Adhyaya 21

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । शिवलिगमलंघ्यं हि बुद्धिपूर्वं हतो ह्यहम् । उवाच कृष्णं दनुजश्छलितोऽहं त्वयाऽनघ

ଶ୍ରୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଅଲଂଘ୍ୟ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ମୁଁ ଜାଣିଶୁଣି ଲଂଘନ କରିଥିଲି, ତେଣୁ ମୁଁ ହତ ହେଲି। ତାପରେ ଦନୁଜ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲା—ହେ ଅନଘ, ତୁମେ ମୋତେ ଯୁକ୍ତିରେ ଛଳିଲ।

Verse 2

श्रीविष्णु रुवाच । परितुष्टोस्मि ते दैत्य शौर्येण शिवसंश्रयात् । वरं वरय भद्रं ते यदिच्छसि महामते

ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ଦୈତ୍ୟ, ଶିବାଶ୍ରୟରେ ଭିତ୍ତିକୃତ ତୁମ ଶୌର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ହେ ମହାମତି, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଯାହା ଇଚ୍ଛା ସେହି ବର ମାଗ।

Verse 3

कुश उवाच । यथा पूज्यो महादेवो मम त्वं च तथा हरे । एक एव द्विधामूर्तिस्तस्मात्त्वां वरयाम्यहम्

କୁଶ କହିଲେ—ମୋ ପାଇଁ ମହାଦେବ ଯେପରି ପୂଜ୍ୟ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ହରି, ପୂଜ୍ୟ। ତୁମେ ଏକେ ତତ୍ତ୍ୱ, ଦୁଇ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ; ତେଣୁ ମୁଁ ବରରୂପେ ତୁମକୁ ହିଁ ବରଣ କରେ।

Verse 4

शिवलिंगं त्वया नाथ स्थापितं यन्ममोपरि । मम नाम्ना भवतु च कुशेश्वर इति स्मृतम्

ହେ ନାଥ, ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଯେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଛ, ତାହା ମୋ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ ଏବଂ ‘କୁଶେଶ୍ୱର’ ଭାବେ ସ୍ମରିତ ହେଉ।

Verse 5

अनुग्राह्यो यद्यहं ते मम कीर्तिर्भवत्वियम् । एवं भविष्यतीत्युक्तस्तत्रैवावस्थितोऽसुरः

ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର ହୁଏ, ତେବେ ଏହିଟି ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ହେଉ। “ଏମିତି ହେବ” ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ସହ ସେ ଅସୁର ସେଠାରେଇ ରହିଲା।

Verse 6

ततोऽन्यदानवान्सर्वान्प्रेषयामास माधवः । रसातलगता केचित्केचिद्विष्णुं समागताः

ତାପରେ ମାଧବ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଦେଲେ। କେହି ରସାତଳକୁ ଗଲେ, ଆଉ କେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆସିଲେ।

Verse 7

अनंतः संस्थितस्तत्र विष्णुश्च तदनंतरम् । ज्ञात्वा विमुक्तिदं तीर्थं दुर्वासा मुनिपुंगवः

ସେଠାରେ ଅନନ୍ତ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, ତାହା ପରେ ସହସା ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ। ଏହି ତୀର୍ଥ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ବୋଲି ଜାଣି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ବାସା ସେଠାରେ ବାସ କଲେ।

Verse 8

गोमत्यां चक्रतीर्थे च भगवांश्च त्रिविक्रमः । तेन तन्मुक्तिदं मत्वा दुर्वासास्तत्र संस्थितः

ଗୋମତୀ ନଦୀତଟର ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଭଗବାନ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ବିରାଜମାନ। ତେଣୁ ତାହାକୁ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଭାବି ଦୁର୍ବାସା ସେଠାରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 9

एवं त्रिविक्रमः स्वामी तदाप्रभृति संस्थितः । कलौ पुनः कलान्यासात्कृष्णत्वमगमत्प्रभुः

ଏଭଳି ସ୍ୱାମୀ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ସେହି ସମୟରୁ ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ରହିଲେ। ପୁନଃ କଳିଯୁଗରେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ କଳାର ପ୍ରକାଶଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 10

प्रह्लाद उवाच । पूजाविधिं हरेर्विप्राः शृणुध्वं सुसमाहिताः । विशेषात्फलदः प्रोक्तः पूजितो मधुमाधवे

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସୁସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ହରିଙ୍କ ପୂଜାବିଧି ଶୁଣ। ମଧୁ-ମାଧବଙ୍କ ପୂଜା ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 11

मधुसूदनीं नरो यस्तु द्वारवत्यां करोति च । पूजयेत्कृष्णदेवं च स्नापयित्वा विलिप्य च

ଯେ ନର ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ମଧୁସୂଦନ ବ୍ରତ/ପୂଜା କରେ, ସେ ଦେବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଲେପନ କରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରୁ।

Verse 12

गन्धैश्च वाससाऽच्छाद्य धूपैर्दीपैरनेकधा । नैवेद्यैर्भूषणैश्चैव तांबूलेन फलेन च

ଗନ୍ଧ ଓ ବସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା (ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ) ଶୋଭିତ କରି, ଧୂପ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ଦୀପରେ; ନୈବେଦ୍ୟ, ଭୂଷଣ, ତାମ୍ବୂଳ ଓ ଫଳଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ (ପୂଜା କର)।

Verse 13

आरार्तिकेन संपूज्य दण्डवत्प्रणिपत्य च । घृतेन दीपकं दत्त्वा रात्रौ जागरणं तथा । कुर्य्याच्च गीतवादित्रैस्तथा पुस्तकवाचकैः

ଆରତିଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ଘିଅର ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରି ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବ। ଭଜନ-ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରପାଠକମାନଙ୍କ ସହ ଏହା କରିବ।

Verse 14

कृत्वा चैवं विधिं भक्त्या सर्वान्कामानवाप्नु यात्

ଏହି ବିଧିକୁ ଭକ୍ତିସହ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 15

तथा नभसि सम्पूज्य पवित्रारोपणेन च । पितॄणां चाक्षया तृप्तिः सफलाः स्युर्मनोरथाः

ସେହିପରି ନଭସ୍ ମାସରେ ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ପବିତ୍ରାରୋପଣ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ମନୋରଥ ସଫଳ ହୁଏ।

Verse 16

प्रबोधवासरे प्राप्ते कार्तिके द्विज सत्तमाः । संपूज्य कृष्णं देवेशं परां गतिमवाप्नुयात्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପ୍ରବୋଧ ଦିନ ଆସିଲେ ଯେ ଦେବେଶ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 17

तथा नभस्ये संपूज्य पवित्रारोपणेन च । सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

ସେହିପରି ନଭସ୍ୟ ମାସରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା ଓ ପବିତ୍ରାରୋପଣ କଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଗମନ ହୁଏ।

Verse 18

युगादिषु च संपूज्य ह्ययने दक्षिणोत्तरे । आषाढज्येष्ठमाघेषु पौषादिद्वादशीषु च

ୟୁଗାଦି ଦିନରେ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ-ଉତ୍ତରାୟନ ସନ୍ଧିକାଳରେ, ଆଷାଢ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ମାଘ ମାସରେ, ଏବଂ ପୌଷ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତତିଥିରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 19

कलौ कृष्णं पूजयित्वा गोमत्युदधिसंगमे । विमलं लोकमाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

କଳିଯୁଗରେ ଗୋମତୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ନିର୍ମଳ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ସେଠାକୁ ଯାଇ ପୁନଃ ଶୋକ କରେନାହିଁ।

Verse 21

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये गोमतीतीरस्थ क्षेत्रस्थ भगवत्पूजामाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशतितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସମ୍ମିଳିତ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ‘ଦ୍ୱାରକାମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ, ଗୋମତୀତଟସ୍ଥ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭଗବତ୍ପୂଜାର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ ନାମକ ଏକବିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।