Adhyaya 125

Verse 1

।सूत उवाच । ततः कर्णोत्पलातीर्थं विख्यातं चास्ति शोभनम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्न वियोगमवाप्नुयात्

ସୂତ କହିଲେ—ତତଃ ପରେ କର୍ଣୋତ୍ପଲା-ତୀର୍ଥ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶୋଭନ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ନର ବିୟୋଗକୁ ପାଉନାହିଁ।

Verse 2

कथंचिदपि चेष्टेन धनेनालिजनेन च । पराक्रमेण धर्मेण कलत्रेण विशेषतः

ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାର ଚେଷ୍ଟାରେ, ଧନରେ, ନିଜ ଲୋକ ଓ ସମ୍ପର୍କରେ, ପରାକ୍ରମରେ, ଧର୍ମରେ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ପତ୍ନୀରେ—

Verse 3

सत्यसंध इति ख्यातः पुरासीत्पृथिवीपतिः । इक्ष्वाकुकुलसंभूतः सर्वरूपगुणैर्युतः

ପୂର୍ବକାଳରେ ‘ସତ୍ୟସନ୍ଧ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଏକ ପୃଥିବୀପତି ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳଜ, ସମସ୍ତ ରୂପ-ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 4

तस्य कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना । बहुपुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता

ତାଙ୍କର ‘କର୍ଣୋତ୍ପଲା’ ନାମରେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟୀ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା। ବହୁ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ତାଙ୍କର (ବିଶେଷ) ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ।

Verse 5

अथ तस्याः पिता नाम चक्रे द्वादशमे दिने । संमंत्र्य ब्राह्मणैः सार्धं भृत्यामात्यैर्मुहुर्मुहुः

ତାପରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଦ୍ୱାଦଶମ ଦିନରେ ନାମକରଣ କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ଭୃତ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ପରାମର୍ଶ କଲେ।

Verse 6

यस्मात्कर्णोत्पला चेयं जाता मम कुमारिका । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जाता कन्या सुशोभना

‘ମୋର ଏହି କୁମାରୀ କର୍ଣୋତ୍ପଲା ଭାବେ ଜନ୍ମିଛି; ତେଣୁ ଏହି ଶୋଭାମୟୀ କନ୍ୟା “କର୍ଣୋତ୍ପଲା” ନାମରେ ହିଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ।’

Verse 7

बहु पुत्रस्य चैका सा सर्वलक्षणलक्षिता । तस्मात्कर्णोत्पलानाम जायतां द्विजसत्तमाः

ମୋର ଅନେକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା; ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତାହାର ନାମ ‘କର୍ଣୋତ୍ପଲା’ ହେଉ।

Verse 8

कृतनामाऽथ सा बाला वृद्धिं याति दिनेदिने । आह्लादकारिणी नित्यं कला चांद्रमसी यथा

ନାମକରଣ ହେବା ପରେ ସେ ବାଳିକା ଦିନେଦିନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ—ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଢୁଥିବା କଳା ପରି।

Verse 9

अथ सा क्रमशः प्राप्ता यौवनं बंधुलालिता । हस्ताद्धस्तं प्रगच्छंती सर्वेषां द्विजसत्तमाः

ତାପରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସ୍ନେହଲାଳନାରେ ପାଳିତ ସେ କ୍ରମେ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତାହାର କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହାତେହାତେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।

Verse 10

अथ तां यौवनोपेतां दृष्ट्वा स पृथिवीपतिः । चिंतयामास चित्तेन कस्येमां प्रददाम्यहम्

ତାକୁ ଯୌବନଯୁକ୍ତ ଦେଖି ସେ ପୃଥିବୀପତି ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି କନ୍ୟାକୁ ମୁଁ କାହାକୁ ଦେବି?”

Verse 11

न तस्याः सदृशः कश्चिद्वरोऽत्र धरणीतले । न स्वर्गे न च पाताले किं कृत्यं मेऽधुना भवेत्

“ଏହି ଧରଣୀତଳରେ ତାହା ସମାନ ବର କେହି ନାହିଁ; ନ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ନ ପାତାଳରେ। ତେବେ ଏବେ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ?”

Verse 12

स एवं बहुधा ध्यात्वा तदर्थं पृथिवीपतिः । निश्चयं प्राकरोच्चित्ते प्रष्टव्योऽत्र पितामहः

ଏହି ବିଷୟକୁ ନାନା ପ୍ରକାରେ ଚିନ୍ତା କରି ପୃଥିବୀପତି ରାଜା ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—“ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିବା ଉଚିତ।”

Verse 13

मयाद्य विषये चास्मिन्स देवः प्रेरयिष्यति । तस्मै पुत्रीं प्रदास्यामि नान्यस्मै वै कथंचन

“ଆଜି ମୋର ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ବିଷୟରେ ଦେବତା ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ପ୍ରେରଣା ଦେବେ। ଯାହାକୁ ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବେ, ତାହାକୁ ମୁଁ କନ୍ୟା ଦେବି—ଅନ୍ୟ କାହାକୁ କେବେ ନୁହେଁ।”

Verse 14

स एवं निश्चयं कृत्वा तामादाय ततः परम् । ब्रह्मलोकं जगामाथ प्रष्टुं तस्याः कृते वरम्

ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ କନ୍ୟାକୁ ସହ ନେଇ, ତାହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ବର ପଚାରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 15

अथ यावत्स संप्राप्तो ब्रह्मलोकं नरेश्वरः । तावत्संध्या समुत्पन्ना ब्राह्मी ब्राह्मणसत्तमाः

ନରେଶ୍ୱର ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସହିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉଦିତ ହେଲା।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा सायंतनक्रियोत्सुकः । उपविष्टः समाधिस्थस्तत्कालं समपद्यत

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ସାୟଂକାଳୀନ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଆସନେ ବସି, ସମାଧିସ୍ଥ ହୋଇ ସେହି ନିୟତ ସମୟରେ ଲୀନ ହେଲେ।

Verse 17

सत्यसंधोऽपि तं दृष्ट्वा समाधिस्थं पितामहम् । समाध्यंतं प्रतीक्षन्स उपविष्टः समीपतः

ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମାଧିସ୍ଥ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ସମାଧି ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରି ନିକଟେ ବସିଲା।

Verse 18

ततो विलोक्य चात्मानमात्मनि प्रपितामहः । पद्मे प्रवर्तिते सम्यगष्टपत्रे हृदि स्थिते

ତାପରେ ପ୍ରପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ହୃଦୟସ୍ଥ ସମ୍ୟକ୍ ବିକସିତ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମରେ ତାହା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ।

Verse 19

कर्णिकामध्यगं दीप्तं बहुवर्णमतिस्थिरम् । आनंदाश्रुपरिक्लिन्नवदनः पुलकांकितः

ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକାମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତ, ବହୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅତିସ୍ଥିର ଏକ ତେଜୋମୟ ସ୍ୱରୂପ ସେ ଦେଖିଲା; ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ମୁଖ ଭିଜିଗଲା ଓ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା।

Verse 20

तत आचम्य प्रक्षाल्य चरणौ सर्वतोदिशम् । अपश्यत्प्रणतः सर्वैर्ब्रह्मलोकनिवासिभिः

ତାପରେ ସେ ଆଚମନ କରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କଲା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକର ସମସ୍ତ ନିବାସୀ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣତ ହୋଇ ନମିଥିବାକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे राजा तामादाय शुभाननाम् । नमस्कृत्य तया सार्धं ततः प्रोवाच सादरम्

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ରାଜା ସେଇ ଶୁଭମୁଖୀ କନ୍ୟାକୁ ସହିତ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସହ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ସାଦରରେ କଥା କହିଲା।

Verse 22

अहं देव समायातो मर्त्यलोकात्तवांतिकम् । सत्यसंधो महीपाल आनर्त भुवि विश्रुतः

ହେ ଦେବ! ମୁଁ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରୁ ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ସତ୍ୟସନ୍ଧ ନାମକ ଭୂପାଳ ରାଜା, ଆନର୍ତ୍ତଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 23

इयं कर्णोत्पलानाम मम कन्या सुशोभना । अस्या भुवि मया लब्धो न समोऽत्र पतिः क्वचित्

ଏହି ମୋର ସୁଶୋଭିତ କନ୍ୟା କର୍ଣୋତ୍ପଳା ନାମରେ ପରିଚିତ। ତାହା ପାଇଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ ପତି ମୁଁ ପାଇନି।

Verse 24

सदृशस्तेन चायातस्तव पार्श्वे सुरोत्तम । तस्मान्मे ब्रूहि भर्त्तारमस्या येन ददाम्यहम्

ହେ ସୁରୋତ୍ତମ! ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ଯୋଗ୍ୟଜନ ଆସିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ଭର୍ତ୍ତା କିଏ ହେବେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ବିଧିପୂର୍ବକ କନ୍ୟାଦାନ କରିବି।

Verse 25

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततः प्रोवाच पद्मजः । विहस्य सर्वदेवानां समाजे द्विजसत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ତେବେ ଉତ୍ତର କହିଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସଭାରେ ସେ ହସି କହିଲେ।

Verse 26

यदि पृच्छसि मे भूप कन्याधर्मपतिं प्रति । तन्नैषा कस्यचिद्देया सांप्रतं शृणु कारणम्

ହେ ଭୂପ! ଯଦି ତୁମେ ତୁମ କନ୍ୟାର ଧର୍ମସମ୍ମତ ପତି ବିଷୟରେ ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ତେବେ ଜାଣ—ବର୍ତ୍ତମାନ ତାକୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏବେ କାରଣ ଶୁଣ।

Verse 27

आत्मश्रेणिप्रसूताय वयोज्येष्ठाय भूपते । कन्या देया च धर्माय यशसे कुलवृद्धये

ହେ ଭୂପତେ! ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଶୀଳ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ, ବୟସରେ ପକ୍ୱ ବରଙ୍କୁ କନ୍ୟାଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ଧର୍ମରକ୍ଷା, ଯଶଲାଭ ଓ କୁଳବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।

Verse 28

सेयं तव सुता मर्त्ये ज्येष्ठभावं समाश्रिता । सर्वेषां भूमिपालानां यत्तत्त्वं कारणं शृणु

ତୁମର ଏହି କନ୍ୟା ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠାଭାବ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ଏବେ ଶୁଣ—ସମସ୍ତ ଭୂମିପାଳଙ୍କ ଗତି ନିର୍ଣ୍ଣୟକ ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ କାରଣ କ’ଣ।

Verse 29

ममांतिकं प्रपन्नस्य तव जातं युगत्रयम् । अतीता भूतले मर्त्या ये दृष्टाः प्राक्त्वया नृप

ମୋ ନିକଟେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ପରେ ତୁମ ପାଇଁ ତିନି ଯୁଗ ଅତିତ ହୋଇଗଲା। ହେ ନୃପ! ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏବେ ଅତୀତ।

Verse 30

अन्या सृष्टिः समुत्पन्ना सांप्रतं धरणीतले । न त्वं जानासि माहात्म्यान्मम लोकसमुद्भवात्

ଏବେ ଧରଣୀତଳରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ମୋ ଲୋକରୁ ତୁମ ଉଦ୍ଭବର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ହେତୁ ତୁମେ ତାହାକୁ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହ।

Verse 31

न देवा मानुषीं भार्यां कुर्वन्ति च कथंचन । श्लेष्ममूत्रपुरीषाणां संस्थानं या विगर्हिता

ଦେବମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ମାନବୀକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ ତାହାର ଦେହ କଫ, ମୂତ୍ର ଓ ପୁରୀଷର ସଂଘାତରୁ ଗଠିତ ବୋଲି ନିନ୍ଦିତ।

Verse 32

तस्मादत्रैव तिष्ठ त्वं सुतया सहितो नृप । हस्त्यश्वादि च यत्किंचित्तत्सर्वं ते क्षयं गतम्

ଏହେତୁ, ହେ ନୃପ, କନ୍ୟା ସହିତ ଏଠାରେ ହିଁ ରୁହ। ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା ଆଦି ଯାହା କିଛି ତୋର ଥିଲା, ସବୁ କ୍ଷୟ ପାଇ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।

Verse 33

पुत्राः पौत्रास्तथा भृत्या ये चान्ये बांधवास्तव । ते सर्वे निधनं प्राप्ता ये चान्ये भवतेक्षिताः

ତୋର ପୁଅ, ନାତି, ଭୃତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାନ୍ଧବମାନେ—ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତୁ ଆଗରୁ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲୁ, ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।

Verse 34

स तथेति प्रतिज्ञाय स्थितः पार्थिवसत्तमः । यावत्तावत्सुदुःखार्ता रुदतीसाऽब्रवीत्सुता

‘ତଥେତି’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ସେଠାରେ ରହିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଅତି ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତ କନ୍ୟା ଅଶ୍ରୁଭରା ହୋଇ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହିଲା।

Verse 35

नाहं तात वसिष्यामि स्थानेस्मिन्ब्रह्मसंभवे । सखीजनपरित्यक्ता बंधुवर्गविनाकृता

ହେ ତାତ, ମୁଁ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ବସିବି ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ଭବ! ସଖୀଜନ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ବାନ୍ଧବବର୍ଗ ବିନା ମୁଁ ହୋଇପଡ଼ିଛି।

Verse 36

तस्माद्यास्यामि तत्रैव यत्र सा जननी मम । ताश्च सख्यः कृतानंदा याभिः संक्रीडितं मया

ଏହେତୁ ମୁଁ ସେଠାକୁ ହିଁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ଜନନୀ ଅଛନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ କ୍ରୀଡ଼ା କରିଥିଲି ଓ ଯେ ସଖୀମାନେ ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 37

भर्त्रा विनाकृता नाहं नयिष्ये कालसंस्थितिम् । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ यत्र मे जननी स्थिता

ଭର୍ତ୍ତା-ବିୟୋଗରେ ମୁଁ ଜୀବନର ନିୟତ ଗତିକୁ ଆଉ ଚାଲାଇବି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ମୋ ଜନନୀ ଅଛନ୍ତି।

Verse 38

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्नेहार्द्रेण स चेतसा । तामादाय ततः प्राप्तः स्वं देशं पार्थिवोत्तमः

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ସେ ସ୍ନେହରେ ହୃଦୟ ଦ୍ରବିତ ହେଲା। ତାକୁ ସହ ନେଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 39

यावत्पश्यति तावत्स स्थलस्थाने जलाशयान् । जलस्थानेषु संजाताः स्थलसंघाः सुदुर्गमाः

ସେ ଯେତେଦୂର ଦେଖିପାରିଲା, ସେତେଦୂର ଯେଉଁଠି ଭୂମି ଥିବା ଉଚିତ ସେଠି ଜଳାଶୟ ଥିଲା। ଆଉ ଯେଉଁଠି ଜଳ ଥିବା ଉଚିତ ସେଠି ଭୂମିର ଗୁଛ ଉଦ୍ଭବି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ହୋଇଥିଲା।

Verse 40

अन्ये लोकास्तथा धर्मास्तेषां मध्ये व्यवस्थिताः । पृच्छन्नपि न जानाति संबंधं केनचित्सह

ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମାଚାର ସ୍ଥାପିତ ଥିଲା। ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କାହା ସହିତ ନିଜ ସମ୍ବନ୍ଧ ବୁଝିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 41

तथा मर्त्यानिलस्पृष्टन्द्यतत्त्कणात्स महीपतिः । सा च कन्या जराग्रस्ता संजाता श्वेतमूर्द्धजा

ସେହିପରି ମର୍ତ୍ୟ-ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା। ଆଉ ସେ କନ୍ୟା ଜରାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ତାହାର କେଶ ଶ୍ୱେତ ହୋଇଗଲା।

Verse 42

वलिभिः पूर्णितांगी च शीर्णदंता कुचच्युता । अमनोज्ञा विरूपांगी चिपिटाक्षी द्विजोत्तमाः

ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଭଜାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସ୍ତନ ଢଳିପଡ଼ିଲା। ସେ ଦେଖିବାକୁ ଅମନୋହର, ବିକୃତଦେହୀ ଓ ଚିପଟା ଆଖିଯୁକ୍ତ ହେଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ!

Verse 43

सोपि राजा तथाभूतो वेपमानः पदेपदे । पप्रच्छ भूपतिः कोत्र देशः कोयं पुरं च किम्

ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ, ପ୍ରତି ପଦେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ—“ଏଠାରେ କେଉଁ ଦେଶ? ଏହା କେଉଁ ପୁର?”

Verse 44

अथ प्रोचुर्जनास्तस्य देश आनर्त इत्ययम् । अयं भूपोत्र विख्यातः सुधर्मज्ञो बृहद्बलः

ତାପରେ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ଦେଶ ‘ଆନର୍ତ’ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହେ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜବଂଶର ପୌତ୍ର—ସଦ୍ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ମହାବଳୀ।”

Verse 46

यत्रैते मुनयः शांता दांताश्चाष्टगुणे रताः । तपरता महाभागाः स्नानजप्ययपरायणाः

ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମୁନିମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ନିଗ୍ରହୀ, ଅଷ୍ଟଗୁଣରେ ରତ; ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଏବଂ ସ୍ନାନବିଧି, ଜପ ଓ ଯମ-ନିୟମରେ ପରାୟଣ।

Verse 47

ततः स तु समाकर्ण्य रुरोद कृतनिःस्वनः । स्वसुतां तां समालिंग्य दुःखशोकसमन्वितः

ଏହା ଶୁଣି ସେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିପକାଇଲା। ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଆବୃତ ହେଲା।

Verse 48

तौ च वृद्धतमौ दृष्ट्वा रुदतौ कृपयान्विताः । सर्वे लोकाः समाजग्मुः पप्रच्छुश्च सुदुःखिताः

ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧ ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, କରୁଣାରେ ଭରି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଚାରିଲେ—କ’ଣ ଘଟିଲା?

Verse 49

एतत्प्राप्तिपुरंनाम एषा साभ्रमती नदी । गर्तातीर्थमिदं पुण्यमेतस्याः परिकीर्तितम्

ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ‘ପ୍ରାପ୍ତିପୁର’ ଏବଂ ଏହା ‘ସାଭ୍ରମତୀ’ ନଦୀ। ଏହି ନଦୀ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ‘ଗର୍ତ୍ତତୀର୍ଥ’ ନାମକ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଏଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଭାବେ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 50

किं ते नष्टः प्रियः कश्चित्किं वा जातो धनक्षयः । पराभूतोसि वा किं त्वं केनापि वद मा चिरम्

ତୁମର କୌଣସି ପ୍ରିୟଜନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ କି? କିମ୍ବା ଧନହାନି ହେଲା କି? ଅଥବା କେହି ତୁମକୁ ପରାଜିତ କଲେ କି? କହ—ବିଳମ୍ବ କରନି।

Verse 51

धर्मज्ञो दुष्टहंता च साधूनां पालने रतः । राजा बृहद्बलोस्माकं येन ते कुरुते सुखम्

ଆମ ରାଜା ବୃହଦ୍ବଳ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦୁଷ୍ଟନାଶକ ଏବଂ ସାଧୁଜନଙ୍କ ପାଳନ-ରକ୍ଷାରେ ରତ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତୁମର ସୁଖ-କଳ୍ୟାଣ ସୁରକ୍ଷିତ।

Verse 54

ततो भूयः समायातो यावत्पश्यामि भूतलम् । तावद्विलोमतां प्राप्तं सर्वं नो वेद्मि किञ्चन

ତାପରେ ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ଆସି ଭୂତଳକୁ ଦେଖିଲି; ସେତେବେଳେ ସବୁକିଛି ବିପରୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ମୁଁ କିଛିମାତ୍ର ବୁଝିପାରୁନି।

Verse 55

तच्छ्रुत्वा ते जना गत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । बृहद्बलाय तत्सर्वमाचख्युस्तुष्टिसंयुताः

ତାହା ଶୁଣି ସେ ଲୋକମାନେ ସେଠାକୁ ଗଲେ; ବିସ୍ମୟରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ସନ୍ତୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ସବୁ କଥା ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 56

सोऽपि तत्सर्वमाकर्ण्य ततः शीघ्रतरं गतः । पद्भ्यामेव स्थितो यत्र सत्यसन्धो महीपतिः

ସେ ମଧ୍ୟ ସବୁ କଥା ଶୁଣି ତାହାପରେ ଅଧିକ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲା; ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ ରାଜା ସତ୍ୟସନ୍ଧ ପାଦେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 57

ततस्तं प्रणिपत्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः । स्वागतं ते महीपाल भूयः सुस्वागतं च ते

ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କହିଲା—“ସ୍ୱାଗତଂ, ହେ ମହୀପାଳ; ପୁନଃ ତୁମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁସ୍ୱାଗତଂ।”

Verse 58

इदं राज्यं निजं भूयो मया भृत्येन सादरम् । कुरुष्व स्वेच्छया देहि दानानि विविधानि च

ଏହି ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ତୁମର ନିଜର—ମୁଁ ତୁମର ଭୃତ୍ୟ ଆଦରସହ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଶାସନ କର, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦାନମାନ ମଧ୍ୟ ଦିଅ।

Verse 59

ततस्तं च समालिंग्य शिरस्याधाय चासकृत् । उवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदनो गद्गदाक्षरम्

ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପୁନଃପୁନଃ ନିଜ ଶିର ଉପରେ ଧାରଣ କଲା। ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜା ମୁହଁରେ, ଭାବବିହ୍ୱଳ ଗଦ୍ଗଦ ଶବ୍ଦରେ ସେ କହିଲା।

Verse 62

बृहद्बल उवाच । पारंपर्येण राजेंद्र मयैतत्सकलं श्रुतम् । सत्यसंधो महीपालः कन्यामादाय निर्गतः

ବୃହଦ୍ବଳ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ ମୁଁ ଏ ସବୁ ଶୁଣିଛି। ସତ୍ୟସନ୍ଧ ରାଜା କନ୍ୟାକୁ ସହ ନେଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 63

कुत्रचिन्न समायातः स भूयोऽपि पुरोत्तमे । ततस्तत्सचिवै राज्यं प्रतिपाल्य चिरं नृप । अभिषिक्तस्ततः पुत्रः सुहयोनाम विश्रुतः

ସେ ପୁନର୍ବାର ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରକୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ, ହେ ନୃପ! ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ; ପରେ ‘ସୁହୟ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 64

तस्याहं क्रमशो जातः सप्तसप्ततिमो विभो । पुरुषस्तव वंशस्य समुद्भूतो महापतिः

ତାଙ୍କଠାରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ମୋର ଜନ୍ମ ହେଲା—ହେ ବିଭୋ! ମୁଁ ସତ୍ତରିସତମ; ତୁମ ବଂଶରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଧିପତି ହୋଇଛି।

Verse 65

तस्मादत्रैव कल्याणे स्थानेऽस्मिन्मेध्यतां गते । गर्तातीर्थे कुरु विभो तपस्त्वमनया सह

ଏହେତୁ ଏଠାରେଇ ଏହି କଲ୍ୟାଣମୟ ସ୍ଥାନରେ—ଯାହା ଏବେ ପବିତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଛି—ହେ ବିଭୋ! ଏହି ନାରୀ ସହ ଗର୍ତାତୀର୍ଥରେ ତପ କର।

Verse 66

येन ते चरणौ नित्यं प्रणिपत्य त्रिसंधिजम् । श्रेयः प्राप्नोम्यसंदिग्धं प्रसादः क्रियतामिति

ଯେପରି ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାକାଳରେ ତୁମ ଚରଣରେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଣିପାତ କରି ନିଃସନ୍ଦେହ ଶ୍ରେୟ ପାଇବି—ଦୟାକରି ମୋତେ ପ୍ରସାଦ କରନ୍ତୁ, (ଏମିତି ସେ କହିଲା)।

Verse 67

सत्यसंध उवाच । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मयासीत्स्थापितं पुरा । लिंगं वृषभनाथस्य तावदस्ति सुपुत्रक

ସତ୍ୟସନ୍ଧ କହିଲେ—ହାଟକେଶ୍ୱରଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ବୃଷଭନାଥଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲି; ହେ ସୁପୁତ୍ର, ସେହି ଲିଙ୍ଗ ଏଯାଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛି।

Verse 68

तत्तस्याराधनं नित्यं करिष्यामि दिवानिशम् । तस्मात्प्रापय मां तत्र अनया सुतया सह

ମୁଁ ତାଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଦିନରାତି ଆରାଧନା କରିବି; ତେଣୁ ଏହି କନ୍ୟା ସହିତ ମୋତେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚାଇଦିଅ।

Verse 69

एवं तयोः प्रवदतोरन्योन्यं भूमिपालयोः । गर्त्तातीर्थात्समायाता ब्राह्मणाः कौतुकान्विताः । श्रुत्वा भूमिपतिं प्राप्तं चिरंतनगुरुं शुभम्

ଏଭଳି ସେଇ ଦୁଇ ଭୂମିପାଳ ପରସ୍ପର କଥାହେଉଥିବାବେଳେ, କୌତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗର୍ତ୍ତା-ତୀର୍ଥରୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜା—ସେଇ ଶୁଭ ଚିରନ୍ତନ ଗୁରୁ—ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ସେମାନେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 70

ततः स पार्थिवस्तेषां दत्त्वार्घं प्रांजलिः स्थितः । प्रोवाच स्वर्गवृत्तांतमास्यतामिति सादरम्

ତାପରେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ସାଦରେ କହିଲେ—“ଦୟାକରି ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହନ୍ତୁ।”

Verse 71

अथ ते ब्राह्मणाः सर्वे यथाज्येष्ठं यथासुखम् । उपविष्टा नरेंद्रस्य चतुर्दिक्षु सुविस्मिताः । पप्रच्छुस्तं च भूपालं वार्तां ब्रह्मगृहोद्भवाम्

ତାପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ୟେଷ୍ଠତା ଓ ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ ଚାରିଦିଗରେ ଚାରି ଦିଗରେ ବସିଲେ। ଏବଂ ସେମାନେ ସେଇ ଭୂପାଳଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଧାମରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସମ୍ବାଦ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

Verse 72

यथा स तत्र निर्यात आगतश्च यथा पुरा । आलापाः पद्मयोनेश्च यथा जातास्त्वनेकशः

ସେମାନେ ପଚାରିଲେ—ସେ ସେଠାରୁ କିପରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ କିପରି ପୁନରାଗମନ କଲେ; ତଥା ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ନାନାପ୍ରକାର କେତେ ସମ୍ବାଦ ହେଲା?

Verse 73

ततः कथांतमासाद्य सत्यसंधो महीपतिः । किंचिदासाद्य तं प्राह समीपस्थं बृहद्बलम्

ତାପରେ କଥାର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚି ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ ରାଜା ଅଳ୍ପ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 74

मया इष्टं मखैश्चित्रैरनेकैर्भूरिदक्षिणैः । दानानि च विचित्राणि येषां संख्या न विद्यते

ମୁଁ ଅନେକ ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଯଜ୍ଞ ଅପାର ଦକ୍ଷିଣା ସହ କରିଛି; ଏବଂ ନାନାପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇଛି—ଯାହାର ସଂଖ୍ୟା ଗଣନାତୀତ।

Verse 75

एकदाहं गतः पुत्र चमत्कारपुरोत्तमे । दृष्टं मया पुरं तच्च समंताद्ब्राह्मणैवृतम्

ଏକଦା, ପୁତ୍ର, ମୁଁ ‘ଚମତ୍କାର’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ନଗରକୁ ଗଲି; ସେ ନଗରଟି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲି।

Verse 76

जपस्वाध्यायसंपन्नैरग्निहोत्रपरायणैः । गृहस्थधर्मसंपन्नैर्लोकद्वयफलान्वितैः

ସେ ନଗର ଜପ ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ପରାୟଣ, ଗୃହସ୍ଥଧର୍ମରେ ସିଦ୍ଧ—ଏବଂ ଇହ-ପର ଦୁଇ ଲୋକର ଫଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 77

ततश्च चिंतितं चित्ते स वन्यो मम पूर्वजः । येनैषोपार्जिता कीर्तिः शाश्वती क्षयवर्जिता

ତେବେ ମୁଁ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲି—‘ମୋର ସେହି ପୂର୍ବଜ ସତ୍ୟେ ମହାନ୍; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜିତ—ଶାଶ୍ୱତ, କ୍ଷୟରହିତ।’

Verse 78

तस्मादहमपि स्थाप्य पुरमीदृक्समुच्छ्रितम् । ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तत्कीर्तिपरिवृद्धये

ଏହେତୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଉଚ୍ଚ ପୁରୀ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେହି କୀର୍ତ୍ତିର ପରିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିବି।

Verse 79

एवं चितयमानस्य मम नित्यं महीपते । अवांतरेण संजातं ब्रह्मलोकप्रयाणकम्

ହେ ମହୀପତେ, ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲି; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରୟାଣ କରିବାର ଅବସର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 80

एतदेकं हि मे चित्ते पश्चात्तापकरं स्थितम् । नान्यत्किंचिन्महीपाल कृतकृत्यस्य सर्वतः

ହେ ମହୀପାଳ, ମୋ ହୃଦୟରେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପର କାରଣ ଭାବେ ରହିଗଲା ଏହି ଏକମାତ୍ର କଥା; ଏହା ଛଡ଼ା ସର୍ବତଃ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ ମୋର କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ନାହିଁ।

Verse 81

तस्मात्प्रार्थय विप्रेंद्रान्कांश्चिदेषां महात्मनाम् । येन यच्छामि सुस्थानं कृत्वा तेभ्यस्तवाज्ञया

ଏହେତୁ ଏହି ମହାତ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛିଜଣଙ୍କୁ ଆପଣ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ; ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ସୁସ୍ଥାନ ତିଆରି କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିପାରିବି।

Verse 82

ततः स प्रार्थयामास तदर्थं ब्राह्मणोत्तमान् । ममोपरि दयां कृत्वा क्रियतां भोः परिग्रहः

ତାପରେ ସେ ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା— “ହେ ମହାଶୟମାନେ, ମୋପରେ ଦୟା କରି କୃପାପୂର୍ବକ ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।”

Verse 83

अस्य भूपस्य सद्भक्त्या यच्छतः पुरमुत्तमम् । अहं वः पालयिष्यामि सर्वे मद्वंशजाश्च ते

“ଏହି ରାଜା ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ନଗର ଦେଉଛନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବି, ଏବଂ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ବଂଶଜ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ହେବ।”

Verse 84

ततः कांश्चित्सुकृच्छ्रेण समानीय बृहद्बलः । राज्ञे निवेदयामास एतेभ्यो दीयतामिति

ତାପରେ ବୃହଦ୍ବଳ ବହୁ କଷ୍ଟରେ କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ରାଜାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ— “ଏହା ଏମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉ।”

Verse 85

ततः प्रक्षाल्य सर्वेषां पादान्स पृथिवीपतिः । सत्यसंधो ददौ तेभ्यः पुरार्थं भूमिमुत्तमाम्

ତାପରେ ସତ୍ୟସନ୍ଧ ପୃଥିବୀପତି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ନଗର ସ୍ଥାପନାର୍ଥେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭୂମି ଦାନ କଲେ।

Verse 86

बृहद्बलस्य चादेशं ददौ संप्रस्थितः स्वयम् । त्वयैतद्योग्यतां नेयं पुरं परपुरंजय

ସେ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବାବେଳେ ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ— “ହେ ପରପୁରଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଏହି ନଗରକୁ ଯଥୋଚିତ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇଯାଅ।”

Verse 87

गत्वा च स तया सार्धं तत्क्षेत्रं हाटकेश्वरम् । तल्लिंगं प्राप्य संहृष्टश्चिरं तेपे तपस्ततः

ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ପବିତ୍ର ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲା। ସେଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ତପ କଲା।

Verse 88

सापि कर्णोत्पला प्राप्य किंचित्पुण्यं जलाशयम् । तपस्तेपे प्रतिष्ठाप्य गौरीं श्रद्धासमन्विता

ସେମଧ୍ୟ—କର୍ଣୋତ୍ପଳା—ଏକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଜଳାଶୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେଠାରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ତପ କଲା।

Verse 89

एतस्मिन्नंतरे राजा कालधर्ममुपागतः । आनर्ताधिपतिर्युद्धे हतः पुत्रैः समन्वितः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ରାଜା କାଳଧର୍ମ (ମୃତ୍ୟୁ)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ଆନର୍ତ୍ତର ଅଧିପତି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲା।

Verse 90

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे गर्तातीर्थसमुद्भवाः । सत्यसंधं समभ्येत्य प्रोचुर्दुःखसमन्विताः

ତାପରେ ଗର୍ତ୍ତାତୀର୍ଥସମ୍ବନ୍ଧୀ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସତ୍ୟସନ୍ଧଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ ଦୁଃଖଭରା କଥା କହିଲେ।

Verse 91

परिग्रहः कृतोऽस्माभिः केवलं पृथिवीपते । न च किंचित्फलं जातं वृत्तिजं नः पुरोद्भवम्

“ହେ ପୃଥିବୀପତି! ଆମେ କେବଳ ନାମମାତ୍ରେ ପରିଗ୍ରହ (ଦାନଗ୍ରହଣ) କରିଛୁ; କିନ୍ତୁ କିଛି ଫଳ ହେଲା ନାହିଁ, ନଗରରୁ ହେବାକୁଥିବା ଆମ ଜୀବିକା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ।”

Verse 92

तस्मात्कुरु स्थितिं त्वं च स्वधर्मपरिवृद्धये । येन तद्वर्तनोपायो ह्यस्माकं नृपसत्तम

ଅତଏବ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ଧର୍ମବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ଏକ ସ୍ଥିର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଓ ସଦାଚାର ଚାଲୁ ରହିବାର ଉପାୟ ହେବ।

Verse 93

सत्यसंध उवाच । आनर्त्ताधिपतिश्चाहं सत्यसंध इति स्मृतः । मम कर्णोत्पलानाम सुतेयं दयिता सदा । सोहमस्याः प्रदानार्थं ब्रह्मलोकमितो गतः । प्रष्टुं पितामहं देवं स्थितस्तत्र मुहूर्तवत्

ସତ୍ୟସନ୍ଧ କହିଲେ—ମୁଁ ଆନର୍ତ୍ତର ଅଧିପତି, ‘ସତ୍ୟସନ୍ଧ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କର୍ଣୋତ୍ପଲା ନାମକ ମୋର ସଦା ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା ଅଛି। ତାହାକୁ ବିବାହଦାନ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲି, ପିତାମହ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଯେନେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ରହିଲି।

Verse 94

सत्यसन्ध उवाच । संन्यस्तोऽहं द्विजश्रेष्ठा वृत्तिं कर्तुं न च क्षमः । यदि मे स्यात्पुमान्कश्चिदन्वयेऽपि न संशयः

ସତ୍ୟସନ୍ଧ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିଛି; ଲୋକିକ ଜୀବିକା କରିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ଯଦି ମୋ ବଂଶରେ କେହି ପୁରୁଷ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଥାନ୍ତା—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 95

तस्माद्व्रजथ हर्म्यं स्वं प्रसादः क्रियतां मम । अभाग्यैर्भवदीयैश्च हतो राजा बृहद्बलः

ଅତଏବ, ତୁମେ ନିଜ ହର୍ମ୍ୟକୁ ଫେରିଯାଅ; ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସାଦ କର। ତୁମ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଓ ମୋର ଅଭାଗ୍ୟରେ ରାଜା ବୃହଦ୍ବଳ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 96

एवमुक्ताश्च ते विप्रा मत्वा तथ्यं च तद्वचः । स्वस्थानं त्वरिता जग्मुः सोऽपि चक्रे तपश्चिरम्

ଏପରି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ବଚନକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି ଶୀଘ୍ର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ; ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘକାଳ ତପ କଲେ।

Verse 125

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सत्यसन्धनृपतिवृत्तान्तवर्णनंनाम पंचविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ସତ୍ୟସନ୍ଧ ନୃପତିଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ପଚିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।