Adhyaya 34

Verse 1

व्यास उवाच । एवं रामेण धर्मज्ञ जीर्णोद्धारः पुरा कृतः । द्विजानां च हितार्थाय श्रीमातुर्वचनेन च

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—“ଏହିପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଜୀର୍ଣ୍ଣୋଦ୍ଧାର କଲେ—ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଏବଂ ଶ୍ରୀମାତାଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ମଧ୍ୟ।”

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं शासनं ब्रह्मन्रामेण लिखितं पुरा । कथयस्व प्रसादेन त्रेतायां सत्यमंदिरे

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ରାମ ପୂର୍ବକାଳରେ କିପରି ଶାସନ ଲେଖିଥିଲେ? କୃପାକରି କହନ୍ତୁ—ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ସତ୍ୟମନ୍ଦିରରେ (ଜାରି) ସେହି ଆଜ୍ଞାଟି।”

Verse 3

व्यास उवाच । धर्मारण्ये वरे दिव्ये बकुलार्के स्वधिष्ठिते । शून्यस्वामिनि विप्रेंद्र स्थिते नारायणे प्रभौ

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ଦିବ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବକୁଲାର୍କ ସ୍ୱପୀଠରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେଠାରେ ଶୂନ୍ୟସ୍ୱାମିନ୍ କ୍ଷେତ୍ରେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ବିରାଜିତ ଥିଲେ।

Verse 4

रक्षणाधिपतौ देवे सर्वज्ञे गुणनायके । भवसागर मग्नानां तारिणी यत्र योगिनी

ସେଠାରେ ରକ୍ଷଣାଧିପତି ଦେବ—ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ଗୁଣନାୟକ—ବିରାଜିତ; ଏବଂ ସେଠାରେ ‘ତାରିଣୀ’ ନାମକ ଯୋଗିନୀ ଭବସାଗରେ ମଗ୍ନମାନଙ୍କୁ ତାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 5

शासनं तत्र रामस्य राघवस्य च नामतः । शृणु ताम्राश्रयं तत्र लिखितं धर्मशास्त्रतः

ଶୁଣ—ସେଠାରେ ରାଘବ ରାମଙ୍କ ନାମରେ ଥିବା ଶାସନ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ରଚିତ, ତାମ୍ରପତ୍ରରେ ଲିଖିତ ଅଛି।

Verse 6

महाश्चर्यकरं तच्च ह्यनेकयुगसंस्थितम् । सर्वो धातुः क्षयं याति सुवर्णं क्षयमेति च

ଏହା ସତ୍ୟେ ମହାଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର, ଅନେକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିତ; କାରଣ ସମସ୍ତ ଧାତୁ କ୍ଷୟ ପାଏ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟକୁ ଯାଏ।

Verse 7

प्रत्यक्षं दृश्यते पुत्र द्विजशासनमक्षयम् । अविनाशो हि ताम्रस्य कारणं तत्र विद्यते

ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ, ପୁତ୍ର! ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଏହି ଶାସନପତ୍ର ଅକ୍ଷୟ; କାରଣ ସେଠାରେ ତାମ୍ରର ଅବିନାଶର କାରଣ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି।

Verse 8

वेदोक्तं सकलं यस्माद्विष्णुरेव हि कथ्यते । पुराणेषु च वेदेषु धर्मशास्त्रेषु भारत

ହେ ଭାରତ! ବେଦରେ ଯାହା ସମସ୍ତ କୁହାଯାଇଛି, ସେ ସତ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ବୋଲି ଘୋଷିତ; ପୁରାଣ, ବେଦ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ନିରୂପିତ।

Verse 9

सर्वत्र गीयते विष्णुर्नाना भावसमाश्रयः । नानादेशेषु धर्मेषु नानाधर्मनिषेविभिः

ସର୍ବତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୀତ ଗାଯାଏ—ନାନା ଭାବକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି; ନାନା ଦେଶର ଧର୍ମମାନଙ୍କରେ, ନାନା ଧର୍ମାଚାର ଅନୁସରଣକାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

Verse 10

नानाभेदैस्तु सर्वत्र विष्णुरेवेति चिंत्यते । अवतीर्णः स वै साक्षात्पुराणपुरुषो त्तमः

ନାନା ଭେଦରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସର୍ବତ୍ର ଏହି ନିଶ୍ଚୟ—‘ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ।’ ପୁରାଣେ ପ୍ରଶଂସିତ ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 11

देववैरिविनाशाय धर्मसंरक्षणाय च । तेनेदं शासनं दत्तमविनाशात्मकं सुत

ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ, ହେ ପୁତ୍ର! ଏହି ଶାସନ (ଆଜ୍ଞା) ଦିଆଯାଇଛି—ଯାହା ସ୍ୱଭାବତଃ ଅବିନାଶୀ।

Verse 12

यस्य प्रतापादृषद स्तारिता जलमध्यतः । वानरैर्वेष्टिता लंका हेलया राक्षसा हताः

ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତାପରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଶିଳାମାନେ ଭାସିଲେ; ବାନରମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଘେରିଲେ; ରାକ୍ଷସମାନେ ସହଜରେ ନିହତ ହେଲେ।

Verse 13

मुनिपुत्रं मृतं रामो यमलोकादुपानयत् । दुंदुभिर्निहतो येन कबंधोऽभिहतस्तथा

ରାମ ମୁନିଙ୍କ ମୃତ ପୁତ୍ରକୁ ଯମଲୋକରୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଆଣିଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁନ୍ଦୁଭି ନିହତ ହେଲା, ଏବଂ କବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହତ ହେଲା।

Verse 14

निहता ताडका चैव सप्तताला विभेदिताः । खरश्च दूषणश्चैव त्रिशिराश्च महासुरः

ତାଡକା ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲା, ଏବଂ ସାତଟି ତାଳବୃକ୍ଷ ଭେଦିତ ହେଲା। ଖର ଓ ଦୂଷଣ ନଶିଲେ, ଏବଂ ମହାସୁର ତ୍ରିଶିରା ମଧ୍ୟ ହତ ହେଲା।

Verse 15

चतुर्दशसहस्राणि जवेन निहता रणे । तेनेदं शासनं दत्तमक्षयं न कथं भवेत्

ଯୁଦ୍ଧରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସହସ୍ର ଲୋକ ଶୀଘ୍ରତାରେ ନିହତ ହେଲେ। ଏପରି ମହାପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଏହି ଶାସନ କିପରି ଅକ୍ଷୟ ନ ହେବ?

Verse 16

स्ववंशवर्णनं तत्र लिखित्वा स्वयमेव तु । देशकालादिकं सर्वं लिलेख विधिपूर्वकम्

ସେଠାରେ ସେ ନିଜେ ନିଜ ବଂଶବର୍ଣ୍ଣନା ଲେଖି, ଦେଶ-କାଳ ଆଦି ସମସ୍ତ ବିବରଣୀକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଲିପିବଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 17

स्वमुद्राचिह्नितं तत्र त्रैविद्येभ्यस्तथा ददौ । चतुश्चत्वारिंशवर्षो रामो दशरथात्मजः

ସେଠାରେ ସେ ନିଜ ମୁଦ୍ରାଚିହ୍ନିତ ତାହାକୁ ତ୍ରିବେଦଜ୍ଞ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ବୟସ ଚୁଆଳିଶ ବର୍ଷ ଥିଲା।

Verse 18

तस्मिन्काले महाश्चर्यं संदत्तं किल भारत । तत्र स्वर्णोपमं चापि रौप्योपमम थापि च

ସେହି ସମୟରେ, ହେ ଭାରତ, ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣସଦୃଶ ଓ ରୌପ୍ୟସଦୃଶ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଦେଲା।

Verse 19

उवाह सलिलं तीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदम् । स्ववंशनायकस्याग्रे सूर्येण कृतमेव तत्

ତୀର୍ଥରେ ଜଳ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା, ଯାହା ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ଦେଉଥିଲା। ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ବଂଶନାୟକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 20

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रामो विष्णुं प्रपूज्य च । रामलेखविचित्रैस्तु लिखितं धर्मशासनम्

ସେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ରାମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଲେଖନରୂପରେ ଧର୍ମଶାସନ ଲିଖିତ ହେଲା।

Verse 21

यद्दृष्ट्वाथ द्विजाः सर्वे संसारभयबंधनम् । कुर्वते नैव यस्माच्च तस्मान्निखिलरक्षकम्

ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ସଂସାରଭୟଜନିତ ବନ୍ଧନକୁ ଆଉ ଗଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କର ରକ୍ଷକ।

Verse 22

ये पापिष्ठा दुराचारा मित्रद्रोहरताश्च ये । तेषां प्रबोधनार्थाय प्रसिद्धिमकरोत्पुरा

ଯେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ, ଦୁରାଚାରୀ ଏବଂ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହରେ ରତ—ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ପୂର୍ବେ ଏହାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।

Verse 23

रामलेखविचित्रैस्तु विचित्रे ताम्रपट्टके । वाक्यानीमानि श्रूयंते शासने किल नारद

ହେ ନାରଦ! ରାମରେଖା-ଚିତ୍ରିତ ସେଇ ବିଚିତ୍ର ତାମ୍ରପଟ୍ଟ ଶାସନରେ ଏହି ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପରମ୍ପରାରେ ଶ୍ରୁତ ହୁଏ।

Verse 24

आस्फोटयंति पितरः कथयंति पितामहाः । भूमिदोऽस्मत्कुले जातः सोऽस्मान्संतारयिष्यति

ପିତୃମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଳି ମାରନ୍ତି, ପିତାମହମାନେ କହନ୍ତି—‘ଆମ କୁଳରେ ଭୂମିଦାତା ଜନ୍ମିଛି; ସେ ଆମକୁ ତାରିବ।’

Verse 25

बहुभिर्बहुधा भुक्ता राजभिः पृथिवी त्वियम् । यस्ययस्य यदा भूमिस्तस्यतस्य तदा फलम्

ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଅନେକ ରାଜା ନାନା ପ୍ରକାରେ ଭୋଗ କରିଛନ୍ତି; ଯେ ସମୟରେ ଯାହାର ଭୂମି, ସେ ସମୟରେ ଫଳ ମଧ୍ୟ ତାହାର।

Verse 26

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमंता च तान्येव नरकं व्रजेत्

ଭୂମିଦାତା ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଛିନେ ଓ ଯେ ସେଇ ଛିନାକୁ ଅନୁମତି ଦେଏ, ସେମାନେ ସେଇ ଅବଧି ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 27

संदंशैस्तुद्यमानस्तु मुद्गरैर्विनिहत्य च । पाशैः सुबध्यमानस्तु रोरवीति महास्वरम्

ସନ୍ଦଂଶରେ ପୀଡିତ, ମୁଦ୍ଗରରେ ପ୍ରହୃତ, ଏବଂ ପାଶରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ, ସେ ରୋରବ ନରକରେ ମହାସ୍ୱରେ ରୋଦନ କରେ।

Verse 28

ताड्यमानः शिरे दंडैः समालिंग्य विभावसुम् । क्षुरिकया छिद्यमानो रोरवीति महास्वनम्

ଦଣ୍ଡରେ ଶିରରେ ପିଟାଯାଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, କ୍ଷୁରିକାରେ କାଟାଯାଇ ସେ ରୋରବ ନରକରେ ମହାଧ୍ୱନିରେ ରୋଦନ କରେ।

Verse 29

यमदूतैर्महाघोरैर्ब्रह्मवृत्तिविलोपकः । एवंविधैर्महादुष्टैः पीड्यंते ते महागणैः

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକା ନାଶକାରୀ ଯମଙ୍କ ମହାଘୋର ଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଏପରି ମହାଦୁଷ୍ଟ ପୀଡକମାନଙ୍କ ମହାଗଣ ଦ୍ୱାରା—ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହୁଏ।

Verse 30

ततस्तिर्यक्त्वमाप्नोति योनिं वा राक्षसीं शुनीम् । व्यालीं शृगालीं पैशाचीं महाभूतभयंकरीम्

ତାପରେ ସେ ତିର୍ୟକ୍‌ (ପଶୁ) ଯୋନିକୁ ପଡ଼େ—କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସୀ, କୁକୁରୀ, ନାଗିଣୀ, ଶୃଗାଳୀ ଅଥବା ପୈଶାଚୀ ଯୋନିରେ—ମହାଭୂତ ପରି ଭୟଙ୍କର।

Verse 31

भूमेरंगुलहर्ता हि स कथं पापमाचरेत् । भूमेरंगुलदाता च स कथं पुण्यमाचरेत्

ଯେ ଭୂମିର ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ହରଣ କରେ, ସେ ପାପ କିପରି ନ କରିବ? ଏବଂ ଯେ ଭୂମିର ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟ କିପରି ନ କରିବ?

Verse 32

अश्वमेधसहस्राणां राजसूयशतस्य च । कन्याशतप्रदानस्य फलं प्राप्नोति भूमिदः

ଭୂମିଦାତା ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ, ଶତ ରାଜସୂୟ ଏବଂ ଶତ କନ୍ୟାଦାନର ସମାନ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 33

आयुर्यशः सुखं प्रज्ञा धर्मो धान्यं धनं जयः । संतानं वर्द्धते नित्यं भूमिदः सुखमश्मुते

ଯେ ଭୂମିଦାନ କରେ, ତାହାର ଆୟୁ, ଯଶ, ସୁଖ, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଧର୍ମ, ଧାନ୍ୟ, ଧନ ଓ ଜୟ ନିତ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ସଦା ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ। ଭୂମିଦାତା ନିଶ୍ଚୟ କଲ୍ୟାଣ ପାଏ।

Verse 34

भूमेरंगुलमेकं तु ये हरंति खला नराः । वंध्याटवीष्वतोयासु शुष्ककोटरवासिनः । कृष्णसर्पाः प्रजायंते दत्तदायापहारकाः

ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକେ ଭୂମିର ଏକ ଆଙ୍ଗୁଳ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ହରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦତ୍ତ ଦାୟ ଅପହରଣର ପାପରେ ପୁନଃ କୃଷ୍ଣସର୍ପ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇ—ବନ୍ଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ, ଜଳହୀନ ପ୍ରାନ୍ତର ଓ ଶୁଷ୍କ କୋଟର ଗଛରେ ବାସ କରନ୍ତି।

Verse 35

तडागानां सहस्रेण अश्वमेधशतेन वा । गवां कोटिप्रदानेन भूमिहर्त्ता विशुध्यति

ଭୂମି ହରଣକାରୀ କେବଳ ତେବେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ—ହଜାର ତଡାଗର ପୁଣ୍ୟ ସମାନ, କିମ୍ବା ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ, ଅଥବା ଏକ କୋଟି ଗୋଦାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା।

Verse 36

यानीह दत्तानि पुनर्धनानि दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । औदार्यतो विप्रनिवेदितानि को नाम साधुः पुनराददीत

ଏଠାରେ ଯେ ଧନ ଓ ଦାନ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ଯଶ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଯାହା ଉଦାରତାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିବେଦିତ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ କେଉଁ ସାଧୁ ପୁନଃ ଫେରାଇ ନେବ?

Verse 37

चलदलदललीलाचंचले जीवलोके तृणलवलघुसारे सर्वसंसारसौख्ये । अपहरति दुराशः शासनं ब्राह्मणानां नरकगहनगर्त्तावर्तपातोत्सुको यः

କମଳପତ୍ରର କମ୍ପିତ ଲୀଳା ପରି ଏହି ଜୀବଲୋକ ଚଞ୍ଚଳ, ଏବଂ ସଂସାରର ସମସ୍ତ ସୁଖ ତୃଣକଣ ପରି ତୁଚ୍ଛ; ଯେ ଦୁରାଶାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାସନପତ୍ର (ଦାନପତ୍ର) ଅପହରଣ କରେ, ସେ ନରକର ଗହନ ଗର୍ତ୍ତର ଆବର୍ତ୍ତପାତକୁ ପଡିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୁଏ।

Verse 38

ये पास्यंति महीभुजः क्षितिमिमां यास्यंति भुक्त्वाखिलां नो याता न तु याति यास्यति न वा केनापि सार्द्धं धरा । यत्किंचिद्भुवि तद्विनाशि सकलं कीर्तिः परं स्थायिनी त्वेवं वै वसुधापि यैरुपकृता लोप्या न सत्कीर्तयः

ରାଜାମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗ କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଧରା କାହା ସହିତ ଯାଏ ନାହିଁ—ନ ଯାଇଥିବା ସହ, ନ ଯାଉଥିବା ସହ, ନ ଯିବାକୁ ଥିବା ସହ। ଭୁବନରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି ସବୁ ନଶ୍ୱର; କେବଳ କୀର୍ତ୍ତି ହିଁ ପରମ ସ୍ଥାୟୀ। ତେଣୁ ଯେମାନେ ବସୁଧାକୁ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସତ୍କୀର୍ତ୍ତି କେବେ ଲୋପ ପାଏ ନାହିଁ।

Verse 39

एकैव भगिनी लोके सर्वेषामेव भूभुजाम् । न भोज्या न करग्राह्या विप्रदत्ता वसुंधरा

ଲୋକର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଭଗିନୀ ହେଉଛି ବସୁନ୍ଧରା। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନଦିଆ ଭୂମି ନ ଭୋଗ୍ୟ, ନ କରଗ୍ରାହ୍ୟ।

Verse 40

दत्त्वा भूमिं भाविनः पार्थिवेशान्भूयोभूयो याचते रामचन्द्रः । सामान्योऽयं धर्मसेतुर्नृपाणां स्वे स्वे काले पालनीयो भवद्भिः

ଭୂମି ଦାନ କରି ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭବିଷ୍ୟତ ପୃଥିବୀପତିମାନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି—‘ଏହା ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଧର୍ମସେତୁ; ତୁମ ତୁମ କାଳରେ ଏହାକୁ ପାଳନ କର।’

Verse 41

अस्मिन्वंशे क्षितौ कोपि राजा यदि भविष्यति । तस्याहं करलग्नोस्मि मद्दत्तं यदि पाल्यते

ଏହି ବଂଶରେ ପୃଥିବୀରେ ଯଦି କେହି ରାଜା ହେବେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ବନ୍ଧା—ଯଦି ମୋର ଦାନ ଯଥାବିଧି ପାଳିତ ହୁଏ।

Verse 42

लिखित्वा शासनं रामश्चातुर्वेद्यद्विजोत्तमान् । संपूज्य प्रददौ धीमान्वसिष्ठस्य च सन्निधौ

ଦାନଶାସନ ଲେଖି, ଚାରି ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ଧୀମାନ ରାମ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସେହି ଦାନକୁ ବିଧିମତ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 43

ते वाडवा गृहीत्वा तं पट्टं रामाज्ञया शुभम् । ताम्रं हैमाक्षरयुतं धर्म्यं धर्मविभूषणम्

ରାମଙ୍କ ଶୁଭ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ସେଇ ବାଡବମାନେ ସେ ପବିତ୍ର ପଟ୍ଟକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ତାମ୍ରର, ସୁବର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରେ ଅଙ୍କିତ—ଯାହା ଧର୍ମମୟ ଓ ଧର୍ମର ଭୂଷଣ ଥିଲା।

Verse 44

पूजार्थं भक्तिकामार्थास्तद्रक्षणमकुर्वत । चंदनेन च दिव्येन पुष्पेण च सुगन्धिना

ପୂଜାର୍ଥେ, ଭକ୍ତି ଓ ସେବାଭାବରେ ସେମାନେ ତାହାର ରକ୍ଷା କଲେ; ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ।

Verse 45

तथा सुवर्णपुष्पेण रूप्यपुष्पेण वा पुनः । अहन्यहनि पूजां ते कुर्वते वाडवाः शुभाम्

ସେହିପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପରେ କିମ୍ବା ପୁନଃ ରୌପ୍ୟ ପୁଷ୍ପରେ ସେ ବାଡବମାନେ ଦିନକୁ ଦିନ ଶୁଭ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

Verse 46

तदग्रे दीपकं चैव घृतेन विमलेन हि । सप्तवर्तियुतं राजन्नर्घ्यं प्रकुर्वते द्विजाः

ହେ ରାଜନ୍! ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ନିର୍ମଳ ଘୃତର ସପ୍ତବତ୍ତିଯୁକ୍ତ ଦୀପ ରଖିଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିଧିମତେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 47

नैवेद्यं कुर्वते नित्यं भक्तिपूर्वं द्विजोत्तमाः । रामरामेति रामेति मन्त्रमप्युच्चरंति हि

ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ‘ରାମ ରାମ’ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 48

अशने शयने पाने गमने चोपवेशने । सुखे वाप्यथवा दुःखे राममन्त्रं समुच्चरेत्

ଭୋଜନ, ଶୟନ, ପାନ, ଗମନ ଓ ଉପବେଶନରେ—ସୁଖେ କି ଦୁଃଖେ—ସଦା ରାମମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

न तस्य दुःखदौर्भाग्यं नाधिव्याधिभयं भवेत् । आयुः श्रियं बलं तस्य वर्द्धयंति दिने दिने

ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ନ ଦୁଃଖ-ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ହୁଏ, ନ ଆଧି-ବ୍ୟାଧିର ଭୟ ଥାଏ; ତାଙ୍କର ଆୟୁ, ଶ୍ରୀ ଓ ବଳ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼େ।

Verse 50

रामेति नाम्ना मुच्येत पापाद्वै दारुणादपि । नरकं नहि गच्छेत गतिं प्राप्नोति शाश्वतीम्

‘ରାମ’ ନାମମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ସେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, ଶାଶ୍ୱତ ଗତି ପାଏ।

Verse 51

व्यास उवाच । इति कृत्वा ततो रामः कृतकृत्यममन्यत । प्रदक्षिणीकृत्य तदा प्रणम्य च द्विजान्बहून्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏପରି କରି ତାପରେ ରାମ ନିଜକୁ କୃତକୃତ୍ୟ ମନେ କଲେ; ପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଅନେକ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 52

दत्त्वा दानं भूरितरं गवाश्वमहिषीरथम् । ततः सर्वान्निजांस्तांश्च वाक्यमेतदुवाच ह

ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷୀ ଓ ରଥ ଆଦି ବହୁତ ଦାନ କରି, ପରେ ସେ ନିଜ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 53

अत्रैव स्थीयतां सर्वैर्यावच्चंद्रदिवाकरौ । यावन्मेरुर्महीपृष्ठे सागराः सप्त एव च

ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେଦିନ ରହିବେ, ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ମେରୁ ଯେତେଦିନ ଦୃଢ଼ ରହିବ, ଏବଂ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଯେତେଦିନ ଅଛି—ସେତେଦିନ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏଠିଏ ରୁହ।

Verse 54

तावदत्रैव स्थातव्यं भवद्भिर्हि न संशयः । यदा हि शासनं विप्रा न मन्यंते नृपा भुवि

ଏହେତୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠିଏ ରହିବା ଉଚିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ରାଜାମାନେ ଧର୍ମ୍ୟ ଶାସନକୁ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 55

अथवा वणिजः शूरा मदमायाविमोहिताः । मदाज्ञां न प्रकुर्वंति मन्यंते वा न ते जनाः

କିମ୍ବା ସାହସୀ ବଣିକମାନେ ମଦ ଓ ମାୟାର ମୋହରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବେ ନାହିଁ; କିମ୍ବା ସେମାନେ ତାହାକୁ ମାନିବେ ନାହିଁ।

Verse 56

तदा वै वायुपुत्रस्य स्मरणं क्रियतां द्विजाः । स्मृतमात्रो हनूमान्वै समागत्य करिष्यति

ତେବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସ୍ମରଣ କର; ହନୁମାନଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆସି କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିବେ।

Verse 57

सहसा भस्म तान्सत्यं वचनान्मे न संशयः । य इदं शासनं रम्यं पालयिष्यति भूपतिः

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବେ—ଏହା ସତ୍ୟ; ମୋ ବଚନରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେ ଭୂପତି ଏହି ରମ୍ୟ ଶାସନକୁ ପାଳନ କରିବେ…

Verse 58

वायुपुत्रः सदा तस्य सौख्यमृद्धिं प्रदास्यति । ददाति पुत्रान्पौत्रांश्च साध्वीं पत्नीं यशो जयम्

ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସଦା ତାହାକୁ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ସେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର, ସାଧ୍ବୀ ପତ୍ନୀ, ଯଶ ଓ ବିଜୟ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 59

इत्येवं कथयित्वा च हनुमंतं प्रबोध्य च । निवर्तितो रामदेवः ससैन्यः सपरिच्छदः

ଏହିପରି କହି ହନୁମାନଙ୍କୁ ବୋଧ କରାଇ, ଶ୍ରୀରାମଦେବ ସେନାସହିତ ଓ ସମସ୍ତ ପରିଚ୍ଛଦସହିତ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ।

Verse 60

वादित्राणां स्वनैर्विष्वक्सूच्यमानशुभागमः । श्वेतातपत्रयुक्तोऽसौ चामरैर्वी जितो नरैः । अयोध्यां नगरीं प्राप्य चिरं राज्यं चकार ह

ବାଦ୍ୟର ନାଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ଶୁଭାଗମନ ସୂଚିତ ହେଲା। ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଓ ସେବକମାନଙ୍କ ଚାମର ବୀଜନରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ସେ ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୀର୍ଘକାଳ ରାଜ୍ୟ କଲେ।