Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 97

Devanagari script

विद्युज्जिह्वो ललज्जिह्वः क्रूरास्यः क्रूरलोचनः । उग्रो विकटदंष्ट्रश्च वक्रास्यो वक्रनासिकः

Transliteration

vidyujjihvo lalajjihvaḥ krūrāsyaḥ krūralocanaḥ | ugro vikaṭadaṃṣṭraśca vakrāsyo vakranāsikaḥ

Translation

କେହି ବିଦ୍ୟୁତ୍-ସଦୃଶ ଜିହ୍ୱାଧାରୀ, କେହି ଲଟକୁଥିବା ଜିହ୍ୱାଧାରୀ; କେହି କ୍ରୂର ମୁଖ ଓ କ୍ରୂର ନୟନଯୁକ୍ତ। କେହି ଉଗ୍ର, ବିକଟ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ; କେହି ବକ୍ର ମୁଖ ଓ ବକ୍ର ନାସିକାଯୁକ୍ତ।

Word by Word

• विद्युत्-जिह्वः: having a lightning-like tongue
• विद्युत्-जिह्वः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद्युत् (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विद्युतः जिह्वा यस्य)

• ललत्-जिह्वः: with a lolling tongue
• ललत्-जिह्वः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ललत् (कृदन्त/लल् धातु, शतृ) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (ललन्ती जिह्वा यस्य)

• क्रूर-आस्यः: fierce-mouthed
• क्रूर-आस्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रूर (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (क्रूरम् आस्यम् यस्य)

• क्रूर-लोचनः: fierce-eyed
• क्रूर-लोचनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रूर (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (क्रूराणि लोचनानि यस्य)

• उग्रः: terrible
• उग्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विकट-दंष्ट्रः: with huge fangs
• विकट-दंष्ट्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विकट (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (विकटा दंष्ट्रा यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• वक्र-आस्यः: crooked-mouthed
• वक्र-आस्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वक्र (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वक्रम् आस्यम् यस्य)

• वक्र-नासिकः: crooked-nosed
• वक्र-नासिकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वक्र (प्रातिपदिक) + नासिका (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वक्रा नासिका यस्य)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a sage (muni)

Visual Art Cues

Scene: A ring of grotesque, awe-inspiring kṣetrapālas/gaṇas with lightning-like and lolling tongues, cruel eyes, twisted faces, and crooked noses, stationed at the boundaries of Kāśī, forming a protective cordon.

Characters & Entities

• Kāśī
• Guardian beings (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fierce descriptions underline that adharma is not welcome in Kāśī; the kṣetra enforces sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) through its fearsome protective perimeter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse continues the descriptive enumeration of guardians.