Adhyaya 48
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 48

Adhyaya 48

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ‘କୁଲସନ୍ତାରଣ’ ନାମକ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି—ଏହା ଅନୁପମ ସ୍ଥାନ; ଯେଉଁଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲେ ସମଗ୍ର ବଂଶର ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କଥାରେ ପୂର୍ବତନ ରାଜା ଅପ୍ରସ୍ତୁତଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି; ସେ ହିଂସ୍ର ଶାସନ, ଲୋଭଜନିତ ଅଧର୍ମ, ଏବଂ ଦାନ-ଜ୍ଞାନ-ନିୟମାଚରଣକୁ ଅବହେଳା କରୁଥିଲେ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ପୀଡିତ ପିତୃମାନେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ କହନ୍ତି—ଆମେ ଧର୍ମଜୀବୀ ଥିଲୁ ମଧ୍ୟ ତୋର ପାପକର୍ମ ଯୋଗୁଁ ନରକରେ ପଡ଼ିଛୁ; ତେଣୁ ଶୁଭ ପୂଜା ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର୍ମ କର। ରାଜା ଏହା ରାଣୀ ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ କହିଲେ; ସେ କହିଲେ—ସୁପୁତ୍ର ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତାରେ, ଦୁଷ୍ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ; ତେଣୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୀକ୍ଷା, ଦେହଶୁଦ୍ଧି, ବିସ୍ତୃତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ସ୍ନାନ-ଦାନ, ଏବଂ ତା’ପରେ ଯଜ୍ଞାଦି କର୍ମର ଯୋଗ୍ୟତା—ଏହି କ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି। ରାଜା ଯାତ୍ରା କରି ଅର୍ବୁଦର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ପିତୃମାନେ ଘୋର ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ଏହି ସ୍ଥାନ ‘କୁଲସନ୍ତାରଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ ବୋଲି କହି, ତୀର୍ଥପ୍ରଭାବରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସଶରୀର ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ରାକା-ସୋମ ଓ ବ୍ୟତୀପାତ ଯୋଗ ଭଳି ଶୁଭ ସମୟରେ ସ୍ନାନପୁଣ୍ୟ ବଢ଼େ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । कुलसंतारणं गच्छेत्तत्र तीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यक्कुलं तारयतेऽखिलम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—‘କୁଲସନ୍ତାରଣ’ ନାମକ ସେଇ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ନିଜ ସମଗ୍ର କୁଳକୁ ତାରେ।

Verse 2

दश पूर्वान्भविष्यांश्च तथात्मानं नृपोत्तम । उद्धरेच्छ्रद्धयायुक्तस्तत्र दानेन मानवः

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ଦାନ କଲେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ, ଦଶ ଭବିଷ୍ୟତ ସନ୍ତାନ ଏବଂ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 3

आसीदप्रस्तुतो नाम राजा पूर्वं स पापकृत् । नापि दानं तथा ज्ञानं न ध्यानं न च सत्क्रिया

ପୂର୍ବେ ‘ଆସୀଦପ୍ରସ୍ତୁତ’ ନାମରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ପାପକର୍ମୀ ଥିଲେ। ସେ ନ ଦାନ, ନ ଧର୍ମଜ୍ଞାନ, ନ ଧ୍ୟାନ, ନ ସତ୍କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ।

Verse 4

तस्मिञ्छासति लोकानां नासीत्सौख्यं कदाचन । परदार रुचिर्नित्यं महादण्डपरश्च सः

ସେ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ଲୋକମାନେ କେବେ ସୁଖ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ସେ ସଦା ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ ଓ କଠୋର ଦଣ୍ଡରେ ପରାୟଣ ଥିଲା।

Verse 5

न्यायतोऽन्यायतो वापि करोति धनसंग्रहम् । स घातयति लोकांश्च निर्दोषान्पापकृत्तमः

ନ୍ୟାୟରେ ହେଉ କି ଅନ୍ୟାୟରେ, ସେ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିଲା; ପାପକୃତ୍ତମ ସେ ନିର୍ଦୋଷ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରାଉଥିଲା।

Verse 6

ततो वार्धक्यमापन्नस्तथापि न शमं गतः । कस्यचित्त्वथ कालस्य पितृभिः प्रतिबोधितः । तं प्रसुप्तं समासाद्य नारकेयैः सुदुःखितैः

ତାପରେ ସେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ତଥାପି ଶମ-ସଂଯମ ପାଇଲା ନାହିଁ। କିଛି ସମୟ ପରେ ନରକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ, ସେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ନିକଟକୁ ଆସି ତାକୁ ଜଗାଇ ବୋଧ କରାଇଲେ।

Verse 7

पितर ऊचुः । वयं शुद्धसमाचारा नित्यं धर्मपरायणाः । दानयज्ञतपःशीलाः स्वदारनिरतास्तथा

ପିତୃମାନେ କହିଲେ—ଆମେ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚାରବାନ୍ ଓ ସଦା ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲୁ। ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ତପରେ ରତ ଏବଂ ସ୍ୱଦାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲୁ।

Verse 8

स्वकर्मभिः कुलांगार दिवं प्राप्ता यथार्हतः । कुपुत्रं त्वां समासाद्य नरकं समुपस्थिताः । तस्मादुद्धर नः सर्वान्कृत्वा किंचिच्छुभार्चनम्

ହେ କୁଳାଙ୍ଗାର! ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଆମେ ଯଥାର୍ହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲୁ; କିନ୍ତୁ କୁପୁତ୍ର ଭାବେ ତୁମକୁ ପାଇ ଏବେ ନରକରେ ପତିତ ହୋଇଛୁ। ତେଣୁ କିଛି ଶୁଭ ଆରାଧନା କରି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର।

Verse 9

कर्मभिस्तव पापात्मन्वयं नरकमाश्रिताः । नरकं दश यास्यंति भविष्याश्च तथा भवान्

ହେ ପାପବୁଦ୍ଧି! ତୋର କର୍ମଦ୍ୱାରା ଆମେ ନରକକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛୁ। ଆଉ ଦଶଟି ନରକ ଭୋଗିବାକୁ ଅଛି—ଭବିଷ୍ୟତରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଭୋଗିବ।

Verse 10

एवमुक्त्वा च ते सर्वे पितरस्तु सुदुःखिताः । याताश्च नरकं भूयः प्रबुद्धः सोऽपि पार्थिवः

ଏପରି କହି ସେ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ନରକକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।

Verse 11

ततो दुःखमनुप्राप्तः पितृवाक्यानि संस्मरन् । रुरोद प्रातरुत्थाय तं भार्या प्रत्यभाषत

ତାପରେ ପିତୃବାକ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା। ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ସେ କାନ୍ଦିଲା; ତେବେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 12

इन्दुमत्युवाच । किमर्थं राजशार्दूल त्वं रोदिषि महास्वनम् । कथं ते कुशलं राज्ये शरीरे वा पुरेऽथवा

ଇନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ! ତୁମେ ଏତେ ମହାସ୍ୱରେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ରାଜ୍ୟରେ, ଶରୀରରେ କିମ୍ବା ନଗରରେ ସବୁ କୁଶଳ ତୋ?

Verse 13

राजोवाच । मया दृष्टोऽद्य स्वप्नांते पिता ह्यथ पितामहः । अपश्यं दुःखितान्देवि ताभ्यामथाग्रजान्पितॄन्

ରାଜା କହିଲେ— ଆଜି ସ୍ୱପ୍ନାନ୍ତେ ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ, ପରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ହେ ଦେବୀ! ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି।

Verse 14

उपालब्धोऽस्मि तैः सर्वैस्तव कर्मभिरीदृशैः । दारुणे नरके प्राप्ता अधर्मादिविचेष्टितैः

ତୁମର ଏପରି କର୍ମ ହେତୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ ତିରସ୍କାର କଲେ। ଅଧର୍ମଜନିତ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 15

अथान्ये दश यास्यन्ति भविष्याश्च भवानपि । तस्मात्कृत्वा शुभं कर्म दुर्गतेश्चोद्धरस्व नः

ଆହୁରି ଦଶଟି (ନରକ) ଭୋଗିବାକୁ ବାକି ଅଛି—କାଳକ୍ରମେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡିକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବ। ତେଣୁ ଶୁଭ କର୍ମ କରି ଆମକୁ ଦୁର୍ଗତିରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।

Verse 16

एवमुक्तः प्रबुद्धोऽहं पितृभिर्वरवर्णिनि । तेनाहं दुःखमापन्नस्तद्वाक्यं हृदि संस्मरन्

ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ପିତୃମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ ମୁଁ ଜାଗ୍ରତ ହେଲି। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ବଚନକୁ ହୃଦୟରେ ସ୍ମରଣ କରି ମୁଁ ଦୁଃଖାକୁଳ ହୋଇଛି।

Verse 17

इन्दुमत्युवाच । सत्यमेतन्महाराज यदुक्तोऽसि पितामहैः । न त्वया सुकृतं कर्म संस्मरेऽहं कृतं पुरा

ଇନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ, ପିତାମହମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ତାହା ସତ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ପୂର୍ବେ କୌଣସି ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କରିଥିଲେ ବୋଲି ମୋତେ ସ୍ମରଣ ନାହିଁ।

Verse 18

यथा सुपुत्रमासाद्य तरंति पितरो नृप । कुपुत्रेण तथा यांति नरकं नात्र संशयः

ହେ ନୃପ, ସୁପୁତ୍ରକୁ ପାଇଲେ ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇ ତରିଯାଆନ୍ତି; ତେଣୁ କୁପୁତ୍ର ହେତୁ ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 19

स त्वमाहूय विप्रेंद्रान्धर्मशास्त्रविचक्षणान् । पृष्ट्वा तान्कुरु यच्छ्रेयः पितॄणामात्मना सह

ଏହେତୁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାରି, ନିଜ କଲ୍ୟାଣ ସହ ପିତୃମାନଙ୍କର ଯେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ହୁଏ, ସେହି କାମ କର।

Verse 20

आनयामास राजाऽसौ ततो विप्राननेकशः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञान्धर्मशास्त्रविचक्षणान् । उवाच विनयोपेतो भार्यया सहितो हितान्

ତାପରେ ସେ ରାଜା ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଣିଲେ—ଯେମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ବିନୟସହିତ, ରାଣୀଙ୍କ ସହ, ସେହି ହିତେଷୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 21

राजोवाच । कर्मणा केन पितरो निरयस्था द्विजोत्तमाः । स्वर्गं यांति सुपुत्रेण तारिताः प्रोच्यतां स्फुटम्

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, କେଉଁ କର୍ମବିଧିଦ୍ୱାରା ନରକସ୍ଥ ପିତୃମାନେ ସୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି? ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହନ୍ତୁ।

Verse 22

ब्राह्मणा ऊचुः । पितृमेधेन राजेंद्र कृतेन विधिपूर्वकम् । निरयस्था दिवं यांति यद्यपि स्युः सुपापिनः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ବିଧିପୂର୍ବକ କୃତ ପିତୃମେଧର ପ୍ରଭାବରେ ନରକସ୍ଥ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ମହାପାପୀ ହୋଇଥାନ୍ତି।

Verse 23

राजोवाच । दीक्षयंतु द्विजाः सर्वे तदर्थं मां धृतव्रतम् । यत्किंचिदत्र कर्त्तव्यं प्रोच्यतामखिलं हि तत्

ରାଜା କହିଲେ—ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମୋତେ ଦୀକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ; ମୁଁ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ। ଏହି ବିଷୟରେ ଯାହା କିଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।

Verse 24

तथोक्तास्ते नृपेंद्रेण ब्राह्मणाः सत्यवादिनः । समग्राः पार्थिवं प्रोचुर्यदुक्तं यज्ञकर्मणि

ନୃପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସତ୍ୟବାଦୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ବିଷୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେ ସବୁ ସମଗ୍ର ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 25

दीक्षा ग्राह्या नृपश्रेष्ठ पुरश्चरणमादितः । कृत्वा कायविशुद्ध्यर्थं ततः श्रेयस्करी भवेत्

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପ୍ରଥମେ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଆଦିରୁ ପୁରଶ୍ଚରଣ ଦେହଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ। ଏମିତି କଲେ ସେ ସାଧନା ପରମ ଶ୍ରେୟ ଦେଇଥାଏ।

Verse 26

स त्वं पापसमाचारो बाल्यात्प्रभृति पार्थिव । असंख्यं पातकं तस्मात्तीर्थयात्रां समाचर

ହେ ପାର୍ଥିବ! ତୁମେ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ପାପାଚାରରେ ଲିପ୍ତ; ତୁମର ପାତକ ଅସଂଖ୍ୟ। ତେଣୁ ତୁମେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଆଚରଣ କର।

Verse 27

सर्वतीर्थाभिषिक्तस्त्वं यदा स्यान्नृपसत्तम । प्रायश्चित्तेन योग्यः स्यास्ततो यज्ञस्य नान्यथा

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ-ଅଭିଷେକ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେବ, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ହେବ; ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 28

प्रभासादीनि तीर्थानि यानि संति धरातले । गंतव्यं तेषु सर्वेषु स्नानं कुरु समाहितः

ଧରାତଳରେ ପ୍ରଭାସ ଆଦି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେସବୁକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏକାଗ୍ର ମନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କର।

Verse 29

मनसा गच्छ दुर्गाणि ददद्दानमनुत्तमम् । नश्येत्तेनाशुभं किंचिदपि ब्रह्मवधोद्भवम् । यन्न याति नृणां राजंस्तीर्थस्नानादिना भुवि

ହେ ରାଜନ୍! ମନୋନିଶ୍ଚୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଗମନ କର ଏବଂ ଅନୁତ୍ତମ ଦାନ ଦେଇ ଯାଅ। ତାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମବଧଜନ୍ୟ ଅଶୁଭ ସହିତ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଲେଶମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏମିତି ଶୁଦ୍ଧି କେବଳ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଆଦିରେ ଲୋକେ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 30

पुलस्त्य उवाच । विप्राणां वचनं श्रुत्वा स राजा श्रद्धयाऽन्वितः । तीर्थयात्रापरो भूत्वा परिबभ्राम मेदिनीम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ରାଜା ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ହେଲେ; ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ନିଷ୍ଠ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ସାରା ପରିଭ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 31

नियतो नियताहारो ददद्दानानि भूरिशः । राज्ये पुत्रं प्रतिष्ठाप्य वसुं सत्यपराक्रमम्

ସେ ନିୟମଶୀଳ ଓ ମିତାହାରୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଉଥିଲେ। ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ପୁତ୍ର ବସୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 32

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रानुषंगतः । यातोऽसौ नृपतिश्चैव ह्यर्बुदे निर्मलोदकम्

କିଛି କାଳ ପରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେ ନୃପତି ଅର୍ବୁଦର ‘ନିର୍ମଲୋଦକ’ ନାମକ ଶୁଦ୍ଧଜଳ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 33

स स्नानमकरोत्तत्र श्रद्धापूतेन चेतसा । स्नातमात्रस्य तस्याथ तस्मिन्नेव जलाशये

ସେଠାରେ ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତରେ ପୁଣ୍ୟସ୍ନାନ କଲେ; ସ୍ନାନମାତ୍ରେ, ସେଇ ଜଳାଶୟରେ…

Verse 34

विमुक्ताः पितरो रौद्रान्नरकात्सुप्रहर्षिताः । ततो दिव्यविमानस्था दिव्यमाल्यांबरान्विताः

ତାଙ୍କ ପିତୃଗଣ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ପରେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଅମ୍ବରଧାରୀ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 35

तमूचुस्तारिताः सर्वे वयं पुत्र त्वयाऽधुना । तीर्थस्यास्य प्रभावेण भविष्याश्च तथा दश

ତାରିତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ପୁତ୍ର, ଏବେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଲୁ। ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ଏହିପରି ଆଉ ଦଶ ପିଢ଼ି ମଧ୍ୟ (ତରିବେ)।”

Verse 36

आत्मा च पार्थिवश्रेष्ठ स्नानाच्च जलतर्पणात् । यस्मात्कुलं त्वया पुत्र तीर्थेऽस्मिंस्तारितं ततः

ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସ୍ନାନ ଓ ଜଳତର୍ପଣରେ ତୁମ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; କାରଣ, ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ତୀର୍ଥରେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛି।

Verse 37

कुलसंतारणंनाम तीर्थमेतद्भविष्यति । तस्मात्त्वमपि राजेंद्र सहाऽस्माभिर्दिवं प्रति । आगच्छानेन देहेन तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ଏହି ତୀର୍ଥ ‘କୁଲସନ୍ତାରଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ—ବଂଶର ଉଦ୍ଧାରକ। ତେଣୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ଦେହ ସହିତ ଆମ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆସ।

Verse 38

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तः स राजेंद्रो दिव्यकांतिवपुस्तदा । तं विमानमथारुह्य गतः स्वर्गं च तैः सह

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ସେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେବେ ଦିବ୍ୟ କାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ହେଲା। ପରେ ସେ ତାହିଁ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସେମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା।

Verse 39

एष प्रभावो राजर्षे कुलसंतारणस्य च । मया ते वर्णितः सम्यग्भूयः किं परिपृच्छसि

ହେ ରାଜର୍ଷି, କୁଲସନ୍ତାରଣ ତୀର୍ଥର ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରଭାବ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଦେଲି; ଏବେ ଆଉ କ’ଣ ପଚାରୁଛ?

Verse 40

ययातिरुवाच । स किंप्रभावो राजा स तथा पापसमन्वितः । स्वदेहेन गतः स्वर्गमेतन्मे कौतुकं महत्

ଯୟାତି କହିଲେ—ସେ ରାଜାର କି ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା, ଯେ ପାପସମନ୍ୱିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା? ଏହା ମୋ ପାଇଁ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

Verse 41

पुलस्त्य उवाच । राकासोमव्यतीपात समकाले नृपोत्तम । स स्नातो यत्र भूपालस्तन्महच्छ्रेयसे परम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ରାକା (ପୂର୍ଣ୍ଣିମା), ସୋମ ଓ ବ୍ୟତୀପାତର ଶୁଭ ସମକାଳରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସେ ଭୂପାଳ ସ୍ନାନ କଲା, ସେହି ସ୍ଥାନ ମହା ଶ୍ରେୟସ ପାଇଁ ପରମ ସାଧନ ହେଲା।

Verse 48

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कुलसंतारणतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ‘କୁଲସନ୍ତାରଣ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟଚତ୍ୱାରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।