Adhyaya 65

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति तडागं देवनिर्मितम् । यत्रानर्तो नृपः सिद्धः सुहयो नाम नामतः

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ଦେବମାନେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ଆଉ ଗୋଟିଏ ତଡାଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ‘ସୁହୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆନର୍ତ ରାଜା ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 2

तेनैव भूभुजा तत्र लिंगं संस्थापितं शुभम् । आनर्तेश्वरसंज्ञं च सर्व सिद्धिप्रदं नृणाम्

ସେଇ ରାଜା ତାହାଁ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ତାହା ‘ଆନର୍ତେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 3

तत्रांगारकषष्ठ्यां यस्तडागे स्नानमाचरेत् । स प्राप्नोति नरः सिद्धिं यथाऽनर्ताधिपेन च

ଅଙ୍ଗାରକ-ଷଷ୍ଠୀ ଦିନେ ଯେ ଲୋକ ସେହି ତଡାଗରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଆନର୍ତାଧିପତିଙ୍କ ପରି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । कथं सिद्धिस्तु संप्राप्ता आनर्तेन महात्मना । सर्वं कथय तत्सूत सर्वं वेत्सि न संशयः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ମହାତ୍ମା ଆନର୍ତ କିପରି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ହେ ସୂତ, ସବୁ କହ; ତୁମେ ସବୁ ଜାଣ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 5

सूत उवाच । आनर्तः सुहयो नाम पुरासीत्पृथिवीपतिः । सर्वारिभिर्हतो युद्धे पलायनपरायणः । उच्छिष्टो म्लेच्छसंस्पृष्ट एकाकी बहुभिर्वृतः

ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ‘ଆନର୍ତ’ ନାମକ ପୃଥିବୀପତି ଥିଲେ; ସେ ‘ସୁହୟ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ପଳାୟନକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; ମ୍ଲେଚ୍ଛ-ସଂସ୍ପର୍ଶରେ କଳୁଷିତ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ସଦୃଶ ଅପବିତ୍ର, ଏକାକୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ବିଘ୍ନ/ଶତ୍ରୁରେ ଘେରା ହେଲେ।

Verse 6

अथ तस्य कपालं च कापालिक व्रतान्वितः । जगृहे निजकर्मार्थं ज्ञात्वा तं वीरसंभवम्

ତାପରେ କାପାଳିକ ବ୍ରତରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ନିଜ କର୍ମାନୁଷ୍ଠାନର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେହି କପାଳପାତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାହାକୁ ବୀର-ଭାଗ୍ୟସମ୍ଭବ ପାତ୍ର ବୋଲି ଜାଣି ଧାରଣ କଲେ।

Verse 7

आनर्तेश्वरसांनिध्ये वसमानो वने स्थितः । स रात्रौ तेन तोयेन सर्वदेवमयेन च

ଆନର୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ବନରେ ବସି, ସେ ରାତିରେ ସର୍ବଦେବମୟ ସେହି ଜଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ।

Verse 8

तडागोत्थेन संपूर्णं रात्रौ कृत्वा प्रमुंचति । आसीत्पूर्वं वणिङ्नाम्ना सिद्धसेन इति स्मृतः । धनी भृत्यसमोपेतः सदा पुण्यपरायणः

ସେ ରାତିରେ ତଡାଗରୁ ଆଣିଥିବା ଜଳରେ ସେହି ପାତ୍ରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ପରେ ତାହାକୁ ଢାଳି ଦେଉଥିଲେ। ପୂର୍ବେ ‘ସିଦ୍ଧସେନ’ ନାମରେ ଜଣେ ବଣିକ ଥିଲେ—ଧନୀ, ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ ସଦା ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ପରାୟଣ।

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य पण्यबुद्ध्या द्विजोत्तमाः । प्रस्थितश्चोत्तरां काष्ठां स सार्थेन समन्वितः

କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ବାଣିଜ୍ୟବୁଦ୍ଧିରେ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ ଏବଂ ଏକ ସାର୍ଥ (କାରଭାନ) ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 10

अथ प्राप्तः क्रमात्सर्वैः स गच्छन्मरुमंडल म् । वृक्षोदकपरित्यक्तं सर्वसत्त्वविवर्जितम्

ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ସେ ଏକ ମରୁମଣ୍ଡଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲା—ଯେଉଁଠାରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଜଳ ନଥିଲା, ଏବଂ ସର୍ବ ସତ୍ତ୍ୱଶୂନ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 11

तत्र रात्रिं समासाद्य श्रांताः पांथाः समन्ततः । सुप्ताः स्थानानि संसृत्य गता निद्रावशं तथा

ସେଠାରେ ରାତି ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କ୍ଳାନ୍ତ ପଥିକମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ଶୋଇପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ନିଦ୍ରାବଶ ହେଲେ।

Verse 12

ततः प्रत्यूषमासाद्य समुत्थाय च सत्वरम् । प्रस्थिता उत्तरां काष्ठां मुक्त्वैकं शूद्रसेवकम्

ତାପରେ ପ୍ରତ୍ୟୁଷ କାଳ ଆସିଲେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଶୂଦ୍ର ସେବକକୁ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 13

स वै मार्गपरिश्रांतो गत्वा निद्रावशं भृशम् । न जजागार जातेऽपि प्रयाणे बहुशब्दिते

ସେ ମାର୍ଗଶ୍ରମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଦ୍ରାବଶ ହୋଇପଡ଼ିଲା; ପ୍ରୟାଣ ଆରମ୍ଭରେ ବହୁତ ଶବ୍ଦ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଗିଲା ନାହିଁ।

Verse 14

न च तैः स स्मृतः सार्थैर्यैः समं प्रस्थितो गृहात् । न च केनापि संदृष्टः स तु रोधसि संस्थितः

ଯେ ସାର୍ଥିମାନଙ୍କ ସହ ସେ ଘରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିଲା, ସେମାନେ ତାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ନାହିଁ; କେହି ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ—ସେ ତଟ/ବନ୍ଧ ଉପରେ ହିଁ ରହିଗଲା।

Verse 15

एवं गते ततः सार्थे प्रोद्गते सूर्यमंडले । तीव्रतापपरिस्पृष्टो जजागार ततः परम्

ଏଭଳି ସାର୍ଥ ଆଗକୁ ଗଲା ଏବଂ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳ ଉଦିତ ହେଲା। ତୀବ୍ର ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସେ ପରେ ଜାଗିଉଠିଲା।

Verse 18

एवं तस्य तृषार्तस्य पतितस्य धरातले । धृतप्राणस्य कृच्छ्रेण संयातोऽस्ताचलं रविः

ଏଭଳି ତୃଷାର୍ତ୍ତ ସେ ମଣିଷ ଧରାତଳେ ପତିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା; କଷ୍ଟେ କଷ୍ଟେ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରୁଥିଲା। ତେବେ ରବି ଅସ୍ତାଚଳକୁ ଯାଇ ଅସ୍ତ ହେଲା।

Verse 19

ततः किंचित्ससंज्ञोऽभून्मंदीभूते दिवाकरे । चिन्तयामास चित्तेन क्वाहं गच्छामि सांप्रतम्

ତାପରେ ଦିବାକର ମନ୍ଦ ହେବା ସମୟରେ ସେ କିଛି ସଚେତନ ହେଲା। ମନେ ଭାବିଲା—“ଏବେ ମୁଁ କେଉଁଠିକୁ ଯିବି?”

Verse 20

न लक्ष्यते क्वचिन्मार्गो दृश्यते न च मानुषम् । नात्र तोयं न च च्छाया नूनं मे मृत्यु रागतः

କେଉଁଠି ମାର୍ଗ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ, ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ। ଏଠାରେ ନ ଜଳ, ନ ଛାୟା—ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛି।

Verse 21

एवं चिन्ताप्रपन्नस्य तस्य शूद्रस्य निर्जने । मरौ तस्मिन्समायाता शर्वरी तदनन्तरम्

ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଆବିଷ୍ଟ ସେ ଶୂଦ୍ର ଜନଶୂନ୍ୟ ସେଇ ମରୁଭୂମିରେ ଏକାକୀ ଥିଲା; ତାହା ପରେ ସହସା ରାତ୍ରି ଆସିପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 22

अथ क्षणेन शुश्राव स गीतं मधुरध्वनि । पठतां नन्दिवृद्धानां तथा शब्दं मनोहरम्

ତେବେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେ ମଧୁର ଧ୍ୱନିଯୁକ୍ତ ଗୀତ ଶୁଣିଲା, ଏବଂ ନନ୍ଦିବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପାଠର ମନୋହର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲା।

Verse 23

अथापश्यत्क्षणेनैव प्रेतसंघैः सभावृतम् । प्रेतमेकं च सर्वेषामाधिपत्ये व्यव स्थितम्

ତାପରେ କ୍ଷଣେଇ ସେ ପ୍ରେତସଂଘମାନେ ଘେରିଥିବା ଏକ ସଭା ଦେଖିଲା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିପତ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରେତକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା।

Verse 24

ततस्ते पार्श्वगाः प्रेता एके नृत्यं प्रचक्रिरे । तत्पुरो गीतमन्ये तु स्तुतिं चैव तथा परे

ତାପରେ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ; କେହି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ; ଆଉ କେହି ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 25

अथासौ प्राह तं शूद्रमतिथे कुरु भोजनम् । स्वेच्छया पिब तोयं च श्रेयो येन भवेन्मम

ତେବେ ସେ ସେଇ ଶୂଦ୍ରକୁ କହିଲା—“ହେ ଅତିଥି, ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜଳ ପିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋର ଶ୍ରେୟ ହେବ।”

Verse 26

ततः स भोजनं चक्रे क्षुधार्तश्च पपौ जलम् । भयं त्यक्त्वा सुविश्रब्धः प्रेतराजस्य शासनात्

ତାପରେ ସେ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା, ଏବଂ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ଜଳ ପିଲା। ପ୍ରେତରାଜଙ୍କ ଶାସନରେ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଓ ବିଶ୍ୱାସୀ ହେଲା।

Verse 27

ततः प्रेताश्च ते सर्वे प्रेतत्वेन समन्विताः । यथाज्येष्ठं यथान्यायं प्रचक्रुर्भोजनक्रियाम्

ତାପରେ ପ୍ରେତତ୍ୱରେ ସମନ୍ୱିତ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରେତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠତାନୁସାରେ ଓ ନ୍ୟାୟବିଧିଅନୁସାରେ ଭୋଜନକ୍ରିୟା କଲେ।

Verse 28

एवं तेषां समस्तानां विलासैः पार्थिवोचितैः । अतिक्रान्ता निशा सर्वा क्रीडतां द्विजसत्तमाः

ଏଭଳି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜୋଚିତ ବିଲାସ ଓ କ୍ରୀଡାରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ କ୍ରୀଡିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସମଗ୍ର ରାତି ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା।

Verse 29

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । यावत्पश्यति शूद्रः स तावत्तत्र न किञ्चन

ତାପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଉଦିତ ହେଲା; ସେ ଶୂଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ଦେଖୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ କିଛିମାତ୍ର ଦେଖିଲା ନାହିଁ।

Verse 30

ततश्च चिन्तयामास किमेतत्स्वप्नदर्शनम् । चित्तभ्रमोऽथवाऽस्माकमिन्द्रजालमथापि वा

ତାପରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲା—“ଏହା କି ସ୍ୱପ୍ନଦର୍ଶନ? କିମ୍ବା ମନର ଭ୍ରମ? ଅଥବା କୌଣସି ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳସଦୃଶ ମାୟା?”

Verse 32

एवं चिन्तयमानस्य भास्करो गगनांगणम् । समारुरोह तापेन तापयन्धरणीतलम्

ସେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ଭାସ୍କର ଗଗନାଙ୍ଗଣକୁ ଆରୋହଣ କରି, ନିଜ ତାପରେ ଧରଣୀତଳକୁ ତାପିତ କରିଲେ।

Verse 33

ततः कंचित्समाश्रित्य स्वल्पच्छायं महीरुहम् । प्राप्तवान्दिवसस्यांतं क्षुत्पिपासाप्रपीडितः

ତାପରେ ସେ ଅଳ୍ପଛାୟା ଦେଉଥିବା ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଭୁଖ ଓ ତିର୍ଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଦିନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା।

Verse 34

ततो निशामुखे प्राप्ते भूयोऽपि प्रेतराजकम् । प्रेतैस्तैश्चसमोपेतं तथारूपं व्यलोकयत्

ତାପରେ ରାତିର ଆରମ୍ଭ ହେଲାବେଳେ, ସେ ପୁଣି ସେହି ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସିଥିବା ପ୍ରେତରାଜକୁ, ପୂର୍ବବତ୍ ସେହି ରୂପରେ ଦେଖିଲା।

Verse 35

तथैव भोजनं चक्रे तस्यातिथ्यसमुद्भवम् । भयेन रहितः शूद्रो हर्षेण महतान्वितः

ସେହିପରି ସେ ଆତିଥ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୋଜନ କଲା; ଭୟରହିତ ସେ ଶୂଦ୍ର ମହାହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 36

एवं तस्य निशावक्त्रे नित्यमेव स भूपतिः । आतिथ्यं प्रकरोत्येव समागत्य तथैव च

ଏଭଳି ରାତି ଆସିଲେ ସେ ରାଜା ନିତ୍ୟ ଆସି, ପୂର୍ବବତ୍ ସେହିପରି ଆତିଥ୍ୟ କରୁଥିଲା।

Verse 37

ततोऽन्यदिवसे प्राप्ते तेन शूद्रेण भूपतिः । पृष्टः किमेतदाश्चर्यं दृश्यते रजनीमुखे

ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ସେ ଶୂଦ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିଲା—“ରାତିର ଆରମ୍ଭରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ?”

Verse 38

विभवस्ते महाभाग प्रणश्यति निशाक्षये । एतत्कीर्तय मे गुह्यं न चेत्प्रेतप संस्थितम् । अत्र कौतूहलं जातं दृष्ट्वेदं सुविचेष्टितम्

ହେ ମହାଭାଗ! ରାତ୍ରି ଶେଷ ହେଲେ ତୁମର ବିଭବ ନଶିଯାଏ। ଏହି ଗୁହ୍ୟ କଥା ମୋତେ କୁହ; ନଚେତ୍ ତୁମେ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ପରି ସ୍ଥିତ ବୋଲି ଲାଗେ। ଏହି ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖି ମୋର ମହା କୌତୁହଳ ଜାଗିଉଠିଲା।

Verse 39

प्रेत उवाच । अस्ति पुण्यं महाक्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । गंगा च यमुना चैव स्थिते तत्र च संगमे

ପ୍ରେତ କହିଲା—ହାଟକେଶ୍ୱର ନାମକ ଏକ ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ମହାକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି। ସେଠାରେ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ଉଭୟ ବିରାଜିତ।

Verse 40

ताभ्यामतिसमीपस्थं शिवस्यायतनं शुभम् । महाव्रतधरस्तत्र तपस्यति सुनैष्ठिकः

ସେଇ ଦୁଇ ନଦୀର ଅତି ସମୀପରେ ଶିବଙ୍କର ଏକ ଶୁଭ ଆୟତନ ଅଛି। ସେଠାରେ ମହାବ୍ରତଧାରୀ, ପରମ ନିଷ୍ଠାବାନ ତପସ୍ୱୀ ତପସ୍ୟା କରେ।

Verse 41

स सदा रात्रिशौचार्थं कपालं जलपूरितम् । मदीयं शयने चक्रे तत्र कृत्वा निजां क्रियाम्

ସେ ସଦା ରାତ୍ରି-ଶୌଚ ପାଇଁ କପାଳପାତ୍ରକୁ ଜଳରେ ପୂରିତ କରୁଥିଲା। ସେଠାରେ ନିଜ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି ତାହାକୁ ମୋର ଶୟନସ୍ଥାନ ପାଖରେ ରଖିଦେଉଥିଲା।

Verse 42

तत्प्रभावान्ममेयं हि विभूतिर्जायते निशि । दिवा रिक्ते कृते याति भूय एव महामते

ସେହି ପ୍ରଭାବରୁ ମୋର ଏହି ବିଭୂତି (ଭସ୍ମ) ରାତିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଦିନେ ତାହାକୁ ଖାଲି କରିଦେଲେ ଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ହେ ମହାମତେ, ପୁଣି ପୁଣି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 43

तस्मात्कुरु प्रसादं मे तत्र गत्वा कपालकम् । चूर्णं कृत्वा मदीयं तत्तस्मिंस्तोये विनिक्षिप

ଏହେତୁ ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କର; ସେଠାକୁ ଯାଇ ମୋ କପାଳ-ଅବଶେଷ ନେଇ, ତାହାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ସେହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ନିକ୍ଷେପ କର।

Verse 44

येन मे जायते मोक्षः प्रेतभावात्सुदारुणात्

ଯେପରି ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରେତଭାବରୁ ମୋ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଉ।

Verse 45

तथा तत्रास्ति पूर्वस्यां दिशि तत्तीर्थमुत्तमम् । गयाशिर इति ख्यातं प्रेतत्वान्मुक्तिदा यकम्

ତଥା ସେଠାର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ‘ଗୟାଶିର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଯାହା ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତି ଦାନ କରେ।

Verse 46

तत्र गत्वा कुरु श्राद्धं सर्वेषां त्वं महामते । दृश्यते तव पार्श्वस्था भद्र संपुटिका शुभाम्

ହେ ମହାମତେ! ସେଠାକୁ ଯାଇ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର। ଆଉ ଦେଖ—ହେ ଭଦ୍ର! ତୁମ ପାଖରେ ଏକ ଶୁଭ ସମ୍ପୁଟିକା ଦୃଶ୍ୟମାନ।

Verse 47

अस्यां नामानि सर्वेषां यथाज्येष्ठं समालिख । ततः श्राद्धं कुरुष्वाशु दयां कृत्वा गरीयसीम्

ଏଥିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠତାକ୍ରମେ ଲେଖ। ତାପରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କରୁଣା କରି ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମ୍ପନ୍ନ କର।

Verse 48

वयं त्वां तत्र नेष्यामः सुखोपायेन भद्रक । निधिं च दर्शयिष्यामः श्राद्धार्थं सुमहत्तरम्

ହେ ଭଦ୍ର ପୁରୁଷ! ଆମେ ସୁଖୋପାୟରେ ତୁମକୁ ସେଠାକୁ ନେଇଯିବୁ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ନିଧି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇବୁ।

Verse 49

तथेति समनुज्ञाते तेन शूद्रेण सत्वरम् । निन्युस्तं स्कन्धमारोप्य शूद्रं क्षेत्रे यथोदितम्

‘ତଥେତି’ ବୋଲି ଶୂଦ୍ର ଅନୁମତି ଦେଲାପରେ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ତାକୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇ, ଯଥା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଥିଲା, ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 50

दर्शयामासुरेवास्य निधानं भूरिवित्तजम् । तदादाय गतस्तत्र यत्रासौ नैष्ठिकः स्थितः

ସେମାନେ ତାକୁ ତାହାର ପୋତା ନିଧି—ଅପାର ଧନସମ୍ପଦ—ଦେଖାଇଲେ; ତାହା ନେଇ ସେ ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ନୈଷ୍ଠିକ ତପସ୍ବୀ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା।

Verse 51

ततः प्रणम्य तं भक्त्या कथ यामास विस्तरात् । तस्य भूतपतेः सर्वं वृत्तांतं विनयान्वितः

ତାପରେ ସେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିନୟସହିତ ସେହି ଭୂତପତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଲା।

Verse 52

ततो लब्ध्वा कपालं तच्चूर्णयित्वा समाहितः । गंगायमुनयोर्मध्ये प्रचिक्षेप मुदान्वितः

ତାପରେ ସେ କପାଳ ପାଇ, ମନକୁ ସମାହିତ କରି ତାହାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା ଏବଂ ଆନନ୍ଦସହିତ ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନାର ମଧ୍ୟଜଳରେ ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्रेतो दिव्यरूपवपुर्धरः । विमानस्थोऽब्रवीद्वाक्यं शूद्रं तं हर्षसंयुतः

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ପ୍ରେତ ଦିବ୍ୟ ତେଜୋମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବିମାନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ହର୍ଷସହିତ ସେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ବଚନ କହିଲା।

Verse 54

प्रसादात्तव मुक्तोऽहं प्रेतत्वाद्दारुणादितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवालयम्

ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏବେ ମୁଁ ତ୍ରିଦିବ ଧାମକୁ ଯିବି।

Verse 55

एतेषामेव सर्वेषामिदानीं श्राद्धमाचर । गत्वा गयाशिरः पुण्यं येन मुक्तिः प्रजायते

ଏବେ ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର। ତାପରେ ପୁଣ୍ୟ ଗୟାଶିରକୁ ଯାଅ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 56

ततः स विस्मयाविष्टस्तेषामेव पृथक्पृथक् । श्राद्धं चक्रे च भूतानां नित्यमेव समाहितः

ତାପରେ ସେ ବିସ୍ମୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେହି ପ୍ରେତଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲା ଏବଂ ସଦା ଏକାଗ୍ର ରହିଲା।

Verse 57

तेऽपि सर्वे गताः स्वर्गं प्रेतास्तस्य प्रभावतः । ददुश्च दर्शनं तस्य स्वप्रे हर्षसमन्विताः

ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରେତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ହର୍ଷସହିତ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।

Verse 58

ततः शूद्रः स विज्ञाय तत्क्षेत्रं पुण्यवर्ध नम् । न जगाम गृहं भूयस्तत्रैव तपसि स्थितः

ତେବେ ସେ ଶୂଦ୍ର ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୁଣ୍ୟବର୍ଧକ ବୋଲି ଜାଣି ପୁଣି ଘରକୁ ଗଲା ନାହିଁ; ସେଠାରେ ହିଁ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା।

Verse 59

गंगायमुनयोः पार्श्वे शूद्रकेश्वरसंज्ञितम् । लिगं संस्थापितं तेन सर्वपातकनाशनम्

ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନାର ତଟସନ୍ନିଧିରେ ସେ ‘ଶୂଦ୍ରକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା; ତାହା ସର୍ବ ପାତକନାଶକ।

Verse 60

यस्तयोर्विधिवत्स्नानं कृत्वा पूजयते नरः । शूद्रकेश्वरसंज्ञं च लिंगं श्रद्धासमन्वितः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ତୀର୍ଥଜଳରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ‘ଶୂଦ୍ରକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରେ—

Verse 61

स सर्वैः पातकैर्मुक्तः प्रयाति शिव मंदिरम् । स्तूयमानश्च गंधर्वैर्विमानवरमाश्रितः

ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଧାମକୁ ଯାଏ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରେ।

Verse 62

यस्तत्र त्यजति प्राणान्कृत्वा प्रायोपवेशनम् । न च भूयोऽत्र संसारे स जन्माप्नोति ।मानवः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ (ଉପବାସପୂର୍ବକ ଦେହତ୍ୟାଗ) କରି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଏହି ସଂସାରରେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 63

गंडूषमपि तोयस्य यस्तस्य निवसन्पिबेत् । सोऽपि संमुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्

ଯେ ତତ୍ର ବସି ସେହି ଜଳର ଗଣ୍ଡୂଷମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ପାନ କରେ, ସେ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଗିଥିବା ପାପଭାରରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 64

यस्तत्र ब्राह्मणेंद्राणां संप्रयच्छति भोजनम् । पितरस्तस्य तृप्यंति यावत्कल्पशतत्रयम्

ଯେ ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦାନ କରେ, ତାହାର ପିତୃଗଣ ତିନିଶେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 65

त्रुटिमात्रं च यो दद्यात्तत्र स्वर्णं समाहितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

ଯେ ତତ୍ର ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ତ୍ରୁଟିମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।

Verse 66

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्तीर्थवरमाश्रयेत् । य इच्छेच्छाश्वतं स्वर्गं सदैव मनुजो द्विजाः

ଏହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱର୍ଗ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସର୍ବପ୍ରୟାସରେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥର ଆଶ୍ରୟ ନେଉ।

Verse 67

अत्र गाथा पुरा गीता गौतमेन महर्षिणा । गंगायमुनयोस्तं च प्रभावं वीक्ष्य विस्मयात्

ଏଠାରେ ପୁରାକାଳରେ ମହର୍ଷି ଗୌତମ ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନାଙ୍କ ସେହି ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ବିସ୍ମୟରେ ଗୋଟିଏ ଗାଥା ଗାଇଥିଲେ।

Verse 68

गंगायमुनयोः संगे नरः स्नात्वा समाहितः । शूद्रेश्वरं समालोक्य सद्यः स्वर्गमवाप्नुयात्

ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ଯେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ସ୍ନାନ କରି ଶୂଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ।

Verse 69

एतद्वः सर्वमाख्यातं गंगायमुनयोर्मया । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନାଙ୍କ ଏହି ସମଗ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଲି; ଏହା ସର୍ବ ପାପନାଶକ।