Adhyaya 82

Verse 1

सूत उवाच । तद्दृष्ट्वा पुंडरीकाक्षो गरुडस्य विचेष्टितम् । विस्मितश्चिंतयामास किमिदं सांप्रतं स्थितम्

ସୂତ କହିଲେ—ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଚେଷ୍ଟା ଦେଖି ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ୍ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ ଏବଂ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହିମାତ୍ରେ ଏ କେମିତି ଅବସ୍ଥା ହେଲା?”

Verse 2

अपि वज्रप्रहारेण यस्य रोमापि न च्युतम् । तौ पक्षौ सहसा चास्य कथं निपतितौ भुवि

ଯାହାକୁ ବଜ୍ରପ୍ରହାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ରୋମ ମଧ୍ୟ ଖସେନି, ତାହାର ସେଇ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ହଠାତ୍ କିପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା?

Verse 3

नूनमेतेन या स्त्रीणां कृता निंदा महात्मना । दूषितं ब्रह्मचर्यं यच्छांडिलीं समवेक्ष्य च

ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ ମହାତ୍ମା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଶାଣ୍ଡିଲୀଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟଧର୍ମକୁ ଦୂଷିତ କରିଥିଲେ; ସେହି କାରଣରୁ ଏହା ଘଟିଛି।

Verse 4

अनया पातितौ पक्षौ तपःशक्तिप्रभावतः । नान्यस्य विद्यते शक्तिरीदृशी भुवनत्रये

ଏହି ନାରୀଙ୍କ ତପଃଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରୁ ଏହି ପକ୍ଷଦ୍ୱୟ ପତିତ ହୋଇଛି; ତ୍ରିଭୁବନରେ ଏପରି ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟ କାହାରି ନାହିଁ।

Verse 5

ततः प्रसादयामास शांडिलीं गरुडध्वजः । तदर्थं विनयोपेतः स्मितं कृत्वा द्विजोत्तमाः

ତାପରେ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ଶାଣ୍ଡିଲୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିନୟସହିତ ମୃଦୁ ହସ ଧରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 6

श्रीभगवानुवाच । सामान्यवचनं प्रोक्तं सर्वस्त्रीणामनेन हि । तत्किमर्थं महाभागे त्वया चैवेदृशः कृतः

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ସେ ତ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କେବଳ ସାଧାରଣ କଥା କହିଥିଲା। ତେବେ, ହେ ମହାଭାଗେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି କର୍ମ କଲ?

Verse 7

शांडिल्युवाच । मम वक्त्रं समालोक्य स्मितं चक्रे जनार्दन । स्त्रीनिंदा विहितानेन स्वमत्यापि जगद्गुरो

ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେ ମୋ ମୁହଁକୁ ଦେଖି ହସିଲା। କିନ୍ତୁ ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ନିଜ କୁମତିରେ ସେ ସ୍ତ୍ରୀନିନ୍ଦାର ଦୋଷ କଲା।

Verse 8

एतस्मात्कारणादस्य निग्रहोऽयं मया कृतः । मनसा न च वाक्येन न च केशव कर्मणा

ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତାହାର ଉପରେ ଏହି ନିଗ୍ରହ କରିଛି। ହେ କେଶବ, ମନରେ ନୁହେଁ, ବାକ୍ୟରେ ନୁହେଁ, କର୍ମରେ ନୁହେଁ—ଦ୍ୱେଷଭାବରେ ମୁଁ କରିନାହିଁ।

Verse 9

श्रीभगवानुवाच । तथापि कुरु चास्य त्वं प्रसादं गतकल्मषे । मम वाक्यानुरोधेन यदिमां मन्यसे शुभे

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ତଥାପି, ହେ ଶୁଭେ, ଯାହାର କଲ୍ମଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ତାହାପ୍ରତି ପ୍ରସାଦ କର। ଯଦି ମୋତେ ପ୍ରିୟ ମନେ କର, ତେବେ ମୋ ବାକ୍ୟାନୁରୋଧରେ ଏହା କର।

Verse 10

शांडिल्युवाच । मनसापि मया ध्यातं शुभं वा यदिवाऽशुभम् । नान्यथा जायते देव विशेषात्कोपयुक्तया

ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ଦେବ, ମନରେ ମୁଁ ଯାହା ଧ୍ୟାନ କରିଛି—ଶୁଭ ହେଉ କି ଅଶୁଭ—ତାହା ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ ନାହିଁ; ବିଶେଷକରି କ୍ରୋଧ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 11

तस्मादेष ममादेशादाराध यतु शंकरम् । पक्षलाभाय नान्यस्य शक्तिर्दातुं व्यवस्थिता

ଏହେତୁ ମୋର ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରୁ; ପକ୍ଷଲାଭ ଦେବାକୁ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଶକ୍ତି ନିଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।

Verse 12

अथवा पुंडरीकाक्ष रूपमीदृग्व्यवस्थितः । एष संस्थास्यते लोके सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

ନଚେତ୍, ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ! ଏହିପରି ରୂପରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ଲୋକରେ ରହିବ; ଏହା ସତ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 13

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तं प्रोवाच जनार्दनः । गरुडं दैन्यसंयुक्तं भासपिंडोपमं स्थितम्

ସୂତ କହିଲେ— ତାହାରୀ ବଚନ ଶୁଣି ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— ଦୈନ୍ୟରେ ଆବୃତ ଗରୁଡଙ୍କୁ, ଯିଏ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ଧାତୁପିଣ୍ଡ ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 14

एष एव वरश्चास्या द्विपदेश्या द्विजोत्तम । पक्षलाभाय यत्प्रोक्तं तव शंभुप्रसादनम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଦ୍ୱିପଦେଶ୍ୟା ତାହା ପାଇଁ ଏହିଏ ଵର— ପକ୍ଷଲାଭ ନିମିତ୍ତ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେହି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଲାଭ କରିବା ହିଁ।

Verse 15

तस्मादाराधय क्षिप्रं त्वं देवं शशिशेखरम् । अव्यग्रं चित्तमास्थाय दिवारात्रमतंद्रितः

ଏହେତୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଶଶିଶେଖର ଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର; ଚିତ୍ତକୁ ଅବ୍ୟଗ୍ର ରଖି ଦିନ-ରାତି ଅପ୍ରମାଦରେ।

Verse 16

येन ते तत्प्रभावेन भूयः स्यात्तादृशं वपुः । तस्य देवस्य माहात्म्यादचिरादपि काश्यप

ସେଇ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ତୁମ ଦେହ ପୁନଃ ପୂର୍ବବତ୍ ଏହିପରି ହେବ; ସେଇ ଦେବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ହେ କାଶ୍ୟପ, ଅଚିରେ ଏହା ସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 17

तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं धृतपाशुपतव्रतः । संस्थाप्य देवमीशानं ततस्तं तोषमानयत्

ଏହା ଶୁଣି ଗରୁଡ ତୁରନ୍ତ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଧାରଣ କଲେ। ବିଧିପୂର୍ବକ ଈଶାନ ଦେବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସଂସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 18

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । प्राजापत्यानि चक्रेऽथ पाराकाणि तदग्रतः

ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ, କୃଚ୍ଛ୍ର ତପ ଓ ସାନ୍ତପନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଓ ପାରାକ ନିୟମମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।

Verse 19

स्नात्वा त्रिषवणं पश्चाद्भस्मस्नान परायणः । जपन्रुद्रशिरो रुद्रान्नीलरुद्रांस्तथापरान्

ତାପରେ ସେ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା ସ୍ନାନ କରି, ଭସ୍ମସ୍ନାନରେ ପରାୟଣ ହେଲେ। ସେ ରୁଦ୍ରଶିର, ରୁଦ୍ରସୂକ୍ତ, ନୀଳରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନାମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ।

Verse 20

चक्रे पूजां स्वयं तस्य स्नापयित्वा यथाविधि । बलिपूजोपहारांश्च विधानेन प्रयच्छति

ସେ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ପୂଜା କଲେ, ବିଧିପୂର୍ବକ ଦେବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ନାନ (ଅଭିଷେକ) କରାଇଲେ। ଏବଂ ବିଧାନାନୁସାରେ ବଳି, ପୂଜୋପଚାର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 21

एवं तस्य व्रतस्थस्य जपपूजापरस्य च । ततो वर्षसहस्रांते गतस्तुष्टिं महेश्वरः । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति वृणुष्वेष्टं द्विजोत्तम

ଏଭଳି ସେ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହି ଜପ ଓ ପୂଜାରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ। ତେବେ ହଜାର ବର୍ଷର ଶେଷରେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ମୁଁ ବରଦାତା; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଯାହା ଇଷ୍ଟ ତାହା ବରଣ କର।”

Verse 22

गरुड उवाच । पश्यावस्थां ममेशान शांडिल्या या विनिर्मिता । पक्षपातः कृतोऽस्माकं तमहं प्रार्थयामि वै

ଗରୁଡ କହିଲେ—“ହେ ଈଶାନ, ଶାଣ୍ଡିଲୀ ଯେ ମୋର ଏହି ଅବସ୍ଥା କରିଛି, ତାହା ଦେଖ। ଆମ ପ୍ରତି ପକ୍ଷପାତ ହୋଇଛି; ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି।”

Verse 23

त्वयात्रैव सदा लिंगे स्थेयं हर ममाधुना । मम वाक्यादसंदिग्धं यदि चेष्टं प्रयच्छसि

“ଏହେତୁ ହେ ହର, ଏବେଠାରୁ ଆପଣ ଏଠି ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ସଦା ବିରାଜିତ ରୁହନ୍ତୁ। ଏହା ମୋର ନିଃସନ୍ଦେହ ବାକ୍ୟ—ଯଦି ଆପଣ ମୋର ଇଷ୍ଟ ଦାନ କରନ୍ତି।”

Verse 24

भगवानुवाच । अद्यप्रभृति मे चात्र लिंगे वासो भविष्यति । त्वं च तद्रूपसंपन्नो विशेषाद्बलवेगभाक्

ଭଗବାନ କହିଲେ—“ଆଜିଠାରୁ ମୋର ବାସ ଏଠି ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ହେବ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେହି ରୂପସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ବିଶେଷତଃ ବଳ ଓ ବେଗର ଅଧିକାରୀ ହେବ।”

Verse 25

भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्विहंगम । एवमुक्त्वाथ तं देवः स्वयं पस्पर्श पाणिना

“ହେ ବିହଙ୍ଗମ, ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏମିତି କହି ଦେବତା ନିଜ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।

Verse 26

ततोऽस्य पक्षौ संजातौ तत्क्षणादेव सुन्दरौ । तथा रोमाणि दिव्यानि जातरूपोपमानि च

ସେହି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତାହାର ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷ ଉଦ୍ଭବିଲା; ତାହାର ପରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ହୋଇ, ଝଲମଲ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ହେଲା।

Verse 27

ततः प्रणम्य तं देवं प्रहष्टः स विहंगमः । गतः स्वभवनं पश्चादनुज्ञाप्य महेश्वरम्

ତାପରେ ସେ ବିହଙ୍ଗମ ହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ପରେ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 29

तस्य चायतने पुण्ये योगात्प्राणान्परित्यजेत् । प्रायोपवेशनं कृत्वा न स भूयोऽपि जायते

ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଆୟତନରେ ଯୋଗସମାଧିଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ପରିତ୍ୟାଗ କରିପାରେ; ପ୍ରାୟୋପବେଶନ ବ୍ରତ କଲେ ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଉନାହିଁ।

Verse 30

अपि पाप समाचारः कौलो वा निर्घृणोऽपि वा । ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा चौरो वा भ्रूणहाऽपि वा

ସେ ପାପାଚାରୀ ହେଉ—କୌଳ ହେଉ କି ନିର୍ଘୃଣ ହେଉ—ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ହେଉ, ସୁରାପ ହେଉ, ଚୋର ହେଉ କି ଭ୍ରୂଣହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ହେଉ।

Verse 31

त्रिकालं पूजयन्यस्तु श्रद्धापूतेन चेतसा । संवत्सरं वसेत्सोऽपि शिवलोके महीयते

ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତ ନେଇ ତ୍ରିକାଳ ପୂଜା କରେ ଏବଂ ଏକ ବର୍ଷ ସେଠାରେ ବସେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 32

अथवा सोमवारेण यस्तं पश्यति मानवः । कृत्वा क्षणं सुभक्त्या यो यावत्संवत्सरं द्विजाः

ଅଥବା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସୋମବାର ଦିନ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଅର୍ପଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେନେକି ଏକ ବର୍ଷ ସେବା କରିଥିବା ଫଳ ପାଏ।

Verse 33

सोऽपि याति न संदेहः पुरुषः शिवमन्दिरे । विमानवरमारूढः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

ସେ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ—ନିଶ୍ଚୟରୂପେ—ଶିବଧାମକୁ ଯାଏ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ, ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହୁଏ।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कलिकाले विशेषतः । द्रष्टव्यो वै सुपर्णाख्यो देवः श्रद्धासमन्वितैः

ଏହେତୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ—ବିଶେଷତଃ କଳିକାଳରେ—ଶ୍ରଦ୍ଧାସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକମାନେ ‘ସୁପର୍ଣ’ ନାମକ ଦେବଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

संत्याज्याश्च तथा प्राणास्तदग्रेप्रायसंश्रितैः । वांछद्भिः शिवसांनिध्यं सत्यमेतन्मयोदितम्

ଏବଂ ସେଠାରେ, ତାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ସମ୍ମୁଖରେ, ‘ପ୍ରାୟ’ (ବ୍ରତସହିତ ଅନ୍ତିମ ଉପବାସ) ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିବାମାନେ—ଶିବସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ—ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ମୋର କଥିତ ସତ୍ୟ।