Adhyaya 108

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अष्टषष्टिप्रमाणानि यानि क्षेत्राणि सूतज । त्वयोक्तानि च तान्येव नामतो नः प्रकीर्तय

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ସୂତପୁତ୍ର! ତୁମେ କହିଥିବା ଅଠଷଠି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ହିଁ ଆମକୁ ନାମସହ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ପୁନଃ କୀର୍ତ୍ତନ କର।

Verse 2

तथान्यानि च तीर्थानि यानि संति धरातले । तानि कीर्तय कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

ତଥା ଧରାତଳରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ କୀର୍ତ୍ତନ କର; କାରଣ ଆମର କୌତୂହଳ ଅତ୍ୟଧିକ।

Verse 3

सूत उवाच । यानि प्रोक्तानि तीर्थानि भवद्भिर्द्विजसत्तमाः । अष्टषष्टिप्रमाणानि तथा क्षेत्राणि भूतले

ସୂତ କହିଲେ— ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ଆପଣମାନେ କହିଥିବା ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ, ଏବଂ ଭୂତଳରେ ଥିବା ଅଠଷଠି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ—

Verse 4

तानि सर्वाणि भीतानि प्रविष्टानि रसातलम् । तीर्थानि मुनिशार्दूलाः पापे ह्यत्र कलौ युगे

ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳମାନେ; କାରଣ ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଏଠାରେ ପାପର ପ୍ରାବଳ୍ୟ ହୋଇଛି।

Verse 5

एतदेव पुरा पृष्टः पार्वत्या परमेश्वरः । यद्भवद्भिरहं पृष्टस्तीर्थयात्राकृते द्विजाः

ଏହି ଏକେ ବିଷୟକୁ ପୂର୍ବେ ପାର୍ବତୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ; ଯେପରି ଏବେ ତୁମେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ମୋତେ ପଚାରିଛ।

Verse 6

कैलासशिखरासीनः पुरा देवो महेश्वरः । सर्वैर्गणगणैः सार्धमुपविष्टो वरासने

ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର କୈଲାସ ଶିଖରରେ ଆସୀନ ଥିଲେ; ଏବଂ ନିଜ ସମସ୍ତ ଗଣଗଣ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ଥିଲେ।

Verse 7

प्रणाम करणार्थाय ह्यागतेष्वमरेषु च । गतेषु तेषु विप्रेंद्रा सर्वेषु त्रिदिवालयम् । अर्धासनगता देवी वाक्यमेतदुवाच ह

ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କରାଇବା ପାଇଁ ଅମରମାନେ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ତ୍ରିଦିବାଳୟକୁ ଗଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ—ତେବେ ଦେବୀ ଅର୍ଧାସନରେ ବସି ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 8

देव्युवाच । देवदेव महादेव गंगाक्षालितशेखर । वद मे तीर्थमाहात्म्यं यद्यहं वल्लभा तव

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ଶେଖରଧାରୀ; ଯଦି ମୁଁ ତୁମର ବଲ୍ଲଭା, ତେବେ ମୋତେ ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ କହ।

Verse 9

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संख्यया नामतो देव मह्यं कीर्तय सांप्रतम्

ହେ ଦେବ! ଏହି ଭୂତଳରେ ତୀର୍ଥ ତିନି କୋଟି ଓ ଅର୍ଧକୋଟି ଅଛି। ସଂଖ୍ୟା ଓ ନାମ ସହିତ ଏବେ ମୋତେ କୀର୍ତ୍ତନ କରି କହନ୍ତୁ।

Verse 10

यानि तीर्थान्यनेकानि क्षेत्राणि चैव मे प्रभो । तानि कीर्तय देवेश सुगम्यं चैव देहिनाम् । कीर्तनाच्च समग्राणां तीर्थानां लभ्यते फलम्

ହେ ପ୍ରଭୋ! ମୋର ଯେଉଁ ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ହେ ଦେବେଶ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରି କହନ୍ତୁ, ଯେପରି ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଗମ ହୁଏ। କାରଣ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର କୀର୍ତ୍ତନରୁ ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 11

ईश्वर उवाच । तीर्थशब्दो वरारोहे धर्मकृत्येषु वर्तते । धर्मस्थानेषु सर्वेषु तत्त्वं शृणु समाहिता

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ବରାରୋହେ! ‘ତୀର୍ଥ’ ଶବ୍ଦ ଧର୍ମକୃତ୍ୟରେ ପ୍ରୟୁକ୍ତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଧର୍ମସ୍ଥାନରେ ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ।

Verse 12

माता तीर्थं पिता तीर्थं तीर्थ साधुसमागमः । धर्मानुचिंतनं चैव तथैव नियमो यमः

ମାତା ତୀର୍ଥ, ପିତା ତୀର୍ଥ, ସାଧୁସମାଗମ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥ। ଧର୍ମାନୁଚିନ୍ତନ, ଏବଂ ଯମ-ନିୟମରୂପ ସଂଯମ ଓ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ (ତୀର୍ଥ) ଅଟେ।

Verse 13

पुण्याः कथा वरारोहे देवर्षीणां कृतास्तथा । आश्रयाः सन्मुनींद्राणां देवानां च तथा प्रिये

ହେ ବରାରୋହେ! ଦେବର୍ଷିମାନେ ରଚିଥିବା ପୁଣ୍ୟ କଥାମାନେ ମଧ୍ୟ (ତୀର୍ଥ) ଅଟେ। ହେ ପ୍ରିୟେ! ସନ୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥାନ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସ ମଧ୍ୟ (ତୀର୍ଥ) ଅଟେ।

Verse 14

भूमिभागाः पवित्राः स्युः कीर्त्यते तीर्थमित्युत । तेषां संदर्शनादेव स्मरणाच्चावगाहनात् । मुच्यंते जन्तवः पापैरपि जन्मशतोद्भवैः

ପୃଥିବୀର କେତେକ ଭାଗ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘ତୀର୍ଥ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ କରାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କର କେବଳ ଦର୍ଶନ, ସ୍ମରଣ ଓ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ/ଅବଗାହନ କଲେ ଜୀବମାନେ ଶତ ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 15

तथा पातकिनो ये च ये च विश्वासघातकाः । तेऽपि सर्वे तथा मुक्तास्तेषां चैवावगाहनात्

ସେହିପରି ଯେମାନେ ମହାପାପୀ ଓ ଯେମାନେ ବିଶ୍ୱାସଘାତକ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ/ଅବଗାହନ କଲେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 16

एवं पापानि संयांति नाशं सर्वांगसुन्दरि । अपि ब्रह्मवधात्पापं यद्भवेदिह देहिनाम् । तच्चापि तीर्थसंसर्गात्प्रलयं यात्यसंशयम्

ଏଭଳି, ହେ ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ, ପାପମାନେ ନାଶ ପାଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେହୀମାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରୁ ଯେ ପାପ ହୁଏ, ସେଥି ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥସଂସର୍ଗରେ ନିଃସନ୍ଦେହ ଲୟ ପାଏ।

Verse 17

ममापि करसंलग्नं कपालं ब्रह्मणः पुरा । पतितं तीर्थसंसर्गात्तेषां चैवावगाहनात्

ପୂର୍ବେ ମୋ ହାତରେ ଲଗିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କପାଳ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥସଂସର୍ଗରୁ ଓ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ/ଅବଗାହନ କରିବାରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲା।

Verse 18

एवं सर्वेषु तीर्थेषु तथा ह्यायतनेषु च । स्नातव्यं भक्तियुक्तेन चेतसा नान्यगामिना

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଏବଂ ସେହିପରି ପବିତ୍ର ଆୟତନ/ମନ୍ଦିରରେ, ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟତ୍ର ନ ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଚିତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 19

यत्र स्नातैर्नरैः सम्यक्सर्वेषां लभ्यते फलम् । ममाश्रयं विशालाक्षि सर्वपातकनाशनम् । कामदं च तथा नॄणां नारीणां च विशेषतः

ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଫଳ ମିଳେ। ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି ଦେବୀ! ସେହି ସ୍ଥାନ ମୋର ଆଶ୍ରୟ—ସର୍ବପାପନାଶକ; ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟବରଦାୟକ।

Verse 20

एतद्गुह्यतमं देवि मम नित्यव्यवस्थितम् । न कस्याऽपि मयाख्यातं देवेंद्रस्यापि पृच्छतः

ହେ ଦେବୀ! ଏହା ମୋର ସର୍ବାତିଗୁହ୍ୟ ଉପଦେଶ, ଯାହା ନିତ୍ୟ ଦୃଢ଼ ସତ୍ୟରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ପଚାରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହା କାହାକୁ କହିନାହିଁ।

Verse 21

वाल्लभ्यात्तव मे भद्रे कथितं वै वरानने । अष्टषष्टिः प्रगम्यानि भक्त्या तीर्थानि मानवैः

ହେ ଭଦ୍ରେ, ହେ ବରାନନେ! ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କହୁଛି—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତିସହ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି (ଅଠଷଠି) ତୀର୍ଥରେ ଗମନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

ममाश्रयाणि तान्येव सर्वपापहराणि च । कामदानि वरारोहे मत्प्रभावादसंशयम्

ହେ ବରାରୋହେ! ସେହି ତୀର୍ଥମାନେ ମୋର ଆଶ୍ରୟରେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ସର୍ବପାପହର ଏବଂ ଇଷ୍ଟଫଳଦାୟକ। ମୋର ପ୍ରଭାବରୁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

यं यं कामं समाधाय तत्र तीर्थे पुमान्यदि । कृत्वा स्नानं ततो देवमर्चयेच्च महेश्वरम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛାକୁ ମନେ ଧାରଣ କରି ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ ଏବଂ ପରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ଅଭିଲଷିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 24

सुकृतं मनसि ध्यात्वा यैर्नरैः पूजितो हरिः । आस्तां तेषां वरारोहे दर्शनं स्पर्शनं तथा । स्मरणादपि मुच्यंते नराः पापैः पुराकृतैः

ଯେ ନରମାନେ ମନରେ ସୁକୃତକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ହରିଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶର ଆଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ଦରକାର ନୁହେଁ; କେବଳ ସ୍ମରଣରେ ପୁରାତନ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 25

एते शक्रादयो देवास्तेषु तीर्थेषु सुन्दरि । मां पूज्य त्रिदिवं प्राप्तास्तथान्ये नारदादयः

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଏହି ଦେବମାନେ ସେହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ମୋତେ ପୂଜି ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ) ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ନାରଦ ଆଦି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ।

Verse 26

तान्यहं ते प्रवक्ष्यामि विस्तरेण पृथक्पृथक् । नामतः शृणु देवेशि समाहितमनाः स्थिता

ସେହି (ତୀର୍ଥ) ଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବିସ୍ତାରରେ, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ କରି କହିବି। ହେ ଦେବେଶୀ, ମନକୁ ସମାହିତ କରି ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ।

Verse 27

वाराणसी प्रयागं च नैमिषं चापरं तथा । गयाशिरः सुपुण्यं च पवित्रं कुरुजांगलम्

ବାରାଣସୀ, ପ୍ରୟାଗ, ନୈମିଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରମାନ; ଗୟାଶିର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଏବଂ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲ ଭୂମି ପବିତ୍ର।

Verse 28

प्रभासं पुष्करं चैव विश्वेश्वरमथापरम । अट्टहासं महेन्द्रं च तथैवोज्जयनी च या

ପ୍ରଭାସ, ପୁଷ୍କର ଏବଂ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ତଥା ଅନ୍ୟ ଏକ ପୁଣ୍ୟାସନ; ଅଟ୍ଟହାସ, ମହେନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ସେହିପରି ଉଜ୍ଜୟିନୀ ମଧ୍ୟ।

Verse 29

मरुकोटिः शंकुकर्णं गोकर्णं क्षेत्रमुत्तमम् । रुद्रकोटिः स्थलेशं च हर्षितं वृषभध्वजम्

ମରୁକୋଟି, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ—ଏହି ସବୁ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର; ଏବଂ ରୁଦ୍ରକୋଟି, ସ୍ଥଲେଶ, ହର୍ଷିତ ଓ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ବୃଷଭଧ୍ୱଜଧାରୀ ଶିବ) ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 30

केदारं च तथा क्षेत्रं क्षेत्रं मध्यमकेश्वरम् । सहस्राक्षं तथा क्षेत्रं तथान्यत्कार्तिकेश्वरम्

ଏବଂ କେଦାର; ତଥା ମଧ୍ୟମକେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର; ସହସ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ପୂଜ୍ୟ ସ୍ଥାନ—କାର୍ତ୍ତିକେଶ୍ୱର—ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 31

तथैव वस्त्रमार्गं च तथा कनखलं स्मृतम् । भद्रकर्णं च विख्यातं दण्डकाख्यं तथैव च

ସେହିପରି ବସ୍ତ୍ରମାର୍ଗ; ଏବଂ କନଖଳ—ଏମିତି ସ୍ମରିତ; ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ; ଏବଂ ଦଣ୍ଡକ ନାମକ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 32

त्रिदण्डाख्यं तथा क्षेत्रं तथैव कृमिजांगलम् । एकाम्रं च तथा क्षेत्रं क्षेत्रं छागलकं तथा

ସେହିପରି ତ୍ରିଦଣ୍ଡ ନାମକ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର; ଏବଂ କୃମିଜାଙ୍ଗଲ; ଏକାମ୍ର ନାମକ କ୍ଷେତ୍ର; ଏବଂ ଛାଗଲକ ନାମକ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 33

कालिंजरं च देवेशि तथान्यन्मण्डलेश्वरम् । काश्मीरं मरुकेशं च हरिश्चंद्रं सुशोभनम्

ହେ ଦେବେଶି! (ଏଠାରେ) କାଲିଞ୍ଜର; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ମଣ୍ଡଳେଶ୍ୱର; କାଶ୍ମୀର; ମରୁକେଶ; ଏବଂ ଅତି ସୁଶୋଭନ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର (ତୀର୍ଥ) ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 34

पुरश्चंद्रं च वामेशं कुकुटेश्वरमेव च । भस्मगात्रमथोकारं त्रिसंध्या विरजा तथा

ସେଠାରେ ପୁରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ବାମେଶ ଓ କୁକୁଟେଶ୍ୱର; ପରେ ଭସ୍ମଗାତ୍ର, ଅଥୋକାର, ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା ଏବଂ ବିରଜା—ଏହି ସବୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 35

अर्केश्वरं च नेपालं दुष्कर्णं करवीरकम् । जागेश्वरं तथा देवि श्रीशैलं पर्वतोत्तमम्

ଏବଂ ଅର୍କେଶ୍ୱର, ନେପାଳ, ଦୁଷ୍କର୍ଣ୍ଣ, କରବୀରକ; ତଥା ହେ ଦେବୀ, ଜାଗେଶ୍ୱର ଓ ପର୍ବତୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀଶୈଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 36

अयोध्या चैव पातालं तथा कारोहणं महत् । देविका च नदी पुण्या भैरवं पूर्वसागरः

ଏବଂ ଅଯୋଧ୍ୟା, ପାତାଳ ଓ ମହାନ କାରୋହଣ; ପୁଣ୍ୟ ଦେବିକା ନଦୀ, ଭୈରବ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ପୂର୍ବ ସାଗର ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 37

सप्तगोदावरीतीर्थं तथैव समुदाहृतम् । निर्मलेशं तथान्यच्च कर्णिकारं सुशोभनम्

ସେହିପରି ସପ୍ତଗୋଦାବରୀ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଘୋଷିତ; ଏବଂ ନିର୍ମଲେଶ, ତଥା ଅନ୍ୟ ଏକ ସୁଶୋଭିତ କର୍ଣ୍ଣିକାର ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 38

कैलासं जाह्नवीतीरं जललिंगं च वाडवम् । बदरीतीर्थवर्यं च कोटितीर्थं तथैव च

କୈଲାସ, ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ତଟ, ଜଳଲିଙ୍ଗ ଓ ବାଡବ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଦରୀ-ତୀର୍ଥ ଏବଂ କୋଟିତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 39

विंध्याचलो हेमकूटं गन्धमादनमेव च । लिंगेश्वरं तथा क्षेत्रं लंकाद्वारं तथैव च

ସେଠାରେ ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ, ହେମକୂଟ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଛି; ତଥା ଲିଙ୍ଗେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଲଙ୍କାଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 40

नलेश्वरं तु मध्येशं केदारं रुद्रजालकम् । सुवर्णाख्यं च वामोरु तथान्यत्षष्टिकापथम्

ନଲେଶ୍ୱର, ମଧ୍ୟେଶ, କେଦାର ଓ ରୁଦ୍ରଜାଲକ ଅଛି; ହେ ସୁନ୍ଦର-ଊରୁ ଦେବୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣାଖ୍ୟ ଏବଂ ‘ଷଷ୍ଠିକାପଥ’ ନାମକ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 108

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेशवरक्षेत्रमाहात्म्ये ऽष्टषष्टितीर्थवर्णनंनामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଆଠତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।