Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

त्रुटिमात्रं च यो दद्यात्तत्र स्वर्णं समाहितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

Transliteration

truṭimātraṃ ca yo dadyāttatra svarṇaṃ samāhitaḥ | sa prāpnoti phalaṃ kṛtsnaṃ rājasūyāśvamedhayoḥ

Translation

ଯେ ତତ୍ର ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ତ୍ରୁଟିମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।

Word by Word

• त्रुटि-मात्रम्: a mere tiny amount
• त्रुटि-मात्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रुटि (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; ‘त्रुटेः मात्रा’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular neuter

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• स्वर्णम्: gold
• स्वर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समाहितः: collected, attentive
• समाहितः: Karta (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ√धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/कर्तरि क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past participle used adjectivally ‘composed/attentive’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√आप् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृत्स्नम्: entire, complete
• कृत्स्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective agreeing with फलम्

• राजसूय-अश्वमेधयोः: of the Rājasūya and Aśvamedha (sacrifices)
• राजसूय-अश्वमेधयोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजसूय (प्रातिपदिक) + अश्वमेध (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (द्वन्द्वः), पुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी? द्विवचनस्य षष्ठी (genitive dual) रूपम्; ‘of the Rājasūya and Aśvamedha (sacrifices)’

Speaker

Skanda (deduced from Māhātmya narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Same local tīrtha (unnamed in excerpt)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A donor, composed and meditative, offers a tiny piece of gold to a worthy recipient at the radiant tīrtha; in the background, symbolic visions of Rājasūya and Aśvamedha altars appear like mirage-echoes, indicating equivalence of fruit.

Characters & Entities

• Dāna (gold)
• Rājasūya
• Aśvamedha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At a powerful tīrtha, even small charity performed with sincerity yields immense spiritual results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same tīrtha setting tied to Śūdrakeśvara near the Gaṅgā–Yamunā waters.

What ritualistic prescription is mentioned?

Giving gold (suvarṇa-dāna), even in a minute quantity, with a composed and devoted mind.