Adhyaya 22

Verse 1

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद स्कंद सर्वज्ञनंदन । काः कास्तु शक्तयस्ता वै तासां नामानि मे वद

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ପାର୍ବତୀହୃଦୟାନନ୍ଦ, ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କ ନନ୍ଦନ! ସେଇ ଶକ୍ତିମାନେ କେଉଁ କେଉଁ? ତାଙ୍କର ନାମ ମୋତେ କହ।

Verse 2

स्कंद उवाच । तासां परमशक्तीनामुमावयवसंभुवाम् । आख्याम्याख्यां शृणु मुने कुंभसंभव तत्त्वतः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଉମାଙ୍କ ଅବୟବରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସେଇ ପରମଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ନାମ ମୁଁ କହିବି। ହେ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ ମୁନି, ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣ।

Verse 3

त्रैलोक्यविजया तारा क्षमा त्रैलोक्यसुंदरी । त्रिपुरा त्रिजगन्माता भीमा त्रिपुरभैरवी

ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟବିଜୟା, ତାରା, କ୍ଷମା, ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ; ତ୍ରିପୁରା, ତ୍ରିଜଗତ୍ମାତା, ଭୀମା ଏବଂ ତ୍ରିପୁରଭୈରବୀ।

Verse 4

कामाख्या कमलाक्षी च धृतिस्त्रिपुरतापनी । जया जयंती विजया जलेशी चापराजिता

କାମାଖ୍ୟା, କମଳାକ୍ଷୀ, ଧୃତି, ତ୍ରିପୁରତାପନୀ; ଜୟା, ଜୟନ୍ତୀ, ବିଜୟା, ଜଲେଶୀ ଏବଂ ଅପରାଜିତା।

Verse 5

शंखिनी गजवक्त्रा च महिषघ्नी रणप्रिया । शुभानंदा कोटराक्षी विद्युज्जिह्वा शिवारवा

ଶଙ୍ଖିନୀ, ଗଜବକ୍ତ୍ରା, ମହିଷଘ୍ନୀ, ରଣପ୍ରିୟା; ଶୁଭାନନ୍ଦା, କୋଟରାକ୍ଷୀ, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱା ଏବଂ ଶିବାରବା।

Verse 6

त्रिनेत्रा च त्रिवक्त्रा च त्रिपदा सर्वमंगला । हुंकारहेतिस्तालेशी सर्पास्या सर्वसुंदरी

ତ୍ରିନେତ୍ରା, ତ୍ରିବକ୍ତ୍ରା, ତ୍ରିପଦା, ସର୍ବମଙ୍ଗଳା; ହୁଂକାରହେତି, ତାଲେଶୀ, ସର୍ପାସ୍ୟା ଓ ସର୍ବସୁନ୍ଦରୀ।

Verse 7

सिद्धिर्बुद्धिः स्वधा स्वाहा महानिद्रा शराशना । पाशपाणिः खरमुखी वज्रतारा षडानना

ସିଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱାହା, ମହାନିଦ୍ରା, ଶରାଶନା; ପାଶପାଣି, ଖରମୁଖୀ, ବଜ୍ରତାରା ଓ ଷଡାନନା।

Verse 8

मयूरवदना काकी शुकी भासी गरुत्मती । पद्मावती पद्मकेशी पद्मास्या पद्मवासिनी

ମୟୂରବଦନା, କାକୀ, ଶୁକୀ, ଭାସୀ, ଗରୁତ୍ମତୀ; ପଦ୍ମାବତୀ, ପଦ୍ମକେଶୀ, ପଦ୍ମାସ୍ୟା ଓ ପଦ୍ମବାସିନୀ।

Verse 9

अक्षरा त्र्यक्षरा तंतुः प्रणवेशी स्वरात्मिका । त्रिवर्गा गर्वरहिता अजपा जपहारिणी

ଅକ୍ଷରା, ତ୍ର୍ୟକ୍ଷରା, ତନ୍ତୁ, ପ୍ରଣବେଶୀ, ସ୍ୱରାତ୍ମିକା; ତ୍ରିବର୍ଗା, ଗର୍ବରହିତା, ଅଜପା ଓ ଜପହାରିଣୀ।

Verse 10

जपसिद्धिस्तपःसिद्धिर्योगसिद्धिः परामृता । मैत्रीकृन्मित्रनेत्रा च रक्षोघ्नी दैत्यतापनी

ଜପସିଦ୍ଧି, ତପଃସିଦ୍ଧି, ଯୋଗସିଦ୍ଧି, ପରାମୃତା; ମୈତ୍ରୀକୃତ୍, ମିତ୍ରନେତ୍ରା, ରକ୍ଷୋଘ୍ନୀ ଓ ଦୈତ୍ୟତାପନୀ।

Verse 11

स्तंभनी मोहनीमाया बहुमाया बलोत्कटा । उच्चाटनी महोल्कास्या दनुजेंद्रक्षयंकरी

ସେ ସ୍ତମ୍ଭିନୀ, ମୋହିନୀ ମାୟା, ବହୁମାୟାର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବଳବତୀ। ସେ ଉଚ୍ଚାଟନୀ, ମହାଜ୍ୱାଲାମୁଖୀ, ଦାନବେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୟ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି।

Verse 12

क्षेमकरी सिद्धिकरी छिन्नमस्ता शुभानना । शाकंभरी मोक्षलक्ष्मीस्त्रिवर्गफलदायिनी

ସେ କ୍ଷେମକରୀ, ସିଦ୍ଧିଦାୟିନୀ, ଶୁଭମୁଖୀ ଛିନ୍ନମସ୍ତା। ସେ ଶାକମ୍ଭରୀ; ସେ ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମୀ—ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ତ୍ରିବର୍ଗର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 13

वार्ताली जंभली क्लिन्ना अश्वारूढा सुरेश्वरी । ज्वालामुखी प्रभृतयो नवकोट्यौ महाबलाः

ବାର୍ତ୍ତାଳୀ, ଜମ୍ଭଳୀ, କ୍ଲିନ୍ନା, ଅଶ୍ୱାରୂଢା, ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ଜ୍ୱାଳାମୁଖୀ ଆଦି—ନବକୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ—ସମସ୍ତେ ମହାବଳଶାଳୀ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 14

बलानि बलिनां ताभिर्दानवानां स्वलीलया । संक्षिप्ता निजगंतीव प्रलयानलहेतेभिः

ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱଲୀଳାରେ, ବଳବାନ ଦାନବମାନଙ୍କର ସେନାବଳ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସଂକୁଚିତ ହେଲା—ଯେପରି ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିର ହେତୁମାନେ ନିଜେ କରିଥାନ୍ତେ।

Verse 15

तावत्स दुर्गो दैत्येंद्रः पयोदांतरतो बली । चकार करकावृष्टिं वात्या वेगवतीं बहु

ତେବେ ସେ ବଳବାନ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ଗ ମେଘମାଳାର ଭିତରୁ ଶିଳାବୃଷ୍ଟି କରାଇଲା, ଏବଂ ଅନେକ ବେଗବତୀ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବାତ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା।

Verse 16

ततो भगवती देवी शोषणास्त्र प्रयोगतः । वृष्टिं निवारयामास सवर्षोपलमयी क्षणात्

ତେବେ ଭଗବତୀ ଦେବୀ ଶୋଷଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଶିଳାବୃଷ୍ଟିସହିତ ସେହି ବର୍ଷାକୁ ନିବାରଣ କଲେ।

Verse 17

योषिन्मनोरथवती षंढं प्राप्य यथाऽफला । सा दैत्यकरकावृष्टिर्देवीं प्राप्य तथाभवत्

ଯେପରି ମନୋରଥବତୀ ନାରୀ ଷଣ୍ଢକୁ ପାଇ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ, ସେପରି ଦୈତ୍ୟର ଶିଳାବୃଷ୍ଟି ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା।

Verse 18

अथ दैतेयराजेन बाहुसंकर्षकोपतः । उत्पाट्य शैलशिखरं परिक्षिप्तं नभोंगणात्

ତାପରେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ବାହୁସଂକର୍ଷଜ କ୍ରୋଧରେ ଏକ ଶୈଳଶିଖରକୁ ଉପାଡ଼ି ନଭୋମଣ୍ଡଳରେ ଛାଡ଼ିଦେଲା।

Verse 19

अद्रेः शृंगं सुविस्तीर्णमापतत्परिवीक्ष्य सा । शतकोटिप्रहारेण कोटिशः सकलं व्यधात्

ସୁବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତଶିଖର ଆପତିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି ସେ ଶତକୋଟି ପ୍ରହାରରେ ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୋଟିକୋଟି ଖଣ୍ଡରେ ଭଙ୍ଗ କଲେ।

Verse 20

आंदोल्य मौलिमसकृत्कुंडलाभ्यां विराजितम् । गजीभूयाशु दुद्राव तां देवीं समरेऽसुरः

ମୁଣ୍ଡକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରି, କୁଣ୍ଡଳଦ୍ୱୟର ଦୀପ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ସେ ଅସୁର ଶୀଘ୍ର ଗଜରୂପ ଧାରଣ କରି ସମରେ ଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲା।

Verse 21

शैलाकारं तमायांतं दृष्ट्वा भगवती गजम् । बद्ध्वा पाशेन जवतः खङ्गेन करमच्छिनत्

ପର୍ବତସଦୃଶ ଆକାରର ହାତୀ ବେଗରେ ଧାଇଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଭଗବତୀ ଦେବୀ ତୁରନ୍ତ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ଖଡ୍ଗରେ ତାହାର ଶୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।

Verse 22

ततोत्यंतं स चीत्कृत्य देव्याकृत्तकरःकरी । अकिंचित्करतां प्राप्य माहिषं वपुराददे

ତାପରେ ଦେବୀ ଶୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଇଥିବାରୁ ସେହି ହାତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଦନାରେ ଚିତ୍କାର କଲା; ନିର୍ବଳ ହୋଇ ହାତୀରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ମହିଷର ଦେହ ଧାରଣ କଲା।

Verse 23

अचलां सचलां सर्वां स चक्रे सुरघाततः । शिलोच्चयांश्च बहुशः शृंगाभ्यां सोक्षिपद्बली

ଦେବଘାତରେ ତତ୍ପର ସେ ବଳବାନ ଅଚଳ-ଚଳ ସମସ୍ତକୁ କମ୍ପିତ କଲା; ଏବଂ ନିଜ ଶୃଙ୍ଗଦ୍ୱୟରେ ପୁନଃପୁନଃ ଶିଳାର ଢେର ଉଠାଇ ଛାଡ଼ିଲା।

Verse 25

महामहिषरूपेण तेन त्रैलोक्यमंडपः । आंदोलितोति बलिना युगांते वात्यया यथा

ସେହି ମହାମହିଷରୂପରେ ସେ ବଳବାନ ତ୍ରିଲୋକମଣ୍ଡପକୁ ଏମିତି ଆନ୍ଦୋଳିତ କଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ବାତ୍ୟା ସମସ୍ତକୁ ଡୋଳାଇଦିଏ।

Verse 26

ब्रह्मांडमप्यकांडेन तद्भयेन समाकुलम् । दृष्ट्वा भगवती क्रुद्धा त्रिशूलेन जघान तम्

ତାହାର ଭୟରେ ହଠାତ୍ ଆକୁଳ ହୋଇଯାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖି ଭଗବତୀ ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତ୍ରିଶୂଳରେ ତାକୁ ଆଘାତ କରି ନିହତ କଲେ।

Verse 27

त्रिशूलघातविभ्रांतः पतित्वा पुनरुत्थितः । तं त्यक्त्वा माहिषं वेषमभूद्बाहुसहस्रभृत्

ତ୍ରିଶୂଳର ଆଘାତରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେ ପଡ଼ିଗଲା, ପୁଣି ଉଠିଲା। ମହିଷର ବେଶ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ସହସ୍ରବାହୁଧାରୀ ହେଲା।

Verse 28

स दुर्गो नितरां दुर्गो विबभौ समराजिरे । आयुधानां सहस्राणि बिभ्रत्कालांतकोपमः

ରଣର ଦୀପ୍ତିମୟ ମଞ୍ଚରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ—ସତ୍ୟରେ ‘ଦୁର୍ଗ’—ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ସହସ୍ର ଆୟୁଧ ଧାରଣ କରି ସେ କାଳାନ୍ତକୋପ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦିଶିଲା।

Verse 29

अथ तूर्णं स दैत्येंद्रस्तां देवीं रणकोविदाम् । महाबलः प्रगृह्याशु नीतवानान्गगनांगणम्

ତାପରେ ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ରଣକୁଶଳା ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଧରି, ତୁରନ୍ତ ଆକାଶର ବିଶାଳ ପ୍ରାଙ୍ଗଣକୁ ନେଇଗଲା।

Verse 30

ततो नभोंगणाद्दूरात्क्षिप्त्वा स जगदंबिकाम् । क्षणात्कलंबजालेन च्छादयामास वेगवान्

ତାପରେ ଆକାଶମଣ୍ଡଳରେ ଦୂରରୁ ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ସେ ବେଗବାନ୍ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ କଲମ୍ବଜାଳରେ ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲା।

Verse 31

अथांतरिक्षगा देवी तस्य मार्गणमध्यगा । विद्युन्मालेव विबभौ महाभ्रपटलीधृता

ତେବେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଗତି କରୁଥିବା ଦେବୀ, ତାହାର ଶରମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମହାମେଘପଟଳ ଉପରେ ଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ମାଳା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 32

तं विधूय शरत्रातं निजेषु निकरैरलम् । महेषुणाथ विव्याध सा तं दैत्यजनेश्वरम्

ସେ ଶରବର୍ଷାକୁ ନିଜ ସେନାସମୂହଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍‌ ଭାବେ ଝାଡ଼ିଦେଇ, ଦେବୀ ମହାଶରରେ ଦୈତ୍ୟଗଣାଧିପତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 33

हृदि विद्धस्तया देव्या स च तेन महेषुणा । व्याघूर्णमाननयनः क्षितिमापाति विह्वलः

ଦେବୀଙ୍କ ସେଇ ମହାଶରରେ ହୃଦୟେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଚକ୍ଷୁ ଘୂରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 34

महारुधिरधाराभिः स्रवंतीं च प्रवर्तयन् । तस्मिन्निपतिते दुर्गे महादुर्गपराक्रमे

ମହାରକ୍ତଧାରାମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା; ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମହାଦୁର୍ଗ ପରାକ୍ରମରେ ସେ ମହାଶତ୍ରୁ ଯେତେବେଳେ ପତିତ ହେଲା—

Verse 35

देवदुंदुभयो नेदुः प्रहृष्टानि जगंति च । सूर्याचंद्रमसौ साग्नी तेजो निजमवापतुः

ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭିମାନେ ନିନାଦ କଲେ, ଜଗତମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ନିଜ ନିଜ ତେଜ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 36

पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वंतः प्राप्ता देवा महर्षिभिः । तुष्टुवुश्च महादेवीं महास्तुतिभिरादरात्

ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଦେବମାନେ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହ ଆସିଲେ; ଏବଂ ଆଦରଭକ୍ତିରେ ମହାସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 37

देवा ऊचुः । नमो देवि जगद्धात्रि जगत्रयमहारणे । महेश्वर महाशक्ते दैत्यद्रुमकुठारके

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ତ୍ରିଜଗତର ମହାରଣ-ସ୍ୱରୂପିଣୀ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି, ଦୈତ୍ୟବୃକ୍ଷଛେଦିନୀ କୁଠାର!

Verse 38

त्रैलोक्यव्यापिनि शिवे शंखचक्रगदाधरि । स्वशार्ङ्गव्यग्रहस्ताग्रे नमो विष्णुस्वरूपिणि

ହେ ତ୍ରିଲୋକବ୍ୟାପିନୀ ଶିବା, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରିଣୀ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଉପରେ ହାତ ସଦା ସଜ୍ଜ—ହେ ବିଷ୍ଣୁସ୍ୱରୂପିଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 39

हंसयाने नमस्तुभ्यं सर्वसृष्टिविधायिनि । प्राचां वाचां जन्मभूमे चतुराननरूपिणि

ହଂସବାହିନୀ, ସର୍ବସୃଷ୍ଟିର ବିଧାତ୍ରୀ, ପ୍ରାଚୀନ ବେଦବାଣୀର ଜନ୍ମଭୂମି, ଚତୁରାନନ (ବ୍ରହ୍ମା) ସ୍ୱରୂପିଣୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 40

त्वमैंद्री त्वं च कौबेरी वायवी त्वं त्वमंबुपा । त्वं यामी नैरृती त्वं च त्वमैशी त्वं च पावकी

ତୁମେ ଐନ୍ଦ୍ରୀ, ତୁମେ କୌବେରୀ; ତୁମେ ବାୟବୀ, ତୁମେ ଅମ୍ବୁପା। ତୁମେ ଯାମୀ, ତୁମେ ନୈଋତୀ; ତୁମେ ଐଶୀ, ତୁମେ ପାବକୀ।

Verse 41

शशांककौमुदी त्वं च सौरी शक्तिस्त्वमेव च । सर्वदेवमयी शक्तिस्त्वमेव परमेश्वरी

ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳ କୌମୁଦୀ, ତୁମେ ହିଁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି। ସର୍ବଦେବମୟୀ ଶକ୍ତି ତୁମେ ହିଁ—ତୁମେ ହିଁ ପରମେଶ୍ୱରୀ।

Verse 42

त्वं गौरी त्वं च सावित्री त्वं गायत्री सरस्वती । प्रकृतिस्त्वं मतिस्त्वं च त्वमहंकृतिरूपिणी

ତୁମେ ଗୌରୀ, ତୁମେ ସାବିତ୍ରୀ; ତୁମେ ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ। ତୁମେ ପ୍ରକୃତି, ତୁମେ ମତି (ବୁଦ୍ଧି), ଏବଂ ତୁମେ ଅହଂକାର-ରୂପିଣୀ।

Verse 43

चेतः स्वरूपिणी त्वं वै त्वं सर्वेंद्रियरूपिणी । पंचतन्मात्ररूपा त्वं महाभूतात्मिकेंबिके

ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଚେତସ୍‌-ସ୍ୱରୂପିଣୀ, ଏବଂ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ରୂପିଣୀ। ହେ ଅମ୍ବିକେ, ତୁମେ ପଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରାର ରୂପ, ଏବଂ ମହାଭୂତମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ତୁମେ।

Verse 44

शब्दादि रूपिणी त्वं वै करणानुग्रहा त्वमु । ब्रह्मांडकर्त्री त्वं देवि ब्रह्मांडांतस्त्वमेव हि

ତୁମେ ଶବ୍ଦାଦି ବିଷୟମାନଙ୍କର ରୂପିଣୀ, ଏବଂ ତୁମେ କରଣ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ) ଉପରେ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିବା ମାତା। ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକର୍ତ୍ରୀ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତରେ ତୁମେ ହିଁ ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ସତ୍ୟ।

Verse 45

त्वं परासि महादेवि त्वं च देवि परापरा । परापराणां परमा परमात्मस्वरूपिणी

ହେ ମହାଦେବୀ, ତୁମେ ପରା (ପରମ) ଅଟ; ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ପରାପରା—ପର ଓ ଅପର ଉଭୟରୁ ଅତୀତ। ପରା-ଅପର ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ହିଁ ପରମ, ପରମାତ୍ମ-ସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 46

सर्वरूपा त्वमीशानि त्वमरूपासि सर्वगे । त्वं चिच्छक्तिर्महामाये त्वं स्वाहा त्वं स्वधामृते

ହେ ଈଶାନୀ, ତୁମେ ସର୍ବରୂପା; ହେ ସର୍ବଗେ, ତୁମେ ଅରୂପା ମଧ୍ୟ। ହେ ମହାମାୟେ, ତୁମେ ଚିଚ୍ଛକ୍ତି; ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ତୁମେ ସ୍ୱଧା—ହେ ଅମୃତସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 47

वषड्वौषट्स्वरूपासि त्वमेव प्रणवात्मिका । सर्वमंत्रमयी त्वं वै ब्रह्माद्यास्त्वत्समुद्भवाः

ତୁମେ ‘ବଷଟ୍’ ଓ ‘ବୌଷଟ୍’ ଉଚ୍ଚାରଣର ସ୍ୱରୂପ; ତୁମେ ଏକାଇ ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ର ଆତ୍ମିକା। ତୁମେ ସର୍ବମନ୍ତ୍ରମୟୀ; ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ ତୁମଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ।

Verse 48

चतुर्वर्गात्मिका त्वं वै चतुर्वर्गफलोदये । त्वत्तः सर्वमिदं विश्वं त्वयि सर्वं जगन्निधे

ତୁମେ ଧର୍ମ–ଅର୍ଥ–କାମ–ମୋକ୍ଷ ଏହି ଚତୁର୍ବର୍ଗର ଆତ୍ମା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଫଳଦାତ୍ରୀ। ତୁମଠାରୁ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତୁମଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିହିତ, ହେ ଜଗନ୍ନିଧି।

Verse 49

यद्दृश्यं यददृश्यं च स्थूलसूक्ष्मस्वरूपतः । तत्र त्वं शक्तिरूपेण किंचिन्न त्वदृते क्वचित्

ଯାହା ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଯାହା ଅଦୃଶ୍ୟ—ସ୍ଥୂଳ କିମ୍ବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ—ସେଠାରେ ତୁମେ ଶକ୍ତିରୂପେ ବିରାଜିତ। ତୁମ ବିନା କେଉଁଠି, କେବେ, କିଛି ନାହିଁ।

Verse 50

मातस्त्वयाद्य विनिहत्य महासुरेंद्रं दुर्गं निसर्गविबुधार्पितदैत्यसैन्यम् । त्राताः स्म देवि सततं नमतां शरण्ये त्वत्तोऽपरः क इह यं शरणं व्रजामः

ହେ ମାତା! ଆଜି ତୁମେ ମହାସୁରେନ୍ଦ୍ରକୁ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯେନେ ବିଧିଦତ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ଦୈତ୍ୟସେନାସହିତ ଦୁର୍ଗକୁ ବଧ କରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କଲ। ହେ ଦେବି, ନମନକାରୀଙ୍କ ଶରଣ! ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ଲୋକରେ ଆମେ କାହାର ଶରଣ ଯିବୁ?

Verse 51

लोके त एव धनधान्यसमृद्धिभाजस्ते पुत्रपौत्रसुकलत्र सुमित्रवंतः । तेषां यशः प्रसरचंद्रकरावदातं विश्वं भवेद्भवसि येषु सुदृक्त्वमीशे

ଏହି ଲୋକରେ ସେମାନେ ମାତ୍ର ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଭାଗୀ; ସେମାନଙ୍କୁ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର, ସୁକଳତ୍ର ଓ ସୁମିତ୍ର ମିଳେ। ସେମାନଙ୍କ ଯଶ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଶୁଭ୍ର ହୋଇ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ—ହେ ଈଶ୍ୱରୀ, ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ କୃପାଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼େ।

Verse 52

त्वद्भक्तिचेतसि जनेन विपत्तिलेशः क्लेशः क्व वानुभवती नतिकृत्सु पुंसु । त्वन्नामसंसृतिजुषां सकलायुषां क्व भूयः पुनर्जनिरिह त्रिपुरारिपत्नि

ହେ ତ୍ରିପୁରାରିପତ୍ନୀ! ଯାହାର ଚିତ୍ତ ତୁମ ଭକ୍ତିରେ ନିବିଡ଼, ସେଠାରେ ବିପଦର ଲେଶ କେଉଁଠି, କ୍ଲେଶ କେଉଁଠି—ଅତି କଠିନ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ? ଏବଂ ଯେମାନେ ସାରା ଆୟୁ ତୁମ ନାମର ତାରକ ଧାରାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ—ବିଶେଷକରି କାଶୀରେ—ପୁନର୍ଜନ୍ମ କେଉଁଠି?

Verse 53

चित्रं यदत्र समरे स हि दुर्गदैत्यस्त्वद्दृष्टिपातमधिगम्य सुधानिधानम् । मृत्योर्वशत्वमगमद्विदितं भवानि दुष्टोपि ते दृशिगतः कुगतिं न याति

କି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ହେ ଭବାନୀ! ଏହି ସମରରେ ସେ ଦୁର୍ଗଦୈତ୍ୟ—ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିପାତ, ଯାହା ଅମୃତନିଧି ସଦୃଶ, ପାଇ ମଧ୍ୟ—ମୃତ୍ୟୁର ବଶ ହେଲା। ତଥାପି, ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲେ କୁଗତିକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 54

निःश्वासवातनिहताः पेतुरुर्व्यां महाद्रुमाः । उद्वेलिताः समभवन्सप्तापि जलराशयः

ନିଶ୍ୱାସ ସଦୃଶ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବାୟୁର ଆଘାତରେ ମହାବୃକ୍ଷମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏବଂ ସାତୋଟି ଜଳରାଶି ସବୁ ଉଫାନି ଉଦ୍ବେଳିତ ହେଲା।

Verse 55

प्राच्यां मृडानि परिपाहि सदा नतान्नो याम्यामव प्रतिपदं विपदो भवानि । प्रत्यग्दिशि त्रिपुरतापन पत्नि रक्ष त्वं पाह्युदीचि निजभक्तजनान्महेशि

ହେ ମୃଡାନୀ! ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସଦା ନତ ଆମମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ଭବାନୀ! ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପ୍ରତି ପଦେ ବିପଦରୁ ଆମକୁ ବଞ୍ଚା। ହେ ତ୍ରିପୁରତାପନପତ୍ନୀ! ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ମହେଶୀ! ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭକ୍ତଜନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କର।

Verse 56

ब्रह्माणि रक्ष सततं नतमौलिदेशं त्वं वैष्णवि प्रतिकुलं परिपालयाधः । रुद्राग्नि नैरृति सदागति दिक्षु पांतु मृत्युंजया त्रिनयना त्रिपुरा त्रिशक्त्यः

ହେ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ! ନତମୌଳି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଶିରୋନମନରେ ପବିତ୍ର ଏହି ଦେଶକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କର। ହେ ବୈଷ୍ଣବୀ! ଅଧୋଦିଗରୁ ଆସୁଥିବା ପ୍ରତିକୂଳ ଶତ୍ରୁବଳକୁ ରୋକି ସୁରକ୍ଷା କର। ରୁଦ୍ରା, ଅଗ୍ନି ଓ ନୈଋତୀ—ଦିଗ୍‌ଦିଗନ୍ତରେ ସଦା ଗତିଶୀଳ ରକ୍ଷକ—ସବୁ ପଟେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟା, ତ୍ରିନୟନା, ତ୍ରିପୁରା ଓ ତ୍ରିଶକ୍ତିମାନେ ଅବ୍ୟାହତ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 57

पातु त्रिशूलममले तव मौलिजान्नो भालस्थलं शशिकला मृदुमाभ्रुवौ च । नेत्रे त्रिलोचनवधूर्गिरिजा च नासामोष्ठं जया च विजयात्वधरप्रदेशम्

ହେ ନିର୍ମଳ ଦେବୀ, ତୁମ ମୌଲିର ମୁକୁଟକୁ ତ୍ରିଶୂଳ ରକ୍ଷା କରୁ; ଲଲାଟ ଓ କୋମଳ ଭୃୂଯୁଗଳକୁ ଶଶିକଳା ରକ୍ଷା କରୁ। ତ୍ରିଲୋଚନ-ନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଗିରିଜା ତୁମ ନେତ୍ରଦ୍ୱୟକୁ ରକ୍ଷା କରୁ; ଜୟା–ବିଜୟା ତୁମ ନାସା, ଓଷ୍ଠ ଓ ଅଧୋମୁଖ-ପ୍ରଦେଶକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।

Verse 58

श्रोत्रद्वयं श्रुतिरवा दशनावलिं श्रीश्चंडी कपोलयुगलं रसनां च वाणी । पायात्सदैव चिबुकं जयमंगला नः कात्यायनी वदनमंडलमेव सर्वम्

ସମଗ୍ର ମଙ୍ଗଳମଣ୍ଡଳସ୍ୱରୂପା ଜୟମଙ୍ଗଳା କାତ୍ୟାୟନୀ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ—ତାଙ୍କର ଦୁଇ କାନ ଯେନ ଶ୍ରୁତି; ଦନ୍ତପଙ୍କ୍ତି ଯେନ ଶ୍ରୀ; ଚଣ୍ଡୀରୂପେ କପୋଲଯୁଗଳ; ଜିହ୍ୱା ଓ ବାଣୀ; ଏବଂ ଚିବୁକକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 59

कंठप्रदेशमवतादिह नीलकंठी भूदारशक्तिरनिशं च कृकाटिकायाम् । कौर्म्यं सदेशमनिशं भुजदंडमैंद्री पद्मा च पाणिफलकं नतिकारिणां नः

ନୀଳକଣ୍ଠୀ ଏଠାରେ ଆମ କଣ୍ଠ-ପ୍ରଦେଶକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଭୂଦାରାଶକ୍ତି ନିରନ୍ତର ଆମ କୃକାଟିକା (ଗଳାର ପଛଭାଗ)କୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। କୌର୍ମୀ ଦେବୀ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଐନ୍ଦ୍ରୀ ଭୁଜଦଣ୍ଡ (ଉପର ଭୁଜା)କୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ନମସ୍କାରକାରୀ ଆମ ପାଣିତଳକୁ ପଦ୍ମା ଦେବୀ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 60

हस्तांगुलीः कमलजा विरजानखांश्च कक्षांतरं तरणिमंडलगा तमोघ्नी । वक्षःस्थलं स्थलचरी हृदयं धरित्री कुशिद्वयं त्ववतु नः क्षणदाचरघ्नी

କମଲଜା ଦେବୀ—ଯାହାଙ୍କ ନଖ ନିର୍ମଳ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଅନ୍ଧକାର ନାଶ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି—ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ: ଆମ ହସ୍ତାଙ୍ଗୁଳୀ, କକ୍ଷାନ୍ତର; ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, ହୃଦୟ, ଏବଂ ଆମ ଯୁଗ୍ମ ଗୁହ୍ୟ/ପ୍ରାଣସ୍ଥାନ; ରାତ୍ରିଚର ଦୁଷ୍ଟଶକ୍ତି ନାଶିନୀ ସେଇ ଦେବୀ।

Verse 61

अव्यात्सदा दरदरीं जगदीश्वरी नो नाभिं नभोगतिरजात्वथ पृष्ठदेशम् । पायात्कटिं च विकटा परमास्फिचौ नो गुह्यं गुहारणिरपानमपाय हंत्री

ଜଗଦୀଶ୍ୱରୀ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ—ଦରଦରୀ ରୂପେ ଆମ ନାଭିକୁ; ନଭୋଗତିରଜା ରୂପେ ଆମ ପୃଷ୍ଠଦେଶକୁ। ବିକଟା ଦେବୀ ଆମ କଟି ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଫିଚୌ (ନିତମ୍ବ)କୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଅପାୟହନ୍ତ୍ରୀ ଗୁହାରଣୀ ଆମ ଗୁହ୍ୟାଙ୍ଗ ଓ ଅପାନବାୟୁକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 62

ऊरुद्वयं च विपुला ललिता च जानू जंघे जवाऽवतु कठोरतरात्र गुल्फौ । पादौ रसातलचरांगुलिदेशमुग्रा चांद्री नखान्त्पदतलं तलवासिनी च

ବିପୁଳା ମୋର ଦୁଇ ଜଂଘାକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଲଲିତା ମୋର ଜାନୁ (ହାଟୁ)କୁ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ। ଜବା ମୋର ଜଂଘାଭାଗକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଅତିଦୃଢା ଦେବୀ ମୋର ଗୁଲ୍ଫ (ଗୋଡ଼ଘୁଁଟି)କୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ରସାତଳଚରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କରୁଥିବା ମୁଗ୍ରା ମୋର ପାଦ ଓ ପାଦାଙ୍ଗୁଳିକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଚାନ୍ଦ୍ରୀ ମୋର ନଖାନ୍ତ ଓ ପାଦତଳକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ତଲବାସିନୀ ପାଦତଳର ଅଧୋଭାଗକୁ ସର୍ବତୋ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 63

गृहं रक्षतु नो लक्ष्मीः क्षेत्रं क्षेमकरी सदा । पातु पुत्रान्प्रियकरी पायादायुः सनातनी

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆମ ଗୃହକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ସଦା କ୍ଷେମକାରିଣୀ ଦେବୀ ଆମ କ୍ଷେତ୍ର-ଭୂମିକୁ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ। ପ୍ରିୟକାରିଣୀ ଦେବୀ ଆମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ସନାତନୀ ଦେବୀ ଆମ ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 64

यशः पातु महादेवी धर्मं पातु धनुर्धरी । कुलदेवी कुलं पातु सद्गतिं सद्गतिप्रदा

ମହାଦେବୀ ମୋର ଯଶ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଧନୁର୍ଧାରିଣୀ ଦେବୀ ମୋର ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ। କୁଳଦେବୀ ଆମ କୁଳକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ସଦ୍ଗତିଦାତ୍ରୀ ଦେବୀ ମୋର ଶୁଭ ଗତିକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 65

रणे राजकुले द्यूते संग्रामे शत्रुसंकटे । गृहे वने जलादौ च शर्वाणी सर्वतोऽवतु

ରଣରେ, ରାଜସଭାରେ, ଦ୍ୟୂତରେ, ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଓ ଶତ୍ରୁସଙ୍କଟରେ; ଗୃହରେ, ବନରେ, ଜଳାଦି ସ୍ଥାନରେ—ଶର୍ବାଣୀ ଆମକୁ ସର୍ବଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 66

इति स्तुत्वा जगद्धात्रीं प्रणेमुश्च पुनःपुनः । सर्वे सवासवा देवाः सर्षिगंधर्वचारणाः

ଏଭଳି ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଏବଂ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 67

ततस्तुष्टा जगन्माता तानाह सुरसत्तमान् । स्वाधिकारान्सुराः सर्वे शासतु प्राग्यथायथा

ତେବେ ଜଗନ୍ମାତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଦେବଗଣ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପୂର୍ବବତ୍ ନିଜ-ନିଜ ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯଥାବିଧି ଶାସନ କର।”

Verse 68

तुष्टाहमनया स्तुत्या नितरां तु यथार्थया । वरमन्यं प्रदास्यामि तच्छृणुध्वं सुरोत्तमाः

ଏହି ଯଥାର୍ଥ ସ୍ତୁତିରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ଦେବି— ହେ ସୁରୋତ୍ତମମାନେ, ତାହା ଶୁଣ।

Verse 69

दुर्गोवाच । यः स्तोष्यति तु मां भक्त्या नरः स्तुत्यानया शुचिः । तस्याहं नाशयिष्यामि विपदं च पदे पदे

ଦୁର୍ଗା କହିଲେ— “ଯେ କେହି ଶୁଚିହୃଦୟ ନର ଏହି ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ସ୍ତବ କରିବ, ତାହାର ବିପଦକୁ ମୁଁ ପଦେ ପଦେ ନାଶ କରିଦେବି।”

Verse 70

एतत्स्तोत्रस्य कवचं परिधास्यति यो नरः । तस्य क्वचिद्भयं नास्ति वज्रपंजरगस्य हि

ଯେ ନର ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ କବଚରୂପେ ପରିଧାନ କରିବ, ତାହାର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ; ସେ ବଜ୍ରପଞ୍ଜରରେ ଆବୃତ ହେବା ପରି ହୁଏ।

Verse 71

अद्यप्रभृति मे नाम दुर्गेति ख्यातिमेष्यति । दुर्गदैत्यस्य समरे पातनादति दुर्गमात्

ଆଜିଠାରୁ ମୋ ନାମ ‘ଦୁର୍ଗା’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତି ପାଇବ; କାରଣ ସମରରେ ମୁଁ ଦୁର୍ଗ ନାମକ ଦୈତ୍ୟକୁ ସେହି ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନରୁ ପତିତ କରିଛି।

Verse 72

ये मां दुर्गां शरणगा न तेषां दुर्गतिः क्वचित् । दुर्गास्तुतिरियं पुण्या वज्रपंजरसंज्ञिका

ଯେମାନେ ମୋତେ—ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ—ଶରଣ ନେନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ଦୁର୍ଗତି ହୁଏ ନାହିଁ। ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସ୍ତୁତି ‘ବଜ୍ରପଞ୍ଜର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 73

अनया कवचं कृत्वा मा बिभेतु यमादपि । भूतप्रेतपिशाचाश्च शाकिनीडाकिनी गणाः

ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ କବଚରୂପେ ଧାରଣ କଲେ ଯମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଶାକିନୀ-ଡାକିନୀ ଗଣ ମଧ୍ୟ ଦୂରେ ପଳାନ୍ତି।

Verse 74

झोटिंगा राक्षसाः क्रूरा विष सर्पाग्नि दस्यवः । वेतालाश्चापि कंकाल ग्रहा बालग्रहा अपि

ଝୋଟିଙ୍ଗା, କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ, ବିଷ, ସର୍ପ, ଅଗ୍ନି ଓ ଦସ୍ୟୁ; ଏବଂ ବେତାଳ, କଙ୍କାଳ, ଗ୍ରହପୀଡା, ବାଳଗ୍ରହ—ଏସବୁ (ଏହି ରକ୍ଷାରେ) ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ।

Verse 75

वातपित्तादि जनितास्तथा च विषमज्वराः । दूरादेव पलायंते श्रुत्वा स्तुतिमिमां शुभाम्

ବାତ-ପିତ୍ତ ଆଦିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ରୋଗ ଏବଂ ବିଷମ ଜ୍ୱରମାନେ ମଧ୍ୟ—ଏହି ଶୁଭ ସ୍ତୁତି ଶୁଣି—ଦୂରରୁ ହିଁ ପଳାଇଯାନ୍ତି।

Verse 76

वज्रपंजर नामैतत्स्तोत्रं दुर्गाप्रशंसनम् । एतत्स्तोत्रकृतत्राणे वज्रादपि भयं नहि

ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାର ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ‘ବଜ୍ରପଞ୍ଜର’ ନାମେ ପରିଚିତ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ରକ୍ଷିତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ବଜ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ନାହିଁ।

Verse 77

अष्टजप्तेन चानेन योभिमंत्र्य जलं पिबेत् । तस्योदरगतापीडा क्वापि नो संभविष्यति

ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଆଠଥର ଜପ କରି ଜଳକୁ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି ଯେ ପାନ କରେ, ତାହାର ଉଦରବେଦନା କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୀଡା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 78

गर्भपीडा तु नो जातु भविष्यत्यभिमंत्रणात् । बालानां परमा शांतिरेतत्स्तोत्रांबुपानतः

ଏହି ଅଭିମନ୍ତ୍ରଣରୁ ଗର୍ଭପୀଡା କେବେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳ ପାନ କଲେ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ପରମ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।

Verse 79

यत्र सान्निध्यमेतस्य स्तवस्येह भविष्यति । एतास्तु शक्तयः सर्वा सर्वत्र सहिता मया

ଏହି ଲୋକରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଏହି ସ୍ତବର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ହେବ, ସେଠାରେ ସର୍ବତ୍ର ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ର ରହିବ।

Verse 80

रक्षां परिकरिष्यंति मद्भक्तानां ममाज्ञया । इति दत्त्वा वरान्देवी देवेभ्यो तर्हि ता तदा

“ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ”—ଏମିତି ବର ଦେଇ ଦେବୀ ସେ ସମୟରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 81

तेपि स्वर्गौकसः सर्वे स्वंस्वं स्वर्गं ययुर्मुदा । स्कंद उवाच । इत्थं दुर्गाभवन्नाम तया देव्या महामुने । काश्यां सेव्या यथा सा च तच्छृणुष्व वदामि ते

ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମହାମୁନେ, ଏହିପରି ଭାବେ ସେ ଦେବୀ ‘ଦୁର୍ଗା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏବେ କାଶୀରେ ତାଙ୍କୁ ଯେପରି ସେବା-ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ଶୁଣ; ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 82

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां भौमवारे विशेषतः । संपूज्या सततं काश्यां दुर्गा दुर्गतिनाशिनी

ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ—ବିଶେଷତଃ ମଙ୍ଗଳବାର—କାଶୀରେ ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ ଭଗବତୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ସଦା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 83

नवरात्रं प्रयत्नेन प्रत्यहं सा समर्चिता । नाशयिष्यति विघ्नौघान्सुमतिं च प्रदास्यति

ନବରାତ୍ରରେ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କଲେ, ସେ ବିଘ୍ନମାନଙ୍କର ପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରି ସୁମତି ପ୍ରଦାନ କରିବେ।

Verse 84

महापूजोपहारैश्च महाबलिनिवेदनैः । दास्यत्यभीष्टदा सिद्धिं दुर्गा काश्यां न संशयः

ମହାପୂଜାର ଉପହାର ଓ ମହାବଳି-ନିବେଦନ ସହିତ କାଶୀର ଦୁର୍ଗା ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 85

प्रतिसंवत्सरं तस्याः कार्या यात्रा प्रयत्नतः । शारदं नवरात्रं च सकुटुंबैः शुभार्थिभिः

ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ; ବିଶେଷତଃ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରରେ, ଶୁଭକାମୀମାନେ ପରିବାର ସହିତ କରନ୍ତୁ।

Verse 86

यो न सांवत्सरीं यात्रां दुर्गायाः कुरुते कुधीः । काश्यां विघ्न सहस्राणि तस्य स्युश्च पदेपदे

ଯେ କୁବୁଦ୍ଧି ମୂଢ଼ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ସାଂବତ୍ସରୀ ଯାତ୍ରା କରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ କାଶୀରେ ପଦେପଦେ ସହସ୍ର ବିଘ୍ନ ହୁଏ।

Verse 87

दुर्गाकुंडे नरः स्नात्वा सर्वदुर्गार्तिहारिणीम् । दुर्गां संपूज्य विधिवन्नवजन्माघमुत्सृजेत्

ଦୁର୍ଗାକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତି ଓ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରିଣୀ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ନବଜନ୍ମଜନିତ ପାପ ତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 88

सा दुर्गाशक्तिभिः सार्धं काशीं रक्षति सर्वतः । ताः प्रयत्नेन संपूज्या कालरात्रिमुखा नरैः

ସେଇ ଦୁର୍ଗା ନିଜ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ କାଶୀକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ତେଣୁ କାଳରାତ୍ରି ଆଦି ସେଇ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 89

रक्षंति क्षेत्रमेतद्वै तथान्या नवशक्तयः । उपसर्गसहस्रेभ्यस्ता वैदिग्देवताक्रमात्

ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସେଇ ଅନ୍ୟ ନବ ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଦିଗ୍ଦେବତାଙ୍କ କ୍ରମାନୁସାରେ ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ଉପସର୍ଗରୁ ଏହାକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି।

Verse 90

शतनेत्रा सहस्रास्या तथायुतभुजापरा । अश्वारूढा गजास्या च त्वरिता शववाहिनी

ଜଣେ ଶତନେତ୍ରା, ଅନ୍ୟଜଣେ ସହସ୍ରମୁଖୀ; ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ ଭୁଜା। ଜଣେ ଅଶ୍ୱାରୂଢା, ଜଣେ ଗଜାସ୍ୟା; ଜଣେ ତ୍ୱରିତା, ଅନ୍ୟଜଣେ ଶବବାହିନୀ—ଶବ ଉପରେ ଆରୂଢା।

Verse 91

विश्वा सौभाग्यगौरी च सृष्टाः प्राच्यादिमध्यतः । एता यत्नेन संपूज्याः क्षेत्ररक्षणदेवताः

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଶ୍ୱା ଓ ସୌଭାଗ୍ୟଗୌରୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରକ୍ଷକ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 92

तथैव भैरवाश्चाष्टौ दिक्ष्वष्टासु प्रतिष्ठिताः । रक्षंति सततं काशीं निर्वाणश्रीनिकेतनम्

ସେହିପରି ଅଷ୍ଟଦିଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଷ୍ଟ ଭୈରବ ସଦା କାଶୀକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ଯେ କାଶୀ ନିର୍ବାଣ-ଶ୍ରୀର ନିକେତନ।

Verse 93

रुरुश्चंडोसितांगश्च कपाली क्रोधनस्तथा । उन्मत्तभैरवस्तद्वत्क्रमात्संहारभीषणौ

ସେମାନେ ରୁରୁ, ଚଣ୍ଡ, ଅସିତାଙ୍ଗ, କପାଳୀ ଓ କ୍ରୋଧନ; ତଥା ଉନ୍ମତ୍ତ-ଭୈରବ—ଏବଂ କ୍ରମାନୁସାରେ ସଂହାର-ଭୀଷଣ ଦୁଇ ଭୈରବ।

Verse 94

चतुःषष्टिस्तु वेताला महाभीषणमूर्तयः । रुंडमुंडस्रजः सर्वे कर्त्रीखर्परपाणयः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀଷଣ ମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ଚଉଷଠି ବେତାଳ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଛିନ୍ନ ମୁଣ୍ଡମାଳା ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ଛୁରୀ ଓ ଖପ୍ପର ଧରନ୍ତି।

Verse 95

श्ववाहना रक्तमुखा महादंष्ट्रा महाभुजाः । नग्ना विमुक्तकेशाश्च प्रमत्ता रुधिरासवैः

ସେମାନେ ଶ୍ୱାନବାହନ, ରକ୍ତମୁଖ, ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ମହାଭୁଜ; ନଗ୍ନ, ମୁକ୍ତକେଶ, ରକ୍ତ ଓ ମଦିରାରେ ପ୍ରମତ୍ତ।

Verse 96

नानारूपधराः सर्वे नानाशस्त्रास्त्र पाणयः । तदाकारैश्च तद्भृत्यैः कोटिशः परिवारिताः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାନାରୂପ ଧାରଣ କରି ନାନା ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରନ୍ତି; ଏବଂ ସେହି ଆକାର-ସେବାଯୁକ୍ତ କୋଟିକୋଟି ଭୃତ୍ୟଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ।

Verse 97

विद्युज्जिह्वो ललज्जिह्वः क्रूरास्यः क्रूरलोचनः । उग्रो विकटदंष्ट्रश्च वक्रास्यो वक्रनासिकः

କେହି ବିଦ୍ୟୁତ୍-ସଦୃଶ ଜିହ୍ୱାଧାରୀ, କେହି ଲଟକୁଥିବା ଜିହ୍ୱାଧାରୀ; କେହି କ୍ରୂର ମୁଖ ଓ କ୍ରୂର ନୟନଯୁକ୍ତ। କେହି ଉଗ୍ର, ବିକଟ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ; କେହି ବକ୍ର ମୁଖ ଓ ବକ୍ର ନାସିକାଯୁକ୍ତ।

Verse 98

जंभको जृंभणमुखो ज्वालानेत्रो वृकोदरः । गर्तनेत्रो महानेत्रस्तुच्छनेत्रोंऽत्रमण्डनः

କେହି ‘ଜଂଭକ’ ନାମଧାରୀ, କେହି ଜୃଂଭଣମୁଖ (ହା କରିଥିବା ମୁଖ)ଯୁକ୍ତ; କେହି ଜ୍ୱାଲାନୟନ, କେହି ବୃକୋଦର (ଓଲା-ପେଟ)ଯୁକ୍ତ। କେହି ଗର୍ତ୍ତନୟନ (ଧସିଥିବା ଆଖି), କେହି ମହାନୟନ; କେହି ତୁଚ୍ଛନୟନ; ଏବଂ କେହି ଅନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡିତ।

Verse 99

ज्वलत्केशः कंबुशिराः खर्वग्रीवो महाहनुः । महानासो लंबकर्णः कर्णप्रावरणोनसः

କେହି ଜ୍ୱଲନ୍ତ କେଶଯୁକ୍ତ, କେହି ଶଂଖସଦୃଶ ଶିରଯୁକ୍ତ; କେହି ଖର୍ବଗ୍ରୀବ (ଛୋଟ ଗଳା)ଯୁକ୍ତ, କେହି ମହାହନୁ (ବିଶାଳ ଜବଡ଼ା)ଯୁକ୍ତ। କେହି ମହାନାସ (ବଡ଼ ନାକ)ଯୁକ୍ତ, କେହି ଲମ୍ବକର୍ଣ୍ଣ (ଲମ୍ବା କାନ)ଯୁକ୍ତ; ଏବଂ କେହି ଯାହାର କାନ ନାକକୁ ଢାକିଦିଏ।

Verse 100

इत्यादयो मुने क्षेत्रं दुर्वृत्तरुधिरप्रियाः । त्रासयंतो दुराचारान्रक्षंति परितः सदा

ହେ ମୁନେ! ଏପରି ଇତ୍ୟାଦି—ଦୁର୍ବୃତ୍ତ ଓ ରୁଧିରପ୍ରିୟ—ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ସଦା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ଦୁରାଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରନ୍ତି।

Verse 110

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीभक्तिपरैर्नरैः । श्रोतव्यमिदमाख्यानं महाविघ्ननिवारणम्

ଏହେତୁ କାଶୀଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ନରମାନେ ସର୍ବ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଆଖ୍ୟାନ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଏହା ମହା ବିଘ୍ନମାନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରେ।

Verse 112

काश्यां यस्यास्ति वै प्रेम तेन कृत्वाऽदरं गुरुम् । श्रोतव्यमिदमाख्यानं वज्रपंजरसन्निभम्

ଯାହାର କାଶୀ ପ୍ରତି ସତ୍ୟ ପ୍ରେମ ଅଛି, ସେ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଦରସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ବଜ୍ରପଞ୍ଜର ସଦୃଶ ଦୃଢ଼ ଓ ରକ୍ଷାକାରୀ ଏହି ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣୁ।