Adhyaya 31

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । रक्तानुबन्धं वै गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मुच्यते ब्रह्महत्यया

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ରକ୍ତାନୁବନ୍ଧ’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 2

पुराऽसीत्पार्थिवोनाम इंद्रसेनो महीपतिः । तस्याऽसीत्सुप्रिया भार्या सुनन्दानाम भामिनी । पतिव्रता पतिप्राणा सदा पत्युः प्रिये स्थिता

ପୂର୍ବକାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଭୂମିର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସୁନନ୍ଦା ନାମ୍ନୀ ଅତି ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଥିଲେ—ପତିବ୍ରତା, ପତିକୁ ପ୍ରାଣ ସମ ମାନୁଥିବା, ସଦା ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟରେ ନିଷ୍ଠିତ।

Verse 3

कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा सपरिग्रहः । परदेशं गतो हंतुं शत्रुसंघं दुरासदम्

ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ ସେ ରାଜା, ପରିଜନ ଓ ସେନାସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ଦୁର୍ଜୟ ଶତ୍ରୁସଂଘକୁ ନିହତ କରିବା ପାଇଁ ପରଦେଶକୁ ଗଲେ।

Verse 4

तं निहत्य धनं भूरि गृहीत्वा प्रस्थितो गृहम् । ततोऽग्रे प्रेषयामास स दूतं कृत्रिमं नृप

ସେମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରି ବହୁ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରି ରାଜା ଗୃହମୁଖେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାପରେ ଆଗରୁ ଏକ କୃତ୍ରିମ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 5

सुनन्दां ब्रूहि गत्वा त्वमिन्द्रसेनो हतो रणे । तदाकारस्ततो लक्ष्यः पातिव्रत्ये ममाज्ञया

ଯାଇ ସୁନନ୍ଦାକୁ କୁହ—‘ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ରଣରେ ହତ ହୋଇଛି।’ ତାପରେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତାହାର ପତିବ୍ରତ୍ୟର ଲକ୍ଷଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର।

Verse 6

यदि सा निश्चयं गच्छेन्मरणं प्रति भामिनी । तदा रक्ष्या प्रयत्नेन वाच्यं हास्यं ममोद्भवम्

ଯଦି ସେ ଭାମିନୀ ମରଣ ପ୍ରତି ନିଶ୍ଚୟ କରେ, ତେବେ ତାକୁ ଯତ୍ନରେ ରକ୍ଷା କରିବା; ଏବଂ ମୋ ଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହାସ୍ୟଜନକ ବଚନ କହିବା।

Verse 7

एवमुक्तो गतो दूतस्तत्क्षणान्नृपसत्तम । तस्यै निवेददामास यदुक्तं तेन भूभुजा

ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ ଦୂତ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଗଲା, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସେ ଭୂପତି କହିଥିବା କଥା ସବୁ ତାହାକୁ ନିବେଦନ କଲା।

Verse 8

अथ तस्य वचः श्रुत्वा सुनंदा चारुहासिनी । गतप्राणा नृपश्रेष्ठ पतिप्राणा महासती

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ମଧୁରହାସିନୀ ସୁନନ୍ଦା, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପତିହିଁ ପ୍ରାଣ ଥିବା ସେ ମହାସତୀ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 9

यस्मिन्काले मृता सा तु सुनन्दा शीलमंडना । तस्मिन्काले नृपः सोऽपि तत्पापेन समाश्रितः

ଯେ ସମୟରେ ଶୀଳଭୂଷିତା ସୁନନ୍ଦା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା, ସେହି ସମୟରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେହି ପାପର ଗ୍ରାସରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 10

अथापश्यद्द्वितीयां स च्छायां गात्रस्य चोपरि । तथा गुरुतरं कायं सालस्यं समपद्यत

ତାପରେ ସେ ନିଜ ଦେହର ଉପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଛାୟା ଦେଖିଲା; ଦେହ ଅଧିକ ଭାରୀ ହେଲା ଏବଂ ସେ ଆଳସ୍ୟ-ତନ୍ଦ୍ରାରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 11

तेजोहीनं सुदुर्गंधि विवर्णं नृपसत्तम । अथ प्राप्तो गृहं राजा श्रुत्वा भार्यासमुद्भवम्

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ତେଜହୀନ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ ଓ ବିବର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ପରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଘଟଣା ଶୁଣି ରାଜା ଘରକୁ ଫେରିଲେ।

Verse 12

विनाशं दुःखशोकार्तः करुणं पर्यदेवयत् । स ज्ञात्वा पापमात्मानं स्त्रीहत्यासुविदूषितम्

ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ବିନାଶକୁ ନେଇ କରୁଣ ଭାବେ ବିଲାପ କଲା; କାରଣ ସେ ନିଜକୁ ପାପୀ ଜାଣିଲା, ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ୟା ଦୋଷରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦୂଷିତ।

Verse 13

ब्राह्मणानां समादेशात्तथा यात्रापरोऽभवत् । कृत्वौर्द्ध्वदैहिकं तस्या लघुमात्र परिग्रहः । वाराणस्यां गतः पूर्वं तत्र दानं ददौ बहु

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରାୟଣ ହେଲା। ତାହାର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଦୈହିକ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଅତି ଅଳ୍ପ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ, ପ୍ରଥମେ ବାରାଣସୀକୁ ଗଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ପ୍ରଚୁର ଦାନ କଲା।

Verse 14

कपालमोचने तीर्थे सर्वपापप्रणाशने । त्रिनेत्रो यत्र निर्मुक्तः पुरा वै ब्रह्महत्यया

ସର୍ବପାପନାଶକ କପାଳମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ, ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରିନେତ୍ର ଭଗବାନ ଶିବ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 15

तस्य च्छाया द्वितीया सा न नष्टा तत्र भूपते । ततः कनखलं प्राप्तः सुपुण्यं शुद्धिदं नृणाम्

ହେ ଭୂପତେ! ସେଠାରେ ତାହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଛାୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ। ତାପରେ ସେ କନଖଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା—ଅତି ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ନରମାନଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧିଦାତା।

Verse 16

तथैव पुष्करारण्यं तस्मादमरकण्टकम् । कुरुक्षेत्रं ततो राजन्प्राप्तोऽसौ नृपसत्तमः

ସେହିପରି ସେ ପୁଷ୍କରାରଣ୍ୟକୁ ଗଲା; ସେଠାରୁ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ; ତାପରେ, ହେ ରାଜନ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୃପ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 17

प्रभासं सोमतीर्थं च ततस्तु कृमिजांगले । एकहंसं ततो राजन्पुण्यपारिप्लवं ततः

ସେ ପ୍ରଭାସ ଓ ସୋମତୀର୍ଥକୁ ଗଲା; ପରେ କୃମିଜାଙ୍ଗଲକୁ; ପୁଣି, ହେ ରାଜନ, ଏକହଂସକୁ; ତାପରେ ପୁଣ୍ୟପାରିପ୍ଲବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 18

रुद्रकोटिं विरूपाक्षं ततः पंचनदं नृप । एवमादीनि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । परिभ्रमन्महीपाल परिश्रांतो नराधिपः

ହେ ନୃପ! ସେ ରୁଦ୍ରକୋଟି ଓ ବିରୂପାକ୍ଷକୁ ଗଲା; ପରେ ପଞ୍ଚନଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ଏଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ଆୟତନମାନେ ପରିଭ୍ରମଣ କରି କରି, ହେ ମହୀପାଳ, ସେ ନରାଧିପ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।

Verse 19

ततो वर्षसहस्रांते संप्राप्तोऽर्बुदपर्वते । तत्रापश्यन्नरपतिस्तीर्थान्यायतनानि च

ତତଃ ସହସ୍ର ବର୍ଷର ଶେଷେ ସେ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ସେଠାରେ ରାଜା ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଆୟତନ ଦେଖିଲେ।

Verse 20

तपस्विसंघान्विविधान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । ददौ दानानि बहुशो ब्राह्मणेभ्यो यदृच्छया

ସେ ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ବୀ-ସଂଘରେ ଥିବା ବେଦପାରଗ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯଥାସମୟ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପୁନଃପୁନଃ ଦାନ ଦେଲେ।

Verse 21

प्राप्तो रक्तानुबंधं च तीर्थं तत्रैव पर्वते । तत्र स्नातो विनिष्क्रांतो यावत्पश्यति भूमिपः

ସେ ଏହି ପର୍ବତରେ ଥିବା ‘ରକ୍ତାନୁବନ୍ଧ’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବାହାରି ରାଜା ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 22

तावन्न दृश्यते च्छाया द्वितीया स्त्रीवधोद्भवा । लघुत्वं सर्वगात्राणि संप्राप्तानि महीपते

ସେତେବେଳେ ସ୍ତ୍ରୀବଧ ପାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେଇ ଦ୍ୱିତୀୟ ଛାୟା ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ; ହେ ଭୂପତି, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଲାଘବ ଆସିଲା।

Verse 23

विगन्धता प्रणष्टा च तेजोवृद्धिः पराभवत् । ततो हृष्टमना भूत्वा दत्त्वा दानानि भूरिशः । स्तूयमानश्चतुर्दिक्षु बंदिभिः प्रस्थितो गृहम्

ତାଙ୍କ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନଶିଗଲା ଏବଂ ତେଜ ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିଗଲା। ତାପରେ ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ ସେ ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ; ଚାରି ଦିଗରେ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ଗୃହକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 24

ततो रक्तानुबंधस्य सोमातिक्रमणं नृप । यावत्करोति राजेन्द्र तावदस्य पुनस्तथा

ତେବେ, ହେ ନୃପ, ସେ ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ସୋମପାନର ନିୟମ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାର ଉପରେ ରକ୍ତାନୁବନ୍ଧ-ଦୋଷ ପୁନଃ ସେହିପରି ଫେରିଆସୁଥିଲା।

Verse 25

सा च्छाया दृश्यते देहे द्वितीया नृपसत्तम । स एव गन्धो गात्रेषु तेजोहानिश्च सा नृप

ହେ ନୃପସତ୍ତମ, ତାହାର ଦେହରେ ସେଇ ଦ୍ୱିତୀୟ ଛାୟା ପୁନଃ ଦେଖାଗଲା; ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ ସେଇ ଗନ୍ଧ ଫେରିଆସିଲା, ହେ ନୃପ, ତାହାର ତେଜ ହ୍ରାସ ପାଇଲା।

Verse 26

ततो दुःखाभिसंतप्तो गतस्तत्रैव तत्क्षणात् । रक्तबंधमनुप्राप्तो विपाप्मा सोऽभवत्पुनः

ତାପରେ ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ହିଁ ପୁନଃ ସେଠାକୁ ଗଲା। ରକ୍ତବନ୍ଧକୁ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ଆଉଥରେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 27

स ज्ञात्वा तीर्थमाहात्म्यं परं पार्थिवसत्तमः । तत्र दारूणि चाहृत्य चितां कृत्वा ततो नृप । दानं दत्त्वा द्विजाग्रेभ्यः प्रविष्टो हव्यवाहनम्

ସେଇ ତୀର୍ଥର ପରମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣି, ପାର୍ଥିବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଠାରେ କାଠ ଆଣି ଚିତା ତିଆରି କଲା। ପରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ସେ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 28

ततो विमानमारुह्य परित्यज्य कलेवरम् । दिव्यमाल्यांबरधरः शिवलोकमुपागमत्

ତାପରେ ସେ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲା; ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 29

शिवलोकमनुप्राप्ते तस्मिन्पार्थिवसत्तमे । देवर्षयस्तदा वाक्यमिदमाहुः सुविस्मयात्

ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ତେବେ ମହାବିସ୍ମୟରେ ଦେବର୍ଷିମାନେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 30

तीर्थेभ्यस्तु परं तीर्थमिदं वै पावनं परम् । इन्द्रसेनो ह्यतः पापात्तीर्थसंगाद्व्यमुच्यत

ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଠାରୁ ପରମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାବନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ତୀର୍ଥସଙ୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 31

ततः प्रभृति तत्तीर्थं ख्यातं च धरणीतले । रक्तानां प्राणिनां यस्मादनुबन्धं करोति यत्

ସେତେବେଳୁ ସେଇ ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; କାରଣ ଏହା ରକ୍ତଧାରୀ (ଦେହଧାରୀ) ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହ ବିଶେଷ ଅନୁବନ୍ଧ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

Verse 32

रक्तानुबन्धमित्येव तस्मात्तत्कीर्त्त्यते क्षितौ । तत्र सन्तर्प्य वै देवान्यः श्राद्धं कुरुते नृप

ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ପୃଥିବୀରେ ‘ରକ୍ତାନୁବନ୍ଧ’ ନାମରେ କୀର୍ତ୍ତିତ। ହେ ନୃପ, ଯେ ତାହାଁ ପ୍ରଥମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ସନ୍ତର୍ପିତ କରି, ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—

Verse 33

तत्र संक्रमणे भानोर्यः स्नानं कुरुते नरः । श्रद्धया परया युक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସଂକ୍ରାନ୍ତିକାଳରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 34

पितृक्षेत्रे गयायां च श्राद्धं यः कुरुते नरः । गयाश्राद्धसमं प्राहुः फलं तस्य महर्षयः

ପିତୃକ୍ଷେତ୍ର ଗୟାରେ ଯେ ନର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ମହର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି ତାହାର ଫଳ ଗୟାଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମାନ ହୁଏ।

Verse 35

चन्द्रसूर्योपरागे वा गोदानं नृपसत्तम । यः करोति नरस्तत्र स कुलान्सप्त तारयेत्

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେ ଗୋଦାନ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର ସାତ ପୁରୁଷକୁ ତାରେ।