Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7
Devanagari script
अथ व्रीडासमायुक्तश्चंद्रस्तं प्रत्यभाषत । तव वाक्यं करिष्यामि दक्ष गच्छ नमोस्तु ते
Transliteration
atha vrīḍāsamāyuktaścaṃdrastaṃ pratyabhāṣata | tava vākyaṃ kariṣyāmi dakṣa gaccha namostu te
Translation
ତେବେ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ହେ ଦକ୍ଷ, ତୁମ ବଚନ ମୁଁ ପାଳନ କରିବି। ଏବେ ଯାଅ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।”
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
व्रीडासमायुक्तःjoined with shame; ashamed
व्रीडासमायुक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्रीडा (प्रातिपदिक) + सम्-√युज् (धातु) → समायुक्त (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (व्रीडया समायुक्तः)
चन्द्रःthe Moon
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया, एकवचन, पुंलिङ्ग
प्रतिtowards
प्रति:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय, उपसर्गार्थे/क्रियाविशेषण (towards)
अभाषतspoke
अभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तवyour
तव:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
वाक्यम्word/command
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
करिष्यामिI will do
करिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, एकवचन, पुंलिङ्ग
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्यय, नमस्कारार्थक-निपात (salutation particle)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (Dative), एकवचन (enclitic)
Speaker
Candra
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Candra, visibly ashamed, bows and promises Dakṣa to obey; the moment is intimate and morally charged, with lowered gaze and folded hands.
Characters & Entities
C
CandraD
DakṣaFAQs
Acknowledging fault and accepting righteous guidance are signs of dharmic maturity.
None; the verse is dialogue within a moral-cosmic narrative.
None.