Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

दुष्प्राप्यं वैष्णवं स्थानं मखकोटिशतैः कृतैः । हेलया प्राप्यते नूनं द्वादश्यां जागरे कृते

duṣprāpyaṃ vaiṣṇavaṃ sthānaṃ makhakoṭiśataiḥ kṛtaiḥ | helayā prāpyate nūnaṃ dvādaśyāṃ jāgare kṛte

ଶତକୋଟି ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ବୈଷ୍ଣବ ଧାମ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ, ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ରାତ୍ରିଜାଗର କଲେ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

दुष्प्राप्यम्hard to obtain
दुष्प्राप्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस् (उपसर्ग) + प्राप्य (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कृदन्त-विशेषण (gerundive/यत्-प्रत्ययार्थ: 'hard to obtain') qualifying स्थानम्
वैष्णवम्Vaiṣṇava (of Viṣṇu)
वैष्णवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् of स्थानम्
स्थानम्abode/state/place
स्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Subject of implied 'is obtained'
मखकोटिशतैःby hundreds of crores of sacrifices
मखकोटिशतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमख + कोटि + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला—'मखानां कोटयः, तासां शतैः' (by hundreds of crores of sacrifices)
कृतैःperformed
कृतैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) agreeing with मखकोटिशतैः—'done/performed'
हेलयाcasually/with ease
हेलया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहेला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; Instrumental—'in a casual manner'
प्राप्यतेis obtained
प्राप्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपदम्
नूनम्surely
नूनम्:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) expressing certainty
द्वादश्याम्on Dvādaśī
द्वादश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वादशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative (on the Dvādaśī day)
जागरेin the vigil
जागरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative—'in the vigil'
कृतेwhen performed
कृते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; सति-सप्तमीभावः—'when (it is) done'

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (ṛṣi/śaunaka-type setting implied by Purāṇic convention)

Scene: A moonlit Dvādaśī night in Dvārakā: devotees keep vigil with lamps, conch and cymbals, reciting Hari-kathā; the sea-wind and temple flags frame the promise of Vaikuṇṭha.

V
Vaiṣṇava sthāna (Viṣṇu’s abode)
D
Dvādaśī
M
Makha (yajña)

FAQs

The Purāṇa asserts the extraordinary efficacy of bhakti-practices: a simple vigil can surpass the fruit of countless sacrifices.

The Dvārakā Māhātmya setting (Prabhāsa Khaṇḍa), focused on Viṣṇu/Kṛṣṇa-oriented observances.

Keeping a night-vigil (jāgaraṇa) on Dvādaśī to attain the Vaiṣṇava state/abode.