Adhyaya 99

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तत्र रामेण निर्मितः । रामेश्वरस्तथा सीता तेन तत्र विनिर्मिता

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଆପଣ ଯାହା କହିଲେ ଯେ ସେଠାରେ ରାମ ରାମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ତିଆରି କଲେ—

Verse 2

तथा च लक्ष्मणार्थाय निर्मितस्तेन संश्रयः । एतन्महद्विरुद्धं ते प्रतिभाति वचोऽखिलम्

ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ଏକ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥାନ ନିର୍ମାଣ କଲେ ବୋଲି ଆପଣ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିରୋଧାଭାସୀ ପ୍ରତୀତ ହୁଏ।

Verse 3

त्वया सूत पुरा प्रोक्तं रामो लक्ष्मणसंयुतः । सीतया सहितः प्राप्तः क्षेत्रेऽत्र प्रस्थितो वने

ହେ ସୂତ! ତୁମେ ପୂର୍ବେ କହିଥିଲ ଯେ ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣସହିତ ଓ ସୀତାସହ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ବନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 4

श्राद्धं कृत्वा गयाशीर्षे लक्ष्मणेन विरुद्ध्य च । पुनः संप्रस्थितोऽरण्यं क्रोधाविष्टश्च तं प्रति

ଗୟାଶୀର୍ଷରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁନଃ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 5

यत्त्वयोक्तं तदा तेन निर्मितोऽत्र महेश्वरः । एतच्च सर्वमाचक्ष्व संदेहं सूतनन्दन

ଏବଂ ତୁମେ କହିଥିଲ ଯେ ସେ ସମୟରେ ସେ ଏଠାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ହେ ସୂତନନ୍ଦନ! ସବୁକିଛି ବିସ୍ତାରେ କହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର।

Verse 6

सूत उवाच । अत्र मे नास्ति संदेहो युष्माकं च पुनः स्थितः । ततो वक्ष्याम्यशेषेण श्रूयतां द्विजसत्तमाः । एतत्क्षेत्रं पुनश्चाद्यं न क्षयं याति कुत्रचित्

ସୂତ କହିଲେ—ମୋ ପାଖରେ ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ସନ୍ଦେହ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବିଛି। ତେଣୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଅଶେଷରେ କହିବି; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶୁଣ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଆଦ୍ୟ ଓ ନିତ୍ୟ ନୂତନ; ଏହା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ପାଉନାହିଁ।

Verse 7

अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते स तदा रघुनंदनः । यदा विरोधमापन्नः सार्धं सौमित्रिणा सह

ଅନ୍ୟ ଏକ ଦିନ, ଯେତେବେଳେ ରଘୁନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସହିତ ବିରୋଧରେ ପତିତ ହେଲେ—

Verse 8

एतत्पुनर्दिनं चान्यद्यत्र तेन प्रतिष्ठितः । रामेश्वरः स्वयं भक्त्या दुःखितेन महात्मना

ପୁନର୍ବାର ଅନ୍ୟ ଦିନ, ସେହି ସ୍ଥାନରେ, ଦୁଃଖାକୁଳ ସେଇ ମହାତ୍ମା ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ୱୟଂ ରାମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । अन्यस्मिन्दिवसे तत्र कस्मिन्काले रघूत्तमः । संप्राप्तस्तस्य किं दुःखं संजातं तत्प्रकीर्तय

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦିନ କେଉଁ ସମୟରେ ରଘୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ (ରାମ) ପହଞ୍ଚିଲେ? ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ତାହା ବିସ୍ତାରେ କହ।

Verse 10

सूत उवाच । कृत्वा सीतापरित्यागं रामो राजीवलोचनः । लोकापवादसंत्रस्तस्ततो राज्यं चकार सः

ସୂତ କହିଲେ—ସୀତାଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ଲୋକାପବାଦର ଭୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ପରେ ରାଜ୍ୟଶାସନ କଲେ।

Verse 12

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । ब्रह्मचर्येण चक्रे स राज्यं निहतकंटकम्

ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଆଉ ଦଶଶତ ବର୍ଷ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରି, ତାହାକୁ କଣ୍ଟକରହିତ—ନିର୍ବିଘ୍ନ—କଲେ।

Verse 14

तेनोक्तं देवराजेन प्रेषितोऽहं तवांतिकम् । तस्मात्कुरु समालोकं विजने त्वं मया सह

ଦେବରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ମୋ ସହିତ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଆସି ସାକ୍ଷାତ୍ କରି କଥାହୁଅ।

Verse 16

तस्यैवमुपविष्टस्य मंत्रस्थाने महात्मनः । बहुत्वादिष्टलोकस्य न रहस्यं प्रजायते

ସେଇ ମହାତ୍ମା ମନ୍ତ୍ରସ୍ଥାନରେ ଏଭଳି ଉପବିଷ୍ଟ ଥିବାବେଳେ, ଅନେକ ପ୍ରିୟଜନ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ଗୁପ୍ତତା ରହିଲା ନାହିଁ।

Verse 17

ततः कोपपरीतात्मा दूतः प्रोवाच सादरम् । विहस्य जनसंसर्गं दृष्ट्वैकांतेऽपि संस्थिते

ତାପରେ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ଦୂତ ସାଦରେ କହିଲା; ‘ଏକାନ୍ତ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକସମାଗମ ଦେଖି ଉପହାସ କଲା।

Verse 18

यथा दंष्ट्राच्युतः सर्पो नागो वा मदवर्जितः । आज्ञाहीनस्तथा राजा मानवैः परिभूयते

ଯେପରି ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଖସିଥିବା ସର୍ପ କିମ୍ବା ମଦହୀନ ହାତୀ ଅବହେଳିତ ହୁଏ, ସେପରି ଆଜ୍ଞାଶକ୍ତିହୀନ ରାଜା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିରସ୍କୃତ ହୁଏ।

Verse 19

सेयं तव रघुश्रेष्ठ नाज्ञास्ति प्रतिवेद्म्यहम् । शक्रालापमपि त्वं च नैकांते श्रोतुमर्हसि

ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଜଣାଉଛି—ଏହା ତୁମ ଆଜ୍ଞା ନୁହେଁ; ଏବଂ ସତ୍ୟ ଏକାନ୍ତ ବିନା ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଅର୍ହ ନୁହେଁ।

Verse 20

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कोपसंरक्तलोचनः । त्रिशाखां भृकुटीं कृत्वा ततः स प्राह लक्ष्मणम्

ତାହାର କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ହେଲା; ଭୃକୁଟିକୁ ତିନି ଭାଜ କରି ପରେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 21

ममात्र संनिविष्टस्य सहानेन प्रजल्पतः । यदि कश्चिन्नरो मोहादागमिष्यति लक्ष्मण । स्वहस्तेन न संदेहः सूदयिष्यामि तं द्रुतम्

ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏଠାରେ ବସି ଏହାଙ୍କ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଛି, ଯଦି କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ମୋହବଶତଃ ଏଠାକୁ ଆସିବେ, ତେବେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ମୁଁ ନିଜ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କରିବି।

Verse 22

न हन्मि यदि तं प्राप्तमत्र मे दृष्टिगोचरम् । तन्मा भून्मे गतिः श्रेष्ठा धर्मिणां या प्रपद्यते

ଯଦି ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସୀମା ମଧ୍ୟକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ ନ କରେ, ତେବେ ଧର୍ମାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ମୋତେ ନ ମିଳୁ।

Verse 23

एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन त्वया भाव्यमसंशयम् । राजद्वारि यथा कश्चिन्न मया वध्यतेऽधुना

ଏହା ଜାଣି ତୁମକୁ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଯତ୍ନବାନ ହେବାକୁ ପଡିବ, ଯେପରି ରାଜଦ୍ୱାରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ଦ୍ୱାରା କେହି ନିହତ ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 24

तमोमित्येव संप्रोच्य लक्ष्मणः शुभलक्षणः । राजद्वारं समासाद्य चकार विजनं ततः

ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ 'ଓଁ' ବୋଲି କହି ରାଜଦ୍ୱାର ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଜନଶୂନ୍ୟ କଲେ।

Verse 25

देवदूतोऽपि रामेण समं चक्रे ततः परम् । मंत्रं शक्रसमादिष्टं तथान्यैः स्वर्गवासिभिः

ତତ୍ପରେ ଦେବଦୂତ ରାମଙ୍କ ସହିତ ସେହି ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।

Verse 26

देवदूत उवाच । त्वं रावणविनाशार्थमवतीर्णो धरातले । स च व्यापादितो दुष्टः पापस्त्रैलोक्यकंटकः

ଦେବଦୂତ କହିଲେ—ରାବଣବିନାଶ ପାଇଁ ତୁମେ ଧରାତଳେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲ; ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପୀ, ତ୍ରିଲୋକର କଣ୍ଟକ ନିଶ୍ଚୟ ନିହତ ହୋଇଛି।

Verse 27

कृतं सर्वं महाभाग देव कृत्यं त्वयाऽधुना । तस्मात्संतु सनाथास्ते देवाः शक्रपुरोगमाः

ହେ ମହାଭାଗ ଦେବ! ଏବେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛ; ତେଣୁ ଶକ୍ର-ପୁରୋଗାମୀ ଦେବମାନେ ତୁମ ଆଶ୍ରୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁନ୍ତୁ।

Verse 28

यदि ते रोचते चित्ते नोपरोधेन सांप्रतम् । प्रसादं कुरु देवानां तस्मादागच्छ सत्वरम् । स्वर्गलोकं परित्यज्य मर्त्यलोकं सुनिंदितम्

ଯଦି ଏବେ ତୁମ ଚିତ୍ତକୁ ଭଲ ଲାଗେ ଏବଂ କୌଣସି ବାଧା ନଥାଏ, ତେବେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ କର; ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଆସ—ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ତ୍ୟାଗ କରି ଏହି ନିନ୍ଦିତ ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ।

Verse 29

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो दुर्वासा मुनिसत्तमः । प्रोवाचाथ क्षुधाविष्टः क्वासौ क्वासौ रघूत्तमः

ସୂତ କହିଲେ—ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ବାସା ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ; କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ କହିଲେ—“କେଉଁଠି ସେ, କେଉଁଠି ରଘୂତ୍ତମ?”

Verse 30

लक्ष्मण उवाच । व्यग्रः स पार्थिवश्रेष्ठो देवकार्येण केनचित् । तस्मादत्रैव विप्रेंद्र मुहूर्तं परिपालय

ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ—ସେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ମାତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Verse 31

यावत्सांत्वयते रामो दूतं शक्रसमुद्भवम् । ममोपरि दयां कृत्वा विनयावनतस्य हि

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମ ଇନ୍ଦ୍ରସମୁଦ୍ଭବ ଦୂତକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ସମାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ବିନୟରେ ନତ।

Verse 32

दुर्वासा उवाच । यदि यास्यति नो दृष्टिं मम द्राक्स रघूत्तमः । शापं दत्त्वा कुलं सर्वं तद्धक्ष्यामि न संशयः

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ଯଦି ରଘୁତ୍ତମ ତୁରନ୍ତ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରକୁ ନ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ଶାପ ଦେଇ ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର କୁଳକୁ ଦହିଦେବି; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 33

ममापि दर्शनादन्यन्न किंचिद्विद्यते गुरु । कृत्यं लक्ष्मण यावत्त्वमन्यन्मूढ़ प्रकत्थसे

ହେ ଗୁରୁ, ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ମୂଢ ହୋଇ ଅନ୍ୟ କଥା ଗର୍ବରେ କହୁଥିବାବେଳେ, କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ କୁହ।

Verse 34

तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणश्चित्ते चिंतयामास दुःखितः । वरं मे मृत्युरेकस्य मा भूयात्कुलसंक्षयः

ଏହା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ସମଗ୍ର କୁଳନାଶ ହେବାଠାରୁ ମୋ ଏକାର ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ।’

Verse 35

एवं स निश्चयं कृत्वा ततो राममुपाद्रवत् । उवाच दंडवद्भूमौ प्रणिपत्य कृतांजलिः

ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାଇଗଲା; ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡି କହିଲା।

Verse 36

दुर्वासा मुनिशार्दूलो देव ते द्वारि तिष्ठति । दर्शनार्थी क्षुधाविष्टः किं करोमि प्रशाधि माम्

ହେ ଦେବ! ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ଦର୍ଶନାର୍ଥୀ ହୋଇ, କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? କୃପାକରି ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 37

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततो दूतमुवाच तम् । गत्वेमं ब्रूहि देवेशं मम वाक्यादसंशयम् । अहं संवत्सरस्यांत आगमिष्यामि तेंऽतिके

ତାହାର କଥା ଶୁଣି ସେ ଦୂତକୁ କହିଲେ—“ଯାଅ, ଦେବେଶଙ୍କୁ ମୋର ବାକ୍ୟ ନିଃସନ୍ଦେହରେ କହିଦିଅ; ବର୍ଷାନ୍ତେ ମୁଁ ପୁନଃ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିବି।”

Verse 38

एवमुक्त्वा विसृज्याथ तं दूतं प्राह लक्ष्मणम् । प्रवेशय द्रुतं वत्स तं त्वं दुर्वाससं मुनिम्

ଏପରି କହି ଦୂତକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବତ୍ସ! ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଅ।”

Verse 39

ततश्चार्घ्यं च पाद्यं च गृहीत्वा सम्मुखो ययौ । रामदेवः प्रहृष्टात्मा सचिवैः परिवारितः

ତାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ନେଇ, ହୃଦୟେ ହର୍ଷିତ ରାମଦେବ ସଚିବମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।

Verse 40

दत्त्वार्घ्यं विधिवत्तस्य प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । प्रोवाच रामदेवोऽथ हर्षगद्गदया गिरा

ବିଧିମତେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାମଦେବ ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 41

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ भूयः सुस्वागतं च ते । एतद्राज्यममी पुत्रा विभवश्च तव प्रभो

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ—ପୁନଃ ଅତି ସୁସ୍ୱାଗତ। ହେ ପ୍ରଭୋ! ଏହି ରାଜ୍ୟ, ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ବିଭବ ଆପଣଙ୍କର।

Verse 42

कृत्वा मम प्रसादं च गृहाण मुनिसत्तम । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यत्त्वं मे गृहमागतः । पूज्यो लोकत्रयस्यापि निःशेषतपसांनिधिः

ହେ ମୁନିସତ୍ତମ! ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କରି ମୋର ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଥିବାରୁ ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ଅନୁଗୃହୀତ। ଆପଣ ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ—ଅଶେଷ ତପସ୍ୟାର ନିଧି।

Verse 43

मुनिरुवाच । चातुर्मास्यव्रतं कृत्वा निराहारो रघूत्तम । अद्य ते भवनं प्राप्य आहारार्थं बुभुक्षितः

ମୁନି କହିଲେ—ହେ ରଘୂତ୍ତମ! ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତ କରି ମୁଁ ନିରାହାର ଥିଲି। ଆଜି ତୁମ ଭବନକୁ ପହଞ୍ଚି ଆହାର ପାଇଁ ଭୁଖା ହୋଇଛି।

Verse 44

तस्मात्त्वं यच्छ मे शीघ्रं भोजनं रघुनंदन । नान्येन कारणं किंचित्संन्यस्तस्य धनादिना

ଏହେତୁ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଭୋଜନ ଦିଅ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ପାଇଁ ଧନ ଆଦି ସହ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 45

ततस्तं भोजयामास श्रद्धापूतेन चेतसा । स्वयमेवाग्रतः स्थित्वा मृष्टान्नैर्विविधैः शुभैः

ତାପରେ ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତରେ ମୁନିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲା। ନିଜେ ସାମ୍ନାରେ ଦାଁଡ଼ି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୁଭ, ସୁପକ୍ୱ ମୃଷ୍ଟାନ୍ନ ପରିବେଶନ କଲା।

Verse 46

लेह्यैश्चोष्यैस्तथा चर्व्यैः खाद्यैरेव पृथग्विधैः । यावदिच्छा मुनेस्तस्य तथान्नैर्विविधैरपि

ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଚାଟିବାଯୋଗ୍ୟ, ଚୁଷିବାଯୋଗ୍ୟ, ଚବାଇବାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ଅନ୍ନ-ବ୍ୟଞ୍ଜନ ମୁନିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଯାଏଁ ଅର୍ପଣ କରି ତୃପ୍ତ କଲେ।