Adhyaya 18

Verse 1

रुद्र उवाच । शृणु स्कन्द महाप्राज्ञ ह्यद्भुतं यत्कृतं मया । धर्मारण्ये महादुष्टो दैत्यः कर्णाटकाभिधः

ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସ୍କନ୍ଦ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣ। ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ‘କର୍ଣାଟକ’ ନାମକ ଏକ ମହାଦୁଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 2

निभृतं हि समागत्य दंपत्योर्विघ्नमाचरत् । तं दृष्ट्वा तद्भयाल्लोकः प्रदुद्राव निरन्तरम्

ସେ ଗୁପ୍ତଭାବେ ଆସି ଦମ୍ପତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ତାକୁ ଦେଖି ଭୟାକୁଳ ଲୋକେ ଅବିରତ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 3

त्यक्त्वा स्थानं गताः सर्वे वणिजो वाडवादयः । मातंगीरूपमास्थाय श्रीमात्रा त्वनया सुत

ସ୍ଥାନ ତ୍ୟାଗ କରି ସମସ୍ତ ବଣିକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଚାଲିଗଲେ। ତେବେ, ହେ ପୁତ୍ର, ଶ୍ରୀମାତା ମାତଙ୍ଗୀରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହି ଉପାୟରେ (କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ)।

Verse 4

हतः कर्णाटको नाम राक्षसो द्विजघातकः । तदा सर्वेऽपि वै विप्रा हृष्टास्ते तेन कर्मणा

କର୍ଣ୍ଣାଟକ ନାମକ ଦ୍ୱିଜଘାତକ ରାକ୍ଷସ ହତ ହେଲା। ତେବେ ସେହି କର୍ମରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 5

स्तुवंति पूजयंति स्म वणिजो भक्तितत्पराः । वर्षेवर्षे प्रकुर्वंति श्रीमातापूजनं शुभम्

ଭକ୍ତିରେ ତତ୍ପର ବଣିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ବର୍ଷେବର୍ଷେ ଶ୍ରୀମାତାଙ୍କ ଶୁଭ ପୂଜନ କରୁଥିଲେ।

Verse 6

शुभकार्येषु सर्वेषु प्रथमं पूजयेत्तु ताम् । न स विघ्नं प्रपश्येत तदाप्रभृति पुत्रक

ସମସ୍ତ ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାହାପରେ, ହେ ପୁତ୍ର, ସେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ଦେଖିବ ନାହିଁ।

Verse 7

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ दुष्टो महादैत्यः कस्मिन्वंशे समुद्भवः । किं किं तेन कृतं तात सर्वंं कथय सुव्रत

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମହାଦୈତ୍ୟ କିଏ? କେଉଁ ବଂଶରେ ତାହାର ଉଦ୍ଭବ? ହେ ତାତ, ସେ କଣ କଣ କରିଛି? ହେ ସୁବ୍ରତ, ସବୁ କହ।

Verse 8

व्यास उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कर्णाटकविचेष्टितम् । देवानां दानवानां यो दुःसहो वीर्यदर्पितः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଶୁଣ; ମୁଁ କର୍ଣାଟକର ବିଚେଷ୍ଟିତ କହିବି—ଯେ ନିଜ ବୀର୍ୟଦର୍ପରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଉଭୟଙ୍କୁ ଅସହ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।

Verse 9

दुष्टकर्मा दुराचारो महाराष्ट्रो महाभुजः । जित्वा च सकलांल्लोकांस्त्रैलोक्ये च गतागतः

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ନାମକ ସେ ମହାବାହୁ ଦୁଷ୍ଟକର୍ମା ଓ ଦୁରାଚାରୀ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜୟ କରି ତ୍ରିଲୋକରେ ଏଦିକ-ସେଦିକ ଗତାଗତ କରୁଥିଲା।

Verse 10

यत्र देवाश्च ऋषयस्तत्र गत्वा महासुरः । छद्मना वा बलेनैव विघ्नं प्रकुरुते नृप

ହେ ନୃପ, ଯେଉଁଠି ଦେବ ଓ ଋଷିମାନେ ସମବେତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାକୁ ସେ ମହାସୁର ଯାଇ ଛଳରେ କିମ୍ବା ବଳରେ ବିଘ୍ନ କରେ।

Verse 11

न वेदाध्ययनं लोके भवेत्तस्य भयेन च । कुर्वते वाडवा देवा न च संध्याद्युपासनम्

ତାହାର ଭୟରେ ଲୋକରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ରହୁନଥାଏ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୀନ ହୋଇ ସନ୍ଧ୍ୟାଦି ଉପାସନା ସୁଦ୍ଧା କରୁନଥିଲେ।

Verse 12

न क्रतुर्वर्तते तत्र न चैव सुरपूजनम् । देशेदेशे च सर्वत्र ग्रामेग्रामे पुरेपुरे

ସେଠାରେ ନ ବେଦିକ କ୍ରତୁ-ଯଜ୍ଞ ଚାଲେ, ନ ଦେବପୂଜାର ପାଳନ ରହେ। ଦେଶେଦେଶେ ସର୍ବତ୍ର—ଗ୍ରାମେଗ୍ରାମେ, ପୁରେପୁରେ—ଏହି ଅବହେଳା ଦେଖାଯାଏ।

Verse 13

तीर्थेतीर्थे च सर्वत्र विघ्नं प्रकुरुतेऽसुरः । परंतु शक्यते नैव धर्मारण्ये प्रवेशितुम्

ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ଓ ସର୍ବତ୍ର ସେ ଅସୁର ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରେ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସମର୍ଥ।

Verse 14

भयाच्छक्त्याश्च श्रीमातुर्दानवो विक्लवस्तदा । केनोपायेन तत्रैव गम्यते त्विति चिंतयन्

ଶ୍ରୀମାତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଭୟରୁ ସେ ଦାନବ ତେବେ ଭୀତ ଓ ବିକଳ ହେଲା। “କେଉଁ ଉପାୟରେ ସେଠାକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିବି?” ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲା।

Verse 15

विघ्नं करिष्ये हि कथं ब्राह्मणानां महात्मनाम् । वेदाध्ययनकर्तॄणां यज्ञे कर्माधितिष्ठताम्

ସେ କହିଲା—“ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଥିବା ସେଇ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କିପରି ବିଘ୍ନ କରିପାରିବି?”

Verse 16

वेदाध्ययनजं शब्दं श्रुत्वा दूरात्स दानवः । विव्यथे स यथा राजन्वज्राहत इव द्विपः

ଦୂରରୁ ବେଦାଧ୍ୟୟନଜନିତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସେ ଦାନବ, ହେ ରାଜନ୍, ବଜ୍ରାଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ହାତୀ ପରି କମ୍ପି ଓ ବ୍ୟଥିତ ହେଲା।

Verse 17

निःश्वासान्मुमुचे रोषाद्दंतैर्दंतांश्च घर्षयन् । दशमानो निजावोष्ठौ पेषयंश्च करावुभौ

କ୍ରୋଧରେ ସେ ଭାରି ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲା, ଦାନ୍ତେ ଦାନ୍ତ ଘସିଲା; ନିଜ ଓଠ କାମୁଡ଼ି, ଦୁଇ ହାତକୁ ମୁଠି କରି ଚେପିଦେଲା।

Verse 18

उन्मत्तवद्विचरत इतश्चेतश्च मारिष । सन्निपातस्य दोषेण यथा भवति मानवः

ହେ ମାରିଷ! ସେ ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ଏଠି-ସେଠି ଘୁରିବୁଲିଲା; ସନ୍ନିପାତ-ଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ ମଣିଷ ଯେପରି ବିକୃତ ଆଚରଣ କରେ ସେପରି।

Verse 19

तथैव दानवो घोरो धर्मारण्यसमीपगः । भ्रमते दहते चैव दूरादेव भयान्वितः

ସେହିପରି ସେ ଘୋର ଦାନବ ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ସମୀପକୁ ଆସି ଭ୍ରମଣ କରି ଦହନ କଲା; ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ପ୍ରସାର କଲା।

Verse 20

विवाहकाले विप्राणां रूपं कृत्वा द्विजन्मनः । तत्रागत्य दुराधर्षो नीत्वा दांपत्यमुत्तमम्

ବିବାହ ସମୟରେ ସେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦ୍ୱିଜର ବେଶ ନେଇ, ସେ ଦୁରାଧର୍ଷ ତଥାକୁ ଆସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦମ୍ପତିମାନଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ନେଇଯାଉଥିଲା।

Verse 21

उत्पपात महीपृष्ठाद्गगने सोऽसुराधमः । स्वयं च रमते पापो द्वेषाज्जातिस्वभावतः

ସେ ଅସୁରାଧମ ଭୂମିପୃଷ୍ଠରୁ ଉତ୍ପତିତ ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା; ଜାତିସ୍ୱଭାବଜ ଦ୍ୱେଷରୁ ସେ ପାପୀ ତାହାରେ ନିଜେ ଆନନ୍ଦ କଲା।

Verse 22

एवं च बहुशः सोऽथ धर्मारण्याच्च दंपती । गृहीत्वा कुरुते पापं देवानामपि दुःसहम्

ଏହିପରି ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଧର୍ମାରଣ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଦମ୍ପତିମାନଙ୍କୁ ଧରି ନେଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ ଏମିତି ପାପ କରୁଥିଲା।

Verse 23

विघ्नं करोति दुष्टोऽसौ दंपत्योः सततं भुवि । महाघोरतरं कर्म कुर्वंस्तस्मिन्पुरे वरे

ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଭୂମିରେ ଦମ୍ପତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା ଏବଂ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର କର୍ମ କରୁଥିଲା।

Verse 24

तत्रोद्विग्ना द्विजाः सर्वे पलायंते दिशो दश । गताः सर्वे भूमिदेवा स्त्यक्त्वा स्थानं मनोरमम्

ସେଠାରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଦଶଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ; ‘ଭୂମିଦେବ’ ସମସ୍ତେ ସେଇ ମନୋରମ ସ୍ଥାନ ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 25

यत्रयत्र महत्तीर्थं तत्रतत्र गता द्विजाः । उद्वसं तत्पुरं जातं तस्मिन्काले नृपोत्तम

ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ମହାତୀର୍ଥ ଥିଲା ସେଉଁଠାକୁ ସେଉଁଠାକୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଗଲେ; ସେ ସମୟରେ, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ସେଇ ପୁରୀ ଉଜାଡ଼ ହୋଇଗଲା।

Verse 26

न वेदाध्ययनं तत्र न च यज्ञः प्रवर्तते । मनुजास्तत्र तिष्ठंति न कर्णाटभयार्दिताः

ସେଠାରେ ନ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଚାଲୁଥିଲା, ନ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଅଥିଲା; ସେଠାରେ ଲୋକେ ରହୁଥିଲେ—କର୍ଣାଟମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଆଉ ପୀଡ଼ିତ ନୁହେଁ।

Verse 27

द्विजाः सर्वे ततो राजन्वणिजश्च महायशाः । एकत्र मिलिताः सर्वे वक्तुं मंत्रं यथोचितम्

ତେବେ, ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଓ ମହାୟଶସ୍ବୀ ବଣିକମାନେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଯଥୋଚିତ ପରାମର୍ଶ କରି ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ରଣା କହିଲେ।

Verse 28

कर्णाटस्य वधोपायं मंत्रयंति द्विजर्षभाः । विचार्यमाणे तैर्दैवाद्वाग्जाता चाशरीरिणी

ଦ୍ୱିଜର୍ଷଭମାନେ କର୍ଣାଟର ବଧୋପାୟ ବିଷୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ବିଚାର କରୁଥିବାବେଳେ ଦୈବଯୋଗେ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 29

आराधयत श्रीमातां सर्वदुःखापहारिणीम् । सर्वदैत्यक्षयकरीं सर्वोपद्रवनाशनीम्

‘ସର୍ବଦୁଃଖାପହାରିଣୀ, ସର୍ବଦୈତ୍ୟକ୍ଷୟକାରିଣୀ ଓ ସର୍ବୋପଦ୍ରବନାଶିନୀ ଶ୍ରୀମାତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କର।’

Verse 30

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे हर्षव्याकुललोचनाः । श्रीमातां तु समागत्य गृहीत्वा बलिमुत्तमम्

ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ବାଡବ ହର୍ଷରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ହୋଇ, ଶ୍ରୀମାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଉତ୍ତମ ବଳି-ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 31

मधु क्षीरं दधि घृतं शर्करा पञ्चधारया । धूपं दीपं तथा चैव चंदनं कुसुमानि च

ସେମାନେ ମଧୁ, କ୍ଷୀର, ଦଧି, ଘୃତ ଓ ଶର୍କରା—ପଞ୍ଚଧାରାରେ—ତଥା ଧୂପ, ଦୀପ, ଚନ୍ଦନ ଓ କୁସୁମମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଣିଲେ।

Verse 32

फलानि विविधान्येव गृहीत्वा वाडवा नृप । धान्यं तु विविधं राजन्भक्तापूपा घृताचिताः

ହେ ରାଜନ! ବାଡବମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ନେଇ, ନାନା ଧାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ; ଘିଅରେ ସମୃଦ୍ଧ ଭକ୍ତ (ଭାତ) ଓ ଅପୂପ (ମିଠା ପିଠା) ଆଣିଲେ।

Verse 33

कुल्माषा वटकाश्चैव पायसं घृतमिश्रितम् । सोहालिका दीपिकाश्च सार्द्राश्च वटकास्तथा

ସେମାନେ କୁଲ୍ମାଷ (ସିଧା ଡାଲି), ବଟକ (ଭଜା ପିଠା) ଓ ଘିଅମିଶ୍ରିତ ପାୟସ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ସୋହାଲିକା, ଦୀପିକା, ତଥା ଆର୍ଦ୍ର ବଟକମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 34

राजिकाभिश्च संलिप्ता नवच्छिद्रसमन्विताः । चंद्रबिंबप्रतीकाशा मण्डकास्तत्र कल्पिताः

ସେଠାରେ ସେମାନେ ରାଜିକା (ସୋରିଷ) ଲେପିତ, ନବ ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ମଣ୍ଡକ (ପିଠା) ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।

Verse 35

पञ्चामृतेन स्नपनं कृत्वा गन्धोदकेन च । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैस्तोषयामासुरीश्वरीम्

ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଧୂପ-ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଈଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।

Verse 36

नीराजनैः सकपूरैः पुष्पैर्दीपैः सुचंदनैः । श्रीमाता तोषिता राजन्सर्वोपद्रवनाशनी

ହେ ରାଜନ! କର୍ପୂରସହ ନୀରାଜନ, ପୁଷ୍ପ, ଦୀପ ଓ ଉତ୍ତମ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା—ସର୍ବ ଉପଦ୍ରବନାଶିନୀ ଶ୍ରୀମାତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 37

श्रीमाता च जगन्माता ब्राह्मी सौम्या वरप्रदा । रूपत्रयं समास्थाय पालयेत्सा जगत्त्रयम्

ସେ ଶ୍ରୀମାତା, ଜଗନ୍ମାତା—ବ୍ରାହ୍ମୀ, ସୌମ୍ୟା ଓ ବରପ୍ରଦାୟିନୀ। ତ୍ରିରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 38

त्रयीरूपेण धर्मात्मन्रक्षते सत्यमंदिरम् । जितेद्रिया जितात्मानो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः

ହେ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍, ତ୍ରୟୀ-ରୂପେ ସେ ସତ୍ୟମନ୍ଦିରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ, ଆତ୍ମଜିତ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେଠାରେ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 39

तैः सर्वेरर्चिता माता चंदनाद्येन तोषिता । स्तुतिमारेभिरे तत्र वाङ्मनःकायकर्मभिः । एकचित्तेन भावेन ब्रह्मपुत्र्याः पुरः स्थिताः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ; ଚନ୍ଦନାଦି ନିବେଦନରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେଠାରେ ବାଣୀ, ମନ ଓ କାୟାକର୍ମରେ ସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରି, ଏକଚିତ୍ତ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 40

विप्रा ऊचुः । नमस्ते ब्रह्मपुत्र्यास्तु नमस्ते ब्रह्मचारिणि । नमस्ते जगतां मातर्नमस्ते सर्वगे सदा

ବିପ୍ରମାନେ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଜଗନ୍ମାତା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ସଦା ସର୍ବବ୍ୟାପିନୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 41

क्षुन्निद्रा त्वं तृषा त्वं च क्रोधतंद्रादयस्तथा । त्वं शांतिस्त्वं रतिश्चैव त्वं जया विजया तथा

ତୁମେ ହିଁ କ୍ଷୁଧା ଓ ନିଦ୍ରା; ତୁମେ ହିଁ ତୃଷା; ଏବଂ କ୍ରୋଧ, ତନ୍ଦ୍ରା ଆଦି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ। ତୁମେ ହିଁ ଶାନ୍ତି, ତୁମେ ହିଁ ରତି; ତୁମେ ହିଁ ଜୟା ଓ ବିଜୟା ମଧ୍ୟ।

Verse 42

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैस्त्वं प्रपन्ना सुरेश्वरि । सावित्री श्रीरुमा चैव त्वं च माता व्यवस्थिता

ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ! ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ ଆଦି ସମସ୍ତେ ତୁମ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତୁମେ ସାବିତ୍ରୀ, ଶ୍ରୀ, ରମା, ଉମା—ସ୍ୱୟଂ ଜଗନ୍ମାତା ରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 43

ब्रह्मविष्णु सुरेशानास्त्वदाधारे व्यवस्थिताः । नमस्तुभ्यं जगन्मातर्धृतिपुष्टिस्वरूपिणि

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବାଧିପତିମାନେ ତୁମ ଆଧାରରେ ହିଁ ସ୍ଥିତ। ହେ ଜଗନ୍ମାତା! ଧୃତି-ପୁଷ୍ଟି ସ୍ୱରୂପିଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 44

रतिः क्रोधा महामाया छाया ज्योतिःस्वरूपिणि । सृष्टि स्थित्यंतकृद्देवि कार्यकारणदा सदा

ତୁମେ ରତି ଓ କ୍ରୋଧ; ତୁମେ ମହାମାୟା; ତୁମେ ଛାୟା ଏବଂ ଜ୍ୟୋତି-ସ୍ୱରୂପିଣୀ। ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ଲୟ କର ଏବଂ ସଦା କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଫଳ ପ୍ରଦାନ କର।

Verse 45

धरा तेजस्तथा वायुः सलिलाकाशमेव च । नमस्तेऽस्तु महाविद्ये महाज्ञानमयेऽनघे

ତୁମେ ଧରା, ତେଜ, ବାୟୁ, ଜଳ ଏବଂ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ। ହେ ମହାବିଦ୍ୟା! ହେ ମହାଜ୍ଞାନମୟୀ ନିର୍ମଳେ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 46

ह्रींकारी देवरूपा त्वं क्लींकारी त्वं महाद्युते । आदिमध्यावसाना त्वं त्राहि चास्मान्महाभयात्

ତୁମେ ହ୍ରୀଂକାର-ସ୍ୱରୂପା, ଦେବରୂପିଣୀ; ତୁମେ କ୍ଲୀଂକାର-ସ୍ୱରୂପା, ମହାଦ୍ୟୁତି। ତୁମେ ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତ—ଆମକୁ ମହାଭୟରୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 47

महापापो हि दुष्टात्मा दैत्योऽयं बाधतेऽधुना । त्राणरूपा त्वमेका च अस्माकं कुलदेवता

ମହାପାପରେ ଲିପ୍ତ ଏହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଦୈତ୍ୟ ଏବେ ଆମକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି। ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଏକା ଆମର ତ୍ରାଣସ୍ୱରୂପା, ଆମ କୁଳଦେବତା।

Verse 48

त्राहित्राहि महादेवि रक्षरक्ष महेश्वरि । हनहन दानवं दुष्टं द्विजातीनां विघ्नकारकम्

ହେ ମହାଦେବୀ, ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି; ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ, ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ। ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କର ବିଘ୍ନକାରକ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ହନନ କର—ହନନ କର।

Verse 49

एवं स्तुता तदा देवी महामाया द्विजन्मभिः । कर्णाटस्य वधार्थाय द्विजातीनां हिताय च । प्रत्यक्षा साऽभवत्तत्र वरं ब्रूहीत्युवाच ह

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରିବାରେ, କର୍ଣାଟଙ୍କ ବଧ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଦେବୀ ମହାମାୟା ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ, “ବର କୁହ” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 50

श्रीमातोवाच । केन वै त्रासिता विप्राः केन वोद्वेजिताः पुनः । तस्याहं कुपिता विप्रा नयिष्ये यमसादनम्

ଶ୍ରୀମାତା କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ, କିଏ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା, ଏବଂ କିଏ ପୁନଃ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ କଲା? ତାହାପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୁଁ ତାକୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଦେବି।

Verse 51

क्षीणायुषं नरं वित्त येन यूयं निपीडिताः । ददामि वो द्विजातिभ्यो यथेष्टं वक्तुमर्हथ

ଯେ ଅଳ୍ପାୟୁ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କୁ ନିପୀଡ଼ିତ କରିଛି, ତାକୁ ଚିହ୍ନ। ହେ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ଦେଉଛି; ଇଚ୍ଛାମତେ ନିର୍ଭୟେ କୁହ।

Verse 52

भक्त्या हि भवतां विप्राः करिष्ये नात्र संशयः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କର ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 53

द्विजा ऊचुः । कर्णाटाख्यो महारौद्रो दानवो मदगर्वितः । विघ्नं प्रकुरुते नित्यं सत्यमंदिरवासिनाम्

ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ—‘କର୍ଣାଟ ନାମକ ଏକ ଦାନବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୌଦ୍ର ଓ ମଦ-ଗର୍ବରେ ଫୁଲିଥିବା, ସତ୍ୟମନ୍ଦିରବାସୀମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ବିଘ୍ନ କରେ।’

Verse 54

ब्राह्मणान्सत्यशीलांश्च वेदाध्ययनतत्परान् । द्वेषाद्द्वेष्टि द्वेषणस्तान्नित्यमेव महामते । वेदविद्वेषणो दुष्टो घातयैनं महाद्युते

ସେ କେବଳ ଦ୍ୱେଷରୁ ସତ୍ୟଶୀଳ ଓ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ତତ୍ପର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ; ନିତ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ହାନି କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ରହେ, ହେ ମହାମତେ। ସେ ବେଦଦ୍ୱେଷୀ ଦୁଷ୍ଟ—ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି ଦେବୀ, ତାହାକୁ ବଧ କରାଅ।

Verse 55

व्यास उवाच । तथेत्युक्त्वा तु सा देवी प्रहस्य कुलदेवता । वधोपायं विचिंत्यास्य भक्तानां रक्षणाय वै

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—‘“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ସେଇ ଦେବୀ, କୁଳଦେବତା, ହସିଲେ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାହାର ବଧୋପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।’

Verse 56

ततः कोपपरा जाता श्रीमाता नृपसत्तम । कोपेन भृकुटीं कृत्वा रक्तनेत्रांतलोचनाम्

ତାପରେ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀମାତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧପରା ହେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଭୃକୁଟି କୁଞ୍ଚି ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର କୋଣ ରକ୍ତିମ ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 57

कोपेन महताऽविष्टा वसंती पावकं यथा । महाज्वाला मुखान्नेत्रान्नासाकर्णाच्च भारत

ପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ରୋଧାବେଶରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ବାୟୁଦ୍ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା। ହେ ଭାରତ, ତାହାର ମୁଖ, ନେତ୍ର, ନାସିକା ଓ କର୍ଣ୍ଣରୁ ମହାଜ୍ୱାଳା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 58

तत्तेजसा समुद्भूता मातंगी कामरूपिणी । काली करा लवदना दुर्दर्शवदनोज्ज्वला

ସେହି ତେଜରୁ କାମରୂପିଣୀ ମାତଙ୍ଗୀ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ—ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା, କରାଳହସ୍ତା, ଭୟଙ୍କର ମୁଖଧାରିଣୀ, ଦୁର୍ଦର୍ଶ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 59

रक्तमाल्यांबरधरा मदाघूर्णितलोचना । न्यग्रोधस्य समीपे सा श्रीमाता संश्रिता तदा

ରକ୍ତମାଳା ଓ ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ମଦରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ ସେହି ଶ୍ରୀମାତା ତେବେ ବଟବୃକ୍ଷ ସମୀପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 60

अष्टादशभुजा सा तु शुभा माता सुशोभना । धनुर्बाणधरा देवी खड्गखेटकधारिणी

ସେହି ଶୁଭା, ସୁଶୋଭନା ମାତା ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜା ଥିଲେ। ଦେବୀ ଧନୁ-ବାଣ ଧାରଣ କରି, ଖଡ୍ଗ ଓ ଖେଟକ (ଢାଳ) ମଧ୍ୟ ବହନ କରୁଥିଲେ।

Verse 61

कुठारं क्षुरिकां बिभ्रत्त्रिशूलं पानपात्रकम् । गदां सर्पं च परिघं पिनाकं चैव पाशकम्

ସେ କୁଠାର ଓ କ୍ଷୁରିକା, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ପାନପାତ୍ର; ଗଦା, ସର୍ପ ଓ ପରିଘ; ଏବଂ ପିନାକ ଧନୁ ଓ ପାଶ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 62

अक्षमालाधरा राजन्मद्यकुंभानुधारिणी । शक्तिं च मुशलं चोग्रं कर्तरीं खर्परं तथा

ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଅକ୍ଷମାଳା ଧାରଣ କରି ମଦ୍ୟକୁମ୍ଭ ଧରିଥିଲା; ସହିତ ଶକ୍ତି, ଉଗ୍ର ମୁଶଳ, କର୍ତ୍ତରୀ ଓ ଖର୍ପର (କପାଳପାତ୍ର) ମଧ୍ୟ ବହନ କରୁଥିଲା।

Verse 63

कंटकाढ्यां च बदरीं बिभ्रती तु महानना । तत्राभवन्महायुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्

ସେ ମହାନନା ଦେବୀ କଣ୍ଟକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦରୀଶାଖା ଧାରଣ କଲେ; ତେବେ ସେଠାରେ ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୁମୁଳ ଓ ରୋମହର୍ଷକ।

Verse 64

मातंग्याः सह कर्णाटदानवेन नृपोत्तम

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ମାତଙ୍ଗୀଙ୍କ ସହ କର୍ଣାଟ ଦାନବଙ୍କର (ଘୋର) ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 65

युधिष्ठिर उवाच । कथं युद्धं समभवत्कथं चैवापवर्तत । जितं केनैव धर्मज्ञ तन्ममाचक्ष्व मारिष

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାଶୟ, ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ କିପରି ଶେଷ ହେଲା? ବିଜୟ କାହା ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ହେଲା? ହେ ପୂଜ୍ୟ, ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 66

व्यास उवाच । एकदा शृणु राजेंद्र यज्जातं दैत्यसंगरे । तत्सर्वं कथयाम्याशु यथावृत्तं हि तत्पुरा

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଦୈତ୍ୟସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଏକଦା ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ଶୁଣ; ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର, ପୁରାତନେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ଯଥାବୃତ୍ତ କହିବି।

Verse 67

प्रणष्टयोषा ये विप्रा वणिजश्चैव भारत । चैत्रमासे तु संप्राप्ते धर्मारण्ये नृपोत्तम

ହେ ଭାରତ, ଚୈତ୍ରମାସ ଆସିଲେ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବଣିକଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ହରାଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଧର୍ମାରଣ୍ୟକୁ ଆସିଲେ।

Verse 68

गौरीमुद्वाहयामासुर्विप्रास्ते संशितव्रताः । स्वस्थानं सुशुभं ज्ञात्वा तीर्थराजं तथोत्तमम्

ସେହି ଦୃଢବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେ ସ୍ଥାନକୁ ପରମ ଶୁଭ ଓ ଉତ୍ତମ ‘ତୀର୍ଥରାଜ’ ବୋଲି ଜାଣି, ସେଠାରେ ଗୌରୀଙ୍କ ବିବାହ-ସଂସ୍କାର କଲେ।

Verse 69

विवाहं तत्र कुर्वंतो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः । कोटिकन्याकुलं तत्र एकत्रासीन्महोत्सवे । धर्मारण्ये महाप्राज्ञ सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ସେଠାରେ ବିବାହକାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ସେହି ମହୋତ୍ସବରେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ କୋଟି ସଂଖ୍ୟକ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ ଥିଲା। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୁଁ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହୁଛି।

Verse 70

चतुर्थ्यामपररात्रेऽभ्यंतरतोऽग्निमादधुः । आसनं ब्रह्मणे दत्त्वा अग्निं कृत्वा प्रदक्षिणम्

ଚତୁର୍ଥୀର ଅପରରାତ୍ରିରେ ସେମାନେ ଭିତରେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କଲେ। ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଇ, ଅଗ୍ନିର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କଲେ।

Verse 71

स्थालीपाकं च कृत्वाथ कृत्वा वेदीः शुभास्तदा । चतुर्हस्ताः सकलशा नागपाश समन्विताः

ତାପରେ ସ୍ଥାଲୀପାକ ହୋମ କରି, ସେମାନେ ଶୁଭ ବେଦୀମାନ ତିଆରି କଲେ—ଚାରି ହସ୍ତ ପରିମାଣର, ସୁସଜ୍ଜିତ, ଏବଂ ‘ନାଗପାଶ’ ବନ୍ଧନରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 72

वेदमंत्रेण शुभ्रेण मंत्रयंते ततो द्विजाः । चरतां दंपतीनां हि परिवेश्य यथोचितम्

ତତ୍ପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଏବଂ ବିଧିଅନୁସାରେ ଚାଲୁଥିବା ଦମ୍ପତିମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଅନ୍ନ-ନୈବେଦ୍ୟ ପରିବେଶନ କଲେ।

Verse 73

ब्रह्मणा सहितास्तत्र वाडवा स्ते सुहर्षिताः । कुर्वते वेदनिर्घोषं तारस्वरनिनादितम्

ସେଠାରେ ପୁରୋହିତ ସହ ହର୍ଷିତ ବାଡବମାନେ ତାରସ୍ୱରରେ ନିନାଦିତ ବେଦନିର୍ଘୋଷ କରିଲେ।

Verse 74

तेन शब्देन महता कृत्स्नमापूरितं नभः । तं श्रुत्वा दानवो घोरो वेदध्वनिं द्विजे रितम्

ସେଇ ମହାଶବ୍ଦରେ ସମଗ୍ର ଆକାଶ ପୂରିଗଲା। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉଚ୍ଚାରିତ କରିଥିବା ସେ ବେଦଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହେଲା।

Verse 75

उत्पपातासनात्तूर्णं ससैन्यो गतचेतनः । धावतः सर्वभृत्यास्तं ये चान्ये तानुवाच सः

ସେ ସେନାସହିତ ଚିତ୍ତ ବିକଳ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଆସନରୁ ଉଛଳି ଉଠିଲା। ତାଙ୍କ ପଛେ ଧାଉଥିବା ସମସ୍ତ ଭୃତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେ କହିଲା।

Verse 76

श्रूयतां कुत्र शब्दोऽयं वाडवानां समुत्थितः । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दैतेयाः सत्वरं ययुः

ସେ କହିଲା—“ଶୁଣ, ବାଡବମାନଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ କେଉଁଠୁ ଉଠିଛି?” ତାହାର କଥା ଶୁଣି ଦୈତ୍ୟମାନେ ସତ୍ୱର ଧାଇଗଲେ।

Verse 77

विभ्रांतचेतसः सर्वे इतश्चेतश्च धाविताः । धर्मारण्ये गताः केचित्तत्र दृष्टा द्विजा तयः

ସମସ୍ତଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଏଠି-ସେଠି ଦୌଡ଼ିଲେ। କେହି ଧର୍ମାରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେଖାଗଲେ।

Verse 78

उद्गिरंतो हि निगमान्विवाहसमये नृप । सर्वं निवेदयामासुः कर्णाटाय दुरात्मने

ହେ ନୃପ, ବିବାହ ସମୟରେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଦୁରାତ୍ମା କର୍ଣାଟକୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 79

तच्छ्रुत्वा रक्तताम्राक्षो द्विजद्विट् कोपपू रितः । अभ्यधावन्महाभाग यत्र ते दंपती नृप

ତାହା ଶୁଣି ଦ୍ୱିଜଦ୍ୱେଷୀ ସେ ରକ୍ତ-ତାମ୍ର ନୟନଧାରୀ କ୍ରୋଧରେ ପୂରିତ ହୋଇ, ହେ ମହାଭାଗ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦମ୍ପତି ଥିଲେ, ହେ ନୃପ, ସେଠାକୁ ଧାଇଲା।

Verse 80

खमाश्रित्य तदा दैत्यमायां कुर्वन्स राक्षसः । अहरद्दंपती राजन्सर्वालंकारसंयुतान्

ତେବେ ସେ ରାକ୍ଷସ ଆକାଶକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦୈତ୍ୟମାୟା ପ୍ରୟୋଗ କରି, ହେ ରାଜନ, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ସୁଶୋଭିତ ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲା।

Verse 81

ततस्ते वाडवाः सर्वे संगता भुवनेश्वरीम् । बुंबारवं प्रकुर्वाणास्त्राहित्राहीति चोचिरे

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ କରି ‘ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି’—‘ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର’—ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତନାଦ କଲେ।

Verse 82

तच्छ्रुत्वा विश्वजननी मातंगी भुवनेश्वरी । सिंहनादं प्रकुर्वाणा त्रिशूलवरधारिणी

ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱଜନନୀ ମାତଙ୍ଗୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ସିଂହନାଦ କଲେ; ତ୍ରିଶୂଳଧାରିଣୀ, ବରଦାୟିନୀ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 83

ततः प्रववृते युद्धं देवीकर्णाटयोस्तथा । ऋषीणां पश्यतां तत्र वणिजां च द्विजन्मनाम्

ତାପରେ ଦେବୀ ଓ କର୍ଣାଟ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ, ବଣିକମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ।

Verse 84

पश्यतामभवयुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । अस्त्रैश्चिच्छेद मातगी मदविह्वलितं रिपुम्

ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମହର୍ଷକ ହେଲା; ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମାତଙ୍ଗୀ ଅହଂକାରମତ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ଛେଦି ପତିତ କଲେ।

Verse 85

सोऽपि दैत्यस्ततस्तस्या बाणेनैकेन वक्षसि । असावपि त्रिशूलेन घातितः कश्मलं गतः

ତେବେ ସେ ଦୈତ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ଦେବୀଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ପ୍ରହାର କଲା; କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ ଦେବୀଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଘାତିତ ହୋଇ ଭୟ-ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ପତିତ ହେଲା।

Verse 86

मुष्टिभिश्चैव तां देवीं सोऽपि ताडयतेऽसुरः । सोऽपि देव्या ततः शीघ्रं नागपाशेन यंत्रितः

ସେ ଅସୁର ମୁଷ୍ଟିଘାତରେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ପିଟିବାକୁ ଲାଗିଲା; ତେବେ ଦେବୀ ଶୀଘ୍ର ନାଗପାଶରେ ତାକୁ ବାନ୍ଧି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କଲେ।

Verse 87

ततस्तेनैव दैत्येन गरुडास्त्रं समादधे । तया नारायणास्त्रं तु संदधे शरपातनम्

ତେବେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ଗରୁଡାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲା; ଏବଂ ସେ ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ସନ୍ଧାନ କରି ଶରବୃଷ୍ଟି ନିକ୍ଷେପ କଲେ।

Verse 88

एवमन्योन्यमाकृष्य युध्यमानौ जयेच्छया । ततः परिघमादाय आयसं दैत्यपुंगवः

ଏଭଳି ପରସ୍ପରକୁ ଟାଣି ଜୟେଚ୍ଛାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ; ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବ ଲୋହାର ପରିଘ (ଗଦା) ଉଠାଇଲା।

Verse 89

मातंगीं प्रति संकुद्धो जघान परवीरहा । देवी क्रुद्धा मुष्टिपातैश्चूर्णयामास दानवम्

ମାତଙ୍ଗୀ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପରବୀରହା ସେ ପ୍ରହାର କଲା; ଦେବୀ ମଧ୍ୟ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୁଷ୍ଟିପାତରେ ଦାନବକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।

Verse 90

तेन मुष्टिप्रहारेण मूर्च्छितो निपपात ह । ततस्तु सहसोत्थाय शक्तिं धृत्वा करे मुदा

ସେଇ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରରେ ସେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା; ପରେ ସହସା ଉଠି, ଆନନ୍ଦରେ ହାତରେ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଧରିଲା।

Verse 91

शतघ्नीं पातयामास तस्या उपरि दानवः । शक्तिं चिच्छेद सा देवी मातंगी च शुभानना

ଦାନବ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶତଘ୍ନୀ ପତିତ କଲା; କିନ୍ତୁ ଶୁଭାନନା ଦେବୀ ମାତଙ୍ଗୀ ସେଇ ଶକ୍ତି (ଭାଲ)କୁ କାଟି ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।

Verse 92

जहासोच्चैस्तु सा सुभ्रः शतघ्नीं वज्रसन्निभा । एव मन्योन्यशस्त्रौघैरर्दयंतौ परस्परम्

ତେବେ ବଜ୍ରସଦୃଶ ଶତଘ୍ନୀ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ତେଜସ୍ୱିନୀ, ସୁଭ୍ରୂ ଦେବୀ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ହସିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ରବର୍ଷାର ପ୍ରବାହ ଛାଡ଼ି ଏକାପରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।

Verse 93

ततस्त्रिशूलेन हतो हृदये निपपात ह । मूर्छां विहाय दैत्योऽसौ मायां कृत्वा च राक्षसीम्

ତାପରେ ତ୍ରିଶୂଳରେ ହୃଦୟେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ମୂର୍ଛା ଛାଡ଼ି ସେ ଦୈତ୍ୟ ରାକ୍ଷସୀସଦୃଶ ମାୟା ରଚିଲା।

Verse 94

पश्यतां तत्र तेषां तु अदृश्योऽभून्महासुरः । पपौ पानं ततो देवी जहासारुणलोचना

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ମହାସୁର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ ଅରୁଣଲୋଚନା ଦେବୀ ହସି ନିଜ ପାନ (ପେୟ) ପିଇଲେ।

Verse 95

सर्वत्रगं तं सा देवी त्रैलोक्ये सचराचरे

ସେ ଦେବୀ ତ୍ରିଲୋକରେ—ଚରାଚର ସହିତ—ସର୍ବତ୍ର ଗମନ କରୁଥିବା ସେ (ଅସୁର)କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 96

क्व पास्यस्तीति ब्रूते सा ब्रूहि त्वं सांप्रतं हि मे । कर्णाटक महादुष्ट एहि शीघ्रं हि युध्यताम्

ସେ କହିଲେ—“କେଉଁଠି ପଳାଇବୁ? ଏବେଇ ମୋତେ କୁହ—ଏବେଇ କୁହ! ହେ କର୍ଣାଟକ ମହାଦୁଷ୍ଟ, ଆ; ଶୀଘ୍ର ଆ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବା!”

Verse 97

ततोऽभवन्महायुद्धं दारुणं च भयानकम् । पपौ देवी तु मैरेयं वधार्थं सुमहाबला

ତେବେ ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ଅତି ଦାରୁଣ ଓ ଭୟଙ୍କର। ସୁମହାବଳା ଦେବୀ ବଧାର୍ଥେ ମୈରେୟ ମଦିରା ପାନ କଲେ।

Verse 98

मातंगी च ततः क्रुद्धा वक्त्रे चिक्षेप दानवम् । ततोऽपि दानवो रौद्रो नासारंध्रेण निर्गतः

ତାପରେ କ୍ରୋଧିତା ମାତଙ୍ଗୀ ଦାନବକୁ ନିଜ ମୁଖରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତଥାପି ସେ ରୌଦ୍ର ଦାନବ ତାଙ୍କ ନାସାରନ୍ଧ୍ରରୁ ବାହାରିଲା।

Verse 99

युध्यते स पुनर्दैत्यः कर्णाटो मदपूरितः । ततो देवी प्रकुपिता मातंगी मदपूरिता

ସେ ଦୈତ୍ୟ କର୍ଣାଟ ମଦରେ ପୂରିତ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ଯୁଦ୍ଧ କଲା। ତେବେ ଦେବୀ ମାତଙ୍ଗୀ ମଧ୍ୟ ଉଗ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଶକ୍ତିରେ ପୂରିତ ହେଲେ।

Verse 100

दशनैर्मथयित्वा च चर्वयित्वा पुनःपुनः । शवास्थि मे दसा युक्तं मज्जामांसादिपूरितम्

ସେ ଦାନ୍ତରେ ଚକ୍କିଦେଇ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଚବାଇ, ତାହାକୁ ଶବାସ୍ଥି ସଦୃଶ କରିଦେଲେ—ମଜ୍ଜା, ମାଂସ ଆଦିରେ ପୂରିତ।

Verse 110

पित्रा मे स्थापिता दैत्य रक्षार्थं हि द्विजन्मनाम् । केवलं श्यामलांगी सा सर्वलोकहितावहा

‘ହେ ଦୈତ୍ୟ! ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ମୋ ପିତା ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଶ୍ୟାମଳାଙ୍ଗୀ ଦେବୀ କେବଳ ସର୍ବଲୋକର ହିତବାହିନୀ।’

Verse 120

जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ततोत्सवं प्रकुर्वन्तो गीतं नृत्यं शुभप्रदम्

ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଅଧିପତିମାନେ ଗାନ କଲେ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ନୃତ୍ୟ କଲା। ପରେ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦଦାୟକ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।

Verse 130

देव्युवाच । स्वस्थाः संतु द्विजाः सर्वे न च पीडा भविष्यति । मयि स्थितायां दुर्धर्षा दैत्या येऽन्ये च राक्षसाः

ଦେବୀ କହିଲେ—‘ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷେମ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହନ୍ତୁ; କୌଣସି ପୀଡା ହେବ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠାରେ ସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ (ପ୍ରବଳ ହେବେ ନାହିଁ)।

Verse 131

शाकिनीभूतप्रेताश्च जंभाद्याश्च ग्रहास्तथा । शाकिन्यादिग्रहाश्चैव सर्पा व्याघ्रादयस्तथा

‘ଶାକିନୀ, ଭୂତ-ପ୍ରେତ, ଏବଂ ଜମ୍ଭାଦି ଗ୍ରହ; ଶାକିନୀ-ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ; ତଥା ସର୍ପ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଆଦି—ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟ (ଏଠାରେ କ୍ଷତି କରିପାରିବ ନାହିଁ)।

Verse 140

खट्वांगं बदरीं चैव अंकुशं च मनोरमम् । अष्टादशायुधैरेभिः संयुता भुवनेश्वरी

ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ, ବଦରୀ ଏବଂ ମନୋହର ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରି, ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶ ଆୟୁଧରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 150

बल्लाकरं वरं यूपा क्षिप्तकुल्माषकं तथा । सोहालिका भिन्नवटा लाप्सिका पद्मचूर्णकम्

‘ବଲ୍ଲାକର, ବର, ଯୂପା ଏବଂ କ୍ଷିପ୍ତକୁଲ୍ମାଷକ; ସୋହାଲିକା, ଭିନ୍ନବଟା, ଲାପ୍ସିକା, ପଦ୍ମଚୂର୍ଣ୍ଣକ—ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ଅବସର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୈବେଦ୍ୟ/ଭୋଗ୍ୟ ପଦାର୍ଥ।’

Verse 160

मदीयवचनं श्रुत्वा तथा कुरुत वै विधिम् । विवाहकाले संप्राप्ते दंपत्योः सौख्यहेतवे

ମୋର ବଚନ ଶୁଣି ସେହିପରି ବିଧିକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ କର। ବିବାହକାଳ ଆସିଲେ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ସୁଖ-କଲ୍ୟାଣ ନିମିତ୍ତେ ତାହା କର।

Verse 170

तिल तैलेन वा कुर्यात्पुरुषो नियतव्रतः । एकाशनं हि कुरुते यक्ष्मप्रीत्यै निरंतरम्

ନିୟତବ୍ରତୀ ପୁରୁଷ ତିଳ କିମ୍ବା ତିଳତେଲରେ ସେହି କର୍ମ କରୁ। ଯକ୍ଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରୀତି ନିମିତ୍ତେ ସେ ନିରନ୍ତର ଏକାଶନ ବ୍ରତ (ଏକବାର ଭୋଜନ) ପାଳନ କରୁ।

Verse 179

तेषां कुले कदा चित्तु अरिष्टं नैव जायते । अपुत्रो लभते पुत्रान्धनहीनस्तु संपदः । आयुरारोग्यमैश्वर्यं श्रीमातुश्च प्रसादतः

ତାଙ୍କ କୁଳରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅରିଷ୍ଟ (ଅନିଷ୍ଟ) ଜନ୍ମେ ନାହିଁ। ଅପୁତ୍ର ପୁତ୍ର ଲାଭ କରେ, ଧନହୀନ ସମ୍ପଦ ପାଏ। ଶ୍ରୀମାତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଆୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମିଳେ।