Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

विगन्धता प्रणष्टा च तेजोवृद्धिः पराभवत् । ततो हृष्टमना भूत्वा दत्त्वा दानानि भूरिशः । स्तूयमानश्चतुर्दिक्षु बंदिभिः प्रस्थितो गृहम्

Transliteration

vigandhatā praṇaṣṭā ca tejovṛddhiḥ parābhavat | tato hṛṣṭamanā bhūtvā dattvā dānāni bhūriśaḥ | stūyamānaścaturdikṣu baṃdibhiḥ prasthito gṛham

Translation

ତାଙ୍କ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନଶିଗଲା ଏବଂ ତେଜ ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିଗଲା। ତାପରେ ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ ସେ ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ; ଚାରି ଦିଗରେ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ଗୃହକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Word by Word

• विगन्धता: foul smell (state)
• विगन्धता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विगन्धता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भाववाचक (state of bad smell)

• प्रणष्टा: vanished
• प्रणष्टा: Kriya (Predicative participle/क्रियाविशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: प्र + नश् (धातु) → प्रणष्ट (कृदन्त)
• Form: क्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'destroyed/vanished' (agreeing with विगन्धता)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• तेजोवृद्धिः: increase of radiance
• तेजोवृद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक) + वृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तेजसः वृद्धि:)

• पराभवत्: prevailed; increased
• पराभवत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परा + भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; 'overcame/occurred as superiority'

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse link/अन्वय)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/ततः), क्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)

• हृष्टमना: whose mind was delighted
• हृष्टमना: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः (हृष्टं मनो यस्य सः)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having become'

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having given'

• दानानि: gifts; donations
• दानानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्म (object of दत्त्वा)

• भूरिशः: abundantly
• भूरिशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूरिशस् (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
• Form: अव्यय (प्रायः), प्रकार/परिमाणवाचक (abundantly; in great measure)

• स्तूयमानः: being praised
• स्तूयमानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु) → स्तूयमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'being praised'

• चतुर्दिक्षु: in the four directions
• चतुर्दिक्षु: Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + दिक् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; द्विगु-समासः (चतस्रः दिशः)

• बंदिभिः: by bards; by panegyrists
• बंदिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बन्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण/सहकारक (by/with bards)

• प्रस्थितः: departed
• प्रस्थितः: Kriya (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + स्था (धातु) → प्रस्थित (कृदन्त)
• Form: क्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'set out/departed'

• गृहम्: home
• गृहम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गन्तव्य (goal as object of motion)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Raktānubandha (culmination effects)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The king, now radiant and clean, distributes abundant gifts; heralds (bandins) proclaim his praise in all directions as he departs toward his capital.

Characters & Entities

• baṃdins (heralds/bards)
• king (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True tīrtha-benefit appears as inner and outer purification, increased tejas, and a renewed commitment to dāna.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Raktānubandha Tīrtha, whose grace is shown through immediate bodily and social transformation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charitable giving) performed abundantly after tīrtha-snāna.