Adhyaya 190
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 190

Adhyaya 190

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୂତଙ୍କ ମୁଖରୁ ଗଭୀର ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱର ବହୁସ୍ତରୀୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଞ୍ଚ ରାତିର ପଞ୍ଚରାତ୍ର ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, କଳିଯୁଗର କର୍ମଦୂଷଣ ଭୟରୁ ଭୂମିର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ କେଉଁ ଅର୍ପଣ ଉଚିତ ତାହା ଜାଣିବାକୁ ନାଗର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପଚାରେ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଲୋକସ୍ଥିତି କହନ୍ତି—ନୈମିଷ ପୃଥିବୀରେ, ପୁଷ୍କର ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ତ୍ରିଲୋକବ୍ୟାପୀ; ଏହାସହ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଷ୍କରର ପୃଥିବୀରେ ସୁଲଭ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଥାଏ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କୃତ ସ୍ନାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପରେ ଯଜ୍ଞସମାପ୍ତିର ବିଧି ଆସେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଆସି ବିଧିର ଶୁଦ୍ଧତା ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ବରୁଣ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମାପନ କର୍ମ, ବିଶେଷକରି ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି—ସେ ସମୟରେ ତୀର୍ଥସଙ୍ଗମ ହୋଇ ଅଂଶଗ୍ରାହୀମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଭିଡ଼ ହେତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବାଁଶରେ ବାନ୍ଧା ମୃଗଚର୍ମକୁ ଜଳରେ ଛାଡ଼ି ସ୍ନାନକାଳ ସଙ୍କେତ ଦେବାକୁ କହନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ବାର୍ଷିକ ରାଜକୀୟ ପୁନରାନୁଷ୍ଠାନ ଚାହାନ୍ତି, ଯାହାରେ ସ୍ନାନକାରୀଙ୍କ ରକ୍ଷା, ବିଜୟ ଓ ବର୍ଷପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଶେଷରେ ଯକ୍ଷ୍ମା ନାମକ ରୋଗଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ—ଯଜ୍ଞଫଳ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣସନ୍ତୋଷ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ, ତେଣୁ ବିଧିରେ ତାଙ୍କର ମାନ୍ୟତା ହେଉ। ବ୍ରହ୍ମା ଅଗ୍ନିଧାରୀ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୈଶ୍ୱଦେବ ଶେଷରେ ବଳି ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ନାଗର ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ଯକ୍ଷ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି କାରଣକଥା ଦେଇ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଏହା ତୀର୍ଥୋତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଆଚାରନିୟମ—ଦୁହେଁକୁ ସ୍ଥାପିତ କରେ।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । एवं क्रतुः स संजातः पञ्चरात्रं द्विजोत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वकाम समृद्धिमान्

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ସର୍ବକାମସମୃଦ୍ଧିଦାୟକ ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେଇ କ୍ରତୁ ପାଞ୍ଚ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 2

विप्रांश्च भिक्षुकांश्चैव दीनांधांश्च विशेषतः । समाप्तौ तस्य यज्ञस्य संतर्प्य सकलांस्ततः । ऋत्विजो दक्षिणाभिस्तान्यथोक्तान्द्विजसत्तमान्

ସେ ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭିକ୍ଷୁକ ଓ ଦୀନ-ଅନ୍ଧମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ପରେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସତ୍କାର କରି, ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 3

ततः स चानयामास नागरान्ब्राह्मणोत्तमान् । चातुश्चरणसंपन्नाञ्छ्रुतिस्मृति समन्वितान्

ତାପରେ ସେ ନଗରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଆଣିଲେ—ଚତୁର୍ବିଧ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଶ୍ରୁତି‑ସ୍ମୃତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 4

कृतांजलिपुटो भूत्वा ततस्तान्प्राह सादरम् । यद्भूमौ तु मया तीर्थं पुष्करं संनिवेशितम्

ତାପରେ ସେ କରଯୋଡ଼ି ଆଦରସହ କହିଲେ—“ଏହି ଭୂମିରେ ମୁଁ ‘ପୁଷ୍କର’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛି।”

Verse 5

कलिकालस्य भीतेन द्वितीयं ब्राह्मणोत्तमाः । येन नो नाशमभ्येति म्लेच्छैरपि समाश्रितम्

“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମମାନେ, କଳିକାଳର ଭୟରୁ ମୁଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଛି—ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ ଆଶ୍ରୟ କଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଣୁ ଏହାର ନାଶ ନ ହେଉ।”

Verse 6

हाटकेश्वरदेवस्य प्रभावेन महात्मनः । कलिकाले च सम्प्राप्ते तीर्थान्यायतनानि च

“ମହାତ୍ମା ହାଟକେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, କଳିକାଳ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବାଳୟମାନେ ନିଜ ମହିମା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।”

Verse 7

म्लेच्छैः स्पृष्टान्यसंदिग्धं प्रयागादीनि कृत्स्नशः । यज्ञस्तु विहितस्तेन भयायं तत्कृतेन च

“ପ୍ରୟାଗ ଆଦି ତୀର୍ଥମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ନିଃସନ୍ଦେହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସେ ଯଜ୍ଞର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ଏବଂ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଭୟ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।”}]}

Verse 8

तस्माद्वदथ किं दानं युष्मद्भूमेश्च निष्क्रये । प्रयच्छामि च यज्ञस्य येन मे स्यात्फलं द्विजाः

ଏହେତୁ କୁହନ୍ତୁ—ଆପଣମାନଙ୍କ ଭୂମିର ନିଷ୍କ୍ରୟ (ମୁକ୍ତିମୂଲ୍ୟ) ରୂପେ କେଉଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ? ଯଜ୍ଞସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ତାହା ଦେବି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେନେକି ମୋତେ ତାହାର ଫଳ ମିଳୁ।

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि यच्छसि चास्माकं दक्षिणां यज्ञसंभवाम् । तदस्माकं स्ववासेन स्थानं नय पवित्रताम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ଯଦି ଆପଣ ଯଜ୍ଞସମ୍ଭବ ଦକ୍ଷିଣା ଆମକୁ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ଆମର ନିଜ ବାସ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ରତାରେ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ।

Verse 10

यदेतद्भवता चात्र पुष्करं तीर्थमुत्तमम् । स्थापितं तस्य नो ब्रूहि माहात्म्यं सुरसत्तम । येन स्नानादिकाः सर्वाः क्रियाः कुर्मः पितामह

ଆପଣ ଏଠାରେ ଯେ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ‘ପୁଷ୍କର’ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ତାହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେନେକି ଆମେ ସ୍ନାନାଦି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିପାରିବୁ। ହେ ପିତାମହ, ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 11

ब्रह्मोवाच । एतत्तीर्थं मया सृष्टमंतरिक्षस्थितं सदा । किं न श्रुतं पुराणेषु भवद्भिर्द्विजसत्तमाः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଏବଂ ଏହା ସଦା ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପୁରାଣରେ ଏହା ଶୁଣିନାହାନ୍ତି କି?

Verse 12

पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमन्तरिक्षे च पुष्करम् । त्रैलोक्ये तु कुरुक्षेत्रं विशेषेण व्यवस्थितम्

ପୃଥିବୀରେ ନୈମିଷ ତୀର୍ଥ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ପୁଷ୍କର; ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ବିଶେଷ ମହିମା ସହିତ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 13

तद्युष्माकं हितार्थाय पंचरात्रं धरातले । आगमिष्यत्यसंदिग्धं मम वाक्यप्रणोदितम्

ଏହେତୁ ତୁମମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସେ ପଞ୍ଚରାତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରାତଳକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବ; ମୋ ବାକ୍ୟପ୍ରେରଣାରୁ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 14

कार्तिक्यां शुक्लपक्षे तु ह्येकादश्यां दिने स्थिते । यावत्पंचदशी तावत्तिथिः पापप्रणाशिनी

କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଏକାଦଶୀ ଦିନରୁ ପଞ୍ଚଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ତିଥିକାଳ ପାପନାଶିନୀ ଅଟେ।

Verse 15

पंचरात्रस्य मध्ये तु यः स्नानं च करिष्यति । श्राद्धं वा श्रद्धया युक्तस्तस्य स्यादक्षयं हि तत्

ପଞ୍ଚରାତ୍ର ବ୍ରତର ମଧ୍ୟରେ ଯେ କେହି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବ, କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ—ତାହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 16

अह तु पंचरात्रं तद्ब्रह्मलोकादुपेत्य च । संश्रयं तु करिष्यामि तीर्थेऽत्रैव द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ସେହି ପଞ୍ଚରାତ୍ର ସମୟରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ଆସି ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଏଠାରେଇ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ବସିବି।

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । तव मूर्तिं करिष्यामः स्थानेऽत्र प्रपितामह । तस्यां संक्रमणं नित्यं तस्मात्कार्यं त्वयाविभो

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରପିତାମହ! ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରିବୁ; ତେଣୁ ହେ ବିଭୋ, ତାହାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଆପଣଙ୍କ ନିତ୍ୟ ସଂକ୍ରମଣ (ଅବତରଣ/ପ୍ରବେଶ) ହେବାକୁ କରନ୍ତୁ।

Verse 18

तीर्थं चैव सदाप्यऽत्र समागच्छतु चांबरात् । लोकानां पापनाशाय तथा त्वं कर्तुमर्हसि

ଏହି ତୀର୍ଥ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମଧ୍ୟ ସଦା ଏଠାକୁ ଆସୁ; ଲୋକମାନଙ୍କ ପାପନାଶ ପାଇଁ, ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 19

एषा नो दक्षिणा देव यज्ञस्यैव समुद्भवा

ହେ ଦେବ, ଏହା ଆମର ଦକ୍ଷିଣା; ଏହା ଯଜ୍ଞରୁ ହିଁ ଉଦ୍ଭବିତ।

Verse 20

एवं कृते सुरश्रेष्ठ सफलः स्यात्क्रतुस्तव । प्रतिज्ञा च तथा सत्या तस्माद्दानाय निर्मिता

ଏପରି କଲେ, ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଯଜ୍ଞ ଫଳବତୀ ହେବ; ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ହେବ—ତେଣୁ ଏହି ଦାନ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।

Verse 21

श्रीब्रह्मोवाच । मन्त्राहूतं ततः श्रेष्ठं नभोमार्गाद्द्विजोत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पुष्करं चागमिष्यति

ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଆସିବ; ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ ହାଟକେଶ୍ୱରର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗମନ କରିବ।

Verse 22

अघमर्षं जपंश्चैव यः करिष्यति तोयगः । मम मूर्तेः पुरः स्थित्वा पैलमन्त्रपुरःसरम्

ଯେ କେହି ଜଳ ଅର୍ପଣ କରି ଅଘମର୍ଷଣ ଜପ କରିବ, ସେ ମୋ ମୂର୍ତ୍ତିର ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ—ପୈଲମନ୍ତ୍ରକୁ ଆଦି କରି—(ଏହା କରିବ)।

Verse 23

जपिष्यति द्विजश्रेष्ठाः सवनानां चतुष्टयम् । ब्रह्मलोकात्समागत्य प्रश्रोष्या मि च तद्द्विजाः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ସବନମାନଙ୍କର ଚତୁଷ୍ଟୟ ଜପ କରିବ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ଆସି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେହି ଜପ ଶୁଣିବି।

Verse 24

सूत उवाच । अथ ते नागराः सर्वे पुष्पदानप्रपूर्वकम् । अनुज्ञां प्रददुस्तुष्टा यज्ञफलसमाप्तये

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ପ୍ରଥମେ ପୁଷ୍ପଦାନ କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞଫଳର ସମାପ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁଜ୍ଞା ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः पुलस्त्योऽध्वर्युसत्तमः । यत्र स्थाने स्थितो ब्रह्मा नागरैः परिवारितः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ; ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ନାଗରିକମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଆସୀନ ଥିଲେ।

Verse 26

अब्रवीच्च समाप्तस्ते यतः संपूर्णदक्षिणः । प्रायश्चित्तैर्विरहितो यथा नान्यस्य कस्यचित्

ସେ କହିଲେ—“ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି; କାରଣ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଏହା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରହିତ—ଅନ୍ୟ କାହାରି ଭଳି ନୁହେଁ।”

Verse 27

अतः परं कर्मशेषं किंचिदस्ति पितामह । वारुणेष्टिर्जपश्चैव तत्करिष्यामि सांप्रतम्

“ଏହା ପରେ, ହେ ପିତାମହ, କର୍ମର କିଛି ଶେଷ ଅଛି କି? ବାରୁଣୀ ଇଷ୍ଟି ଓ ନିୟତ ଜପ ମଧ୍ୟ—ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏହିମହୁର୍ତ୍ତରେ କରିବି।”

Verse 28

तथा चाऽवभृथस्नानं प्रकर्तव्यं त्वया सह । तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो यत्र तोयव्यवस्थितम्

ଏବଂ ତୁମ ସହିତ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ଉଠ; ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଜଳ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି।

Verse 29

येनेष्टिवारुणीं तत्र कुर्मो विप्रैर्यथोचितैः । चतुर्भिर्ब्रह्मपूर्वैश्च मया चाग्नीध्रहोतृभिः

ସେଠାରେ ଯଥୋଚିତ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ବାରୁଣୀ ଇଷ୍ଟି କରିବା—ବ୍ରହ୍ମା-ପୁରୋହିତ ପ୍ରମୁଖ ଚାରି ଋତ୍ୱିଜ, ଏବଂ ମୁଁ, ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ଓ ହୋତୃ ପୁରୋହିତ ସହିତ।

Verse 30

यथावह्नौ तथा तोये मन्त्रवत्तद्भवंशुभम् । हूयते संविधानेनयज्ञपात्रैः सम न्वितम्

ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଆଯାଏ, ସେପରି ଜଳରେ ମଧ୍ୟ—ମନ୍ତ୍ରସହିତ—ସେ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ, କ୍ରମାନୁସାରେ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଯଜ୍ଞପାତ୍ର ସହ ଅର୍ପିତ ହୁଏ।

Verse 31

वरुणस्य प्रतुष्ट्यर्थं स्नानं कार्यं त्वयैव च । ऋत्विग्भिः सहितेनैव सर्वारिष्टप्रशांतये

ବରୁଣଦେବଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ—ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅରିଷ୍ଟ (ବିପତ୍ତି) ଶାନ୍ତ ହେବ।

Verse 32

यस्तत्र समये स्नानं करिष्यति त्वया सह । अन्योऽपि मानवः कश्चिद्विपाप्मा स भविष्यति

ସେହି ସମୟରେ ସେଠାରେ ତୁମ ସହିତ ଯେ କେହି ସ୍ନାନ କରିବ—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାନବ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହେବ।

Verse 33

यानीह संति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । वारुणीमिष्टिमासाद्य तानि यांति च संनिधौ

ତ୍ରିଲୋକରେ ଚରାଚର ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ବାରୁଣୀ-ଇଷ୍ଟିର ଅବସରେ ସେସବୁ ଏଠାକୁ ସମୀପେ ଆସି ସନ୍ନିଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दीक्षितेन समन्वितम् । तत्र स्नानं प्रकर्तव्यं जलमध्ये तु सार्थिभिः । ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः सर्वैरव भृथोत्सवे

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ବିଧିମତ ଦୀକ୍ଷା-ନିୟମରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ—ସାର୍ଥିମାନଙ୍କ ସହ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ—ସମସ୍ତେ—ଅବଭୃଥୋତ୍ସବ ସମୟରେ।

Verse 35

तस्माद्विसर्जयाद्यैतान्ब्राह्मणांस्तावदेव च । एतेऽपि च करिष्यंति स्नानं तत्र त्वया सह

ଏହେତୁ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ବିଦାୟ ଦିଅ; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ।

Verse 36

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा प्रस्थितो ब्रह्मा ज्येष्ठकुण्डतटं शुभम् । गायत्र्या सहितो हृष्टः कृतकृत्यत्वमागतः

ସୂତ କହିଲେ—ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ, କୃତକୃତ୍ୟଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶୁଭ ଜ୍ୟେଷ୍ଠକୁଣ୍ଡ ତଟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 37

अथ तद्वचनं श्रुत्वा सुराः सर्वे तथा द्विजाः । पुलस्त्यश्च शुभार्थाय स्नानार्थं प्रस्थितास्तदा । ब्रह्मणा सहिता हृष्टाः पुत्रदारसमन्विताः

ତାପରେ ସେହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ—ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ସହ—ଶୁଭଲାଭ ପାଇଁ ସ୍ନାନାର୍ଥେ ସେତେବେଳେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ସେମାନେ ହର୍ଷରେ, ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହ ଗଲେ।

Verse 38

अथ संकीर्णता जाता समंताज्ज्येष्ठपुष्करे । स्नानार्थमागतैर्लोकैरूर्ध्वबाहुभिरेव च

ତେବେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁଷ୍କରରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମହା ଭିଡ଼ ହେଲା। ସ୍ନାନାର୍ଥେ ଆସିଥିବା ଲୋକେ ଭକ୍ତିରେ ବାହୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇଥିଲେ।

Verse 39

न तत्र लक्ष्यते ब्रह्मा न तत्कर्म च वारुणम् । क्रियमाणैर्द्विजैस्तत्र व्याप्ते भूमि तलेऽखिले

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖାଯାଇଲେ ନାହିଁ, ନାହିଁ ସେହି ବାରୁଣ କର୍ମ ଚିହ୍ନଟ ହେଲା; କାରଣ କର୍ମରତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମଗ୍ର ଭୂମିତଳକୁ ସବୁଠାରେ ଭରିଦେଇଥିଲେ।

Verse 40

अथांते कर्मणस्तस्य ब्रह्मा प्राह शतक्रतुम् । हितार्थं सर्वलोकस्य विनयावनतं स्थितम्

ତାପରେ ସେହି କର୍ମର ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମା ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ ବିନୟରେ ନମି ଦାଁଡ଼ିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ବ୍ରହ୍ମା ବଚନ କହିଲେ।

Verse 41

न मां ज्ञास्यति दूरस्था जनाः स्नानार्थमागताः । मज्जमानं जले पुण्ये सम्मर्देऽस्मिञ्जलोद्भवे

‘ସ୍ନାନାର୍ଥେ ଆସିଥିବା ଲୋକେ ଦୂରେ ଦାଁଡ଼ି ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଜଳଜନ୍ୟ ଭିଡ଼ରେ, ପୁଣ୍ୟଜଳରେ ମଜ୍ଜନ କରୁଥିବା ମୋତେ ସେମାନେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।’

Verse 42

तस्मान्नागं समारुह्य निजं वृत्रनिषूदन । एणस्य कृष्णसारस्य वंशांते चर्म न्यस्य च

‘ଏହେତୁ, ହେ ବୃତ୍ରନିଷୂଦନ! ନିଜ ହାତୀରେ ଆରୋହଣ କର; ଏବଂ ବାଁଶ ଦଣ୍ଡର ଶୀର୍ଷରେ କୃଷ୍ଣସାର ମୃଗର ଚର୍ମ ରଖି (ମୋ କଥାମତେ କର)।’

Verse 43

ततस्तत्स्नानवेलायां क्षेप्तव्यं सलिले त्वया । येन लोकः समस्तोऽयं वेत्ति कालं तु स्नानजम्

ତେଣୁ ସେହି ସ୍ନାନବେଳାରେ ତୁମେ ତାହାକୁ ଜଳରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ; ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ସ୍ନାନକ୍ରିୟାର ଯଥାଯଥ କାଳ ଜାଣିପାରନ୍ତି।

Verse 44

स्नानं च कुरुते श्रेयः संप्राप्नोति यथोदितम् । दूरस्थोऽपि सुवृद्धोऽपि बालोऽपि च समागतः । स्नानजं लभते श्रेयः संदृष्टेऽपि यथोदितम्

ଯେ କେହି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ କହିଥିବା ପରି ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଏ। ଦୂରେ ଥିବା ଲୋକ, ଅତିବୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ସ୍ନାନଜନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି; ତୀର୍ଥର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ଉକ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 45

सूत उवाच । बाढमित्येव संप्रोच्य सत्वरं प्रययौ हरिः

ସୂତ କହିଲେ—‘ବାଢ଼ମ୍’ ବୋଲି କହି ହରି ତୁରନ୍ତ ତ୍ୱରାସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 46

ततो नागं समारुह्य धृत्वा वंशं करे निजे । मृगचर्माग्रसंयुक्तं तोयमध्ये व्यवस्थितः

ତାପରେ ସେ ନାଗ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି, ନିଜ ହାତରେ ବାଁଶ ଦଣ୍ଡ ଧରିଲେ; ତାହାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ମୃଗଚର୍ମ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ଏବଂ ସେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 47

एतत्कर्मावसाने स स्नातुकामे पितामहे । तच्चर्म प्राक्षिपत्तोये स्वयमेव शतक्रतुः

ଏହି କର୍ମ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ପିତାମହ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ସେତେବେଳେ ଶତକ୍ରତୁ ସ୍ୱୟଂ ସେହି ମୃଗଚର୍ମକୁ ଜଳରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।

Verse 48

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे गन्धर्वगुह्यकाः । मानुषाश्च विशेषेण स्नातास्तत्र समाहिताः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ସହ, ବିଶେଷକରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏକାଗ୍ର ଓ ସଂଯତଚିତ୍ତରେ ରହିଲେ।

Verse 49

एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा शक्रं प्रोवाच सादरम् । कृतस्नानं सुरैः सार्धं विनयावनतं स्थितम्

ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦରସହିତ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ; ଶକ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ନାନ କରି ବିନୟରେ ନମ୍ର ହୋଇ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 50

सहस्राक्षं त्वया कष्टं मन्मखे विपुलं कृतम् । आनीता च तथा पत्नी गायत्री च सुमध्यमा

ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ! ମୋର ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ବହୁତ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ସହିଛ; ଏବଂ ସୁମଧ୍ୟମା ଗାୟତ୍ରୀ ନାମକ ତୁମ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣିଛ।

Verse 51

तस्माद्वरय भद्रं ते यं वरं मनसि स्थितम् । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ଏହେତୁ—ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ମନରେ ଯେ ଵର ଅଛି ତାହା ବରଣ କର; ସେ ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁ ଦେବି।

Verse 52

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । यदि त्वां प्रार्थयाम्यद्य भूयात्तु तादृशं विभो

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବଂ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ଆଜି ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି, ହେ ବିଭୋ, ସେହିପରି ହେଉ।

Verse 53

वर्षेवर्षे तु यः कुर्यात्संप्राप्तेऽस्मिन्दिने शुभे । मृगचर्म समादाय वंशाग्रे यो महीपतिः

ଯେ ପୁରୁଷ ବର୍ଷେବର୍ଷେ ଏହି ଶୁଭ ଦିନ ଆସିଲେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ—ମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କରି ଓ ବାଁଶଦଣ୍ଡର ଅଗ୍ରଭାଗେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ—ହେ ମହୀପତି!

Verse 54

नागप्रवरमारुह्य स्वयमेव पितामह । यथाऽहं प्रक्षिपेत्तोये स स्यात्पापविवर्जितः

ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗରେ ଆରୋହଣ କରି ସ୍ୱୟଂ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ଜଳରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ତେଣୁ ଯେ ଏହିପରି କରେ ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 55

अजेयः सर्वशत्रूणां सर्वव्यसनवर्जितः । ये करिष्यंति च स्नानमनेन मृगचर्मणा

ଏହି ମୃଗଚର୍ମଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜେୟ ଓ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।

Verse 56

सार्धमन्येऽपि ये लोका अपि पापसमन्विताः । तेषां वर्षकृतं पापं त्वत्प्रसादात्प्रणश्यतु

ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପସହିତ ହେଲେ ସୁଦ୍ଧା—ତାଙ୍କର ବର୍ଷଭରି କୃତ ପାପ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ନଶ୍ଟ ହେଉ।

Verse 57

ब्रह्मोवाच । एतत्सर्वं सहस्राक्ष तव वाक्यमसंशयम् । भविष्यति न संदेहः सर्वमेतन्मयोदितम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ! ତୁମ ବଚନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଃସନ୍ଦେହ ସତ୍ୟ। ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ; କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, କାରଣ ଏ ସବୁ ମୁଁ ନିଜେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି।

Verse 58

यो राजा श्रद्धया युक्तो देशस्यास्य समुद्भवः । आनर्तस्य गजारूढो मृगचर्म क्षिपिष्यति

ଏହି ଦେଶରେ ଜନ୍ମିତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ଆନର୍ତଦେଶର ସେଇ ରାଜା ଗଜାରୂଢ ହୋଇ ବିଧିମତେ ମୃଗଚର୍ମ ନିକ୍ଷେପ କରିବେ।

Verse 59

अत्र कुण्डे मदीये तु मां संपूज्य तटस्थितम् । सर्वलोकहितार्थाय संप्राप्ते प्रतिपद्दिने

ଏଠାରେ ମୋର ନିଜ କୁଣ୍ଡରେ, ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ମୋତେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି—ସର୍ବଲୋକହିତାର୍ଥେ—ପ୍ରତିପଦ ଦିନେ ଯେତେବେଳେ ତାହା ଆରମ୍ଭ ହେବ—

Verse 60

समाप्ते कुतपे काले विजयी स भविष्यति । कार्तिक्यां च व्यतीतायां द्वितीयेऽह्नि व्यवस्थिते

କୁତପ-କାଳ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ସେ ବିଜୟୀ ହେବେ। ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକୀ ବ୍ରତକାଳ ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ, ନିୟତ ଭାବେ—

Verse 61

तथा तत्कालमासाद्य ये करिष्यंति मानवाः । स्नानं तच्च दिनेऽत्रैव वर्षपापविवर्जिताः । आधिव्याधिविमुक्ताश्च ते भविष्यंत्यसंशयम्

ସେହିପରି, ସେଇ ସମୟରେ ଆସି, ସେଇ ଦିନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ମାନବମାନେ ବର୍ଷପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ; ଏବଂ ଆଧି-ବ୍ୟାଧିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଶ୍ଚୟ ତେମିତି ହେବେ।

Verse 62

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो यक्ष्माख्यो दारुणो गदः । अचिकित्स्योऽपि देवानां तथा धन्वंतरेरपि

ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ‘ଯକ୍ଷ୍ମା’ ନାମକ ଏକ ଦାରୁଣ ରୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଚିକିତ୍ସ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 63

नीलांबरधरः क्षामो दीनो दण्डसमाश्रितः । क्षुत्कुर्वञ्छ्लेष्मणा तावत्कृच्छ्रात्संधारयन्पदम्

ନୀଳବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଅତି କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୀନ, ଦଣ୍ଡର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ—କଫସହ ଛିଙ୍କୁଥିବା ସେ ମହାକଷ୍ଟରେ ପଦ ଧାରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 64

ततश्च प्रणतो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच सः

ତାପରେ ସେ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 65

यक्ष्मोवाच । तव यज्ञमहं श्रुत्वा दूरादेव पितामह । क्षुत्क्षामकंठश्चायातः समाप्तावद्य कृच्छ्रतः

ଯକ୍ଷ୍ମ କହିଲା—ହେ ପିତାମହ! ଦୂରରୁ ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ମୁଁ ଆସିଛି। ଭୋକରେ କଣ୍ଠ ଶୁଷ୍କ ଓ ଦେହ କ୍ଷୀଣ; ଆଜି ଯଜ୍ଞସମାପ୍ତିବେଳେ ମୁଁ ମହାକଷ୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

Verse 66

दक्षेणाहं पुरा सृष्टश्चंद्रार्थं कुपितेन च । रोहिणीं सेवमानस्य संत्यक्तान्यासुतस्य च

ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାରଣରେ କ୍ରୋଧରେ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲି—କାରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ରୋହିଣୀକୁ ମାତ୍ର ସେବା କରି ଅନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

Verse 67

ततो माहेश्वरादेशात्तेन तुष्टेन तस्य च । पक्षमेकं कृतं मह्यं तस्यास्वादनकर्मणि

ତାପରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଏବଂ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବାରୁ, ସେହି ‘ଆସ୍ୱାଦନ’ କର୍ମରେ ମୋ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ (ପନ୍ଦର ଦିନ) ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା।

Verse 68

अन्यपक्षे न किंचिच्च येन तृप्तिः प्रजायते । यज्ञस्यैव तु सर्वस्य तर्पयित्वा द्विजोत्तमम्

ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ତୃପ୍ତି ଜନ୍ମାଏ ଏମିତି କିଛି ନାହିଁ। ତେଣୁ ସମଗ୍ର ଯଜ୍ଞର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ (ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ)ଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 69

ततस्तद्वचनं ग्राह्यं तर्पितोऽहमसंशयम् । पौर्णमास्यां ततो देव यस्य यज्ञस्य कृत्स्नशः

ଏହିପରି ସେହି ବଚନ ଗ୍ରହଣୀୟ—‘ମୁଁ ନିଃସନ୍ଦେହ ତୃପ୍ତ।’ ତାପରେ, ହେ ଦେବ, ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ ସେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂରଣ ହୁଏ।

Verse 70

यस्य नो ब्राह्मणो ब्रूते यज्ञस्यांते प्रतर्पितः । तर्पितोऽस्मीति तत्तस्य वृथा स्याद्यज्ञजं फलम् । यदि कोटिगुणं दत्तमपि श्रद्धासमन्वितम्

ଯଜ୍ଞର ଶେଷରେ ତୃପ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ‘ମୁଁ ତୃପ୍ତ’ ବୋଲି ନ କହିଲେ, ସେ ଯଜ୍ଞଜ ଫଳ ତାହା ପାଇଁ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ—ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ କୋଟିଗୁଣ ଦାନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 71

एतच्छ्रुत्वा त्वया देव पठ्यमानं श्रुताविह । तस्मात्सम्यक्स्थिते यज्ञे ब्राह्मणं तर्पयेत वै

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଶ୍ରୁତି-ସମ୍ମତ ଭାବେ ପଢ଼ୁଥିବା ଏହା ଶୁଣି—ତେଣୁ ଯଜ୍ଞ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 72

प्रत्यक्षं मे यथा तृप्तिरन्नेनैव प्रजायते । त्वत्प्रसादात्सुरश्रेष्ठ तथा नीतिर्विधीयताम्

ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ତୃପ୍ତି କେବଳ ଅନ୍ନରୁ ହିଁ ଜନ୍ମାଏ; ସେପରି—ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ସେହି ନୀତି (ବିଧି) ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।

Verse 73

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा पद्मजस्तस्य पथ्यंपथ्यं वचोऽखिलम् । श्रुतिं प्रमाणतां नीत्वा ततो वचनमब्रवीत्

ସୂତ କହିଲେ—ତାହାର ହିତ-ଅହିତଭେଦଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ବଚନ ଶୁଣି ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ଶ୍ରୁତିକୁ ପ୍ରମାଣ ମାନି ତତ୍ପରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 74

अद्यप्रभृति वै विप्राः साग्नयः स्युर्धरातले । तैः सर्वैर्वैश्वदेवांते बलिर्देयस्तथाखिलः

“ଆଜିଠାରୁ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତୁମେ ଧରାତଳେ ସାଗ୍ନିକ ଗୃହସ୍ଥ ହୋଇ ବସ; ଏବଂ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୈଶ୍ୱଦେବର ଶେଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଳି ନିଶ୍ଚୟ ଦେୟ।”

Verse 75

दत्त्वाऽन्येभ्योथ देवेभ्यस्तव तृप्तिर्भविष्यति । तव पक्षे द्वितीये तु सत्यमेतन्मयोदितम्

“ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିଲେ ପରେ ତୁମର ତୃପ୍ତି ହେବ; ତୁମ ଦ୍ୱିତୀୟ ପକ୍ଷରେ—ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟରୂପେ କହିଛି।”

Verse 76

ये विप्रास्तु बलिं दद्युर्वैश्वदेवांत आगते । न तेषामन्वये चापि त्वया सेव्योऽत्र कश्चन

“ବୈଶ୍ୱଦେବର ଶେଷରେ ବଳି ଦେଉଥିବା ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ—ଏବଂ ତାଙ୍କ ବଂଶର କାହାକୁ ମଧ୍ୟ—ଏଠାରେ ତୁମେ ଉପଦ୍ରବ କିମ୍ବା ପୀଡା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।”

Verse 77

यक्ष्मोवाच । तीर्थेऽस्मिंस्तावके देव सदाहं तपसि स्थितः । तिष्ठामि यदि वादेशस्तावको जायते मम

ଯକ୍ଷ୍ମ କହିଲା—“ହେ ଦେବ! ତୁମର ଏହି ତୀର୍ଥରେ ମୁଁ ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ ରହିଛି। ଯଦି ମୋ ପାଇଁ ତୁମର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରଦେଶ (ନିବାସସ୍ଥାନ) ନିଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି।”

Verse 78

ब्रह्मोवाच । यद्येवं कुरु चान्यत्र त्वमाश्रमपदं निजम् । संप्राप्य भूमिदेशे च कञ्चिद्यदभिरोचते । अर्थयित्वा द्विजानेतान्यथा यज्ञकृते मया

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଯଦି ଏମିତି, ତେବେ ତୁମେ ଅନ୍ୟତ୍ର ନିଜ ଆଶ୍ରମ-ପଦ ସ୍ଥାପନ କର। ଯେଉଁ ଭୂମିଦେଶ ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି ସେପରି, ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭୂମି ପାଇଁ ଯାଚନା କର।

Verse 79

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा प्रार्थयामास चमत्कारपुरोद्भवान् । तेभ्यः प्राप्य ततो भूमिं चकाराथाश्रमं निजम्

ସୂତ କହିଲେ—ତାହା ଶୁଣି ସେ ଚମତ୍କାର ନଗରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଭୂମି ପାଇ ପରେ ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 80

तत्र यः कुरुते स्नानं प्रतिपद्दिवसे स्थिते । सूर्यवारेण मुच्येत यक्ष्मणा सेवितोऽपि वा

ଯେ କେହି ସେଠାରେ ପ୍ରତିପଦା ଦିନ ସ୍ନାନ କରେ—ଯଦି ସେ ଦିନ ରବିବାର ହୁଏ—ତେବେ ଯକ୍ଷ୍ମାରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 81

अद्यापि दृश्यते चात्र प्रत्ययस्तस्य संभवे । सर्वेषामाहिताग्नीनां नागराणां विशेषतः । कलि कालेऽपि संप्राप्ते न यक्ष्मा संप्रजायते

ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବର ପ୍ରମାଣ ଦେଖାଯାଏ। ଆହିତାଗ୍ନି ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ବିଶେଷତଃ ନାଗର ଲୋକମାନଙ୍କୁ—କଳିକାଳ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯକ୍ଷ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।

Verse 82

तथा चतुष्पदानां च तेषां गृहनिवासिनाम् । न तस्य भेषजानि स्युर्न मंत्रा न चिकित्सकाः

ସେହିପରି ତାଙ୍କ ଘରେ ବସୁଥିବା ଚତୁଷ୍ପଦ ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ରୋଗରେ ନ ଔଷଧ ଦରକାର, ନ ମନ୍ତ୍ର, ନ ଚିକିତ୍ସକ।

Verse 190

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञावभृथयक्ष्म तीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ‘ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ ଅବଭୃଥ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଯକ୍ଷ୍ମତୀର୍ଥ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ନବ୍ବେତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।