Adhyaya 18

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । पूजयेद्गणनाथं तं रुक्मिणं रुक्मभूषितम् । दुर्वाससं च कृष्णं च बलभद्रं च भक्तितः

ଶ୍ରୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଭକ୍ତିସହିତ ସେଇ ଗଣନାଥଙ୍କୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣାଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ, ଏବଂ ଦୁର୍ବାସା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 2

यजत्येको महायज्ञैः संपूर्णवरदक्षिणैः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ଜଣେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ମହାଯଜ୍ଞ କରେ; ଅନ୍ୟଜଣେ ଦେବେଶ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ—ନିଶ୍ଚୟ ଉଭୟଙ୍କ ଫଳ ସମାନ।

Verse 3

वापीकूपतडागानि करोत्येकः समाहितः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ଜଣେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ବାପୀ, କୂଆ ଓ ତାଳାବ ନିର୍ମାଣ କରେ; ଅନ୍ୟଜଣେ ଦେବେଶ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ—ଉଭୟଙ୍କ ଫଳ ସମାନ।

Verse 4

गोभूतिलहिरण्यादि ददात्येको दिनेदिने । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ଜଣେ ପ୍ରତିଦିନ ଗୋ, ଭୂମି, ତିଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ଦାନ କରେ; ଅନ୍ୟଜଣେ ଦେବେଶ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ—ଉଭୟଙ୍କ ଫଳ ସମାନ।

Verse 5

प्राणायामादिसंयुक्तो जपध्यानपरायणः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ଜଣେ ପ୍ରାଣାୟାମ ଆଦି ସାଧନାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଜପ-ଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ ରହେ; ଅନ୍ୟଜଣେ ଦେବେଶ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ—ଉଭୟଙ୍କ ଫଳ ସମାନ।

Verse 6

जाह्नव्यादिषु तीर्थेषु सुस्नात्वैकः समाहितः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

ଏକଜନ ସମାହିତଚିତ୍ତେ ଜାହ୍ନବୀ ଆଦି ତୀର୍ଥରେ ସୁସ୍ନାନ କରେ; ଅନ୍ୟଜନ ଦେବେଶ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ—ଦୁହିଁର ଫଳ ସମାନ।

Verse 7

त्रिभिर्विक्रमणैर्येन विक्रांतं भुवनत्रयम् । त्रिविक्रमं च तं दृष्ट्वा मुच्यते पातकत्रयात्

ଯିଏ ତିନି ମହାବିକ୍ରମ ପଦକ୍ଷେପରେ ତ୍ରିଭୁବନକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲେ, ସେହି ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମନୁଷ୍ୟ ତ୍ରିବିଧ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 8

ऋषय ऊचुः । कथं त्रैविक्रमी मृर्त्तिरागतेयं धरातले । कलान्यासाच्च कृष्णत्वं कदेयं प्राप्तवत्यथ

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଏହି ତ୍ରିବିକ୍ରମ ମୂର୍ତ୍ତି ଧରାତଳରେ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲା? ଏବଂ କେଉଁ କଲାନ୍ୟାସରେ ଏହା ପରେ କୃଷ୍ଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା?

Verse 9

दैत्य संशयमस्माकं छेत्तुमर्हस्यशेषतः । दुर्वाससश्च कृष्णस्य संभवः कथ्यतामिति

ଦୈତ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆମ ସନ୍ଦେହକୁ ଆପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛେଦ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ଦୁର୍ବାସା ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ଭବକଥା କହନ୍ତୁ।

Verse 10

प्रह्लाद उवाच । तच्छ्रूयतां द्विजश्रेष्ठा यथा मूर्त्तिस्त्रिविक्रमी । दुर्वाससा समायुक्ता संभूता धरणीतले

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶୁଣନ୍ତୁ; ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ମୂର୍ତ୍ତି ଧରାତଳରେ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 11

पूर्वं कृतयुगस्यांते बलिना च पुरंदरः । निर्जित्य भ्रंशितः स्थानात्तदर्थं मधुसूदनः

ପୂର୍ବେ କୃତଯୁଗର ଅନ୍ତେ ବଲି ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରି ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ପତିତ କଲା; ସେହି ହେତୁ ଧର୍ମସ୍ଥାପନାର୍ଥେ ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 12

कश्यपाद्वामनो जज्ञे ततोऽभूच्च त्रिविक्रमः । त्रिभिः क्रमैर्मितांल्लोकानाक्रम्य मधुहा हरिः

କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନେଇ ବାମନ ଜନ୍ମିଲେ, ପରେ ସେଇ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ହେଲେ। ମଧୁହା ହରି ତିନି ପଦକ୍ଷେପରେ ମିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆକ୍ରାନ୍ତ କଲେ।

Verse 13

बलिं चकार भगवान्पातालतलवासि नम् । भक्त्या त्वनन्यया कृष्णो दैत्येन परितोषितः

ଭଗବାନ ବଲିଙ୍କୁ ପାତାଳତଳବାସୀ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୈତ୍ୟର ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 14

स्वयं चैवाऽवसत्तत्र भक्त्या क्रीतो हरिस्तदा । अनुग्रहाय भगवान्द्वारपालो बभूव ह

ସେଠାରେ ହରି ସ୍ୱୟଂ ବସିଲେ, ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ‘କ୍ରୀତ’ ହୋଇଥିବା ପରି। ଅନୁଗ୍ରହାର୍ଥେ ଭଗବାନ (ବଲିଙ୍କ) ଦ୍ୱାରପାଳ ହେଲେ।

Verse 15

दुर्वासाश्चापि भगवानात्रेयो मुनिसत्तमः । अटंस्तीर्थानि मोक्षार्थं मुक्तिक्षेत्रमचिंतयत्

ଅତ୍ରିପୁତ୍ର ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ଦୁର୍ବାସା ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷାର୍ଥେ ତୀର୍ଥମାନେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ମୁକ୍ତିକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 16

एवं चितयमानः स ज्ञानदृष्ट्या महामुनिः । गोमत्या संगमो यत्र चक्रतीर्थेन भो द्विजाः

ଏଭଳି ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ସେ ମହାମୁନି ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟିରେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—ଯେଉଁଠାରେ ଗୋମତୀର ସଙ୍ଗମ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ସହ ହୁଏ, ସେ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ।

Verse 17

तन्मुक्तिक्षेत्रमाज्ञाय गमनाय मतिं दधे । सोतीत्य नगरग्रामानुद्यानानि वनानि च

ତାହାକୁ ମୁକ୍ତିଦାୟକ କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି ଜାଣି ସେ ଯିବାକୁ ମନ ଧରିଲେ। ସେ ନଗର-ଗ୍ରାମ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବନ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେଇ ଚାଲିଲେ।

Verse 18

आनर्त्तविषयं प्राप्य दैत्यभूमिं विवेश ह । निःस्वाध्यायवषट्कारां वेदध्वनिविवर्ज्जिताम्

ଆନର୍ତ୍ତ ବିଷୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ଦୈତ୍ୟଶାସିତ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠାରେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ବଷଟ୍କାର ନଥିଲା, ବେଦଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ବିହୀନ ଥିଲା।

Verse 19

कुशेन दैत्यराजेन सेवितां पालितां तथा । बहुम्लेच्छ समाकीर्णामधर्मोपार्जकैर्जनैः

ସେ ଭୂମି ଦୈତ୍ୟରାଜ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଓ ପାଳିତ ଥିଲା; ଅନେକ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଏବଂ ଅଧର୍ମରେ ଉପାର୍ଜନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତାହାକୁ ଭରିଦେଇଥିଲେ।

Verse 20

प्रत्यासन्नामिति ज्ञात्वा चक्रतीर्थमगाद्द्विजः । स्नात्वा च संगमे पुण्ये मोक्ष्येऽहं च कृताह्निकः

ନିକଟରେ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣି ସେ ଦ୍ୱିଜ ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ। ‘ପୁଣ୍ୟ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ଆହ୍ନିକ କର୍ମ ସମାପ୍ତ କରି, ମୁଁ ମୋକ୍ଷ ପାଇବି’ ବୋଲି ସେ ଭାବିଲେ।

Verse 21

इति कृत्वा स नियमं ययौ शीघ्रं मुनिस्तदा । स्नात्वा शीघ्रं प्रयास्यामि दैत्यभूमिं विहाय च

ଏହିପରି ନିୟମ କରି ସେହି ମୁନି ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ । 'ସ୍ନାନ କରି ମୁଁ ଏହି ଦୈତ୍ୟଭୂମି ତ୍ୟାଗ କରି ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବି,' ବୋଲି ସେ ସ୍ଥିର କଲେ ।

Verse 22

इत्येवं चिंतयन्मार्गे शीघ्रमेव जगाम सः । दृष्ट्वा च संगमं पुण्यं गोमत्या सागरस्य च

ବାଟରେ ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ । ଏବଂ ସେ ଗୋମତୀ ଓ ସାଗରର ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମ ଦର୍ଶନ କଲେ ।

Verse 23

निधाय वाससी तत्र मृदमालभ्य गोमयम् । शिखां च बद्ध्वा करयोः कृत्वा च नियतः कुशान्

ସେଠାରେ ବସ୍ତ୍ର ରଖି, ମାଟି ଓ ଗୋବର ଲେପନ କରି, ଶିଖା ବାନ୍ଧି ଏବଂ ସଂଯମିତ ହୋଇ ହାତରେ କୁଶ ଧାରଣ କଲେ ।

Verse 24

यावत्स्नाति च विप्रोऽसौ दृष्टो दैत्यैर्दुरात्मभिः । ब्रुवंतः कोऽयमित्येवं हन्यतांहन्यतामिति

ଯେତେବେଳେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦୁରାତ୍ମା ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । 'ଏ କିଏ?' ବୋଲି କହି ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ, 'ଏହାକୁ ମାର, ଏହାକୁ ମାର!'

Verse 25

अस्माभिः पालिते देशे कः स्नाति मनुजाधमः । ब्रुवंत इति जघ्नुस्ते जानुभिर्मुष्टिभिस्तथा

'ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ଦେଶରେ କେଉଁ ନରାଧମ ସ୍ନାନ କରୁଅଛି?' ଏହା କହି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଣ୍ଠୁ ଓ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲେ ।

Verse 26

ब्राह्मणोऽहं न हंतव्यः श्रुत्वा चाऽतीव पीडितः । तं दृष्ट्वा हन्यमानं तु ब्राह्मणं तैर्दुरात्मभिः

“ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ”—ଏଭଳି ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହେଲା। ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ପିଟୁଥିବା ଦେଖି…

Verse 27

निवारयामास च तान्रुरुर्नाम महासुरः । जगृहुस्तस्य वस्त्राणि कुशांस्ते चिक्षिपुर्जले

ତେବେ ରୁରୁ ନାମକ ମହାସୁର ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକିଲା। ସେମାନେ ତାହାର ବସ୍ତ୍ର ଛିନିନେଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମାନେ କୁଶାଘାସକୁ ଜଳରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 28

चकर्षुश्चरणौ गृह्य शपंतो दुष्टचेतसः । पदे गृहीत्वा तमृषिं नीत्वा सीम्नि व्यसर्जयन्

ଦୁଷ୍ଟଚେତନା ଲୋକେ ଶାପ ଦେଇ ଦେଇ ତାହାର ପାଦ ଧରି ଟାଣିଲେ। ସେଇ ଋଷିଙ୍କୁ ପାଦରେ ଧରି ସୀମାକୁ ନେଇ ଯାଇ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 29

तं तदा मूर्छितप्रायं दृष्ट्वोचुः कुपिताश्च ते । अत्रागतो यदि पुनर्हनिष्यामो न संशयः । आनर्त्तविषयांस्तान्वै दृष्ट्वा तत्र जलाशयम्

ତାକୁ ସେତେବେଳେ ପ୍ରାୟ ମୂର୍ଛିତ ଦେଖି ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ—“ଏ ଯଦି ପୁଣି ଏଠାକୁ ଆସେ, ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏକୁ ମାରିଦେବୁ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ପରେ ସେ ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶ ଓ ସେଠାର ଜଳାଶୟକୁ ଦେଖି…

Verse 30

प्राणसंशयमापन्नस्ततश्चिंतापरोऽभवत् । शप्येहं यदि दैतेयांस्तपसः किं व्ययेन मे

ପ୍ରାଣସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ି ସେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହେଲା—“ମୁଁ ଯଦି ଏହି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଉ, ତେବେ କ୍ରୋଧରେ ମୋ ତପସ୍ୟା ବ୍ୟୟ ହେଲେ ଲାଭ କ’ଣ?”

Verse 31

अथवा नियमभ्रष्टस्त्यक्ष्ये चेदं कलेवरम् । मम पक्षं च कः कुर्य्यात्को मे दास्यति जीवितम्

ଅଥବା ଯଦି ମୁଁ ନିୟମଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଉଁ, ତେବେ ଏହି ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ସେତେବେଳେ ମୋ ପକ୍ଷ କିଏ ନେବ, ମୋତେ ଜୀବନ କିଏ ଦେବ?

Verse 32

चक्रतीर्थे च कः स्नानं कारयिष्यति मामिह । को वा दैत्यगणानेताञ्छक्तो जेतुं महामृधे । तं विना पुण्डरीकाक्षं भक्तानामभयप्रदम्

ଏଠାରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ମୋତେ ସ୍ନାନ କରାଇବ କିଏ? କିମ୍ବା ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଦୈତ୍ୟଗଣକୁ ଜିତିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ—ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଉଥିବା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ବିନା?

Verse 33

ब्रह्मादीनां च नेतारं शरणागतवत्सलम् । चक्रहस्तं विना मेद्य कोन्यः शर्म्मप्रदो भवेत्

ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନେତା, ଶରଣାଗତବତ୍ସଳ, ଚକ୍ରହସ୍ତ ପ୍ରଭୁ ବିନା—ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଓ କଲ୍ୟାଣ ଦେବାକୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ହେବ?

Verse 34

इति ध्यात्वा च सुचिरं ज्ञात्वा पातालवासि नम् । आत्रेयो विष्णुशरणं जगाम धरणीतलम्

ଏପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ପାତାଳବାସୀକୁ ଚିହ୍ନି, ଆତ୍ରେୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ଧରଣୀତଳକୁ ଗଲେ।

Verse 35

उपवासैः कृशो दीनो भूतलं प्रविवेश ह । स दैत्त्यराजभवनं गन्धर्वाप्सरसावृतम्

ଉପବାସରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୀନ ହୋଇ ସେ ଭୂତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଘେରିଥିବା ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ଭବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 36

शोभितं सुरमुख्येन विष्णुना प्रभविष्णुना । दुर्वासाः प्रविवेशाथ प्रहृष्टेनांतरात्मना

ଦେବମୁଖ୍ୟ, ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସେଠାରେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷି ହର୍ଷିତ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 37

दुर्वाससमथायांतं दृष्ट्वा दैत्यपतिस्तदा । प्रत्युत्थायार्हयांचक्रे स्वासने संन्यवेशयत्

ଦୁର୍ବାସା ଋଷି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଦାନବପତି ସତ୍ୱର ଉଠି, ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ଆସନରେ ବସାଇଲେ।

Verse 38

मधुपर्कं च गां चैव दत्त्वार्घ्यं पार्श्वतः स्थितः । प्रोवाच प्रणतो ब्रह्मन्कथमत्रागतो भवान्

ମଧୁପର୍କ, ଗାଈ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପାଖରେ ବିନୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏଠାକୁ କିପରି ଆସିଲେ?”

Verse 39

सुखोपविष्टः स ऋषिस्तत्रापश्यत्त्रिविक्रमम् । दैत्येन्द्रद्वारदेशे तु तिष्ठन्तमकुतोभयम्

ସୁଖରେ ବସିଥିବା ସେ ଋଷି ସେଠାରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଦାନବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 40

तं दृष्ट्वा देवदेवेशं श्रीवत्सांकं चतुर्भुजम् । रुरोद स ऋषिश्रेष्ठस्त्राहित्राहीत्युवाच च

ଦେବଦେବେଶ, ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନିତ ଚତୁର୍ଭୁଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ କାନ୍ଦି ପକାଇ କହିଲେ—“ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର!”

Verse 41

संसारभयभीतानां दुःखितानां जनार्दन । शत्रुभिः परिभूतानां शरणं भव केशव

ହେ ଜନାର୍ଦନ! ସଂସାରଭୟରେ ଭୀତ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଶରଣ ହେଉ, ହେ କେଶବ।

Verse 42

मम दुःखाभितप्तस्य शत्रुभिः कर्षितस्य च । पराभूतस्य दीनस्य क्षुधया पीडितस्य च

ଏବଂ ମୁଁ—ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟାଣିହେଉଥିବା, ପରାଜିତ ଓ ଦୀନ, ଏବଂ କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ—

Verse 43

अपूर्णनियमस्याऽथ क्लेशितत्य च दानवैः । ब्रह्मण्यदेव विप्रस्य शरणं भव केशव

ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ—ଯାହାର ନିୟମ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଗଲା ଏବଂ ଯେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ଲେଶିତ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଦେବ! ଏହି ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଶରଣ ହେଉ, ହେ କେଶବ।

Verse 44

इत्युक्त्वा दर्शयामास शरीरं दैत्यताडितम् । तद्ब्राह्मणावमानं च दृष्ट्वा चुक्रोध वामनः

ଏପରି କହି ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ପୀଡିତ ନିଜ ଶରୀର ଦେଖାଇଲା। ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅପମାନ ଦେଖି ବାମନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 45

केनापमानितो ब्रह्मन्नियमः केन खण्डितः । कथयस्व महाभाग धर्मपाले मयि स्थिते

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ତୁମ ନିୟମକୁ କିଏ ଅପମାନିତ କଲା, କିଏ ତାହାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲା? ହେ ମହାଭାଗ! କହ, ଧର୍ମପାଳକ ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 46

दुर्वासा उवाच । मुक्तितीर्थमहं ज्ञात्वा ज्ञानेन मधुसूदन । चक्रतीर्थं गतः स्नातुं यात्रायां हर्षसंयुतः

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ହେ ମଧୁସୂଦନ! ମୁକ୍ତିତୀର୍ଥକୁ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନରେ ଜାଣି, ଯାତ୍ରାରେ ହର୍ଷସହିତ ମୁଁ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲି।

Verse 47

अकृतस्नान एवाऽहं दृष्टो दैत्यैर्दुरासदैः । गले गृहीतः कृष्णाहं मुष्टिभिस्ताडितस्तथा

ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନାନ କରିନଥିଲି; ସେହି ଦୁର୍ଜୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ। ହେ କୃଷ୍ଣ! ସେମାନେ ମୋ ଗଳା ଧରି ମୁଷ୍ଟିଘାତରେ ମୋତେ ମାରିଲେ।

Verse 48

बलाद्गृहीत्वा वासांसि कुशांश्चैवाक्षतैः सह । जले क्षिप्त्वा चरणयोर्गृहीत्वा मां समाकृषन्

ସେମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ମୋ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅକ୍ଷତସହ କୁଶ ନେଇ, ଜଳରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ପରେ ମୋ ପାଦ ଧରି ମୋତେ ଟାଣିନେଲେ।

Verse 49

सीमांते मां तु प्रक्षिप्य प्रोचुस्ते दानवाधमाः । हनिष्यामो यदि पुनरागंतासि न संशयः

ସୀମାନ୍ତରେ ମୋତେ ଫେଙ୍କିଦେଇ ସେ ଅଧମ ଦାନବମାନେ କହିଲେ—ତୁମେ ପୁଣି ଫେରିଆସିଲେ ଆମେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବୁ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 50

स्नातोऽहं चक्रतीर्थे तु करिष्ये भोजनं विभो । तस्मात्स्नापय गोविंद नियमं सफलं कुरु

ହେ ବିଭୋ! ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି। ତେଣୁ ହେ ଗୋବିନ୍ଦ! ମୋତେ ସ୍ନାନ କରାଇ ମୋ ନିୟମ-ବ୍ରତକୁ ସଫଳ କର।

Verse 51

तव प्रसादात्स्नात्वाऽहं भुक्त्वा च प्रीतमानसः । प्रतिज्ञां सफलां कृत्वा विचरिष्ये महीमिमाम्

ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ସ୍ନାନ କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ ଭୋଜନ କରିବି। ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସଫଳ କରି ପୁଣି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରିବି।