Adhyaya 78

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । ब्रह्मणा कतमे स्थाने तत्र सूत कृतं तपः । वालखिल्यैश्च तैः सर्वैर्मुनिभिः शंसितव्रतैः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ! ସେଠାରେ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରହ୍ମା ତପ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତଧାରୀ ସେ ସମସ୍ତ ବାଲଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ?

Verse 2

सूत उवाच । तस्या वायव्यदिग्भागे हरवेद्या द्विजोत्तमाः । सम्यक्छ्रद्धाप्रयत्नेन ब्रह्मणा विहितं तपः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ସେହି ହରବେଦୀର ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଭାଗରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରୟତ୍ନ ସହିତ ତପ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।

Verse 3

पश्चिमे वालखिल्यैश्च जपस्नानपरायणैः । तत्राश्चर्यमभूद्यद्वै पूर्वं ब्राह्मण सत्तमाः । आश्रमे चतुरास्यस्य तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମନ୍ତ୍ରଜପ ଓ ସ୍ନାନରେ ପରାୟଣ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୂର୍ବକାଳେ ଚତୁରାସ୍ୟ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା। ଏବେ ତାହା ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହୁଛି।

Verse 4

तत्र दुश्चारिणी काचिद्रात्रौ ब्राह्मणवंशजा । देवदत्तं समासाद्य वल्लभं रमते सदा

ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣବଂଶଜା ଏକ ଦୁଶ୍ଚାରିଣୀ ନାରୀ ରାତିରେ ଦେବଦତ୍ତ ନାମକ ନିଜ ପ୍ରିୟକୁ ମିଳି ସଦା ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କରୁଥିଲା।

Verse 5

अज्ञाता पतिना मात्रा तथान्यैरपि बांधवैः । कृष्णपक्षं समासाद्य विजने हृष्टमानसा

ପତି, ମାତା ଓ ଅନ୍ୟ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କୁ ଅଜଣା ରଖି ସେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ହୃଷ୍ଟମନା ହୋଇ ଘୁରୁଥିଲା।

Verse 6

कस्यचित्त्वथ कालस्य दृष्टा सा केनचि द्द्विजाः । तत्रस्था जारसंयुक्ता स्वभर्तुश्च निवेदिता

କିଛି ସମୟ ପରେ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ତାକୁ ସେଠାରେ ଜାର ସହିତ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସେହି କଥା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 7

अथासौ कोपसंयुक्तस्तस्या भर्ता सुनिष्ठुरैः । वाक्यैस्तां गर्हयामास प्रहारैश्चाप्य ताडयत्

ତାପରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ; ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ବଚନରେ ତାକୁ ଗର୍ହଣ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରହାରରେ ମଧ୍ୟ ତାଡ଼ନା କଲେ।

Verse 8

अथ सा धार्ष्ट्यमासाद्य स्त्रीस्वभावं समाश्रिता । प्रोवाच बाष्पपूर्णाक्षी दीनांजलिपुटा स्थिता

ତେବେ ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ, ଦୀନଭାବେ କରଯୋଡ଼ି ଦାଁଡ଼ି କହିଲା।

Verse 9

किं मां दुर्जनवाक्येन त्वं ताडयसि निष्ठुरैः । प्रहारैर्दोषनिर्मुक्तां त्वत्पादप्रणतां विभो

ହେ ବିଭୋ! ଦୁର୍ଜନଙ୍କ କଥାରେ ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ନିଷ୍ଠୁର ପ୍ରହାରରେ ତାଡ଼ୁଛ? ମୁଁ ଦୋଷମୁକ୍ତ, ତୁମ ପାଦରେ ପ୍ରଣତ।

Verse 10

अहं त्वां शपथं कृत्वा भक्षयित्वाऽथ वा विषम् । प्रविश्य हव्यवाहं वा करिष्ये प्रत्ययान्वितम्

ମୁଁ ଶପଥ କରି ତୁମକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରାଇବି—କିମ୍ବା ବିଷ ଭକ୍ଷଣ କରି, କିମ୍ବା ହବ୍ୟବାହ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି; ପ୍ରମାଣସହିତ କରିବି।

Verse 11

अथ तां ब्राह्मणः प्राह यदि त्वं पापवर्जिता । पुरतो देवविप्राणां कुरु दिव्यग्रहं स्वयम्

ତେବେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାକୁ କହିଲେ—ଯଦି ତୁମେ ପାପବର୍ଜିତା, ତେବେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜେ ଦିବ୍ୟପରୀକ୍ଷା କର।

Verse 12

सा तथेति प्रतिज्ञाय साहसेन समन्विता । दिव्यग्रहं ततश्चक्रे यथोक्तविधिना सती

ସେ ସତୀ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲା; ସାହସରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଯଥୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ତେବେ ଦିବ୍ୟପରୀକ୍ଷା କଲା।

Verse 13

शुद्धिं च प्राप्ता सर्वेषां बन्धूनां च द्विजन्मनाम् । पुरतश्च गुरूणां च देवानामपि पापकृत्

ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ଦ୍ୱିଜ, ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶୁଦ୍ଧି (ନିର୍ଦୋଷତା) ପାଇଲା।

Verse 14

एतस्मिन्नन्तरे तस्याः साधुवादो महानभूत् । धिक्छब्दश्च तथा पत्युः सर्वैर्दत्तः सुगर्हितः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ବଡ଼ ସାଧୁବାଦ ଉଠିଲା; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ନିନ୍ଦିତ ପତିଙ୍କୁ ‘ଧିକ୍’ ବୋଲି ଧିକ୍କାର କଲେ।

Verse 15

अहो पापसमाचारो दुष्टोऽयं ब्राह्मणाधमः । अपापां धर्मपत्नीं यो मिथ्यादोषेणयोजयेत्

ହାୟ, କି ପାପାଚାର! ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମ ନିର୍ଦୋଷ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଉପରେ ମିଥ୍ୟା ଦୋଷ ଲଗାଇବାକୁ ଚାହେ।

Verse 16

एवं स निन्द्यमानस्तु सर्वलोकैर्द्विजोत्तमाः । कोपं चक्रे ततो वह्निं समुद्दिश्य सदुःखितः

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୋଇ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କ୍ରୋଧ କଲା ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ରୋଷ ଧରିଲା।

Verse 17

शापं दातुं मतिं चक्रे ततो वह्नेः सुदुःखितः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं निन्दमानः पुनःपुनः

ତାପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ଶାପ ଦେବାକୁ ମନସ୍ଥ କଲା; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ନିନ୍ଦା କରି କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 18

मया स्वयं प्रदृष्टेयं जारेण सह संगता । त्वया वह्ने सुपापेयं न कस्माद्भस्मसात्कृता

ମୁଁ ନିଜେ ତାକୁ ପରପୁରୁଷ ସହ ସଙ୍ଗତ ହେଉଥିବା ଦେଖିଛି। ହେ ଅଗ୍ନିଦେବ, ଏହି ମହାପାପିନୀକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଭସ୍ମ କଲ ନାହିଁ?

Verse 19

तस्मात्त्वां पापकर्माणमसत्यपक्षपातिनम् । असंदिग्धं शपिष्यामि रौद्रशापेन सांप्रतम्

ଏହେତୁ ପାପକର୍ମକାରୀ ଓ ଅସତ୍ୟର ପକ୍ଷପାତୀ ତୁମକୁ ମୁଁ ଏବେ ନିର୍ଦ୍ଦ୍ୱିଧାରେ ଭୟଙ୍କର ଶାପରେ ଶପୁଛି।

Verse 20

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संक्रुद्धस्य द्विजन्मनः । सप्तार्चिर्भयसंत्रस्तः कृतांजलिरुवाच तम्

ସୂତ କହିଲେ—କ୍ରୋଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସପ୍ତାର୍ଚ୍ଚି (ଅଗ୍ନି) ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 21

अग्निरुवाच । नैष दोषो मम ब्रह्मन्यन्न दग्धा तव प्रिया । कृतागसाऽपि मे वाक्यं शृणुष्वात्र स्फुटेरितम्

ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ପ୍ରିୟା ଦଗ୍ଧ ହୋଇନଥିବା ମୋର ଦୋଷ ନୁହେଁ। ସେ ଅପରାଧ କରିଛି, ତଥାପି ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଏଠାରେ ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ କହୁଛି।

Verse 22

अनया परकांतेन कृतः सह समागमः । चिरं कालं द्विज श्रेष्ठ त्वया ज्ञाताद्य वासरे

ଏହି ନାରୀ ପରପୁରୁଷ ସହ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସମ୍ବନ୍ଧ ରଖିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହା ଆଜି ମାତ୍ର ଜାଣିଲ।

Verse 23

परं यस्माद्विशुद्धैषा मया दग्धा न सा द्विज । कारणं तच्च ते वच्मि शृणुष्वैकमनाः स्थितः

କିନ୍ତୁ ସେ ଏବେ ବିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି; ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ତାକୁ ଦଗ୍ଧ କରିନି। ତାହାର କାରଣ ତୁମକୁ କହୁଛି—ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ଶୁଣ।

Verse 24

यत्रानया कृतः संगः परकांतेन वै द्विज । तस्मिन्नायतने ब्रह्मा रुद्रशीर्षो व्यवस्थितः

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯେଉଁ ପବିତ୍ରାୟତନରେ ସେ ପରକାନ୍ତ ସହ ସଙ୍ଗ କରିଥିଲା, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷ (ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଛିନ୍ନ ମସ୍ତକର ଚିହ୍ନ) ଧାରଣ କରି ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 25

तत्र कृत्वा रतं चित्रं परकांतसमं तदा । पश्यति स्म ततो रुद्रं ब्रह्ममस्तकसंस्थितम्

ସେଠାରେ ପରକାନ୍ତ ସମାନ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରତିକର୍ମ କରି, ପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ସ୍ଥିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 26

ततः प्रक्षालयत्यंगं कुण्डे तत्राग्रतः स्थिते । कृतपापापि तेनैषा शुद्धिं याति शुचिस्मिता

ତାପରେ ସେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ସେଇ କୁଣ୍ଡରେ ନିଜ ଦେହ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କଲା। ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ କର୍ମଦ୍ୱାରା ସେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଲା—ମୃଦୁସ୍ମିତା ସେ।

Verse 27

अत्र पूर्वं विपाप्माऽभूद्ब्रह्मा लोकपितामहः । सतीवक्त्रं समालोक्य कामार्तोऽपि स पापकृत्

ଏଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ପାପସ୍ପର୍ଶରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ; ସତୀଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖି କାମାର୍ତ ହୋଇ ସେ ପାପକର୍ମ କରିଥିଲେ।

Verse 28

तस्मान्नास्त्यत्र मे दोषः स्वल्पोऽपि द्विजसत्तम । रुद्रशीर्षप्रभावोऽयं तस्य कुण्डोदकस्य च

ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ, ଏଠାରେ ମୋର ଅଳ୍ପମାତ୍ର ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହା ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷର ଏବଂ ସେହି ପୁଣ୍ୟକୁଣ୍ଡଜଳର ପ୍ରଭାବ।

Verse 29

तस्मादेनां समादाय संशुद्धां पापवर्जिताम् । गृहं गच्छ द्विजश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयो दितम्

ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ନାରୀକୁ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପାପବର୍ଜିତା—ଗ୍ରହଣ କରି ଗୃହକୁ ଯାଅ। ମୋ କଥା ସତ୍ୟ।

Verse 30

ब्राह्मण उवाच । या मया सहसा दृष्टा स्वयमेव हुताशन । परकांतेन तां नाद्य शुद्धामपि गृहं नये

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ହେ ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି), ଯାହାକୁ ମୁଁ ହଠାତ୍ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ପରକାନ୍ତ ସହ ଦେଖିଥିଲି, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆଜି ଗୃହକୁ ନେବି ନାହିଁ।

Verse 31

इत्युक्त्वा च द्विजश्रेष्ठस्तां त्यक्त्वापि शुचिव्रतः । जगाम स्वगृहं पश्चात्तथा जग्मुर्जना गृहान्

ଏପରି କହି ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଶୁଚିବ୍ରତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

Verse 32

सापि तेन परित्यक्ता पतिना हृष्टमानसा । ज्ञात्वा तत्तीर्थमाहात्म्यं वैश्वानरमुखेरितम्

ପତି ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ହୃଷ୍ଟମନା ରହିଲା; କାରଣ ବୈଶ୍ୱାନର (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ସେହି ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସେ ଜାଣିଥିଲା।

Verse 33

तेनैव परकांतेन विशेषेण रतिक्रियाम् । तस्मिन्नायतने चक्रे कुण्डे तोयावगाहनम्

ସେହି ପରକାନ୍ତ ସହିତ ସେ ବିଶେଷ ରୀତିରେ ପୁନର୍ବାର ରତି-କ୍ରିୟା କଲା; ଏବଂ ସେହି ପବିତ୍ର ଆୟତନର କୁଣ୍ଡଜଳରେ ଅବଗାହନ-ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ କଲା।

Verse 34

अथान्ये परलोकस्य भीत्याऽतीव व्यवस्थिताः । विमुखाः परदारेषु नार्यश्चापि पतिव्रताः

ତାପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ପରଲୋକର ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଯମୀ ହେଲେ; ସେମାନେ ପରଦାରାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବିମୁଖ ରହିଲେ, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିବ୍ରତା ହୋଇ ପତିନିଷ୍ଠ ରହିଲେ।

Verse 35

दूरतोऽपि समभ्येत्य ते सर्वे तत्र मंदिरे । रुद्रशीर्षाभिधानं च प्रचक्रुः सुरतोत्सवम्

ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ମଧ୍ୟ ଆସି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେହି ମନ୍ଦିରରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ଏବଂ ‘ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷ’ ନାମକ ସୁରତୋତ୍ସବକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାଳନ କଲେ।

Verse 36

निमज्जंति ततः कुण्डे तस्मिन्पातकनाशने । भवंति पापनिर्मुक्ता रुद्रशीर्षावलोकनात्

ତାପରେ ସେମାନେ ସେହି ପାତକନାଶକ କୁଣ୍ଡରେ ନିମଜ୍ଜନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ‘ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷ’ ଦର୍ଶନରେ ସେମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे नष्टो धर्मः पत्नीसमुद्भवः । पुरुषाणां ततः स्त्रीणां निजकांतासमुद्भवः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ପତ୍ନୀନିଷ୍ଠାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ଏବଂ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ନିଜ ନିଜ କାନ୍ତା ପ୍ରତି ଏକନିଷ୍ଠ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଲୁପ୍ତ ହେଲା।

Verse 38

यो यां पश्यति रूपाढ्यां नारीमपि कुलोद्भवाम् । स तत्रानीय संहृष्टो भजते द्विजसत्तमाः

ଯେ ପୁରୁଷ ରୂପବତୀ—କୁଳଜାତା ନାରୀକୁ ମଧ୍ୟ—ଦେଖେ, ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତାକୁ ସେଠାକୁ ଆଣି କାମସମାଗମ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

Verse 39

तथा नारी सुरूपाढ्यं यं पश्यति नरं क्वचित् । सापि तत्र समानीय कुरुते सुरतोत्सवम्

ସେହିପରି, କୌଣସି ନାରୀ କେଉଁଠି ଏକ ସୁରୂପ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ, ସେମଧ୍ୟ ତାକୁ ସେଠାକୁ ଆଣି ସୁରତୋତ୍ସବ କରେ।

Verse 40

लिप्यते न च पापेन कथंचित्तकृतेन च । नरो वा यदि वा नारी तत्तीर्थस्य प्रभावतः

ସେଇ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରୁ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ—ଯେପରି ଭାବେ କୃତ ଦୋଷ ହେଉ—ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 41

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्र राजा विदूरथः । आनर्त्तविषये जज्ञे वार्धक्यं च क्रमाद्ययौ

ତାପରେ କିଛି କାଳ ପରେ ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶରେ ବିଦୂରଥ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ; ସେ କ୍ରମେ ବାର୍ଧକ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 42

तस्य भार्याऽभवत्तन्वी तरुणी वररूपधृक् । पश्चिमे वयसि प्राप्ते प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁକୁମାରୀ, ଯୁବତୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ଥିଲେ; ସେ ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତର ବୟସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେଲେ।

Verse 43

न तस्याः स जराग्रस्तश्चित्ते वसति पार्थिवः । तस्मिंस्तीर्थे समागत्य वांछितं रमते नरः

ଜରାକ୍ରାନ୍ତ ସେହି ରାଜା ତାହାର ହୃଦୟରେ ରହିଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ଆସି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧିର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।

Verse 44

पार्थिवोऽपि परिज्ञाय तस्यास्तच्च विचेष्टितम् । कोपाविष्टस्ततो गत्वा तस्मिन्क्षेत्रे सुशोभने

ରାଜା ତାହାର ଆଚରଣ ଓ କୃତକର୍ମ ଜାଣିଲେ। ତେବେ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ତୁରନ୍ତ ସେହି ସୁଶୋଭିତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 45

तत्कुण्डं पूरयामास ततः पांशूत्करैर्द्रुतम् । बभंज तं च प्रासादं ततः प्रोवाच दारुणम्

ସେ ଧୂଳିର ଢେର ଦେଇ ସେହି କୁଣ୍ଡକୁ ଶୀଘ୍ର ଭରାଇଦେଲା। ସେହି ପ୍ରାସାଦକୁ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ, ପରେ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 46

यश्चैतत्पूरितं कुण्डं पांशुना निखनिष्यति । प्रासादं च पुनश्चैनं करिष्यति पुनर्नवम्

ଯେ କେହି ଧୂଳିରେ ପୂରିତ ଏହି କୁଣ୍ଡକୁ ମାଟି ତଳେ ପୋତିଦେବ, ଏବଂ ଯେ କେହି ଏହି ପ୍ରାସାଦକୁ ପୁନର୍ବାର ନିର୍ମାଣ କରି ନବ କରିବ—

Verse 47

परदारकृतं पापं तस्य संपत्स्यतेऽखिलम् । यदत्र प्रकरिष्यंति मानवाः काममोहिताः

ପରସ୍ତ୍ରୀସମ୍ବନ୍ଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ପାପ ତାହାର ଉପରେ ହିଁ ପଡ଼ିବ—ଏଠାରେ କାମମୋହିତ ମନୁଷ୍ୟ ଯାହା କରିବେ ତାହା ସବୁ।

Verse 48

सूत उवाच । एवं स पार्थिवः प्रोच्य तामादाय ततः प्रियाम् । जगाम स्वगृहं पश्चात्प्रहृष्टेनांतरात्मना

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେ ରାଜା ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 49

अथ तां विरतां ज्ञात्वा सोऽन्यचित्तां प्रियां नृपः । यत्नेन रक्षयामास विश्वासं नैव गच्छति

ସେ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇଛି ଓ ପ୍ରିୟାର ଚିତ୍ତ ଅନ୍ୟତ୍ର ଅଛି ବୋଲି ଜାଣି ରାଜା ଯତ୍ନରେ ତାକୁ ରକ୍ଷା କଲା; ତଥାପି ବିଶ୍ୱାସ ଫେରିଲା ନାହିଁ।

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शस्त्रं सूक्ष्मं वेण्यां निधाय सा । जगाम शयनं तस्य वधार्थं वरवर्णिनी

ଅନ୍ୟ ଦିନ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ନିଜ ବେଣୀରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇ, ତାକୁ ବଧ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଶୟନସ୍ଥାନକୁ ଗଲା।

Verse 51

ततस्तेन समं हास्यं कृत्वा क्षत्रियभावजम् । सुरतं रुचिरैर्भावैर्हावैर्भूरिभिरेव च

ତାପରେ କ୍ଷତ୍ରିୟଭାବଯୁକ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସହ ହାସ୍ୟ କରି, ରୁଚିର ଭାବ ଓ ବହୁ ହାବଭାବ ସହିତ ସୁରତକ୍ରୀଡାରେ ଲୀନ ହେଲା।

Verse 52

ततो निद्रावशं प्राप्तं तं नृपं सा नृपप्रिया । स्ववेण्याः शस्त्रमादाय निजघान सुनिर्दया

ତାପରେ ରାଜା ନିଦ୍ରାବଶ ହେଲାବେଳେ, ନୃପପ୍ରିୟା ନିଜ ବେଣୀରୁ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦୟ ହୋଇ ତାକୁ ଆଘାତ କରି ନିହତ କଲା।

Verse 53

एवं तस्य फलं जातं सद्यस्तीर्थस्य भंगजम् । आनर्ताधिपते रौद्रं सर्वलोकविगर्हितम्

ଏହିପରି ତୀର୍ଥଭଙ୍ଗରୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଫଳ ଜନ୍ମିଲା; ଆନର୍ତ୍ତାଧିପତି ପାଇଁ ତାହା ରୌଦ୍ର ଓ ସର୍ବଲୋକନିନ୍ଦିତ ହେଲା।

Verse 54

अद्यापि तत्र देवेशो रुद्रशीर्षः स तिष्ठति । लिंगभेदभयात्तेन न स भग्नो द्विजोत्तमाः

ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦେବେଶ ‘ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷ’ ବିରାଜିତ। ଲିଙ୍ଗଭେଦ (କ୍ଷତି) ଭୟରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 55

यस्तस्य पुरतः स्थित्वा जपेद्रुद्रशिरः शुचिः । माघशुक्लचतुर्दश्यां पूजयित्वा स्रगादिभिः

ଯେ ଶୁଚି ହୋଇ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ‘ରୁଦ୍ରଶିରଃ’ ଜପ କରେ, ଏବଂ ମାଘ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ମାଳାଦିରେ ପୂଜା କରେ—

Verse 56

वांछितं लभते चाशु तस्येशस्य प्रभावतः । अष्टोत्तरशतं यावद्यो जपेत्पुरतः स्थितः

ସେଇ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ; ଯଦି ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଏକଶେ ଆଠଥର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜପ କରେ।

Verse 57

रुद्रशीर्षं न संदेहः स याति परमां गतिम् । एकवारं नरो यो वा तत्पुरः पठति द्विजः

‘ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷ’ ଜପରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ। ଯେ ନର ହେଉ କି ଦ୍ୱିଜ, ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପାଠ କରେ—

Verse 58

नित्यं दिनकृतात्पापान्मुच्यते द्विजसत्तमाः । एतद्वः सर्वमाख्यातं रुद्रशीर्षसमुद्भवम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଦିନକାଳରେ କୃତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷର ଉଦ୍ଭବବୃତ୍ତାନ୍ତ ସମସ୍ତ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଲି।

Verse 59

माहात्म्यं सर्वपापानां सद्यो नाशनकारकम् । मंगलं परमं ह्येतदायुष्यं कीर्तिवर्धनम् । रुद्रशीर्षस्य माहात्म्यं तस्माच्छ्रोतव्यमादरात्

ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନାଶ କରେ। ଏହା ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଆୟୁଷ୍ୟବର୍ଧକ ଓ କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଧକ। ତେଣୁ ରୁଦ୍ରଶୀର୍ଷର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଆଦରସହିତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।