Adhyaya 9

Verse 1

ऋषय ऊचुः । साधुसाधु महाभाग त्वया कथितमुत्तमम् । आख्यानं पुनरन्यत्र विचित्रं वक्तुमर्हसि

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— “ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ମହାଭାଗ! ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ। ଏବେ ଅନ୍ୟତ୍ରର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଚିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ କହ।”

Verse 2

सूत उवाच । विदर्भविषये पूर्वमासीदेको द्विजोत्तमः । वेदमित्र इति ख्यातो वेद शास्त्रार्थवित्सुधीः

ସୂତ କହିଲେ— “ପୂର୍ବେ ବିଦର୍ଭ ଦେଶରେ ‘ବେଦମିତ୍ର’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଥିଲେ; ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥଜ୍ଞ ଥିଲେ।”

Verse 3

तस्यासीदपरो विप्रः सखा सारस्वताह्वयः । तावुभौ परमस्निग्धावेकदेशनिवासिनौ

“ତାଙ୍କର ‘ସାରସ୍ୱତ’ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଖା ଥିଲେ। ସେମାନେ ଉଭୟେ ପରମ ସ୍ନେହୀ ଏବଂ ଏକେ ଦେଶଭାଗର ନିବାସୀ ଥିଲେ।”

Verse 4

वेदमित्रस्य पुत्रोऽभूत्सुमेधा नाम सुव्रतः । सारस्वतस्य तनयः सोमवानिति विश्रुतः

“ବେଦମିତ୍ରଙ୍କର ‘ସୁମେଧା’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେ ସୁବ୍ରତଧାରୀ। ସାରସ୍ୱତଙ୍କର ତନୟ ‘ସୋମବାନ’ ନାମେ ବିଶ୍ରୁତ ଥିଲେ।”

Verse 5

उभौ सवयसौ बालौ समवेषौ समस्थिती । समं च कृतसंस्कारौ सम विद्यौ बभूवतुः

“ସେ ଉଭୟେ ସମବୟସୀ ବାଳକ; ବେଶଭୂଷା ଓ ଆଚରଣରେ ସମାନ। ଦୁହିଁଙ୍କର ସଂସ୍କାର ସମଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ବିଦ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ସମକକ୍ଷ ହେଲେ।”

Verse 6

सांगानधीत्य तौ वेदांस्तर्कव्याकरणानि च । इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि कृत्स्नशः

ସେମାନେ ବେଦକୁ ସାଙ୍ଗସହିତ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ତର୍କ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ମଧ୍ୟ ଶିଖି, ଇତିହାସ-ପୁରାଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଅଧିଗତ କଲେ।

Verse 7

सर्वविद्याकुशलिनौ बाल्य एव मनीषिणौ । प्रहर्षमतुलं पित्रोर्ददतुः सकलैर्गुणैः

ସେ ଦୁଇଜଣ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ କୁଶଳ ଓ ମନୀଷୀ ଥିଲେ; ନିଜ ସକଳ ଗୁଣରେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅତୁଳ ହର୍ଷ ଦେଲେ।

Verse 8

तावेकदा स्वतनयौ तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ । आहूयावोचतां प्रीत्या षोड शाब्दौ शुभाकृती

ଏକଦା ଶୁଭାକୃତି ସେ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ ନିଜ ଦୁଇ ପୁତ୍ରକୁ ଡାକି, ପ୍ରୀତିସହିତ ଷୋଳଟି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।

Verse 9

हे पुत्रकौ युवां बाल्ये कृतविद्यौ सुवर्चसौ । वैवाहिकोयं समयो वर्तते युवयोः समम्

‘ହେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରଦ୍ୱୟ! ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ବିଦ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇଛ; ଏବେ ତୁମ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ବିବାହର ଯଥୋଚିତ ସମୟ ଆସିଛି।’

Verse 10

इमं प्रसाद्य राजानं विदर्भेशं स्वविद्यया । ततः प्राप्य धनं भूरि कृतोद्वाहौ भविष्यथः

‘ନିଜ ବିଦ୍ୟାଦ୍ୱାରା ବିଦର୍ଭେଶ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର; ତାପରେ ପ୍ରଚୁର ଧନ ପାଇ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରିପାରିବ।’

Verse 11

एवमुक्तौ सुतौ ताभ्यां तावुभौ द्विजनंदनौ । विदर्भराजमासाद्य समतोषयतां गुणैः

ପିତାମାତାଙ୍କ ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସେଇ ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜନନ୍ଦନ ପୁତ୍ର ବିଦର୍ଭରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ନିଜ ଗୁଣରେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।

Verse 12

विद्यया परितुष्टाय तस्मै द्विजकुमारकौ । विवाहार्थं कृतोद्योगौ धनहीनावशंसताम्

ତାଙ୍କର ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ସେ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁମାର, ଧନହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିବାହାର୍ଥେ ଉଦ୍ୟୋଗ କରୁଛୁ ବୋଲି ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 13

तयोरपि मतं ज्ञात्वा स विदर्भमहीपतिः । प्रहस्य किंचित्प्रोवाच लोकतत्त्वविवित्सया

ତାଙ୍କ ମନୋଭାବ ଜାଣି ବିଦର୍ଭମହୀପତି କିଛି ହସି, ଲୋକତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଅଳ୍ପ କଥା କହିଲେ।

Verse 14

आस्ते निषधराजस्य राज्ञी सीमंतिनी सती । सोमवारे महादेवं पूजयत्यंबिकायुतम्

ନିଷଧରାଜଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ରାଣୀ ସୀମନ୍ତିନୀ ଅଛନ୍ତି; ସେ ସୋମବାର ଅମ୍ବିକାସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 15

तस्मिन्दिने सपत्नीकान्द्विजाग्र्यान्वेदवित्तमान् । संपूज्य परया भक्त्या धनं भूरि ददाति च

ସେହି ଦିନ ସେ ପତ୍ନୀସହିତ ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂଜନ କରି, ପ୍ରଚୁର ଧନ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 16

अतोऽत्र युवयोरैको नारीविभ्रमवेषधृक् । एकस्तस्या पतिर्भूत्वा जायेतां विप्रदंपती

ଅତଏବ ଏଠାରେ ତୁମମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ନାରୀର ବେଶ ଓ ଭାବ ଧାରଣ କର, ଅନ୍ୟଜଣ ତାହାର ପତି ହୋଇ—ତୁମେ ଦୁହେଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଅ।

Verse 17

युवां वधूवरौ भूत्वा प्राप्य सीमंतिनीगृहम् । भुक्त्वा भूरि धनं लब्ध्वा पुनर्यातं ममांमतिकम्

ତୁମେ ଦୁହେଁ ବଧୂ-ବର ହୋଇ ସେଇ ସତୀନାରୀଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ସେଠାରେ ଭୋଜନ କରି, ପ୍ରଚୁର ଧନ ଲାଭ କରି, ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପୁନଃ ଫେରିଆସ।

Verse 18

इति राज्ञा समादिष्टौ भीतौ द्विजकुमारकौ । प्रत्यूचतुरिदं कर्म कर्तुं नौ जायते भयम्

ରାଜା ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଲେ ବୋଲି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସେଇ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୁବକ କହିଲେ—‘ଏହି କାମ କରିବାକୁ ଆମକୁ ଭୟ ଲାଗୁଛି।’

Verse 19

देवतासु गुरौ पित्रोस्तथा राजकुलेषु च । कौटिल्यमाचरन्मोहात्सद्यो नश्यति सान्वयः

ଦେବତା, ଗୁରୁ, ପିତାମାତା ଏବଂ ରାଜକୁଳମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋହବଶତଃ କୌଟିଲ୍ୟ ଆଚରଣ କଲେ, ତାହାର ବଂଶ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ।

Verse 20

कथमंतर्गृहं राज्ञां छद्मना प्रविशेत्पुमान् । गोप्यमानमपिच्छद्म कदाचित्ख्यातिमेष्यति

ଛଳ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପୁରୁଷ ରାଜାମାନଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ କିପରି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ? ଗୋପନ ରଖାଯାଇଥିବା ଛଦ୍ମବେଶ ମଧ୍ୟ କେବେ ନ କେବେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

Verse 21

ये गुणाः साधिताः पूर्वं शीलाचारश्रुतादिभिः । सद्यस्ते नाशमायांति कौटिल्य पथगामिनः

ଶୀଳ, ସଦାଚାର, ଶ୍ରବଣ-ବିଦ୍ୟା ଆଦିଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ସାଧିତ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ କୌଟିଲ୍ୟ ପଥଗାମୀଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ।

Verse 22

पापं निंदा भयं वैरं चत्वार्येतानि देहिनाम् । छद्ममार्गप्रपन्नानां तिष्ठंत्येव हि सर्वदा

ପାପ, ନିନ୍ଦା, ଭୟ ଓ ବୈର—ଏହି ଚାରିଟି ଛଦ୍ମ ଓ ଛଳର ମାର୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଦେହୀମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ରହେ।

Verse 23

अत आवां शुभाचारौ जातौ च शुचिनां कुले । वृत्तं धूर्तजनश्लाघ्यं नाश्रयावः कदाचन

ଏହିହେତୁ ଆମେ—ଶୁଭାଚାରରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଓ ଶୁଚି କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ—ଧୂର୍ତ୍ତମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଜୀବନବୃତ୍ତିକୁ କେବେ ଆଶ୍ରୟ କରିବୁ ନାହିଁ।

Verse 24

राजोवाच । दैवतानां गुरूणां च पित्रोश्च पृथिवीपतेः । शासनस्याप्यलंघ्यत्वात्प्रत्यादेशो न कर्हिचित्

ରାଜା କହିଲେ—ଦେବତା, ଗୁରୁ, ପିତାମାତା ଓ ପୃଥିବୀପତିଙ୍କ ଶାସନ ଅଲଂଘ୍ୟ; ତେଣୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାଦେଶ (ଅସ୍ୱୀକାର) ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 25

एतैर्यद्यत्समादिष्टं शुभं वा यदि वाऽशुभम् । कर्तव्यं नियतं भीतैरप्रमत्तैर्बुभूषुभिः

ଏମାନେ ଯାହା ଆଦେଶ କରନ୍ତି—ଶୁଭ ହେଉ କି ଅଶୁଭ—ଭୀତ, ସତର୍କ ଓ ଜୀବନ-ସୁରକ୍ଷା ଇଚ୍ଛୁକମାନେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 26

अहो वयं हि राजानः प्रजा यूयं हि संमताः । राजाज्ञया प्रवृत्तानां श्रेयः स्यादन्यथा भयम्

ଅହୋ! ଆମେ ହିଁ ରାଜା, ତୁମେ ପ୍ରଜା—ଆମ ଅଧୀନ ବୋଲି ସମ୍ମତ। ରାଜାଜ୍ଞାନୁସାରେ ଚାଲିଲେ ଶ୍ରେୟ ହୁଏ; ନହେଲେ ଭୟ।

Verse 27

अतो मच्छासनं कार्यं भव द्भ्यामविलंबितम् । इत्युक्तौ नरदेवेन तौ तथेत्यूचतुर्भयात्

ଏହେତୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମୋ ଶାସନ ବିଳମ୍ବ ବିନା କର। ନରଦେବ ରାଜା ଏମିତି କହିଲେ, ସେମାନେ ଭୟରେ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 28

सारस्वतस्य तनयं सामवन्तं नराधिपः । स्त्रीरूपधारिणं चक्रे वस्त्राकल्पां जनादिभिः

ନରାଧିପ ସାରସ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର ସାମବନ୍ତକୁ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କରାଇଲେ; ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଆଦି ସଜାଇଲେ।

Verse 29

स कृत्रिमोद्भूतकलत्रभावः प्रयुक्तकर्णाभरणांगरागः । स्निग्धाञ्जनाक्षः स्पृहणीयरूपो बभूव सद्यः प्रमदोत्तमाभः

ସେ କୃତ୍ରିମ ଭାବେ ପତ୍ନୀସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କାନରେ ଭୂଷଣ, ଦେହରେ ଅଙ୍ଗରାଗ, ଓ ଚକ୍ଷୁରେ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇ, ସହସା ମନୋହର ଓ ସ୍ପୃହଣୀୟ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁବତୀ ପରି—ଦିଶିଲା।

Verse 30

तावुभौ दंपती भूत्वा द्विजपुत्रौ नृपाज्ञया । जग्मतुर्नैषधं देशं यद्वा तद्वा भवत्विति

ସେଇ ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ରାଜାଜ୍ଞାରେ ଦମ୍ପତି ହୋଇ ନୈଷଧ ଦେଶକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ—“ଯାହା ହେବ, ତାହା ହେଉ।”

Verse 31

उपेत्य राजसदनं सोमवारे द्विजोत्तमैः । सपत्नीकैः कृतातिथ्यौ धौतपादौ बभूवतुः

ସୋମବାର ରାଜସଦନକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଇ ଦୁଇଜଣ, ପତ୍ନୀସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆତିଥ୍ୟ-ସତ୍କାର ପାଇଲେ। ପାଦ ଧୋଇ ତାଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ଅତିଥିରୂପେ ସମ୍ମାନିତ କରାଗଲା।

Verse 32

सा राज्ञी ब्राह्मणान्सर्वानुपविष्टान्वरासने । प्रत्येकमर्चयांचक्रे सपत्नीकान्द्विजोत्तमान्

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଣୀ ପତ୍ନୀସହିତ ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 33

तौ च विप्रसुतौ दृष्ट्वा प्राप्तौ कृतकदंपती । ज्ञात्वा किंचिद्विहस्याथ मेने गौरीमहेश्वरौ

ସେଇ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର କୃତ୍ରିମ ଦମ୍ପତିରୂପେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଗୌରୀ ଓ ମହେଶ୍ୱର ପରିସ୍ଥିତି ବୁଝିଲେ ଏବଂ ପରେ ଅଳ୍ପ ହସିଲେ।

Verse 34

आवाह्य द्विजमुख्येषु देवदेवं सदाशिवम् । पत्नीष्वावाहयामास सा देवीं जगदंबिकाम्

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବଦେବ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଜଗଦମ୍ବିକାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିମତେ ଆବାହନ କଲେ।

Verse 35

गन्धैर्माल्यैः सुरभिभिर्धूपैर्नीराजनैरपि । अर्चयित्वा द्विजश्रेष्ठान्नमश्चक्रे समाहिता

ସୁଗନ୍ଧ, ସୁରଭି ମାଳା, ଧୂପ ଏବଂ ନୀରାଜନ (ଆରତି) ଆଦିଦ୍ୱାରା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ; ପରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 36

हिरण्मयेषु पात्रेषु पायसं घृतसंयुतम् । शर्करामधुसंयुक्तं शाकैर्जुष्टं मनोरमैः

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ସେ ଘୃତମିଶ୍ରିତ ପାୟସ ପରିବେଶନ କଲେ; ତାହା ଶର୍କରା ଓ ମଧୁ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା, ଏବଂ ମନୋହର ଶାକ-ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସହ ଥିଲା।

Verse 37

गंधशाल्योदनैर्हृद्यैर्मोदकापूपराशिभिः । शष्क्रुलीभिश्च संयावैः कृसरैर्माषपक्वकैः

ହୃଦୟପ୍ରୀତିକର ସୁଗନ୍ଧିତ ଶାଲ୍ୟୋଦନ, ମୋଦକ ଓ ଅପୂପର ଢେର, ଏବଂ ଶଷ୍କ୍ରୁଲୀ, ସଂଯାବ, କୃସର, ମାଷପକ୍ୱ ବ୍ୟଞ୍ଜନ—ଏମିତି ବହୁବିଧ ଭୋଜ୍ୟ ସେ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 38

तथान्यैरप्यसंख्यातैर्भक्ष्यैर्भोज्यैर्मनोरमैः । सुगन्धैः स्वादुभिः सूपैः पानीयैरपि शीतलैः

ଏହିପରି ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ଅନ୍ୟ ମନୋହର ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ ମଧୁର ସୂପ, ଏବଂ ଶୀତଳ ପାନୀୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ସତତ ଯତ୍ନରେ ପରିବେଶନ କଲେ।

Verse 39

क्लृप्तमन्नं द्विजाग्र्येभ्यः सा भक्त्या पर्यवेषयत् । दध्योदनं निरुपमं निवेद्य समतोषयत्

ଭୋଜନ ସଜାଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପରିବେଶନ କଲେ; ଏବଂ ଅନୁପମ ଦଧ୍ୟୋଦନ (ଦହି-ଭାତ) ନିବେଦନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ କଲେ।

Verse 40

भुक्तवत्सु द्विजाग्र्येषु स्वाचांतेषु नृपांगना । प्रणम्य दत्त्वा तांबूलं दक्षिणां च यथार्हतः

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୋଜନ କରି ଆଚମନ ସମାପ୍ତ କଲାପରେ, ରାଜାଙ୍ଗନା ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କୁ ତାମ୍ବୂଳ ଦେଲେ ଏବଂ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 41

धेनूर्हिरण्यवासांसि रत्नस्रग्भूषणानि च । दत्त्वा भूयो नमस्कृत्य विससर्ज द्विजोत्तमान्

ସେ ଗାଈ, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ରତ୍ନମୟ ମାଳା-ଆଭୂଷଣ ଦାନ କରି, ପୁନଃ ନମସ୍କାର କରି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ବିଦାୟ ଦେଲା।

Verse 42

तयोर्द्वयोर्भूसुरवर्यपुत्रयोरेकस्त्तया हैमवतीधियार्चितः । एको महादेवधियाभिपूजितः कृतप्रणामौ ययतुस्तदाज्ञया

ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରମଧ୍ୟରୁ ଜଣେକୁ ସେ ହୈମବତୀ (ପାର୍ବତୀ) ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜିଲା, ଅନ୍ୟଜଣକୁ ମହାଦେବ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କଲା। ଉଭୟେ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 43

सा तु विस्मृतपुंभावा तस्मिन्नेव द्विजोत्तमे । जातस्पृहा मदोत्सिक्ता कन्दर्पविवशाब्रवीत्

କିନ୍ତୁ ସେ—ନାରୀସଂୟମକୁ ଭୁଲି—ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ମନ ନିବେଶ କଲା। ଆକାଙ୍କ୍ଷା ଜାଗିଲା, କାମମଦରେ ମତ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ କନ୍ଦର୍ପବଶ ହୋଇ କହିଲା।

Verse 44

अंयि नाथ विशालाक्ष सर्वावयवसुन्दर । तिष्ठतिष्ठ क्व वा यासि मां न पश्यसि ते प्रियाम्

“ହେ ନାଥ, ବିଶାଳନୟନ, ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦର! ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ—କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ତୋ ପ୍ରିୟା ମୋତେ ଦେଖୁନାହୁଁ କି?”

Verse 45

इदमग्रे वनं रम्यं सुपुष्पितमहाद्रुमम् । अस्मिन्विहर्तुमिच्छामि त्वया सह यथासुखम्

“ଆଗରେ ଏହି ରମଣୀୟ ବନ ଅଛି; ମହାବୃକ୍ଷମାନେ ପୁଷ୍ପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ତୋ ସହିତ ଏଠାରେ ଯଥାସୁଖ ଭାବେ ବିହାର କରିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।”

Verse 46

इत्थं तयोक्तमाकर्ण्य पुरोऽगच्छद्द्विजात्मजः । विचिंत्य परिहासोक्तिं गच्छति स्म यथा पुरा

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲା। ଏହା କେବଳ ପରିହାସର ଉକ୍ତି ବୋଲି ଭାବି ସେ ପୂର୍ବବତ୍ ମାର୍ଗେ ଗମନ କଲା।

Verse 47

पुनरप्याह सा बाला तिष्ठतिष्ठ क्व यास्यसि । दुरुत्सहस्मरावेशां परिभोक्तुमुपेत्य माम्

ପୁନର୍ବାର ସେ ବାଳା କହିଲା—“ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ; କେଉଁଠିକି ଯାଉଛ? ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ମୋତେ ଉପଭୋଗ କର; ମୁଁ ଦୁରୁତ୍ସହ କାମାବେଶରେ ଆବିଷ୍ଟ।”

Verse 48

परिष्वजस्व मां कांतां पाययस्व तवाधरम् । नाहं गंतुं समर्थास्मि स्मरबाणप्रपीडिता

“ହେ କାନ୍ତ, ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କର; ତୋ ଅଧରାମୃତ ମୋତେ ପାନ କରା। ସ୍ମରବାଣରେ ପୀଡିତ ମୁଁ ଆଗକୁ ଯିବାରେ ଅସମର୍ଥ।”

Verse 49

इत्थमश्रुतपूर्वां तां निशम्य परिशंकितः । आयांतीं पृष्ठतो वीक्ष्य सहसा विस्मयं गतः

ଏପରି ଅଶ୍ରୁତପୂର୍ବ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ସନ୍ଦେହାକୁଳ ହେଲା। ପଛଦିଗରୁ ସେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ସେ ହଠାତ୍ ବିସ୍ମୟଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।

Verse 50

कैषा पद्मपलाशाक्षी पीनोन्नतपयोधरा । कृशोदरी बृहच्छ्रोणी नवपल्लवकोमला

“ଏ କିଏ—ପଦ୍ମପତ୍ର-ନୟନୀ, ପୀନ ଉନ୍ନତ ପୟୋଧରା, କୃଶୋଦରୀ, ବୃହତ୍ ଶ୍ରୋଣୀ, ନବପଲ୍ଲବ ପରି କୋମଳା?”

Verse 51

स एव मे सखा किन्नु जात एव वरांगना । पृच्छाम्येनमतः सर्वमिति संचिन्त्य सोऽब्रवीत्

“ଏହି କି ମୋର ସେଇ ସଖା, ଯେ ଏବେ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀରୂପେ ଜନ୍ମିଛି?” ଏମିତି ଭାବି, “ମୁଁ ସବୁ କଥା ପଚାରିବି” ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ କହିଲା।

Verse 52

किमपूर्व इवाभाषि सखे रूपगुणादिभिः । अपूर्वं भाषसे वाक्यं कामिनीव समाकुला

ହେ ସଖା, ରୂପ-ଗୁଣ ଆଦି କଥା କହି ତୁମେ କାହିଁକି ନୂଆ ଲୋକ ପରି କଥା କହୁଛ? ତୁମେ ଅଦ୍ଭୁତ ବାକ୍ୟ କହୁଛ, କାମିନୀ ପରି ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ।

Verse 53

यस्त्वं वेदपुराणज्ञो ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । सारस्वतात्मजः शांतः कथमेवं प्रभाषसे

ତୁମେ ବେଦ-ପୁରାଣଜ୍ଞ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଶାନ୍ତ—ତେବେ ଏଭଳି କିପରି କହୁଛ?

Verse 54

इत्युक्ता सा पुनः प्राह नाहमस्मि पुमान्प्रभो । नाम्ना सामवती बाला तवास्मि रतिदायिनी

ଏମିତି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ପୁଣି କହିଲା—“ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ପୁରୁଷ ନୁହେଁ। ମୋ ନାମ ସାମବତୀ; ମୁଁ ଯୁବତୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ରତି-ଆନନ୍ଦ ଦେବାକୁ ଆସିଛି।”

Verse 55

यदि ते संशयः कांत ममांगानि विलोकय । इत्युक्तः सहसा मार्गे रहस्येनां व्यलोकयत्

“କାନ୍ତ, ଯଦି ତୁମର ସନ୍ଦେହ ଥାଏ, ମୋ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ।” ଏହା ଶୁଣି ସେ ତୁରନ୍ତ ରାସ୍ତାରେ ହିଁ ଗୁପ୍ତଭାବେ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଦେଖିଲା।

Verse 56

तामकृत्रिमधम्मिल्लां जवनस्तनशोभिनीम् । सुरूपां वीक्ष्य कामेन किंचिद्व्याकुलतामगात्

ତାହାର ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ସଜା କେଶ, ନବଯୌବନର ସ୍ତନଶୋଭା ଓ ଅତିସୁନ୍ଦର ରୂପ ଦେଖି ସେ କାମବଶତଃ କିଛି ମନୋବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।

Verse 57

पुनः संस्तभ्य यत्नेन चेतसो विकृतिं बुधः । मुहूर्तं विस्मयाविष्टो न किंचित्प्रत्यभाषत

ତାପରେ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯତ୍ନକରି ମନର ବିକୃତିକୁ ସ୍ଥିର କଲେ; ତଥାପି କ୍ଷଣମାତ୍ର ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।

Verse 58

सामवत्युवाच । गतस्ते संशयः कश्चित्तर्ह्यागच्छ भजस्व माम् । पश्येदं विपिनं कांत परस्त्रीसुरतोचितम्

ସାମବତୀ କହିଲା—ତୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ଏବେ ଦୂର ହୋଇଥିଲେ, ତେବେ ଆସ; ମୋତେ ଭଜ, ମୋ ସହ ରମଣ କର। ହେ କାନ୍ତ, ଏହି ବିପିନ ଦେଖ; ଏହା ପରସ୍ତ୍ରୀ-ସୁରତ ପାଇଁ ଉଚିତ।

Verse 59

सुमेधा उवाच । मैवं कथय मर्यादां मा हिंसीर्मदमत्तवत् । आवां विज्ञातशास्त्रार्थौ त्वमेवं भाषसे कथम्

ସୁମେଧା କହିଲେ—ଏଭଳି କହନି; ଗର୍ବମଦେ ମତ୍ତ ଲୋକ ପରି ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ହାନି କରନି। ଆମେ ଦୁହେଁ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥ ଜାଣୁ; ତେବେ ତୁମେ ଏଭଳି କିପରି କହୁଛ?

Verse 60

अधीतस्य च शास्त्रस्य विवेकस्य कुलस्य च । किमेष सदृशो धर्मो जारधर्मनिषेवणम्

ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧୀତ, ବିବେକୀ ଓ କୁଳୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ—ଏହା କିପରି ଯୋଗ୍ୟ ଧର୍ମ ହେବ? ଜାରଧର୍ମର ନିଷେବଣ କରିବା?

Verse 61

न त्वं स्त्री पुरुषो विद्वाञ्जानीह्यात्मानमात्मना । अयं स्वयंकृतोऽनर्थ आवाभ्यां यद्विचेष्टितम्

ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ତୁମେ ପ୍ରକୃତରେ ନ ସ୍ତ୍ରୀ ନ ପୁରୁଷ—ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣ। ଆମ ଦୁହେଁର କୃତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଏହି ସ୍ୱୟଂକୃତ ଅନର୍ଥ ଜନ୍ମିଛି।

Verse 62

वंचयित्वात्मपितरौ धूर्त्तराजानुशासनात् । कृत्वा चानुचितं कर्म तस्यैतद्भुज्यते फलम्

ଧୂର୍ତ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇ, ଅନୁଚିତ କର୍ମ କରି—ତାହାର ଫଳ ଏବେ ଭୋଗାଯାଉଛି।

Verse 63

सर्वं त्वनुचितं कर्म नृणां श्रेयोविनाशनम् । यस्त्वं विप्रात्मजो विद्वान्गतः स्त्रीत्वं विगर्हितम्

ନିଶ୍ଚୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁଚିତ କର୍ମ ମନୁଷ୍ୟର ପରମ ଶ୍ରେୟକୁ ନାଶ କରେ। ତଥାପି ତୁମେ—ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ଓ ବିଦ୍ୱାନ—ନିନ୍ଦିତ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ।

Verse 64

मार्गं त्यक्त्वा गतोऽरण्यं नरो विध्येत कण्टकैः । बलार्द्धिस्येत वा हिंस्रैर्यदा त्यक्तसमा गमः

ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିବା ନର କଣ୍ଟକରେ ବିଧ୍ୟ ହୁଏ କିମ୍ବା ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନେ ଫାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି; ସେପରି, ସମ୍ୟକ୍ ସଙ୍ଗ (ସତ୍ସଙ୍ଗ) ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 65

एवं विवेकमाश्रित्य तूष्णीमेहि स्वयं गृहम् । देवद्विजप्रसादेन स्त्रीत्वं तव विलीयते

ଏହିପରି ବିବେକକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ନୀରବରେ ନିଜେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ। ଦେବ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ଲୟ ପାଇବ।

Verse 66

अथवा दैवयोगेन स्त्रीत्वमेव भवेत्तव । पित्रा दत्ता मया साकं रंस्यसे वरवर्णिनि

ନଚେତ୍ ଦୈବଯୋଗବଳେ ତୁମକୁ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ହିଁ ଲଭିବ। ପିତା ଯେ ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନି, ତୁମେ ମୋ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବ।

Verse 67

अहो चित्रमहो दुःखमहो पापबलं महत् । अहो राज्ञः प्रभावोयं शिवाराधनसंभृतः

ଆହୋ, କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଆହୋ, କେତେ ଦୁଃଖ! ଆହୋ, ପାପବଳ କେତେ ମହାନ! ଆହୋ, ଶିବାରାଧନାରେ ସଞ୍ଚିତ ଏହି ରାଜପ୍ରଭାବ!

Verse 68

इत्युक्ताप्यसकृत्तेन सा वधूरतिविह्वला । बलेन तं समालिंग्य चुचुंबाधरपल्लवम्

ସେ ଏଭଳି କଥା ପୁନଃପୁନଃ କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ବଧୂ ରତିରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ବଳପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାଙ୍କର ଅଧରପଲ୍ଲବକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲା।

Verse 69

धर्षितोपि तया धीरः सुमेधा नूतनस्त्रियम् । यत्नादानीय सदनं कृत्स्नं तत्र न्यवेदयत्

ତାହା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧୀର ସୁମେଧା ସେଇ ନୂତନ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଯତ୍ନରେ ଘରକୁ ଆଣି, ସେଠାରେ ସମଗ୍ର ବିଷୟ ନିବେଦନ କଲା।

Verse 70

तदाकर्ण्याथ तौ विप्रौ कुपितौ शोकविह्वलौ । ताभ्यां सह कुमाराभ्यां वैदर्भांतिकमीयतुः

ତାହା ଶୁଣି ସେଇ ଦୁଇ ବିପ୍ର କ୍ରୋଧିତ ଓ ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ; ସେଇ ଦୁଇ କୁମାରଙ୍କ ସହିତ ବିଦର୍ଭ ନରେଶଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 71

ततः सारस्वतः प्राह राजानं धूर्तचेष्टितम् । राजन्ममात्मजं पश्य तव शासनयंत्रितम्

ତତ୍ପରେ ସାରସ୍ୱତ ସେହି କପଟୀ ଆଚରଣକାରୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜନ୍! ମୋର ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖ, ଯେ ତୁମ୍ଭ ଆଦେଶରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଅଛି।'

Verse 72

एतौ तवाज्ञावशगौ चक्रतुः कर्म गर्हितम् । मत्पुत्रस्तत्फलं भुंक्ते स्त्रीत्वं प्राप्य जुगुप्सितम्

ତୁମ୍ଭ ଆଜ୍ଞାବଶ ହୋଇ ଏ ଦୁହେଁ ନିନ୍ଦନୀୟ କର୍ମ କଲେ। ମୋର ପୁତ୍ର ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଅଛି ଏବଂ ଘୃଣିତ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଅଛି।

Verse 73

अद्य मे संततिर्नष्टा निराशाः पितरो मम । नापुत्रस्य हि लोकोस्ति लुप्तपिंडादिसंस्कृतेः

ଆଜି ମୋର ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ମୋର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ନିରାଶ ହେଲେ। ପୁତ୍ରହୀନ ବ୍ୟକ୍ତିର କୌଣସି ଲୋକ ନାହିଁ, କାରଣ ପିଣ୍ଡଦାନ ଆଦି ସଂସ୍କାର ଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 74

शिखोपवीतमजिनं मौजीं दंडं कमंडलुम् । ब्रह्मचर्योचितं चिह्नं विहायेमां दशां गतः

ଶିଖା, ପଇତା, ମୃଗଚର୍ମ, ମେଖଳା, ଦଣ୍ଡ ଏବଂ କମଣ୍ଡଳୁ—ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟର ଉଚିତ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଏହି ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଅଛି।

Verse 75

ब्रह्मसूत्रं च सावित्रीं स्नानं संध्यां जपार्चनम् । विसृज्य स्त्रीत्वमाप्तोस्य का गतिर्वद पार्थिव

ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଜପ ଓ ପୂଜାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଏ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଅଛି। ହେ ରାଜନ୍! କୁହ, ଏହାର କି ଗତି ହେବ?

Verse 76

त्वया मे संततिर्नष्टा नष्टो वेदपथश्च मे । एकात्मजस्य मे राजन्का गतिर्वद शाश्वती

ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋର ସନ୍ତତି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ମୋର ବେଦପଥ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ହେ ରାଜନ୍, ମୋର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଥିଲା—ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଶାଶ୍ୱତ ଶରଣ କ’ଣ, କହ।

Verse 77

इति सारस्वतेनोक्तं वाक्यमाकर्ण्य भूपतिः । सीमंतिन्याः प्रभावेण विस्मयं परमं गतः

ସାରସ୍ୱତ କହିଥିବା ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଭୂପତି, ସୀମନ୍ତିନୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବରେ ପରମ ବିସ୍ମୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 78

अथ सर्वान्समाहूय महर्षीनमितद्युतीन् । प्रसाद्य प्रार्थयामास तस्य पुंस्त्वं महीपतिः

ତାପରେ ରାଜା ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ସେ ତାହାର ପୁଂସ୍ତ୍ୱ ପୁନଃ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 79

तेऽबुवन्नथ पार्वत्याः शिवस्य च समीहितम् । तद्भक्तानां च माहात्म्यं कोन्यथा कर्तुमीश्वरः

ତେବେ ସେମାନେ କହିଲେ—ଏହା ପାର୍ବତୀ ଓ ଶିବଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ। ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ କିଏ?

Verse 80

अथ राजा भरद्वाजमादाय मुनिपुंगवम् । ताभ्यां सह द्विजाग्र्याभ्यां तत्सुताभ्यां समन्वितः

ତାପରେ ରାଜା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ନେଇ, ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 81

अंबिकाभवनं प्राप्य भरद्वाजोपदेशतः । तां देवीं नियमैस्तीव्रैरुपास्ते स्म महानिशि

ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଭବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ମହାରାତ୍ରିରେ କଠୋର ନିୟମରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।

Verse 82

एवं त्रिरात्रं सुविसृष्टभोजनः स पार्वतीध्यान रतो महीपतिः । सम्यक्प्रणामैर्विविधैश्च संस्तवैर्गौरीं प्रपन्नार्तिहरामतोषयत्

ଏଭଳି ତିନି ରାତି ନିୟମିତ ଆହାର ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ରାଜା ପାର୍ବତୀଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହିଲେ; ଯଥାଯଥ ପ୍ରଣାମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତବଦ୍ୱାରା ଶରଣାଗତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ହରଣକାରିଣୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।

Verse 83

ततः प्रसन्ना सा देवी भक्तस्य पृथिवीपतेः । स्वरूपं दर्शयामास चंद्रकोटिसमप्रभम्

ତାପରେ ଭକ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଦେବୀ, କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶାଇଲେ।

Verse 84

अथाह गौरी राजानं किं ते ब्रूहि समीहितम् । सोऽप्याह पुंस्त्वमेतस्य कृपया दीयतामिति

ତାପରେ ଗୌରୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୋର ଇଚ୍ଛା କ’ଣ? କୁହ।” ସେ କହିଲେ, “କୃପାକରି ଏହାକୁ ପୁଂସ୍ତ୍ୱ ଦିଆଯାଉ।”

Verse 85

भूयोप्याह महादेवी मद्भक्तैः कर्म यत्कृतम् । शक्यते नान्यथा कर्तुं वर्षायुतशतैरपि

ପୁଣି ମହାଦେବୀ କହିଲେ, “ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଯେ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।”

Verse 86

राजोवाच । एकात्मजो हि विप्रोयं कर्मणा नष्टसंततिः । कथं सुखं प्रपद्येत विना पुत्रेण तादृशः

ରାଜା କହିଲେ—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କର୍ମବଶତଃ ତାଙ୍କର ସନ୍ତତିଧାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ପୁତ୍ର ବିନା ଏମିତି ପୁରୁଷ କିପରି ସୁଖ ପାଇବ?

Verse 87

देव्युवाच । तस्यान्यो मत्प्रसादेन भविष्यति सुतोत्तमः । विद्या विनयसंपन्नो दीर्घायुरमलाशयः

ଦେବୀ କହିଲେ—ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତାଙ୍କର ଆଉ ଜଣେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ହେବ। ସେ ବିଦ୍ୟା ଓ ବିନୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟବାନ ହେବ।

Verse 88

एषा सामवती नाम सुता तस्य द्विजन्मनः । भूत्वा सुमेधसः पत्नी कामभोगेन युज्यताम्

ଏହି ହେଉଛି ସେହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କର କନ୍ୟା—ସାମବତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ ସୁମେଧସଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ଦାମ୍ପତ୍ୟଭୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ।

Verse 89

इत्युक्त्वांतर्हिता देवी ते च राजपुरोगमाः । गताः स्वंस्वं गृहं सर्वे चक्रुस्तच्छासने स्थितिम्

ଏପରି କହି ଦେବୀ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଆଚରଣ କଲେ।

Verse 90

सोपि सारस्वतो विप्रः पुत्रं पूर्वसुतो त्तमम् । लेभे देव्याः प्रसादेन ह्यचिरादेव कालतः

ସାରସ୍ୱତ ବଂଶର ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ପୂର୍ବତନ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ସଦୃଶ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 91

तां च सामवतीं कन्यां ददौ तस्मै सुमेधसे । तौ दंपती चिरं कालं बुभुजाते परं सुखम्

ତେବେ ସେ ସୁମେଧସଙ୍କୁ ସେହି ସାମବତୀ କନ୍ୟାକୁ ଦାନ କଲେ। ସେଇ ଦମ୍ପତି ଦୀର୍ଘକାଳ ପତି-ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପରମ ସୁଖ ଭୋଗ କଲେ।

Verse 92

सूत उवाच । इत्येष शिवभक्तायाः सीमंतिन्या नृपस्त्रियाः । प्रभावः कथितः शंभोर्माहात्म्यमपि वर्णितम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି ଶିବଭକ୍ତା ରାଣୀ ସୀମନ୍ତିନୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ କଥିତ ହେଲା; ଏହାଦ୍ୱାରା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା।

Verse 93

भूयोपि शिवभक्तानां प्रभावं विस्मयावहम् । समासाद्वर्णयिष्यामि श्रोतॄणां मंगलायनम्

ପୁନର୍ବାର ମୁଁ ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କର ବିସ୍ମୟକର ପ୍ରଭାବକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଏହା ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାରକ।