Adhyaya 112

Verse 1

सूत उवाच । ततः कतिपयाहस्य गते तस्मिन्महीपतौ । स्वगृहं प्रति दुःखार्ते परिवारसमन्विते

ସୂତ କହିଲେ—କିଛି ଦିନ ଅତିତ ହେଲାପରେ ସେ ରାଜା ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତ ହୋଇ, ପରିବାର-ପରିଜନ ସହିତ, ନିଜ ଗୃହ ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 2

पद्भ्यामेव समायाता ह्यष्टषष्टिर्द्विजोत्तमाः । परिश्रांताः कृशांगाश्च धूलिधूसरिताननाः

ପାଦେ ପାଦେ ହେଟି ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଆସିଲେ—ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ, କୃଶାଙ୍ଗ, ଏବଂ ଧୂଳିରେ ଧୂସରିତ ମୁଖବଳୀ।

Verse 3

यावत्पश्यति दाराः स्वा दिव्याभरण भूषिताः । दिव्यवस्त्रैः सुसंवीता राजपत्न्य इवापराः

ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ସୁସଂବୃତ, ଅନ୍ୟ ରାଜପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ପରି—ସେମାନେ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 4

ततश्च विस्मयाविष्टाः पप्रच्छुस्ते क्षुधान्विताः । किमिदं किमिदं पापा विरुद्धं विहितं वपुः

ତାପରେ ସେମାନେ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ, କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ—“ଏହା କ’ଣ, ଏହା କ’ଣ, ହେ ପାପିନୀମାନେ! ବିଧି-ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଏହି ରୂପ କାହିଁକି?”

Verse 5

कथं प्राप्तानि वस्त्राणि भूषणानि वराणि च । नूनमस्मद्गतेर्भ्रंशः खे जातो नाऽन्यथा भवेत्

ତୁମେ ଏହି ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣ କିପରି ପାଇଲ? ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ଗତିରେ ଭ୍ରଂଶ ହୋଇଛି; ଆମ ଅବସ୍ଥାରେ କିଛି ତ୍ରୁଟି ଜନ୍ମିଛି—ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।

Verse 6

विकारमेनं संत्यक्त्वा युष्मदीयं सुगर्हिताः । अथ ताः सर्ववृत्तांतमूचुस्तापसयोषितः

ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିନ୍ଦନୀୟ ଏହି ଅନୁଚିତ ବିକାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେଇ ତାପସମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାପରେ ସମସ୍ତ ଘଟଣାବଳୀ କହିଲେ।

Verse 7

यथा राज्ञी समायाता दमयन्ती नृपप्रिया । भूषणानि च दत्तानि तया चैव यथा द्विजाः

ସେମାନେ କହିଲେ—ରାଜପ୍ରିୟା ରାଣୀ ଦମୟନ୍ତୀ କିପରି ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ସେ ନିଜେ ଭୂଷଣ ଦାନ କରିଥିଲେ।

Verse 8

यथा शापश्च सञ्जातो ब्राह्मणानां महात्मनाम् । अथ ते मुनयः क्रुद्धास्तच्छ्रुत्वा गर्हितं वचः । राजप्रतिग्रहो निंद्यस्तापसानां विशेषतः

ସେମାନେ କହିଲେ—ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ କିପରି ଶାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ଗର୍ହିତ ବଚନ ଶୁଣି ମୁନିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ—ରାଜାଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ ନିନ୍ଦନୀୟ, ବିଶେଷତଃ ତାପସମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

Verse 9

ततो भूपस्य राष्ट्रस्य नाशार्थं जगृहुर्जलम् । क्रोधेन महताविष्टा वेपमाना निरर्गलम्

ତାପରେ ସେମାନେ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ନିୟନ୍ତ୍ରଣହୀନ ଭାବେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ରାଜାଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ରନାଶାର୍ଥେ (ଶାପକ୍ରିୟା ପାଇଁ) ଜଳ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 10

अनेन पाप्मनाऽस्माकं कुभूपेन प्रणाशिता । खे गतिर्लोभयित्वा तु पत्न्योऽस्माकमकृत्रिमाः । सरलास्तद्गणाः सर्वे येनेदृग्व्यसनं स्थितम्

ଏହି ପାପକର୍ମରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ଆମକୁ ସର୍ବନାଶ କରିଦେଲା। ଆମ ଗତି ଓ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ଲୋଭାଇ ସେ ଆମ ନିଷ୍କପଟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କଲା। ତାହାର ସେ ସରଳ ଲୋକମାନେ—ତାହାର ଦ୍ୱାରା—ଏପରି ଘୋର ବିପତ୍ତି ଉଦ୍ଭବିଲା।

Verse 11

सूत उवाच । एवं ते मुनयो यावच्छापं तस्य महीपतेः । प्रयच्छंति च तास्तावदूचुर्भार्या रुषान्विताः

ସୂତ କହିଲେ—ମୁନିମାନେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଭାର୍ୟାମାନେ ଉଠି କଥା କହିଲେ।

Verse 12

न देयो भूपतेस्तस्य शापो ब्राह्मणसत्तमाः । अस्मदीयं वचस्तावच्छ्रोतव्यमविशंकितैः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମେ ନିର୍ଶଙ୍କ ଭାବେ ଆମ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 13

वयं सर्वा नरेन्द्रस्य भार्यया समलंकृताः । सुवस्त्रैर्भूषणैर्दिव्यैः श्रद्धापूतेन चेतसा

ଆମେ ସମସ୍ତେ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ୟାରୂପେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲୁ—ସୁବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ—ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତ ସହ।

Verse 14

वयं दरिद्रदोषेण सदा युष्मद्गृहे स्थिताः । कर्शिता न च संप्राप्तं सुखं मर्त्यसमु द्भवम्

କିନ୍ତୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟଦୋଷରେ ଆମେ ସଦା ଆପଣମାନଙ୍କ ଘରେ ଆଶ୍ରିତ ରହିଲୁ। କ୍ଲେଶରେ କ୍ଷୀଣ ହେଲୁ; ମର୍ତ୍ୟଜୀବନରେ ଜନ୍ମୁଥିବା ସାଧାରଣ ସୁଖ ମଧ୍ୟ ଆମେ ପାଇଲୁ ନାହିଁ।

Verse 15

एतेषां परलोकोऽत्र विद्यते ये तपोरताः । न च मर्त्यफलं किंचिदपि स्वल्पतरं भवेत्

ତପସ୍ୟାରେ ରତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠି ସତ୍ୟ ପରମାର୍ଥ ପରଲୋକ ହିଁ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମର୍ତ୍ୟଲୋକର ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ଫଳ ମଧ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।

Verse 16

अन्येषां विषयस्थानामिह लोकः प्रकीर्तितः । भोगप्रसक्तचित्तानां नीचानां सुदुरात्मनाम्

କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ବିଷୟଭୋଗରେ ଅଟୁଟ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକ ହିଁ ତାଙ୍କର ‘ଲୋକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଭୋଗାସକ୍ତଚିତ୍ତ, ନୀଚ ସ୍ୱଭାବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁରାତ୍ମା।

Verse 17

गृहस्थाश्रमिणां चैव स्वधर्मरतचेतसाम् । इह लोकः परश्चैव जायते नाऽत्र संशयः

କିନ୍ତୁ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମୀ ଯେମାନେ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ରତଚିତ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହେଁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 18

ता वयं नात्र सन्देहो गृहस्थाश्रममुत्तमम् । संसेव्य साधयिष्यामो लोकद्वयमनुत्तमम्

ଏହେତୁ ଆମେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଉତ୍ତମ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମକୁ ଯଥାବିଧି ସେବନ କରି, ଦୁଇ ଲୋକର ଅନୁତ୍ତମ ଶ୍ରେୟ ସାଧିବୁ।

Verse 19

तस्माद्गृहाणि रम्याणि प्रवदंति समाहिताः । भूपालाद्भूमिमादाय वृत्तिं चैवाभिवांछिताम्

ତେବେ ସେମାନେ ସମାହିତଚିତ୍ତରେ କହିଲେ—“ଏହେତୁ ଆମକୁ ରମ୍ୟ ଗୃହ ଦିଅ; ଏବଂ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଭୂମି ନେଇ, ଆମେ ଯାହା ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛୁ ସେହି ଜୀବିକା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କର।”

Verse 20

ततश्चैवाथ वीक्षध्वं पुत्रपौत्रसमुद्भवम् । सौख्यं चापि कुमारीणां बांधवानां विशेषतः

ତତଃ ପରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପୁତ୍ର‑ପୌତ୍ରମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିବ; କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସୁଖ ଓ ବିଶେଷତଃ ନିଜ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବ।

Verse 21

न करिष्यथ चेद्वाक्यमेतदस्मदुदीरितम् । सर्वाः प्राणपरित्यागं करिष्यामो न संशयः

ଯଦି ତୁମେ ଆମେ କହିଥିବା ଏହି ଆଦେଶ ପାଳନ ନ କର, ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିବୁ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 22

यूयं स्त्रीवधपापेन युक्ताः सन्तस्ततः परम् । नरकं रौरवं दुर्गं गमिष्यथ सुनिश्चितम्

ସ୍ତ୍ରୀବଧ ପାପରେ କଳୁଷିତ ହୋଇ ତୁମେ, ତାପରେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଦୁର୍ଗମ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 23

एवं ते मुनयः श्रुत्वा तासां वाक्यानि तानि वै । भूपृष्ठे तत्यजुस्तोयं शापार्थं यत्करैर्धृतम्

ସେହି ନାରୀମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୁନିମାନେ, ଶାପାର୍ଥେ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଜଳକୁ ସେତେବେଳେ ଭୂମିପୃଷ୍ଠରେ ଢାଳିଦେଲେ।

Verse 24

ततस्तत्तोयनिर्दग्धं तद्विभागं क्षितेस्तदा । ऊषरत्वमनुप्राप्तमद्यापि द्विजसत्तमाः

ତେବେ ସେହି ଜଳରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ପୃଥିବୀର ସେ ଅଂଶ ଉଷର (ଲୁଣିଆ ବଞ୍ଜର) ହୋଇଗଲା; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେପରି ଅଛି।

Verse 25

आस्तामन्नादिकं तत्र यदुत्पं न प्ररोहति । न जन्म चाप्नुयाद्भूयः पक्षी वा कीट एव वा

ସେଠାରେ ଧାନ୍ୟ ଆଦି ବୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏନାହିଁ। ସେଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ମିଳେନାହିଁ—ନ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ, ନ କୀଟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ।

Verse 26

तृणं वाथ मृगस्तत्र किं पुनर्भक्तिमान्नरः । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं श्रद्धया फाल्गुने नरः

ସେଠାରେ ତୃଣ କିମ୍ବା ମୃଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମିତି ଫଳ ପାଏ, ତେବେ ଭକ୍ତିମାନ ମନୁଷ୍ୟର କଥା କଣ! ଯେ ନର ଫାଲ୍ଗୁଣ ମାସରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—

Verse 27

पौर्णमास्यां रवैर्वारे स पितॄनुद्धरेन्निजान् । अपि स्वकर्मणा प्राप्तान्नरके दारुणाकृतौ

ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନ ଯେତେବେଳେ ରବିବାର ପଡ଼େ, ସେ ନିଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ—ନିଜ କର୍ମରେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 112

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्यान ऊषरोत्पत्तिमाहात्म्यकथनंनाम द्वादशोत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ଦମୟନ୍ତୀ ଉପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ‘ଊଷରୋତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-କଥନ’ ନାମକ ଏକଶେ ବାରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।