Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

ईश्वर उवाच । वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते । तव दास्याम्यहं चंद्र यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

Transliteration

īśvara uvāca | varaṃ varaya bhadraṃ te yatte manasi vartate | tava dāsyāmyahaṃ caṃdra yadyapi syātsudurllabham

Translation

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—“ବର ମାଗ; ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ତୋ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ସେଇ। ହେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୋତେ ଦେବି।”

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Speaker/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वरय: choose
• वरय: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• भद्रम्: good fortune
• भद्रम्: Sambandha (Benediction/आशीः)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोग (‘good be...’)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (Case 4) एकवचन (enclitic); ‘for you’

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative/यद्)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Case 6), एकवचन (enclitic); ‘of you/your’

• मनसि: in (your) mind
• मनसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वर्तते: exists/abides
• वर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• तव: to you/for you (your)
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• दास्यामि: I shall give
• दास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• चन्द्र: O Candra
• चन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/Case 8), एकवचन

• यद्यपि: even if
• यद्यपि: Sambandha (Conjunction/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययसमूह; concessive conjunction ‘even if/although’

• स्यात्: may be
• स्यात्: Kriya (Potential/सम्भावना)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुदुर्लभम्: very hard to obtain
• सुदुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु- (पूर्वपद) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate/qualifier of the boon

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Candra (Soma)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks gently to Candra, inviting him to ask for a boon; the moment is intimate, compassionate, and solemn.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Candra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva responds to sincere devotion with generosity, offering even rare boons to the steadfast seeker.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The offer of boon occurs within the Arbuda-māhātmya setting, reinforcing Arbuda as a grace-bestowing sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is stated; the verse marks the divine response to prior tapas and worship.