Adhyaya 120

Verse 1

सूत उवाच । एवं शक्रादयो देवा जितास्ते तु रणाजिरे । महिषेण ततो राज्यं त्रैलोक्येऽपि चकार सः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ରଣଭୂମିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ; ତାପରେ ମହିଷ ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 2

यत्किञ्चित्त्रिषु लोकेषु सारभूतं प्रपश्यति । गजवाजिरथाश्वादि सर्वं गृह्णाति सोऽसुरः

ତ୍ରିଲୋକରେ ଯାହାକିଛି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଦେଖୁଥିଲା—ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଇତ୍ୟାଦି—ସେଇ ଅସୁର ସବୁକିଛି ହରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 3

एवं प्रवर्तमानस्य तस्य देवाः सवासवाः । वधार्थं मिलिताश्चक्रुः कथा दुःखसम न्विताः

ସେ ଏଭଳି ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେ ତାହାର ବଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରଣା ଦୁଃଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 4

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । दृष्ट्वा तं माहिषं सर्वं व्यवहारं महोत्कटम्

ସେଇ ସମୟରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ; ମହିଷର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ସମଗ୍ର ବ୍ୟବହାରକୁ ଦେଖି ସେ ସବୁକିଛି ଅବଗତ ହେଲେ।

Verse 5

ततश्च कथयामास सर्वं तेषां सविस्त रम् । तस्य संचेष्टितं भूरि लोकत्रयप्रपीडनम्

ତାପରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହିଲେ—ମହିଷର ଅନେକ କର୍ମ ଓ ତ୍ରିଲୋକ ଉପରେ ତାହାର ଘୋର ପୀଡନ।

Verse 6

अथ तेषां महाकोपो भूय एवाभ्यवर्धत । नारदस्य वचः श्रुत्वा तादृग्लोककथोद्भवम्

ତାପରେ ନାରଦଙ୍କ ବଚନ—ଲୋକମାନଙ୍କରେ ଘଟୁଥିବା ଘଟଣାରୁ ଉଦ୍ଭବ ଏହି ସମ୍ବାଦ—ଶୁଣି ସେମାନଙ୍କ ମହାକ୍ରୋଧ ଆଉ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା।

Verse 7

तेषां कोपोद्भवो घर्मो वक्त्रद्वारेण निर्ययौ । येन दिङ्मंडलं सर्वं तत्क्षणात्कलुषीकृतम्

ସେମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦାହ ମୁଖଦ୍ୱାରେଣ ବାହାରିଲା; ଯାହାଦ୍ୱାରା କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସମଗ୍ର ଦିଗ୍ମଣ୍ଡଳ କଳୁଷିତ ଓ ଅନ୍ଧକାରମୟ ହେଲା।

Verse 9

एतस्मिन्नंतरे तत्र कार्तिकेयः समभ्ययात् । पप्रच्छ च किमेतद्धि देवानां कोपकारणम् । येन कालुष्यतां प्राप्तं दिक्चक्रं सकलं मुने च । नारद उवाच । एतेषां सांप्रतं स्कन्द मया वार्ता निवेदिता । त्रैलोक्यं दानवैः सर्वैर्यथा नीतं मदोत्कटैः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଆସି ପଚାରିଲେ—“ହେ ମୁନେ! ଦେବମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧର କାରଣ କ’ଣ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଦିକ୍ଚକ୍ର କଳୁଷିତ ହୋଇଛି?” ନାରଦ କହିଲେ—“ହେ ସ୍କନ୍ଦ! ମୁଁ ଏମାତ୍ରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ନିବେଦନ କରିଛି—ମଦୋତ୍କଟ ସମସ୍ତ ଦାନବ କିପରି ତ୍ରିଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରିଛନ୍ତି।”

Verse 10

स्त्रीरत्नमश्वरत्नं वा न किंचित्कस्यचिद्गृहे । ते दृष्ट्वा मोक्षयंति स्म दुर्निवार्या मदोत्कटाः

କାହାର ଘରେ ନ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନ ରହିଲା, ନ ଅଶ୍ୱରତ୍ନ—କିଛିମାତ୍ର ନୁହେଁ; କାରଣ ସେମାନେ ଦୁର୍ନିବାର୍ୟ, ମଦୋତ୍କଟ, ଯାହା ଦେଖୁଥିଲେ ତାହା ଛିନି ନେଇଯାଉଥିଲେ।

Verse 11

तच्छ्रुत्वा कार्तिकेयस्य विशेषात्संप्रजायत । वक्त्रद्वारेण देवानां यथा कोपः समागतः

ତାହା ଶୁଣି କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ କ୍ରୋଧ ବିଶେଷ ତୀବ୍ରତାରେ ଉଦ୍ଭବିଲା; ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ରୋଷ ମୁଖଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା।

Verse 12

एतस्मिन्नंतरे जाता तत्कोपांते कुमारिका । सर्वलक्षणसंपन्ना दिव्यतेजोऽन्विता शुभा

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେହି କ୍ରୋଧର ଶେଷେ, ଏକ କୁମାରୀ ଜନ୍ମିଲା—ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା, ଦିବ୍ୟତେଜରେ ଦୀପ୍ତା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟୀ।

Verse 13

कार्तिकेयस्य कोपेन कोपे मिश्रे दिवौकसाम् । यस्माज्जातात्र सा कन्या तस्मात्कात्यायनी स्मृता

କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ—ଦେବମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ସହ ମିଶ୍ରିତ ସେହି କ୍ରୋଧରୁ—ଯେହେତୁ ସେ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା, ତେଣୁ ସେ ‘କାତ୍ୟାୟନୀ’ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 14

ततस्तस्या ददौ वज्रमायुधं त्रिदशाधिपः । शक्तिं स्कन्दः सुतीक्ष्णाग्रां चापं देवो जनार्दनः

ତାପରେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ରାୟୁଧ ଦେଲେ; ସ୍କନ୍ଦ ଅତିତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ଏବଂ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଧନୁଷ ଦାନ କଲେ।

Verse 15

त्रिशूलं च महादेवः पाशं च वरुणः स्वयम् । आदित्यश्च सितान्बाणांश्चंद्रमाश्चर्म चोत्तमम्

ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଲେ ଏବଂ ବରୁଣ ସ୍ୱୟଂ ପାଶ ଦେଲେ; ଆଦିତ୍ୟ ଶ୍ୱେତ ବାଣ ଦେଲେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଉତ୍ତମ ଢାଳ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 16

निस्त्रिंशं निरृतिस्तुष्ट उल्मुकं च हुताशनः । वायुश्च च्छुरिकां तीक्ष्णां धनदः परिघं तथा

ତୁଷ୍ଟ ନିରୃତି ତାକୁ ଖଡ୍ଗ ଦେଲେ; ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି) ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍ମୁକ ଦେଲେ; ବାୟୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଛୁରିକା ଦେଲେ; ଧନଦ (କୁବେର) ମଧ୍ୟ ଲୋହାର ପରିଘ ଦେଲେ।

Verse 17

दण्डं प्रेताधिपो रौद्रं वधाय सुरविद्विषाम् । द्वादशैवं समालोक्य साऽयुधानि द्विजोत्तमाः

ପ୍ରେତାଧିପତି (ଯମ) ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବ୍ୟ ଆୟୁଧକୁ ଏକତ୍ର ଦେଖି ସେମାନେ ବଧକାର୍ଯ୍ୟରେ ସନ୍ନଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 18

कात्यायनी ततश्चक्रे भुजद्वादशकं तदा । जग्राह च द्रुतं तानि सुरास्त्राणि दिवौकसाम्

ତାପରେ କାତ୍ୟାୟନୀ ଦ୍ୱାଦଶ ଭୁଜା ପ୍ରକଟ କରି, ଦିବୌକସ ଦେବମାନଙ୍କର ସେହି ଦେବାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 19

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्संप्रहृष्टतनूरुहा । यदर्थं विबुधश्रेष्ठाः सृष्टा तद्ब्रूत मा चिरम्

ତାପରେ ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ଦେହବତୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବିବୁଧଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଯେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି, ତାହା ବିଳମ୍ବ ନ କରି କହ।”

Verse 20

सर्वं कार्यं करिष्यामि युष्माकं नात्र संशयः । देवा ऊचुः । महिषो दानवो रौद्रः समुत्पन्नोऽत्र सांप्रतम्

“ତୁମମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିଦେବି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ଏବେ ଏଠାରେ ମହିଷ ନାମକ ଏକ ରୌଦ୍ର ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।”

Verse 21

अवध्यः सर्वभूतानां मानुषाणां विशेषतः । मुक्त्वैकां योषितं तेन त्वमस्माभिर्विनिर्मिता

ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ—ବିଶେଷତଃ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଅବଧ୍ୟ। କେବଳ ଗୋଟିଏ ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ି ତାହାକୁ ବଧ କରିହେବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମକୁ ଆମେ ଗଢ଼ିଛୁ।

Verse 22

तस्मात्त्वं सांप्रतं गच्छ विंध्याख्यं पर्वतोत्तमम् । तपस्तत्र कुरुष्वोग्र तेजो येनाभिवर्धते

ଏହେତୁ ଏବେ ତୁମେ ‘ବିନ୍ଧ୍ୟ’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ଘୋର ତପ କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମର ଦିବ୍ୟ ତେଜ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।

Verse 23

ततस्तु तेजःसंयुक्तां त्वां ज्ञात्वा वयमेव हि । अग्रे धृत्वा करिष्यामो युद्धं तेन दुरात्मना

ତାପରେ ତୁମେ ସେହି ସଞ୍ଚିତ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣି, ଆମେ ନିଜେ ତୁମକୁ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରଖି ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବୁ।

Verse 24

ततस्त्वच्छस्त्रनिर्दग्धः पंचत्वं स प्रयास्यति । वयं च त्रिदशैश्वर्यं लभिष्यामो हतद्विषः

ତେବେ ତୁମ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସେ ନଶ୍ଟ ହେବ; ଆମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହତ କରି ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପୁନଃ ଲଭିବୁ।