Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 26

Devanagari script

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमंता च तान्येव नरकं व्रजेत्

Transliteration

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svarge vasati bhūmidaḥ | ācchettā cānumaṃtā ca tānyeva narakaṃ vrajet

Translation

ଭୂମିଦାତା ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଛିନେ ଓ ଯେ ସେଇ ଛିନାକୁ ଅନୁମତି ଦେଏ, ସେମାନେ ସେଇ ଅବଧି ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Word by Word

• षष्टिवर्षसहस्राणि: for sixty thousand years
• षष्टिवर्षसहस्राणि: Kala-adhikarana (Duration/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: षष्टि (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (काल-अत्यन्त-संयोगे), बहुवचनम्; समासः—षष्टिः वर्षाणि (षष्ठी/कर्मधारय-भावः) + तेषां सहस्राणि (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे), एकवचनम्

• वसति: dwells
• वसति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• भूमिदः: the land-giver
• भूमिदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक/कृदन्त-प्रातिपदिक from √दा)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—भूमेः दः/दाता (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• आच्छेत्ता: the one who seizes/appropriates (land)
• आच्छेत्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आ-√छिद् (धातु) + तृ (कृत्)
• Form: कर्तृवाचक-तृन्/तृ-प्रत्ययान्तः (agent noun), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपसर्गः—आ

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• अनुमन्ता: the one who consents/approves
• अनुमन्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनु-√मन् (धातु) + तृ (कृत्)
• Form: कर्तृवाचक-तृ-प्रत्ययान्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपसर्गः—अनु

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• तानि: those (persons)
• तानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम (referring to ācchettā & anumantā as a pair/collective)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (emphatic: indeed/only)

• नरकम्: hell
• नरकम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• व्रजेत्: should go
• व्रजेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकारः (potential/optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

Speaker

Brahmā (to Nārada, inferred)

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: A split moral tableau: on one side, the land-donor ascends to svarga for sixty thousand years; on the other, a confiscator and an approving official descend toward naraka, bound by karmic chains.

Characters & Entities

• bhūmida (land-donor)
• ācchettā (land-seizer)
• anumaṃtā (consenter)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Land-gift is highly meritorious, and violating a donation—directly or by approval—is a grave adharma with severe consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse is a dharma-warning embedded in the Dharmāraṇya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied prescription is to protect and honor land donations; it is more legal-ethical than ritualistic.