପରି କହିଲେ, ଏହାର ପ୍ରଭାବ ମହାନ। ଏହାର କାରଣ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ; ମୋ ହୃଦୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଜାଗୁଛି।

Verse 17

राजोवाच । शृणु तीर्थस्य माहात्म्यं शिवरात्रिमुपोषणात् । तस्मिञ्छिवपुरे रम्ये स्वर्गद्वारे सुशोभने

ରାଜା କହିଲେ—ଶିବରାତ୍ରିର ଉପବାସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ; ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ସଦୃଶ ସୁଶୋଭିତ ସେଇ ରମ୍ୟ ଶିବପୁରରେ।

Verse 18

आदितीर्थे प्रभासे तु कामिके तीर्थ उत्तमे

ପ୍ରଭାସର ଆଦିତୀର୍ଥରେ—ଏବଂ ‘କାମିକ’ ନାମକ ସେହି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ।

Verse 19

ऋद्धियुक्ते पुरे तस्मिन्नित्यं धर्मानुसेविते । शिवरात्र्यां गतो राज्ञि तिथीनामुत्तमा तिथिः

ସମୃଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ସେହି ପୁରୀରେ ଯେଉଁଠାରେ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମାଚରଣ ହୁଏ, ହେ ରାଣୀ, ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିବରାତ୍ରି ଆସିଲା।

Verse 20

मानवास्तत्र ये केचित्पुरराष्ट्रनि वासिनः । तत्रागता वरारोहे शिवरात्र्यामुपोषितुम्

ହେ ସୁନିତମ୍ବିନୀ, ସେଠାରେ ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୁଥିବା ଯେ କେହି ଲୋକ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଶିବରାତ୍ରିର ଉପବାସ ପାଳନ କରିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 21

धननामा वणिक्कश्चित्तत्रैव वसते सदा । धनाढ्यः स तु धर्मात्मा सदा धर्मपरायणः

ସେଠାରେ ‘ଧନ’ ନାମକ ଜଣେ ବଣିକ ସଦା ବସୁଥିଲେ। ସେ ଧନାଢ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 22

स भार्यासहितस्तत्र शिवरात्रिमुपोषितः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी रूपयौवनसंवृता

ସେ ତାହାଁରେ ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ ଶିବରାତ୍ରିର ଉପବାସ ପାଳନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସାଧ୍ବୀ, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 23

प्रचलन्मेखलाहारा सर्वाभरणभूषिता । स तया भार्यया सार्धं कामक्रोधविवर्जितः

ଚଳିତ ମେଖଳା ଓ ହାର ଧାରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ; ଏବଂ ସେ ତାହାର ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ରହିଲେ।

Verse 24

प्रभासस्याग्रतो भूत्वा स्नातः शुक्लांबरः शुचिः । यथोक्तेन विधानेन भक्त्या निद्राविवर्जितः

ପ୍ରଭାସଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସେ ସ୍ନାନ କଲା, ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ଶୁଚି ରହିଲା। ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଭକ୍ତିରେ କରି ନିଦ୍ରାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 25

तत्राहं चौररूपेण पापः स्तैन्यं समाश्रितः । सच्छूद्राणां कुले जातो देवब्राह्मणपूजकः

ସେଠାରେ ମୁଁ ପାପୀ, ଚୋରରୂପେ ଚୋରିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲି। ସତ୍‌ଶୂଦ୍ର କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେବପୂଜକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲି।

Verse 26

पूर्वकर्मानुसंयोगाद्विकर्मणि रतः सदा । तस्यां रात्र्यामहं तत्र जनमध्ये तु संस्थितः

ପୂର୍ବକର୍ମର ସଂଯୋଗରୁ ମୁଁ ସଦା ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ରତ ଥିଲି। କିନ୍ତୁ ସେଇ ରାତିରେ ମୁଁ ସେଠାରେ ଲୋକମଝିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲି।

Verse 27

कुण्डलीनः स्थितस्तत्र रंध्रापेक्षी वरानने । वणिजस्तस्य भार्यायाश्छिद्रान्वेषणतत्परः

ହେ ସୁମୁଖୀ! ମୁଁ ସେଠାରେ କୁଣ୍ଡଳୀ ମାରି ବସି, ଏକ ଅବସର ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି—ସେ ବଣିକର ସ୍ତ୍ରୀର ଦୁର୍ବଳତା ଖୋଜିବାରେ ତତ୍ପର ଥିଲି।

Verse 28

सा रात्रिर्जाग्रतस्तस्य गता मे विजने तथा । गीतनृत्यादिनिर्घोषैर्वेदमंगलपाटकैः

ତାହାର ସେଇ ରାତି ଜାଗରଣରେ କଟିଗଲା; ମୋର ମଧ୍ୟ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ—ଗୀତନୃତ୍ୟର ନିର୍ଘୋଷ ଓ ବେଦମଙ୍ଗଳ ପାଠର ଧ୍ୱନିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କଟିଗଲା।

Verse 29

तालशब्दैस्तथा बन्धैः पुस्तकानां च वाचकैः । एवं रात्र्यां तु शेषायां यावत्तिष्ठति तत्र वै

ତାଳ ଶବ୍ଦ, ସଙ୍ଗୀତ ରଚନା ଏବଂ ପୁସ୍ତକ ପାଠ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହିତ, ଏହିପରି ଭାବରେ ସେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରାତ୍ରି ସେଠାରେ ଅତିବାହିତ କଲେ।

Verse 30

निरोधेन समायुक्ता पीड्यमाना शुचिस्मिता । धनिभार्या निरोधार्ता देवागाराद्बहिर्गता

ଶାରୀରିକ ବାଧା ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ସେହି ପବିତ୍ର ହାସ୍ୟଯୁକ୍ତ ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମନ୍ଦିର ବାହାରକୁ ଆସିଲେ।

Verse 31

तस्याः कर्णौ त्रोटयित्वा पुप्लुवेऽहं जले स्थितः । ततः कोलाहलस्तत्र कृतस्तत्पुरवासिभिः

ତାଙ୍କର କାନ ଛିଣ୍ଡାଇ (ଅଳଙ୍କାର ନେଇ) ମୁଁ ପାଣିକୁ ଡେଇଁପଡିଲି ଏବଂ ସେଠାରେ ରହିଲି। ତା’ପରେ ସେହି ନଗରବାସୀମାନେ ସେଠାରେ ବହୁତ କୋଳାହଳ କଲେ।

Verse 32

श्रुत्वा कोलाहलं शब्दं कर्णत्रोटनजं तदा । धाविता रक्षकास्तत्र राजशासनकारकाः

କାନ ଛିଣ୍ଡିବା କାରଣରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ସେହି କୋଳାହଳ ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରୁଥିବା ରକ୍ଷକମାନେ ସେଠାକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ।

Verse 33

तैरहं शस्त्रहस्तैश्च उल्काहस्तैः समंततः । निरीक्षितोऽथ न प्राप्तं सुवर्णं मन्मुखे स्थितम्

ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ମଶାଲ ଧରି ସେମାନେ ମୋତେ ଚାରିଆଡେ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଟିରେ ଥିବା ସୁନା ସେମାନେ ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 34

खड्गेन तीक्ष्णधारेण छित्त्वा शीर्षं तदा मम । उल्काहस्ता निरीक्षन्तो नापश्यन्स्वर्णमण्वपि

ତେବେ ସେମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ଖଡ୍ଗରେ ମୋର ମସ୍ତକ ଛେଦନ କଲେ। ହାତରେ ମଶାଲ ଧରି ଖୋଜିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେମାନଙ୍କୁ ଟିକିଏ ବି ସୁନା ମିଳିଲା ନାହିଁ।

Verse 35

हित्वा मां ते गताः सर्वे गत्वा राज्ञे न्यवेदयन् । न किञ्चित्तत्र संप्राप्तं हतोऽस्माभिश्च तत्क्षणात्

ମୋତେ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଗଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ: 'ସେଠାରେ କିଛି ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଆମେ ତାକୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହତ୍ୟା କଲୁ।'

Verse 36

कथयित्वा तु ते सर्वे यथादेशं गताः पुनः । ततो वै बन्धुना तत्र भयभीतेन चेतसा

ଏହା କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ତା’ପରେ ସେଠାରେ ଭୟଭୀତ ମନରେ ଜଣେ ବନ୍ଧୁ...

Verse 37

निखातं मम तत्रैव शिरः कायेन संयुतम् । खातं कृत्वा प्रिये तत्र ब्रह्मतीर्थस्य चोत्तरे

ହେ ପ୍ରିୟେ! ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗାତ ଖୋଳି, ମୋର ମସ୍ତକକୁ ଶରୀର ସହିତ ଯୋଡ଼ି ସେଠାରେ ହିଁ ପୋତି ଦିଆଗଲା।

Verse 38

पिहितोऽहं तु तत्रैव प्रभासे तीर्थ उत्तमे । शिवरात्रिप्रभावेन तज्जातिस्मरतां गतः

ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ପ୍ରଭାସରେ ମୋତେ ସେଠାରେ ହିଁ ପୋତି ଦିଆଗଲା। ଶିବରାତ୍ରିର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଲାଭ କଲି।

Verse 39

राज्यं निष्कण्टकं प्राप्तं समृद्धं वरवर्णिनि । एतत्प्रभासमाहात्म्यं शिवरात्रेरुपोषणात् । एतत्फलं मया लब्धं गत्वा तस्मादुपोषये

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ମୁଁ କଣ୍ଟକରହିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲି। ଶିବରାତ୍ରିର ଉପବାସରୁ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ। ଏହି ଫଳ ମୁଁ ଲାଭ କରିଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଉପବାସ କରିବି।

Verse 40

राज्ञ्युवाच । गच्छावस्तत्र यत्रैव कपालं पतितं तव । स्फोटिते च कपाले च हिरण्यं दृश्यते यदि । प्रत्ययो मे भवेत्पश्चात्तव वाक्यं न संशयः

ରାଣୀ କହିଲେ—ଚାଲ, ଯେଉଁଠି ତୁମ କପାଳ ପଡିଥିଲା ସେଠାକୁ ଯାଉ। ସେ କପାଳ ଫାଟିଲେ ଯଦି ଭିତରେ ସୁନା ଦିଶେ, ତେବେ ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ; ତୁମ କଥାରେ ପରେ ସନ୍ଦେହ ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 41

राजोवाच । कल्पं हि तिष्ठते चास्थि यावद्भूमिविपर्ययः । उत्तिष्ठ व्रज भद्रं ते प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

ରାଜା କହିଲେ—ସେ ଅସ୍ଥି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପୃଥିବୀର ବିପର୍ୟୟ ହେଉଅବଧି, ଅବିକଳ ରହେ। ଉଠ, ଚାଲ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରକୁ।

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यद्राज्ञा समुदीरितम् । गमनाय मतिं चक्रे शिवरात्र्या उपोषणे

ରାଜା କହିଥିବା ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଯିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ—ଶିବରାତ୍ରି ରାତିରେ ଉପବାସ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି।

Verse 43

ततोऽश्वैर्जवनैयुर्क्तं रथं हेमविभूषितम् । आस्थाय सह पत्न्या च प्रभासं क्षेत्रमेयिवान्

ତାପରେ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣବିଭୂଷିତ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି—ପତ୍ନୀ ସହିତ—ପ୍ରଭାସର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 44

व्रतं कृत्वा प्रभासे तु यथोक्तं वरवर्णिनि । ब्रह्मतीर्थे समागत्य उद्धृत्य सकलं ततः

ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ପ୍ରଭାସେ ଯଥୋକ୍ତ ଭାବେ ବ୍ରତ କରି ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥକୁ ଆସି, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ।

Verse 45

हिरण्यं दर्शयामास स्फोटयित्वा शवं स्वयम्

ସେ ନିଜେ ଶବକୁ ଚିରି ତାହାରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକାଶ କରି ଦେଖାଇଲେ।

Verse 46

ईश्वर उवाच । जातसंप्रत्यया भार्या तस्य राज्ञो बभूव ह । जगाम परमं स्थानं यत्र कल्याणमुत्तमम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କଲ୍ୟାଣ ଅଛି ସେହି ପରମ ଧାମକୁ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 47

जनोऽपि विस्मितः सर्वो दृष्ट्वा चित्रं तदद्भुतम्

ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 48

नदी चित्रपथानाम तत्रोत्पन्ना वरानने । चित्रादित्यस्य पूर्वेण ब्रह्मतीर्थस्य चोत्तरे

ହେ ବରାନନେ! ସେଠାରେ ‘ଚିତ୍ରପଥା’ ନାମକ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଚିତ୍ରାଦିତ୍ୟର ପୂର୍ବେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥର ଉତ୍ତରେ।

Verse 49

तस्यां तत्तिष्ठते तत्र सर्वपापप्रणाशनम्

ସେହି ନଦୀମଧ୍ୟରେ ସର୍ବ ପାପନାଶକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ବିରାଜମାନ ଅଛି।

Verse 50

श्रावणे मासि संप्राप्ते तस्मिन्कूपे विधानतः । यः स्नानं कुरुते देवि श्राद्धं तत्र विशेषतः

ହେ ଦେବୀ! ଶ୍ରାବଣ ମାସ ଆସିଲେ ଯେ ଜଣେ ବିଧିମତେ ସେହି କୂପରେ ସ୍ନାନ କରେ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ଅତିଶୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 51

चित्रादित्यं तु संपूज्य शिवलोके महीयते

ଚିତ୍ରାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ମହିମାନ୍ୱିତ ହୁଏ।

Verse 52

एतत्ते कथितं सर्वं शिवरात्र्या महत्फलम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଶିବରାତ୍ରିର ମହାଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଲି—ଏହି ପୁଣ୍ୟବ୍ରତ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇ ସର୍ବ ପାପ ନାଶ କରେ।

Verse 53

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वापि मानवः । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା କେବଳ ଶୁଣେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।