
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ବହୁ-ସ୍ୱରୀୟ ତତ୍ତ୍ୱଚର୍ଚ୍ଚାର ଆକାର ନେଇଛି। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜ ଦୁଃଖ କହନ୍ତି—ଗୌରୀପୂଜାରୁ ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନାଭାବରେ କ୍ଳେଶ ରହିଛି। ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଆନର୍ତ୍ତରାଜଙ୍କ ରାଜଭବନକୁ ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ଆସନ୍ତି; ଉତ୍ତମ ଆତିଥ୍ୟ ଓ ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି—ଦେବସାନ୍ନିଧ୍ୟ କାଠ, ପଥର କିମ୍ବା ମାଟିରେ ସ୍ୱତଃସିଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ମନ୍ତ୍ରସହିତ ଭାବଭକ୍ତି ଯୋଗେ ହିଁ ତାହା ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ସେ ରାତିର ପ୍ରହରାନୁସାରେ ଚାରିରୂପ ଗୌରୀର ବିନ୍ୟାସ-ନିର୍ମାଣ, ଧୂପ-ଦୀପ-ନୈବେଦ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟାଦି ସହ ପୂଜା ଓ ବିଶେଷ ଆହ୍ୱାନଯୁକ୍ତ ନିୟମବ୍ରତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି; ପ୍ରଭାତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଦାନ ଏବଂ ଶେଷରେ ବାହନ-ପ୍ରେରଣ ଓ ନିକ୍ଷେପରୂପ ସମାପନ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି। ପରେ ଦେବୀଙ୍କ ସଂଶୋଧନ ଆଦେଶ ଆସେ—ଚାରି ରୂପକୁ ଜଳରେ ବିସର୍ଜନ କରିବେ ନାହିଁ; ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ସ୍ତ୍ରୀକଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବର ମାଗନ୍ତି—ପୁନଃପୁନଃ ମାନବ ଗର୍ଭଧାରଣରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ନିତ୍ୟ ସଂଯୋଗ; ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ପାଠକଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟନିବାରଣର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରହିଛି।
Verse 1
लक्ष्मीरुवाच । एवं राज्यं मया प्राप्तं गौरीपूजा कृते विभो । सौभाग्यं परमं चैव दुर्लभं सर्वयोषिताम्
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ—ହେ ବିଭୋ! ଗୌରୀପୂଜାର ଫଳରେ ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲି; ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ଦୁର୍ଲଭ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲଭିଲି।
Verse 2
न चापत्यं मया लब्धं तथापि परमेश्वर । तादृशेऽपि च सौभाग्ये तारुण्ये तादृशे स्थिते
ତଥାପି, ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ମୋତେ ସନ୍ତାନ ଲଭିଲା ନାହିଁ; ଏପରି ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଏପରି ଯୌବନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
Verse 3
दह्यामि तेन दुःखेन दिवानक्तं सुखं न मे । कस्यचित्त्वथ कालस्य दुर्वासा मुनिसत्तमः
ସେଇ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଦହୁଛି; ଦିନରାତି ମୋ ପାଇଁ ସୁଖ ନାହିଁ। ପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ବାସା (ସେଠାକୁ) ଆସିଲେ।
Verse 4
आनर्ताधिपतेर्हर्म्यं संप्राप्तो गौरवाय सः । चातुर्मास्यकृते चैव मृत्तिकाग्रहणाय च
ସେ ଆନର୍ତ୍ତାଧିପତିଙ୍କ ହର୍ମ୍ୟକୁ ସେ ଗୃହର ଗୌରବାର୍ଥେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତ କରିବାକୁ ଏବଂ ପବିତ୍ର ମୃତ୍ତିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ।
Verse 5
ततः संपूजितो राज्ञा आनर्तेन यथाक्रमम् । दत्त्वार्घ्यं मधुपर्कं च ततः प्रोक्तं प्रणम्य च
ତାପରେ ଆନର୍ତ୍ତରାଜା ଯଥାକ୍ରମେ ବିଧିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ମଧୁପର୍କ ଦେଇ, ପରେ ପ୍ରଣାମ କରି (ରାଜା) କହିଲେ।
Verse 6
स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ भूयः सुस्वागतं च ते । नान्यो धन्यतमो लोके भूयोऽस्ति सदृशो मया
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ; ପୁନଃ ଅତି ସୁସ୍ୱାଗତ। ଏହି ଲୋକରେ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ସମ ଭାଗ୍ୟ ମୋର।
Verse 7
यौ ते पादौ रजोध्वस्तौ केशैर्मे निर्मलीकृतौ । तद्ब्रूहि किंकरोम्यद्य गृहायातस्य ते मुने
ଆପଣଙ୍କ ସେଇ ଦୁଇ ପାଦ ଧୂଳିରେ ଢାକା ଥିଲା; ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରି ମୋ କେଶରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ମଳ କଲି। ଏବେ କହନ୍ତୁ, ହେ ମୁନେ, ଆଜି ଆପଣ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି—ମୁଁ କଣ ସେବା କରିବି?
Verse 8
अपि राज्यं प्रयच्छामि का वार्तान्येषु वस्तुषु
ମୁଁ ମୋର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି; ତେବେ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ କଥା କହିବା କ’ଣ?
Verse 9
दुर्वासा उवाच । चातुर्मासीविधानं ते करिष्ये नृप मंदिरे । मृत्तिकाग्रहणं तावच्छुश्रूषा क्रियतां मम । स तथेति प्रतिज्ञाय मामूचे पार्थिवोत्तमः
ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ହେ ରାଜନ, ତୁମ ମନ୍ଦିରରେ ମୁଁ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ-ବିଧାନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି। ପବିତ୍ର ମୃତ୍ତିକା ଗ୍ରହଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଶୁଶ୍ରୂଷା (ସେବା) କରାଯାଉ। ତେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରେଶ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ମୋତେ କହିଲେ।
Verse 10
शुश्रूषा चास्य कर्तव्या सर्व दैव वरानने । चातुर्मासीव्रतं यावद्देवतार्चनपूर्वकम्
ହେ ସୁମୁଖୀ, ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତ ଯେତେଦିନ ଚାଲେ—ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି—ସେତେଦିନ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ତାଙ୍କର ଶୁଶ୍ରୂଷା (ସେବା) ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 11
बाढमित्येवमुक्त्वाथ मया सर्वमनुष्ठितम् । शुश्रूषार्हं च यत्कर्म दुहितेव पितुर्यथा
“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପାଦନ କଲି। ଯେଉଁ ସେବାଯୋଗ୍ୟ କର୍ମ ଥିଲା, ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା କନ୍ୟା ପରି ମୁଁ କରିଲି।
Verse 12
चातुर्मास्यां व्यतीतायां यदा संप्रस्थितो मुनिः । तदा प्रोवाच मां तुष्टः पुत्रि किं करवाणि ते
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଅତୀତ ହେଲାପରେ ମୁନି ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ମୋତେ କହିଲେ—“ପୁତ୍ରୀ, ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?”
Verse 13
ततः स भगवान्प्रोक्तः प्रणिपत्य मया मुहुः । अपत्यं नास्ति मे ब्रह्मंस्तेन दह्याम्यहर्निशम्
ତାପରେ ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି ସେହି ପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲି—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ସନ୍ତାନ ନାହିଁ; ସେହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଦିନରାତି ଦହୁଛି।”
Verse 14
ईदृशे सति राज्ञोऽपि यौवने च महत्तरे । तत्त्वं वद मुनिश्रेष्ठ येन स्यान्मम संततिः
“ରାଜା ମହା ଯୌବନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଏପରି। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋର ସନ୍ତତି ହେବ, ସେ ସତ୍ୟ ଉପାୟ କହନ୍ତୁ।”
Verse 15
व्रतेन नियमेनाथ दानेन च हुतेन च । ततः स सुचिरं ध्यात्वा मामुवाच स्मयन्निव
“ବ୍ରତଦ୍ୱାରା, ନିୟମ-ସଂଯମଦ୍ୱାରା, ଦାନଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ-ଆହୁତିଦ୍ୱାରା…” ଏପରି କହି ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ମନେ ହେଲା ମୃଦୁ ହସ ସହିତ ମୋତେ କହିଲେ।
Verse 16
अन्यदेहांतरे पुत्रि त्वया गौरी प्रपूजिता । तप्ताभिर्वालुकाभिः सा मृत्युकाल उपस्थिते
ସେ କହିଲେ—କନ୍ୟେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମୃତ୍ୟୁକାଳ ସମୀପ ହେବାବେଳେ ତୁମେ ତପ୍ତ ବାଲୁକା (ଗରମ ବାଲି) ଦ୍ୱାରା ଗୌରୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିଥିଲ।
Verse 17
तद्भक्त्या लब्धराज्यापि दाहेन परियुज्यसे । गौरी यत्तापसंयुक्ता बालुकाभिः कृता त्वया
ସେଇ ଭକ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦାହବେଦନାରେ ପୀଡିତ; କାରଣ ତୁମେ ତାପ-ସଂଯୁକ୍ତ ବାଲୁକାରେ ଗୌରୀମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ିଥିଲ।
Verse 18
न देवो विद्यते काष्ठे पाषाणे मृत्तिकासु च । भावेषु विद्यते देवो मन्त्रसंयोगसंयुतः
ଦେବତା ସ୍ୱଭାବତଃ କାଠ, ପାଷାଣ କିମ୍ବା ମୃତ୍ତିକାରେ ନାହାନ୍ତି; ଯଥାଯଥ ମନ୍ତ୍ରସଂଯୋଗ ସହିତ ଭାବଭକ୍ତିରେ ଦେବତା ବିଦ୍ୟମାନ।
Verse 19
भावभक्तिसमा युक्ता मंत्रसंयोजनेन च । देवी मन्त्रसमायाता त्वया वालुकयाऽर्चिता
ଭାବଭକ୍ତି ଓ ଯଥାଯଥ ମନ୍ତ୍ରସଂଯୋଜନ ସହ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସନ୍ନିହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ତୁମେ ବାଲୁକାରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଥିଲ।
Verse 21
वृषस्थे भास्करे पश्चात्तस्या उपरि स्रावि यत् । जलयन्त्रं दिवारात्रं धारयस्व प्रयत्नतः
ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ବୃଷ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦିନରାତି ଜଳଧାରା ଟପକାଇବା ଜଳଯନ୍ତ୍ରକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଧାରଣ କର।
Verse 22
ततो यथायथा तस्याः शीतभावो भविष्यति । तथातथा च ते दाहः शांतिं यास्यत्यहर्निशम्
ତାହାପରେ ଯେପରି ଯେପରି ତାହାର ଶୀତଭାବ ବଢ଼ିବ, ସେପରି ସେପରି ତୁମ ଦାହବେଦନା ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରମାଣରେ ଦିନରାତି ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
Verse 23
दाहांते भविता गर्भस्ततः पुत्रमवाप्स्यसि । राज्यभारक्षमं शूरं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
ଦାହକଷ୍ଟର ଶେଷରେ ତୁମେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିବ; ତାପରେ ତୁମେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବ—ବୀର, ରାଜ୍ୟଭାର ବହିବାରେ ସମର୍ଥ, ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 24
अन्यापि कामिनी यात्र एवं तां पूजयिष्यति । ज्येष्ठे मासे तथा सापि यथा त्वं प्रभविष्यति
ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଯାତ୍ରା କରି ଏହି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ତୁମ ପରି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ।
Verse 25
लक्ष्मीरुवाच । ततो मया पुनः प्रोक्तो भगवान्स मुनीश्वरः । मानुषत्वे न मे रागो विरक्तिर्महती स्थिता
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: ତାପରେ ମୁଁ ପୁନଃ ସେଇ ମୁନୀଶ୍ୱର ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲି—‘ମାନବ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋର ରାଗ ନାହିଁ; ମୋ ମନେ ମହା ବୈରାଗ୍ୟ ସ୍ଥିତ।’
Verse 26
नदीवेगोपमं दृष्ट्वा जीवितंसर्वदेहिनाम् । तन्मे वद महाभाग यत्किंचिद् व्रतमुत्तमम्
ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଜୀବନ ନଦୀର ବେଗବାନ ସ୍ରୋତ ପରି ଅସ୍ଥିର ବୋଲି ଦେଖି, ହେ ମହାଭାଗ, ମୋତେ କୌଣସି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କହନ୍ତୁ।
Verse 27
मानुषत्वं न येन स्यात्सम्यक्चीर्णेन सद्द्विज । ततः स सुचिरं ध्यात्वा मामाह परमेश्वर
ହେ ସଦ୍ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଯଥାବିଧି ଆଚରିତ କେଉଁ ବ୍ରତ କଲେ ପୁନଃ ମାନବତ୍ୱକୁ ଫେରିବା ହୁଏ ନାହିଁ, ତାହା କୁହ। ତେବେ ପରମେଶ୍ୱରତୁଲ୍ୟ ମୁନି ଦୀର୍ଘକାଳ ଧ୍ୟାନ କରି ମୋତେ କହିଲେ।
Verse 28
अस्ति पुत्रि व्रतं पुण्यं गौरी तुष्टिकरं परम् । येन चीर्णेन वै सम्यग्योषिद्देवत्वमाप्नुयात्
କନ୍ୟେ! ଦେବୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପରମ ତୁଷ୍ଟି ଦେଇଥିବା ଏକ ପୁଣ୍ୟବ୍ରତ ଅଛି। ତାହାକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ କଲେ ନାରୀ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 29
गोमयाख्या महादेवी कृता वै गोमयेन सा । ततो गोलोकमापन्नाः सर्वास्ता वरवर्णिनि
‘ଗୋମୟା’ ନାମକ ସେଇ ମହାଦେବୀ ଗୋମୟରୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାପରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନି, ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀ ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
Verse 30
तां त्वं कुरुष्व कल्याणि येन देवत्वमाप्स्यसि । ततो मया पुनः प्रोक्तः स मुनिः सुरसत्तम
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ତୁମେ ସେଇ ବ୍ରତ କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ତାପରେ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ପୁନଃ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲି।
Verse 31
कस्मिन्काले प्रकर्तव्या विधिना केन सन्मुने । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि येन तां प्रकरोम्यहम्
ହେ ସନ୍ମୁନି! ଏହା କେଉଁ ସମୟରେ କରିବା ଉଚିତ, କେଉଁ ବିଧିରେ? ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କୁହ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାହା କରିପାରିବି।
Verse 32
दुर्वासा उवाच । नभस्ये चासिते पक्षे तृतीयादिवसे स्थिते । प्रातरुत्थाय पश्चाच्च भक्षयेद्दंतधावनम्
ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ନଭସ୍ୟ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ତୃତୀୟା ତିଥି ଆସିଲେ, ପ୍ରାତଃ ଉଠି ପରେ କେବଳ ଦନ୍ତଧାବନ (ଦାତୁନ/ମଞ୍ଜନ) ମାତ୍ର ଆହାରରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବ।
Verse 33
ततश्च नियमं कृत्वा उपवाससमुद्भवम् । गौरीनामसमुच्चार्य श्रद्धापूतेन चेतसा
ତାପରେ ଉପବାସଜନିତ ନିୟମ-ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗୌରୀନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତଦ୍ୱାରା ନିୟମପୂର୍ବକ ଆଚରଣ କରିବ।
Verse 34
ततो निशागमे प्राप्ते कृत्वा गौरीचतुष्टयम् । मृन्मयं यादृशं चैव तदिहैकमनाः शृणु
ତାପରେ ରାତ୍ରି ଆସିଲେ ଗୌରୀଚତୁଷ୍ଟୟ ତିଆରି କରି, ସେହି ମୃଣ୍ମୟ ରୂପ କିପରି ହେବା ଉଚିତ—ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ।
Verse 35
एका गौरी प्रकर्तव्या पंचपिंडा यथोदिता । प्रहरेप्रहरे प्राप्ते तासु पूजां समाचरेत् । यैर्मंत्रैस्तान्निबोध त्वमेकैकस्याः पृथक्पृथक्
ଏକ ଗୌରୀମୂର୍ତ୍ତି ଯଥାକଥିତ ପଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରହର ଆସିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ଏବେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା ହୁଏ, ତାହା ବୁଝ।
Verse 36
हिमाचलगृहे जाता देवि त्वं शंकरप्रिये । मेनागर्भसमुद्भूता पूजां गृह्ण नमोस्तु ते
ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ହିମାଚଳଙ୍କ ଗୃହରେ ଜନ୍ମିତା, ଶଙ୍କରପ୍ରିୟା, ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଉଦ୍ଭୂତା—ଏହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 37
धूपं दद्यात्ततश्चैव कर्पूरं श्रद्धया सह । रक्तसूत्रेण दीपं च घृतेन परिकल्पयेत्
ତାପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଧୂପ ଓ କର୍ପୂର ଅର୍ପଣ କରିବ; ଏବଂ ଘିଅରେ ଲାଲ ସୂତାର ବତି ଲଗାଇ ଦୀପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ।
Verse 38
जातिपुष्पैः समभ्यर्च्य नैवेद्ये मोदकान्न्यसेत् । रक्तवस्त्रेण संछाद्य अर्घ्यं दत्त्वा ततः परम्
ଜାତି (ଜୁଇ) ପୁଷ୍ପରେ ଯଥାବିଧି ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ନୈବେଦ୍ୟରେ ମୋଦକ ରଖିବ; ପରେ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକି, ତାହାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବ।
Verse 39
यस्य वृक्षस्य पुष्पं च तस्य स्याद्दन्तधावनम् । मातुलिंगेन तस्यास्तु मन्त्रेणानेन भक्तितः
ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷର ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେହି ବୃକ୍ଷରୁ ଦାନ୍ତ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଦାତନ ନେବ; ଏବଂ ମାତୁଲିଙ୍ଗ (ବିଜପୁର/ସିଟ୍ରନ) ସହ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କରିବ।
Verse 40
अर्घ्यं दद्यात्प्रयत्नेन गन्धपुष्पाक्षतान्वितम् । शंकरस्य प्रिये देवि हिमाचलसुते शुभे । अर्घ्यमेनं मया दत्तं प्रतिगृह्ण नमोऽस्तु ते
ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବ— ହେ ଶଙ୍କରପ୍ରିୟେ ଶୁଭେ ଦେବୀ, ହିମାଚଳସୁତେ! ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କଲି; ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 41
तदेव प्राशनं कुर्यात्ततः कायविशुद्धये । प्रहरांते च संपूज्य अर्धनारीश्वरं ततः
ତାପରେ ଦେହଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେହି ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରିବ; ଏବଂ ପ୍ରହରାନ୍ତେ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ତାହାପରେ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବ।
Verse 42
सुरभ्या पूजयेद्भक्त्या मन्त्रेणानेन पार्वति । वाममर्धं शरीरस्य या हरस्य व्यवस्थिता । सा मे पूजां प्रगृह्णातु तस्यै देव्यै नमोऽस्तु ते
ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଯିଏ ହରଙ୍କ ଶରୀରର ବାମାର୍ଧରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଦେବୀ ମୋ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
Verse 43
अगरुं च ततो भक्त्या धूपं दद्यात्तथा शुभे । नैवेद्ये गुणकांश्चैव नालिकेरेण चार्घकम्
ତାପରେ, ହେ ଶୁଭେ, ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଅଗରୁ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ନୈବେଦ୍ୟରେ ଗୁଣକା ମିଠା ଦେଇ, ନଡ଼ିଆରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 44
मन्त्रेणानेन दातव्यं तदेव प्राशनं स्मृतम् । अर्धनारीश्वरौ यौ च संस्थितौ परमेश्वरौ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ହିଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେହିଟିକୁ ପ୍ରସାଦରୂପେ ପ୍ରାଶନ କରିବାକୁ ସ୍ମୃତି କହେ। ଯେ ପରମେଶ୍ୱର ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 45
अर्घ्यो मे गृह्यतां देवौ स्यातं सर्वसुखप्रदौ । तृतीये प्रहरे प्राप्ते शतपत्र्या प्रपूजयेत्
‘ହେ ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳ! ମୋ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଆପଣମାନେ ଉଭୟ ସର୍ବସୁଖପ୍ରଦ ହୁଅନ୍ତୁ।’ ତୃତୀୟ ପ୍ରହର ଆସିଲେ ଶତପତ୍ରୀ ଫୁଲରେ ବିଶେଷ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 46
उमामहेश्वरौ देवौ मंत्रेणानेन पूजयेत्
ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଉମା-ମହେଶ୍ୱର ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 47
उमामहेश्वरौ देवौ यौ तौ सृष्टिलयान्वितौ । तौ गृह्णीतामिमां पूजां मया दत्तां प्रभक्तितः
ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱର—ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ନିୟନ୍ତା ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳ—ମୋର ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପିତ ଏହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Verse 48
गुग्गुलोत्थं ततो धूपं नैवेद्यं घारिकात्मकम् । जातीफलेन चार्घ्यं च तदेव प्राशनं स्मृतम्
ତାପରେ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁଠାରୁ ତିଆରି ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରିବା; ନୈବେଦ୍ୟ ଘାରିକା-ପ୍ରକାର ରଖିବା; ଏବଂ ଅର୍ଘ୍ୟ ଜାତିଫଳ (ଜାଏଫଳ) ଦ୍ୱାରା କରିବା—ସେହି ଅର୍ପଣକୁ ପ୍ରସାଦରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବା କୁହାଯାଇଛି।
Verse 49
ततश्चार्घ्यः प्रदातव्यो मंत्रेणानेन भक्तितः । ग्रंथिचूर्णेन धूपं च अर्घ्यं मदनजं फलम्
ତାପରେ ଭକ୍ତିସହ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଧୂପ ଗ୍ରନ୍ଥି-ଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ହେଉ, ଏବଂ ଅର୍ଘ୍ୟରେ ମଦନଜ (କାମଦେବ-ଜନ୍ୟ) ଫଳ ରହୁ।
Verse 50
तदेव प्राशनं कार्यं ततः कायविशुद्धये
ସେହି ପ୍ରସାଦକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାଦ୍ୱାରା ଦେହ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 52
चतुर्थे प्रहरे प्राप्ते तां गौरीं पंचपिंडिकाम् । भृंगराजेन संपूज्य मंत्रेणानेन भक्तितः
ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରହର ଆସିଲେ, ସେହି ଗୌରୀଙ୍କୁ ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡିକା-ରୂପେ ଭାବି, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତିସହ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 53
पृथिव्यादीनि भूतानि यानि प्रोक्तानि पंच च । पंचरूपाणि देवेशि पूजां गृह्ण नमोऽस्तु ते
ପୃଥିବୀ ଆଦି ଯେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ଦେବେଶୀ, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ପଞ୍ଚରୂପ। ଏହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 54
नैवेद्ये घृतपूपांश्च दद्याद्देव्याः प्रभक्तितः । ग्रंथिचूर्णेन धूपं च ह्यर्घ्यं मदनजं फलम् । तदेव प्राशनं कार्यमर्घ्यमंत्रमिदं स्मृतम्
ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟରେ ଘିଅର ପୂଆ ଅର୍ପଣ କରିବ। ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ଗଠି-ଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ଧୂପ ଦେଇ, ମଦନଜ ଫଳ ସହ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବ। ସେଇ ପ୍ରସାଦକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବ; ଏହାକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ-ମନ୍ତ୍ରବିଧି ବୋଲି ସ୍ମୃତ କହେ।
Verse 55
पंचभूतमयी देवी पंचधा या व्यवस्थिता । अर्घ्यमेनं मया दत्तं सा गृह्णातु सुरे श्वरी
ହେ ପଞ୍ଚଭୂତମୟୀ ଦେବୀ, ଯିଏ ପଞ୍ଚଧା ରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ—ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Verse 56
एवं सर्वा निशा सा च गीतवाद्यादिनिःस्वनैः । तासां चैवाग्रतो नेया नैव निद्रां समाचरेत्
ଏଭଳି ସମଗ୍ର ରାତି ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ନାଦରେ କଟିବ। ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରହିବ; ନିଦ୍ରା କେବେ ଆଚରଣ କରିବ ନାହିଁ।
Verse 57
ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । स्नात्वा संपूजयेद्विप्रं सह पत्न्या प्रभक्तितः
ତାପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଉଦିତ ହେଲେ, ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ସମ୍ମାନ-ପୂଜା କରିବ।
Verse 58
वस्त्रैराभरणैश्चैव स्वशक्त्या नृपनंदिनि । गौर्यै भक्ष्यं च दातव्यं मिष्टान्नेन शुचिस्मिते
ହେ ରାଜକନ୍ୟେ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ଗୌରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।
Verse 59
ततः करेणुमानीय वडवां वा सुमध्यमे । गौरीचतुष्टयं तच्च समारोप्य तथोपरि
ତାପରେ, ହେ ସୁମଧ୍ୟମେ, ହାତିଣୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ୀକୁ ଆଣି, ତାହାର ଉପରେ ଗୌରୀଙ୍କ ଚାରି ରୂପର ସେହି ସମୂହକୁ ଯଥାବିଧି ସ୍ଥାପନ କର।
Verse 60
गीतवादित्रशब्देन वेदध्वनियुतेन च । नद्यां वाऽथ तडागे वा वाप्यां वाथ परिक्षिपेत्
ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ନାଦ ସହ, ବେଦଧ୍ୱନି ଯୁକ୍ତ କରି, ତାହାକୁ ନଦୀରେ କିମ୍ବା ତଡ଼ାଗରେ ଅଥବା ବାପୀ/ଜଳାଶୟରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିସର୍ଜନ କର।
Verse 61
मंत्रेणानेन सद्भक्त्या तवेदं वच्मि सुन्दरि
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସଦ୍ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି।
Verse 62
आहूतासि मया देवि पूजितासि मया शुभे । मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतामिति
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ ହୋଇଛ; ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇଛ। ମୋତେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ—ଏବେ ଯଥେଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର।
Verse 63
लक्ष्मीरुवाच । एवं मया कृता देव सा तृतीया यथोदिता । नभस्ये मासि संप्राप्ते भक्त्या परमया विभो
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଯଥାବିଧି ମୁଁ ସେଇ ତୃତୀୟା ବ୍ରତ କରିଲି। ନଭସ୍ୟ ମାସ ଆସିଲେ, ହେ ବିଭୋ, ପରମ ଭକ୍ତିରେ ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲି।
Verse 64
द्वितीये च तथा प्राप्ते तृतीये च विशेषतः । यावत्पश्यामि प्रत्यूषे तावद्गौरीचतुष्टयम् । जातं रत्नमयं तच्च मया यत्परिपूजितम्
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଆସିଲା, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ତୃତୀୟ ଦିନ ଆସିବା ସହ, ପ୍ରତ୍ୟୁଷେ ମୁଁ ଗୌରୀଙ୍କ ଚାରି ରୂପ ଦେଖିଲି। ସେଇ ରୂପ ରତ୍ନମୟ ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଏବଂ ମୁଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲି।
Verse 65
प्रस्थितां मां नदीतीरमुद्दिश्य च विसर्जनम् । करिष्यामीति सा प्राह व्यक्तीभूता सुरेश्वरी
ବିସର୍ଜନ କରିବାକୁ ମୁଁ ନଦୀତଟକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟିତ ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ କହିଲେ—“ସେଠାରେ ହିଁ ତୋ ଦ୍ୱାରା ବିସର୍ଜନ କରାଇବି।”
Verse 66
मा पुत्रि जलमध्येऽत्र मम मूर्तिचतुष्टयम् । परिभावय मद्वाक्यं श्रुत्वा चैव विधीयताम्
“କନ୍ୟେ! ଏଠାରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ମୋର ଚାରି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବୁଡ଼ାଇବୁ ନାହିଁ। ମୋ ବଚନକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର; ଶୁଣି ସେହିପରି ଯଥାବିଧି କର।”
Verse 67
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे स्थापय त्वं च मा क्षिप । अक्षयं जायते येन सर्वस्त्रीणां हिताय च
“ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କର; ଫେଙ୍କି ଦେବୁ ନାହିଁ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଜନ୍ମେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ହିତକାରୀ।”
Verse 68
त्वं प्रार्थय वरं सर्वं ददाम्यहमिहार्चिता । अभ्यर्चिता गिरिसुता मया प्रोक्ता सुरेश्वरी
ହେ ଦେବି, ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କର, ଏଠାରେ ପୂଜିତ ମୁଁ ସେ ସବୁ ଦେଇଦେଉଛି—ଏପରି ମୋଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ଅଭ୍ୟର୍ଚିତା ଦେବେଶ୍ୱରୀ ଗିରିସୁତା କହିଲେ।
Verse 69
यदि यच्छसि मे देवि वरं तुष्टा सुरेश्वरि । तदहं मानुषे गर्भे मा भूयासं कथंचन
ହେ ଦେବି, ହେ ସୁରେଶ୍ୱରି, ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେଉଛ, ତେବେ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପୁଣି ମାନବ ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ିନଯାଉ।
Verse 70
भर्त्ता भवतु मे विष्णुः शाश्वताभीष्टदः सदा । नान्यत्किंचिदभीष्टं मे राज्यं त्रिदिवशोभनम्
ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ବିଷ୍ଣୁ ହେଉନ୍ତୁ—ଶାଶ୍ୱତ, ସଦା ଅଭୀଷ୍ଟଦାତା। ମୋତେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ; ତ୍ରିଦିବସଦୃଶ ଶୋଭାମୟ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
Verse 71
अन्यापि कुरुते या च व्रतमेतत्समाहिता । सर्वैर्त्रतैर्यथातुष्टिस्तथा देवि प्रजायते
ହେ ଦେବି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରତରେ ଯେପରି ତୁଷ୍ଟି ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ମିଳେ, ସେପରି ତାହାର ଲାଭ ହୁଏ।
Verse 72
तथा तस्याः प्रकर्तव्यमकेनानेन पार्वति । तथेति गौरी मामुक्त्वा ततश्चादर्शनं गता
ହେ ପାର୍ବତୀ, ତାହା ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟରେ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ। ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ଗୌରୀ ମୋତେ କହି, ପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
Verse 73
सा देवी च मया तत्र तच्च गौरीचतुष्टयम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे शुभे संस्थापितं विभो
ତେବେ, ହେ ବିଭୋ, ମୁଁ ସେଠାରେ ସେଇ ଶୁଭ ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏବଂ ଗୌରୀଙ୍କ ଚତୁର୍ବିଧ ରୂପକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲି।
Verse 74
तत्प्रभावान्मया लब्धो भर्त्ता त्वं परमेश्वर । शाश्वतश्चाक्षयश्चैव मुखप्रेक्षश्च सर्वदा
ସେହି ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରୁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ସ୍ୱାମୀ-ଭର୍ତ୍ତା ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି—ଆପଣ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅକ୍ଷୟ; ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ମୁଖଦର୍ଶନ ପାଉ।
Verse 75
एतत्त सर्वमाख्यातं यत्पृष्टास्मि सुरेश्वर । सत्येनानेन देवेश तव पादौ स्पृशाम्यहम्
ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ଯେପରି ମୋତେ ପଚାରାଗଲା ସେପରି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି। ହେ ଦେବେଶ, ଏହି ସତ୍ୟବଳରେ ମୁଁ ଭକ୍ତିସହ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି।
Verse 76
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः शंखचक्रगदाधरः । विहस्याथ महालक्ष्मीं तामुवाच प्रहर्षितः । मुहुर्मुहुः समालिंग्य वक्षसश्चोपरि स्थिताम्
ସୂତ କହିଲେ—ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ହସିଲେ; ପରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ, ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 77
साधुमाधु महाभागे सत्यमेतत्त्वयोदितम् । जानतापि मया पृष्टा भवतीं वरवर्णिनि
ସାଧୁ, ସାଧୁ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ! ତୁମେ କହିଥିବା କଥା ସତ୍ୟ। ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ମୁଁ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ପଚାରିଲି।
Verse 78
सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । चतुर्भुजा यथा गौरी संजाता पंचपिंडिका
ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସମସ୍ତ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲି। ଗୌରୀ ଯେପରି ଚତୁର୍ଭୁଜା ହେଲେ ଏବଂ ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡିକା ରୂପେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ (ବର୍ଣ୍ଣିତ)।
Verse 79
यश्चैतत्पठते भक्त्या प्रातरुत्थाय मानवः । न स लक्ष्म्या विमुच्येत न च दौर्भाग्यमाप्नुयात्
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ଭକ୍ତିରେ ଏହା ପଢ଼େ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଠାରୁ କେବେ ବି ବିୟୋଗ ପାଉନାହିଁ; ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଆସେନାହିଁ।
Verse 80
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठनीयमिदं शुभम् । आख्यानं गौरिकं विप्रा यन्मया परिकीर्तितम्
ଏହିହେତୁ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ମୋଦ୍ୱାରା ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ ଏହି ଶୁଭ ‘ଗୌରୀ’ ଆଖ୍ୟାନକୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ନିଶ୍ଚୟ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
Verse 91
उमामहेश्वरौ देवौ सर्वकामसुखप्रदौ । गृह्णीतामर्घ्यमेतं मे दयां कृत्वा महत्तमाम्
ହେ ଦେବୀ ଉମା ଓ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର, ଆପଣମାନେ ସର୍ବକାମସୁଖପ୍ରଦ; ମହାନ କୃପା କରି ମୋର ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Verse 178
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पंचपिंडिकागौर्युत्पत्तिमाहात्म्य वर्णनंनामाष्टसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ପଞ୍ଚପିଣ୍ଡିକା ଗୌରୀ ଉତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଅଠହତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।