Adhyaya 192

Verse 1

सूत उवाच । अथ श्रुत्वा महानादं वाद्यानां समुपस्थितम् । नारदः सम्मुखः प्रायाज्ज्ञात्वा च जननीं निजाम्

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେଠାରେ ସମୁପସ୍ଥିତ ବାଦ୍ୟମାନଙ୍କ ମହାନାଦ ଶୁଣି, ନାରଦ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ସିଧା ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 2

प्रणिपत्य स दीनात्मा भूत्वा चाश्रुपरिप्लुतः । प्राह गद्गदया वाचा कण्ठे बाष्पसमावृतः

ସେ ପ୍ରଣିପାତ କରି ଦୀନଚିତ୍ତ ହେଲେ; ଅଶ୍ରୁରେ ପ୍ଲାବିତ ହୋଇ, କଣ୍ଠ ହୁଁହୁଁକାରେ ରୁଦ୍ଧ ଥିବାରୁ ଗଦ୍ଗଦ ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 3

आत्मनः शापरक्षार्थं तस्याः कोपविवृद्धये । कलिप्रियस्तदा विप्रो देवस्त्रीणां पुरः स्थितः

ନିଜକୁ ଶାପରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଅଧିକ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ, ସେତେବେଳେ କଲିପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 4

मेघगम्भीरया वाचा प्रस्खलंत्या पदेपदे । मया त्वं देवि चाहूता पुलस्त्येन ततः परम्

ମେଘଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ, ପଦେପଦେ ତଡ଼ବଡ଼ି ହୋଇ ସେ କହିଲେ—“ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲି; ତାହା ପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ (ଆପଣଙ୍କୁ) ଆହ୍ୱାନ କଲେ।”

Verse 5

स्त्रीस्वभावं समाश्रित्य दीक्षाकालेऽपि नागता

ନାରୀସ୍ୱଭାବକୁ ଅଜୁହାତ କରି ସେ ନାରୀ ଦୀକ୍ଷାକାଳରେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲା ନାହିଁ।

Verse 6

ततो विधेः समादेशाच्छक्रेणान्या समाहृता । काचिद्गोपसमुद्भूता कुमारी देव रूपिणी

ତାପରେ ବିଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅନ୍ୟ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଆଣିଲେ—ଗୋପକୁଳଜା, ଅବିବାହିତା, ଦେବସଦୃଶ ରୂପବତୀ।

Verse 7

गोवक्त्रेण प्रवेश्याथ गुह्यमार्गेण तत्क्षणात् । आकर्षिता महाभागे समानीताथ तत्क्षणात्

ଗାଈର ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ ପଥେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରବେଶ କରି, ହେ ମହାଭାଗ, ତାକୁ ଆକର୍ଷି ତୁରନ୍ତ (ବିଧିକୁ) ଆଣାଗଲା।

Verse 8

सा विष्णुना विवाहार्थं ततश्चैवानुमोदिता । ईश्वरेण कृतं नाम गायत्री च तवानुगम्

ତାପରେ ବିବାହାର୍ଥେ ବିଷ୍ଣୁ ତାକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ; ଏବଂ ଈଶ୍ୱର ତାହାର ନାମ ‘ଗାୟତ୍ରୀ’ ରଖିଲେ, ଯେ ତୁମର ଅନୁଗାମିନୀ ହେବ।

Verse 9

ब्राह्मणैः सकलैः प्रोक्तं ब्राह्मणीति भवत्वियम् । अस्माकं वचनाद्ब्रह्मन्कुरु हस्तग्रहं विभो

ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—‘ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଉ।’ ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଆମ ବଚନରେ, ହେ ବିଭୋ, ତାହାର ହସ୍ତଗ୍ରହଣ (ବିବାହବିଧି) କର।

Verse 10

देवैः सर्वैः स सम्प्रोक्तस्ततस्तां च वराननाम् । ततः पत्न्युत्थधर्मेण योजयामास सत्वरम्

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଶୁଭମୁଖୀ କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ପତ୍ନୀଜନ୍ୟ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଶୀଘ୍ର ତାହାକୁ ନିଜ ସହ ଯୋଗ କରିଲେ।

Verse 11

किं वा ते बहुनोक्तेन पत्नीशालां समागता । रशना योजिता तस्या गोप्याः कट्यां सुरेश्वरि

ଅଧିକ କହି କ’ଣ ଲାଭ? ସେ ନାରୀମହଳ (ପତ୍ନୀଶାଳା)କୁ ଆଣାଗଲା; ହେ ସୁରେଶ୍ୱରି, ସେଇ ଗୋପୀର କଟିରେ ରଶନା-କରଧନୀ ବାନ୍ଧାଗଲା।

Verse 12

तद्दृष्ट्वा गर्हितं कर्म निष्क्रांतो यज्ञमण्डपात् । अमर्ष वशमापन्नो न शक्तो वीक्षितुं च ताम्

ସେ ନିନ୍ଦନୀୟ କର୍ମ ଦେଖି ସେ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରୁ ବାହାରିଗଲେ; ଅମର୍ଷରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସେ ତାକୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 13

एतज्ज्ञात्वा महाभागे यत्क्षमं तत्समाचर । गच्छ वा तिष्ठ वा तत्र मण्डपे धर्मवर्जिते

ଏହା ଜାଣି, ହେ ମହାଭାଗେ, ଯାହା ଯୋଗ୍ୟ ତାହା ଆଚରଣ କର; ଚାହିଲେ ଯାଅ, କିମ୍ବା ସେଠାରେ ରୁହ—ସେଇ ଧର୍ମବର୍ଜିତ ମଣ୍ଡପରେ।

Verse 14

तच्छ्रुत्वा सा तदा देवी सावित्री द्विजसत्तमाः । प्रम्लानवदना जाता पद्मिनीव हिमागमे

ତାହା ଶୁଣି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୀ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ମୁଖ ମ୍ଲାନ ହେଲା—ଶୀତ ଆଗମନେ ପଦ୍ମିନୀ ଯେପରି ମ୍ଲାନ ହୁଏ।

Verse 15

लतेव च्छिन्नमूला सा चक्रीव प्रियविच्युता । शुचिशुक्लागमे काले सरसीव गतोदका

ସେ ମୂଳଛିନ୍ନ ଲତା ପରି, ପ୍ରିୟବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଚକ୍ରବାକୀ ପରି; ଶୁଚି-ଶୁକ୍ଳ ଋତୁ ଆସିଲେ ଜଳଶୂନ୍ୟ ସରୋବର ପରି ହୋଇଗଲା।

Verse 16

प्रक्षीणचन्द्रलेखेव मृगीव मृगवर्जिता । सेनेव हतभूपाला सतीव गतभर्तृका

ସେ କ୍ଷୀଣ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି, ମୃଗବିହୀନ ମୃଗୀ ପରି; ରାଜା ହତ ହୋଇଥିବା ସେନା ପରି, ଭର୍ତ୍ତାହୀନ ସତୀ ପରି ଦେଖାଗଲା।

Verse 17

संशुष्का पुष्पमालेव मृतवत्सैव सौरभी । वैमनस्यं परं गत्वा निश्चलत्वमुपस्थिताम् । तां दृष्ट्वा देवपत्न्यस्ता जगदुर्नारदं तदा

ସେ ଶୁଷ୍କ ପୁଷ୍ପମାଳା ପରି, ମୃତବତ୍ସା ଗାଈ ପରି ଥିଲା। ପରମ ବିଷାଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲା। ତାକୁ ଏମିତି ଦେଖି ଦେବପତ୍ନୀମାନେ ସେତେବେଳେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 18

धिग्धिक्कलिप्रिय त्वां च रागे वैराग्यकारकम् । त्वया कृतं सर्वमेतद्विधेस्तस्य तथान्तरम्

ଧିକ୍ ଧିକ୍ ତୋତେ, ହେ ‘କଲିପ୍ରିୟ’! ଯେଉଁଠି ରାଗ ହେବା ଉଚିତ ସେଠି ବୈରାଗ୍ୟ ଜନ୍ମାଉଛୁ। ଏ ସବୁ ତୋର କୃତ୍ୟ, ଏବଂ ବିଧାତାଙ୍କ ସେହି ବିଧାନରେ ମଧ୍ୟ ତୁ ଅନ୍ତର ଆଣିଛୁ।

Verse 19

गौर्युवाच । अयं कलिप्रियो देवि ब्रूते सत्यानृतं वचः । अनेन कर्मणा प्राणान्बिभर्त्येष सदा मुनिः

ଗୌରୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ! ଏହି ‘କଲିପ୍ରିୟ’ ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ମିଶ୍ରିତ ବଚନ କହେ। ଏହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏ ମୁନି ସଦା ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରେ।

Verse 20

अहं त्र्यक्षेण सावित्रि पुरा प्रोक्ता मुहुर्मुहुः । नारदस्य मुनेर्वाक्यं न श्रद्धेयं त्वया प्रिये । यदि वांछसि सौख्यानि मम जातानि पार्वति

ହେ ସାବିତ୍ରୀ, ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ବାରମ୍ବାର କହିଥିଲେ— ‘ପ୍ରିୟେ, ନାରଦ ମୁନିଙ୍କ ବଚନରେ ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ହେ ପାର୍ବତୀ, ଯଦି ମୋଠାରୁ ଜନିତ ସୁଖ ଚାହୁଁଛ।’

Verse 21

ततःप्रभृति नैवाहं श्रद्दधेऽस्य वचः क्वचित् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र तिष्ठति ते पतिः

ସେଥିଠାରୁ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ବଚନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରିନାହିଁ। ତେଣୁ ଚାଲ, ଯେଉଁଠି ତୁମ ପତି ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଯାଉ।

Verse 22

स्वयं दृष्ट्वैव वृत्तांतं कर्तव्यं यत्क्षमं ततः । नात्रास्य वचनादद्य स्थातव्यं तत्र गम्यताम्

ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି ପରେ ଯାହା ଯଥୋଚିତ ତାହା କରିବା। ଆଜି ତାହାର ବଚନ ଭରସାରେ ଏଠି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେଠାକୁ ଯାଉ।

Verse 23

सूत उवाच । गौर्या स्तद्वचनं श्रुत्वा सावित्री हर्षवर्जिता । मखमण्डपमुद्दिश्य प्रस्खलन्ती पदेपदे

ସୂତ କହିଲେ— ଗୌରୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସାବିତ୍ରୀ ହର୍ଷଶୂନ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଚାଲିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଦେ ପଦେ ଠୋକର ଖାଉଥିଲେ।

Verse 24

प्रजगाम द्विजश्रेष्ठाः शून्येन मनसा तदा । प्रतिभाति तदा गीतं तस्या मधुरमप्यहो

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଶୂନ୍ୟ ମନରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ମଧୁର ଗୀତ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଭିନ୍ନ ଲାଗିଲା।

Verse 25

कर्णशूलं यथाऽयातमसकृद्द्विजसत्तमाः । वन्ध्यवाद्यं यथा वाद्यं मृदंगानकपूर्वकम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ଶବ୍ଦ ତାହାର କାନରେ ପୁନଃପୁନଃ କର୍ଣ୍ଣଶୂଳ ପରି ବିଧୁଥିଲା—ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଆନକ ସହିତ ମଧ୍ୟ ତାହା ବନ୍ଧ୍ୟା, ନିରାନନ୍ଦ ବାଦ୍ୟ ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 26

प्रेतसंदर्शनं यद्वन्मर्त्यं तत्सा महासती । वीक्षितुं न च शक्रोति गच्छमाना तदा मखे

ଯେପରି ପ୍ରେତଦର୍ଶନ ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ, ସେପରି ମହାସତୀ ସାବିତ୍ରୀ ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ସେଠାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 27

शृंगारं च तथांगारं मन्यते सा तनुस्थितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना प्रजगाम महासती

ସେ ନିଜ ଦେହର ଶୃଙ୍ଗାରକୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ପରି ଭାବିଲେ। ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ ଦୀନ ହୋଇ ସେ ମହାସତୀ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।

Verse 28

ततः कृच्छ्रात्समासाद्य सैवं तं यज्ञमंडपम् । कृच्छ्रात्कारागृहं तद्वद्दुष्प्रेक्ष्यं दृक्पथं गतम्

ତାପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟରେ ସେହି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। କାରାଗୃହ ପରି ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇ ତାହା ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିପଥରେ ପଡ଼ିଲା—ଦେଖିବାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ।

Verse 29

अथ दृष्ट्वा तु संप्राप्तां सावित्रीं यज्ञमण्डपम् । तत्क्षणाच्च चतुर्वक्त्रः संस्थितोऽधोमुखो ह्रिया

ସାବିତ୍ରୀ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେହି କ୍ଷଣେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 30

तथा शम्भुश्च शक्रश्च वासुदेवस्तथैव च । ये चान्ये विबुधास्तत्र संस्थिता यज्ञमंडपे

ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରେ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ), ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଓ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 31

ते च ब्राह्मणशार्दूलास्त्यक्त्वा वेदध्वनिं ततः । मूकीभावं गताः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः

ସେଇ ବ୍ୟାଘ୍ରସଦୃଶ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦଧ୍ୱନି ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ମନ ନେଇ ସମସ୍ତେ ମୌନ ହୋଇଗଲେ।

Verse 32

अथ संवीक्ष्य सावित्री सपत्न्या सहितं पतिम् । कोपसंरक्तनयना परुषं वाक्यमब्रवीत्

ତାପରେ ସାବିତ୍ରୀ ସପତ୍ନୀ ସହିତ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ନୟନ ହୋଇ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 33

सावित्र्युवाच । किमेतद्युज्यते कर्तुं तव वृद्ध तमाकृते । ऊढवानसि यत्पत्नीमेतां गोपसमुद्भवाम्

ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ—ହେ ବୃଦ୍ଧ, ଏପରି ଆକୃତିର ତୁମ ପାଇଁ ଏହା କିପରି ଯୁକ୍ତ? ଗୋପସମୁଦାୟରେ ଜନ୍ମିତ ଏହି ନାରୀକୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲୁ!?

Verse 34

उभयोः पक्षयोर्यस्याः स्त्रीणां कांता यथेप्सिताः । शौचाचारपरित्यक्ता धर्मकृत्यपराङ्मुखाः

ଯାହାର ଉଭୟ ବଂଶପକ୍ଷରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁରୁଷମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲନ୍ତି; ସେମାନେ ଶୌଚ ଓ ସଦାଚାର ତ୍ୟାଗ କରି ଧର୍ମକର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ବିମୁଖ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 35

यदन्वये जनाः सर्वे पशुधर्मरतोत्सवाः । सोदर्यां भगिनीं त्यक्त्वा जननीं च तथा पराम्

ଯାହାର ବଂଶରେ ସମସ୍ତେ ପଶୁଧର୍ମରେ ରତ ହୋଇ ରହନ୍ତି; ସହୋଦରୀ ଭଗିନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତଥା ଜନନୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

Verse 36

तस्याः कुले प्रसेवंते सर्वां नारीं जनाः पराम् । यथा हि पशवोऽश्नंति तृणानि जलपानगाः

ତାହାର କୁଳରେ ଲୋକେ ନିୟମ-ସଂଯମ ବିନା ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ଯେପରି ଜଳ ପାନକୁ ଯାଉଥିବା ପଶୁମାନେ ପଥରେ ତୃଣ ଚରନ୍ତି।

Verse 37

तद्वदस्याः कुलं सर्वं तक्रमश्राति केवलम्

ସେହିପରି ତାହାର ସମଗ୍ର କୁଳ କେବଳ ଛାଛ ଉପରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ; ଏହା ଅବନତ ଅବସ୍ଥାର ଚିହ୍ନ।

Verse 38

कृत्वा मूत्रपुरीषं च जन्मभोगविवर्जितम् । नान्यज्जानाति कर्तव्यं धर्मं स्वोदरसं श्रयात्

ଜୀବନକୁ ମୂତ୍ର-ପୁରୀଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ କରି, ଜନ୍ମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ଭୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ଉଦରସେବାର ‘ଧର୍ମ’ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ।

Verse 39

अन्त्यजा अपि नो कर्म यत्कुर्वन्ति विगर्हितम् । आभीरास्तच्च कुर्वंति तत्किमेतत्त्वया कृतम्

ଏପରି ନିନ୍ଦିତ କର୍ମ ଅନ୍ତ୍ୟଜମାନେ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଆଭୀରମାନେ କରନ୍ତି। ତେବେ ତୁମେ ଏହା କାହିଁକି କଲ?

Verse 40

अवश्यं यदि ते कार्यं भार्यया परया मखे । त्वया वा ब्राह्मणी कापि प्रख्याता भुवनत्रये

ଯଦି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ, ତେବେ ତ୍ରିଭୁବନେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣୀକୁ ହିଁ ବରଣ କର।

Verse 41

नोढा विधे वृथा मुण्ड नूनं धूर्तोऽसि मे मतः । यत्त्वया शौचसंत्यक्ता कन्याभावप्रदूषिता

ହେ ବିଧିନିୟତ! ବ୍ୟର୍ଥ ମୁଣ୍ଡିତ! ମୋ ମତରେ ତୁ ନିଶ୍ଚୟ ଧୂର୍ତ୍ତ; କାରଣ ତୋ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୌଚ ତ୍ୟାଗ କରିଛି ଏବଂ ତାହାର କନ୍ୟାଭାବ ଦୂଷିତ ହୋଇଛି।

Verse 42

प्रभुक्ता बहुभिः पूर्वं तथा गोपकुमारिका । एषा प्राप्ता सुपापाढ्या वेश्याजनशताधिका

ଏହି ଗୋପକୁମାରୀ ପୂର୍ବେ ଅନେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗିତା; ସେ ମହାପାପଭାରେ ଭରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି—ଶତଶତ ବେଶ୍ୟାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

Verse 43

अन्त्यजाता तथा कन्या क्षतयोनिः प्रजायते । तथा गोपकुमारी च काचित्तादृक्प्रजायते

ଅନ୍ତ୍ୟଜ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ କ୍ଷତଯୋନି ହୋଇ ଜନ୍ମେ; ସେପରି ଗୋପକୁମାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କେହି କେହି ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

Verse 44

मातृकं पैतृकं वंशं श्वाशुरं च प्रपातयेत् । तस्मादेतेन कृत्येन गर्हितेन धरातले

ଏହି ଧରାତଳରେ ଏହି ଗର୍ହିତ କୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ମାତୃକୁଳ, ପିତୃବଂଶ ଏବଂ ଶ୍ୱଶୁରକୁଳକୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କରେ; ତେଣୁ ଏହା ନିନ୍ଦିତ କର୍ମ।

Verse 46

पूजां ये च करिष्यंति भविष्यंति च निर्धनाः । कथं न लज्जितोसि त्वमेतत्कुर्वन्विगर्हितम्

ଯେମାନେ ଏହି ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରିବେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଧନ ହେବେ। ଏହି ନିନ୍ଦିତ କର୍ମ କରୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ କିପରି ଲଜ୍ଜିତ ହେଉନାହ?

Verse 47

पुत्राणामथ पौत्राणामन्येषां च दिवौकसाम् । अयोग्यं चैव विप्राणां यदेतत्कृतवानसि

ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଅନ୍ୟ ଦେବଲୋକବାସୀମାନଙ୍କ ଆଗରେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ—ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ସର୍ବଥା ଅଯୋଗ୍ୟ।

Verse 48

अथ वा नैष दोषस्ते न कामवशगा नराः । लज्जंति च विजानंति कृत्याकृत्यं शुभाशुभम्

କିମ୍ବା ଏହା ତୁମ ଦୋଷ ନୁହେଁ; ଯେମାନେ କାମବଶ ନୁହନ୍ତି ସେମାନେ ଲଜ୍ଜା ପାଆନ୍ତି ଏବଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ-ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଶୁଭ-ଅଶୁଭକୁ ବିଚାର କରି ଜାଣନ୍ତି।

Verse 49

अकृत्यं मन्यते कृत्यं मित्रं शत्रुं च मन्यते । शत्रुं च मन्यते मित्रं जनः कामवशं गतः

କାମବଶଗତ ମଣିଷ ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବେ ମାନେ; ମିତ୍ରକୁ ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ଶତ୍ରୁକୁ ମିତ୍ର ଭାବେ ଭୁଲ କରେ।

Verse 50

द्यूतकारे यथा सत्यं यथा चौरं च सौहृदम् । यथा नृपस्य नो मित्रं तथा लज्जा न कामिनाम्

ଯେପରି ଜୁଆଡ଼ି ପାଖରେ ସତ୍ୟ ନଥାଏ, ଯେପରି ଚୋର ପାଖରେ ସତ୍ୟ ସୌହୃଦ ନଥାଏ, ଯେପରି ରାଜାଙ୍କର ସତ୍ୟ ମିତ୍ର ନଥାଏ—ସେପରି କାମାସକ୍ତମାନଙ୍କର ଲଜ୍ଜା ନଥାଏ।

Verse 51

अपि स्याच्छीतलो वह्निश्चंद्रमा दहनात्मकः । क्षाराब्दिरपि मिष्टः स्यान्न कामी लज्जते ध्रुवम्

ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଶୀତଳ ହୋଇପାରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଦହନମୟ ହୋଇପାରେ, ଲୁଣିଆ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ମିଠା ହୋଇପାରେ—ତଥାପି କାମାନ୍ଧ ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ଲଜ୍ଜା କରେନାହିଁ।

Verse 52

न मे स्याद्दुखमेतद्धि यत्सापत्न्यमुपस्थितम् । सहस्रमपि नारीणां पुरुषाणां यथा भवेत्

ସୌତଣ ଆସିଛି—ଏଥିରେ ମୋର ଦୁଃଖ ନାହିଁ; କାରଣ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ, କୁହାଯାଏ ଯେ, ହଜାର ନାରୀ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରନ୍ତି।

Verse 53

कुलीनानां च शुद्धानां स्वजात्यानां विशेषतः । त्वं कुरुष्व पराणां च यदि कामवशं गतः

ବିଶେଷକରି ନିଜ ଜାତିର କୁଳୀନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି—ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ—ଯଦି ତୁମେ କାମବଶ ହୋଇପଡ଼ିଛ, ତେବେ ଏପରି କରନି।

Verse 54

एतत्पुनर्महद्दुःखं यदाभीरी विगर्हिता । वेश्येव नष्टचारित्रा त्वयोढा बहुभर्तृका

କିନ୍ତୁ ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହେଉଛି—ସେଇ ଆଭୀରୀ ନାରୀ ଏବେ ନିନ୍ଦିତ ହୋଇଛି; ବେଶ୍ୟା ପରି ତାହାର ଚରିତ୍ର ନଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି—ତୁମେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ବହୁଭର୍ତୃକା ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

Verse 55

तस्मादहं प्रयास्यामि यत्र नाम न ते विधे । श्रूयते कामलुब्धस्य ह्रिया परिहृतस्य च

ତେଣୁ ମୁଁ ଚାଲିଯିବି—ହେ ବିଧେ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ନାମ ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ; କାରଣ କୁହାଯାଏ, କାମଲୁବ୍ଧକୁ ଲଜ୍ଜା ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ ସେ ଲଜ୍ଜାଦ୍ୱାରା ପରିହୃତ ହୁଏ।

Verse 56

अहं विडंबिता यस्मादत्रानीय त्वया विधे । पुरतो देवपत्नीनां देवानां च द्विजन्मनाम् । तस्मात्पूजां न ते कश्चित्सांप्रतं प्रकरिष्यति

ହେ ବିଧେ! ତୁମେ ମୋତେ ଏଠାକୁ ଆଣି ଦେବପତ୍ନୀମାନଙ୍କ, ଦେବମାନଙ୍କ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋତେ ଉପହାସିତ କରିଛ। ତେଣୁ ଏବେ ଆଉ କେହି ତୁମ ନାମରେ ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 57

अद्य प्रभृति यः पूजां मंत्रपूजां करिष्यति । तव मर्त्यो धरापृष्ठे यथान्येषां दिवौकसाम्

ଆଜିଠାରୁ ଯେ କେହି ମନ୍ତ୍ରସହିତ ପୂଜା କରିବ, ସେ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ମର୍ତ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟଲୋକବାସୀମାନଙ୍କ ସମାନ ପଦ ପାଇବ।

Verse 58

भविष्यति च तद्वंशो दरिद्रो दुःखसंयुतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वापि वैश्यः शूद्रोपि चालये

ଏବଂ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିର ବଂଶ ଦରିଦ୍ର ଓ ଦୁଃଖସଂଯୁକ୍ତ ହେବ—ଏହି ଲୋକରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ କି କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ କି ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ—ଏହି ପବିତ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏହିଏ ଫଳ।

Verse 59

एषाऽभीरसुता यस्मान्मम स्थाने विगर्हिता । भविष्यति न संतानस्तस्माद्वाक्यान्ममैव हि

ଏହି ଆଭୀରକନ୍ୟା ମୋର ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ନିନ୍ଦିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ମୋର ନିଜ ବାକ୍ୟବଳରେ ଦୋଷୀମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 60

न पूजां लप्स्यते लोके यथान्या देवयोषितः

ଏହି ଲୋକରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଦେବୟୋଷିତାମାନଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ପାଇବେ ନାହିଁ।

Verse 61

करिष्यति च या नारी पूजा यस्या अपि क्वचित् । सा भविष्यति दुःखाढ्या वंध्या दौर्भाग्यसंयुता

ଏହି ପବିତ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିଷିଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ବିଧିରେ ଯେ ନାରୀ କେବେ ପୂଜା କରିବ, ସେ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ—ବନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟଯୁକ୍ତ।

Verse 62

पापिष्ठा नष्टचारित्रा यथैषा पंचभर्तृका । विख्यातिं यास्यते लोके यथा चासौ तथैव सा

ଯେପରି ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପିନୀ, ନଷ୍ଟଚରିତ୍ରା ‘ପଞ୍ଚଭର୍ତୃକା’ ବୋଲି ଲୋକେ କୁଖ୍ୟାତ ହେବ, ସେପରି ସେ ଅନ୍ୟ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ସେହିଭଳି ଚିହ୍ନିତ ହେବ।

Verse 63

एतस्या अन्वयः पापो भविष्यति निशाचर । सत्यशौचपरित्यक्ताः शिष्टसंगविवर्जिताः

ହେ ନିଶାଚର! ତାହାର ବଂଶସମ୍ବନ୍ଧରେ ଥିବା ଲୋକ ପାପୀ ହେବେ; ସତ୍ୟ ଓ ଶୌଚ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶିଷ୍ଟଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ।

Verse 64

अनिकेता भविष्यंति वंशेऽस्या गोप्रजीविनः । एवं शप्त्वा विधिं साध्वी गायत्रीं च ततः परम्

ତାହାର ବଂଶରେ ଗୋପାଳନ କରି ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଲୋକ ଅନିକେତ, ଅର୍ଥାତ୍ ଗୃହହୀନ ହେବେ। ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ ସାଧ୍ବୀ ପରେ ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 65

ततो देवगणान्सर्वाञ्छशाप च तदा सती । भोभोः शक्र त्वयानीता यदेषा पंचभर्तृका

ତାପରେ ସତୀ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ କହିଲେ—“ଶୁଣ, ହେ ଶକ୍ର! ତୁମେଇ ଏହି ‘ପଞ୍ଚଭର୍ତୃକା’କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛ।”

Verse 66

तदाप्नुहि फलं सम्यक्छुभं कृत्वा गुरोरिदम् । त्वं शत्रुभिर्जितो युद्धे बंधनं समवाप्स्यसि

ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ଏହି ଶୁଭ କର୍ମକୁ ଯଥାବିଧି କରିଲେ ତୁମେ ତାହାର ଯଥାର୍ଥ ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇବ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମକୁ ଜିତି ବନ୍ଧନ (କାରାବାସ) ଦେବେ।

Verse 67

कारागारे चिरं कालं संगमिष्यत्यसंशयम् । वासुदेव त्वया यस्मादेषा वै पंचभर्तृका

ହେ ବାସୁଦେବ! ତୁମେ ଯେହେତୁ ଏହି ‘ପଞ୍ଚଭର୍ତୃକା’ ନାରୀ ସହିତ ସଙ୍ଗମ କରିଛ, ସେହିକାରଣେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୀର୍ଘକାଳ କାରାଗାରରେ ବାସ କରିବ।

Verse 68

अनुमोदिता विधेः पूर्वं तस्माच्छप्स्याम्यसंशयम् । त्वं चापि परभृत्यत्वं संप्राप्स्यसि सुदुर्मते

ବିଧାତା ପୂର୍ବରୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି; ହେ ସୁଦୁର୍ମତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପରଭୃତ୍ୟତ୍ୱ, ଅର୍ଥାତ୍ ପରାଧୀନ ଦାସତ୍ୱ, ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 69

समीपस्थोऽपि रुद्र त्वं कर्मैतद्यदुपेक्षसे । निषेधयसि नो मूढ तस्माच्शृणु वचो मम

ହେ ରୁଦ୍ର! ସମୀପରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏହି କର୍ମକୁ ଉପେକ୍ଷା କରୁଛ; ହେ ମୂଢ, ତୁମେ ନିଷେଧ କରୁନାହଁ। ତେଣୁ ମୋ କଥା ଶୁଣ।

Verse 70

जीवमानस्य कांतस्य मया तद्विरहोद्भवम् । संसेवितं मृतायां ते दयितायां भविष्यति

ତୁମ କାନ୍ତ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ବିରହରୁ ଉଦ୍ଭବ ଭାବକୁ ଆସ୍ୱାଦ କରିଛି; କିନ୍ତୁ ତୁମ ଦୟିତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ସେଇ ବିରହଜନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ତୁମ ଉପରେ ପଡିବ।

Verse 71

यत्र यज्ञे प्रविष्टेयं गर्हिता पंचभर्तृका । भवानपि हविर्वह्ने यत्त्वं गृह्णासि लौल्यतः

ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞରେ ଏହି ନିନ୍ଦିତ ‘ପଞ୍ଚଭର୍ତୃକା’ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରବେଶ କଲା, ହେ ହବିର୍ବାହକ ଅଗ୍ନି! ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଲୋଭବଶେ ହବି ଗ୍ରହଣ କଲ।

Verse 72

तथान्येषु च यज्ञेषु सम्यक्छंकाविवर्जितः । तस्माद्दुष्टसमाचार सर्वभक्षो भविष्यसि

ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଯଥୋଚିତ ଶଙ୍କା-ସଂକୋଚ ବିନା; ତେଣୁ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ତୁମେ ସର୍ବଭକ୍ଷ (ସବୁକିଛି ଭକ୍ଷଣକାରୀ) ହେବ।

Verse 73

स्वधया स्वाहया सार्धं सदा दुःखसमन्वितः । नैवाप्स्यसि परं सौख्यं सर्वकालं यथा पुरा

ସ୍ୱଧା ଓ ସ୍ୱାହା ସହିତ ତୁମେ ସଦା ଦୁଃଖସମନ୍ୱିତ ରହିବ; ପୂର୍ବବତ୍ କୌଣସି କାଳରେ ମଧ୍ୟ ପରମ ସୁଖ ପାଇବ ନାହିଁ।

Verse 74

एते च ब्राह्मणाः सर्वे लोभोपहतचेतसः । होमं प्रकुर्वते ये च मखे चापि विगर्हिते

ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଲୋଭରେ ଆହତ ଚିତ୍ତବାନ—ଯେମାନେ ନିନ୍ଦିତ ମଖରେ ମଧ୍ୟ ହୋମ କରନ୍ତି—

Verse 75

वित्तलोभेन यत्रैषा निविष्टा पञ्चभर्तृका । तथा च वचनं प्रोक्तं ब्राह्मणीयं भविष्यति

ଯେଉଁଠି ଧନଲୋଭରେ ଏହି ‘ପଞ୍ଚଭର୍ତୃକା’ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବଚନ କୁହାଗଲା—ଏହା ‘ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ’ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ) ବିଷୟ ହେବ।

Verse 76

दरिद्रोपहतास्तस्माद्वृषलीपतयस्तथा । वेदविक्रयकर्तारो भविष्यथ न संशयः

ଏହିହେତୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ତୁମେ ଶୂଦ୍ରା-ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ପତି ହେବ; ଏବଂ ବେଦର ବିକ୍ରେତା ମଧ୍ୟ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 77

भोभो वित्तपते वित्तं ददासि मखविप्लवे । तस्माद्यत्तेऽखिलं वित्तमभोग्यं संभविष्यति

ହେ ଧନାଧିପତି! ବିପ୍ଲବଗ୍ରସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ଧନ ଦାନ କରୁଛ; ତେଣୁ ତୁମର ସମସ୍ତ ଧନ ଅଭୋଗ୍ୟ ହେବ, ଭୋଗ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବ।

Verse 78

तथा देवगणाः सर्वे साहाय्यं ये समाश्रिताः । अत्र कुर्वंति दोषाढ्ये यज्ञे वै पांचभर्तृके

ସେହିପରି ସହାୟତା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ—ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଭାଗ ନେଇ—ଦୋଷଭରା ଏହି ‘ପାଞ୍ଚଭର୍ତୃକ’ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି।

Verse 79

संतानेन परित्यक्तास्ते भविष्यंति सांप्रतम् । दानवैश्च पराभूता दुःखं प्राप्स्यति केवलम्

ସେମାନେ ଏବେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହେବେ; ଏବଂ ଦାନବମାନଙ୍କ ହାତେ ପରାଜିତ ହୋଇ କେବଳ ଦୁଃଖ ମାତ୍ର ପାଇବେ।

Verse 80

एतस्याः पार्श्वतश्चान्याश्चतस्रो या व्यवस्थिताः । आभीरीति सप त्नीति प्रोक्ता ध्यानप्रहर्षिताः

ତାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅନ୍ୟ ଚାରିଜଣ ନାରୀ—‘ଆଭୀରୀ’ ଏବଂ ‘ସପତ୍ନୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବା—ନିଜ ଧ୍ୟାନଭାବରେ ପ୍ରହର୍ଷିତ ଥିଲେ।

Verse 81

मम द्वेषपरा नित्यं शिवदूतीपुरस्सराः । तासां परस्परं संगः कदाचिच्च भविष्यति

ସେମାନେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷପର, ଶିବଙ୍କ ଦୂତୀ ଅଗ୍ରଗାମୀ; ସେମାନଙ୍କ ପରସ୍ପର ସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ କଦାଚିତ୍‌ ହେବ।

Verse 82

नान्येनात्र नरेणापि दृष्टिमात्रमपि क्षितौ । पर्वताग्रेषु दुर्गेषु चागम्येषु च देहिनाम् । वासः संपत्स्यते नित्यं सर्वभोगविवर्जितः

ଏଠାରେ ପୃଥିବୀରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ପର୍ବତଶିଖରର ଦୁର୍ଗମ, ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ଅଗମ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନଙ୍କ ନିତ୍ୟ ବାସ ହେବ—ସର୍ବଭୋଗସୁଖବର୍ଜିତ।

Verse 83

सूत उवाच । एवमुक्त्वाऽथ सावित्रीकोपोपहतचेतसा । विसृज्य देवपत्नीस्ताः सर्वा याः पार्श्वतः स्थिताः

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତା ସାବିତ୍ରୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସମସ୍ତ ଦେବପତ୍ନୀଙ୍କୁ ବିଦା କରିଦେଲେ।

Verse 84

उदङ्मुखी प्रतस्थे च वार्यमाणापि सर्वतः । सर्वाभिर्देवपत्नीभिर्लक्ष्मीपूर्वाभिरेवच

ସେ ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ସର୍ବଦିଗରୁ ରୋକାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଗ୍ରଗାମୀ ସମସ୍ତ ଦେବପତ୍ନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 85

तत्र यास्यामि नो यत्र नामापि किल वै यतः । श्रूयते कामुकस्यास्य तत्र यास्याम्यहं द्रुतम्

ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି କାମାତୁରର ନାମ ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ; ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯିବି।

Verse 86

एकश्चरणयोर्न्यस्तो वामः पर्वतरोधसि । द्वितीयेन समारूढा तस्यागस्य तथोपरि

ସେ ପର୍ବତର ଢାଳରେ ବାମ ପଦ ରଖି, ଅନ୍ୟ ପଦରେ ସେହି ଶିଳାକାନ୍ଥ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲା।

Verse 87

अद्यापि तत्पदं वामं तस्यास्तत्र प्रदृश्यते । सर्वपापहरं पुण्यं स्थितं पर्वतरोधसि

ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ତାହାର ବାମ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ; ପର୍ବତ ଢାଳରେ ଥିବା ସେହି ପୁଣ୍ୟଚିହ୍ନ ସର୍ବ ପାପ ହରେ।

Verse 88

अपि पापसमाचारो यस्तं पूजयते नरः । सर्वपातकनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्

ପାପାଚାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ନର ସେହି ପବିତ୍ର ସନ୍ନିଧିକୁ ପୂଜେ, ସେ ସର୍ବ ମହାପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ପଦ ପାଏ।

Verse 89

यो यं काममभि ध्याय तमर्चयति मानवः । अवश्यं समवाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ମଣିଷ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସେହି ଭାବରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛା ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ତଥାପି ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 90

सूत उवाच । एवं तत्र स्थिता देवी सावित्री पर्वता श्रया । अपमानं महत्प्राप्य सकाशात्स्वपतेस्तदा

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ପର୍ବତର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଦେବୀ ସାବିତ୍ରୀ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ସେତେବେଳେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମୀପରେ ମହା ଅପମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 91

यस्तामर्चयते सम्यक्पौर्णमास्यां विशेषतः । सर्वान्कामानवाप्नोति स मनोवांछितां स्तदा

ଯେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରେ—ବିଶେଷତଃ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନ—ସେ ସମସ୍ତ କାମନା, ମନରେ ଇଚ୍ଛିତ ଥିବାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ, ପାଏ।

Verse 92

या नारी कुरुते भक्त्या दीपदानं तदग्रतः । रक्ततंतुभिराज्येन श्रूयतां तस्य यत्फलम्

ଯେ ନାରୀ ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଲାଲ ସୁତା-ବତି ଓ ଘିଅର ଦୀପଦାନ କରେ, ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ।

Verse 93

यावन्तस्तंतवस्तस्य दह्यंते दीप संभवाः । मुहूर्तानि च यावंति घृतदीपश्च तिष्ठति । तावज्जन्मसहस्राणि सा स्यात्सौभाग्यभांगिनी

ସେଇ ଦୀପର ଯେତେ ସୁତା-ବତି (ତନ୍ତୁ) ଜଳି ଶେଷ ହୁଏ ଏବଂ ଯେତେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଘିଅର ଦୀପ ଜ୍ୱଳିତ ରହେ—ସେତେ ସହସ୍ର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସୌଭାଗ୍ୟଭାଗିନୀ ହୁଏ।

Verse 94

पुत्रपौत्रसमोपेता धनिनी शील मंडना न दुर्भगा न वन्ध्या च न च काणा विरूपिका

ସେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସହିତା, ଧନବତୀ ଓ ଶୀଳଗୁଣରେ ଭୂଷିତା ହୁଏ—ନ ଦୁର୍ଭାଗିନୀ, ନ ବନ୍ଧ୍ୟା, ନ କାଣୀ, ନ ବିରୂପା।

Verse 95

या नृत्यं कुरुते नारी विधवापि तदग्रतः । गीतं वा कुरुते तत्र तस्याः शृणुत यत्फलम्

ଯେ ନାରୀ—ବିଧବା ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେଠାରେ ନୃତ୍ୟ କରେ କିମ୍ବା ଗୀତ ଗାଏ, ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ।

Verse 96

यथायथा नृत्यमाना स्वगात्रं विधुनोति च । तथातथा धुनोत्येव यत्पापं प्रकृतं पुरा

ସେ ଯେପରି ଯେପରି ନୃତ୍ୟ କରି ନିଜ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗକୁ ଝାଡ଼େ, ସେପରି ସେପରି ପୂର୍ବେ କୃତ ପାପକୁ ନିଶ୍ଚୟେ ଝାଡ଼ିଦିଏ।

Verse 97

यावन्तो जन्तवो गीतं तस्याः शृण्वंति तत्र च । तावंति दिवि वर्षाणि सहस्राणि वसेच्च सा

ସେଠାରେ ଯେତେ ଜୀବ ତାହାର ପବିତ୍ର ଗୀତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେତେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସେ।

Verse 98

सावित्रीं या समुद्दिश्य फलदानं करोति सा । फलसंख्याप्रमाणानि युगानि दिवि मोदते

ଯେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଫଳଦାନ କରେ, ସେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଫଳସଂଖ୍ୟା ପରିମାଣର ଯୁଗ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 99

मिष्टान्नं यच्छते यश्च नारीणां च विशेषतः । तस्या दक्षिणमूर्तौ च भर्त्राढ्यानां द्विजोत्तमाः । स च सिक्थप्रमाणानि युगा नि दिवि मोदते

ଏବଂ ଯେ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଦାନ କରେ—ବିଶେଷତଃ ନାରୀମାନଙ୍କୁ—ତାହାର ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ରୂପ ସମ୍ମୁଖେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେ ମଧ୍ୟ ‘ସିକ୍ଥ’ ପ୍ରମାଣାନୁସାରେ ଯୁଗଯୁଗ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 100

यः श्राद्धं कुरुते तत्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । रसेनैकेन सस्येन तथैकेन द्विजोत्तमाः । तस्यापि जायते पुण्यं गयाश्राद्धेन यद्भवेत्

ଯେ ତେଁ ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—କେବଳ ଗୋଟିଏ ରସଯୁକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଓ ଗୋଟିଏ ଧାନ୍ୟନିବେଦନ ମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତାହାର ମଧ୍ୟ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 101

यः करोति द्विजस्तस्या दक्षिणां दिशमाश्रितः । सन्ध्योपासनमेकं तु स्वपत्न्या क्षिपितैर्जलैः

ଯେ ଦ୍ୱିଜ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିଜ ପତ୍ନୀ ଛିଟାଇଥିବା ଜଳଦ୍ୱାରା ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା କରେ,

Verse 102

सायंतने च संप्राप्ते काले ब्राह्मणसत्तमाः । तेन स्याद्वंदिता संध्या सम्यग्द्वादशवार्षिकी

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସାୟଂକାଳ ଆସିଲେ, ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବନ୍ଦିତ ହୁଏ—ଯେନେ ବାରୋ ବର୍ଷର ଅନୁଷ୍ଠାନର ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳିଲା।

Verse 103

यो जपेद्ब्राह्मणस्तस्याः सावित्रीं पुरतः स्थितः । तस्य यत्स्यात्फलं विप्राः श्रूयतां तद्वदामि वः

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ—ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 104

दशभिर्ज्जन्मजनितं शतेन च पुरा कृतम् । त्रियुगे तु सहस्रेण तस्य नश्यति पातकम्

ଦଶ ଜପରେ ଏହି ଜନ୍ମଜନିତ ପାପ ନଶେ; ଶତ ଜପରେ ପୂର୍ବକୃତ ପାପ; ଏବଂ ସହସ୍ର ଜପରେ ତିନି ଯୁଗରେ କୃତ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 105

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चमत्कारपुरं प्रति । गत्वा तां पूजयेद्देवीं स्तोतव्या च विशेषतः

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଚମତ୍କାରପୁରକୁ ଯାଇ ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 106

सावित्र्या इदमाख्यानं यः पठेच्छृणुयाच्च वा । सर्वपापविनिर्मुक्तः सुखभागत्र जायते

ଯେ କେହି ସାବିତ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 107

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । सावित्र्याः कृत्स्नं माहात्म्यं किं भूयः प्रवदाम्यहम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି। ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ—ଏବେ ମୁଁ ଆଉ କ’ଣ କହିବି?

Verse 192

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्रीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ‘ସାବିତ୍ରୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୧୯୨ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।