Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । साधुसाधु महाभाग त्वया कथितमुत्तमम् । आख्यानं पुनरन्यत्र विचित्रं वक्तुमर्हसि

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | sādhusādhu mahābhāga tvayā kathitamuttamam | ākhyānaṃ punaranyatra vicitraṃ vaktumarhasi

Translation

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— “ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ମହାଭାଗ! ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ। ଏବେ ଅନ୍ୟତ୍ରର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଚିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ କହ।”

Word by Word

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• साधु: well! bravo!
• साधु: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: अव्यय; प्रशंसावाचक (particle of approval)

• साधु: well indeed!
• साधु: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महā + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् भागः यस्य)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• कथितम्: told, narrated
• कथितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; कर्मणि भावः

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; विशेषणम् (कथितम्)

• आख्यानम्: story, narrative
• आख्यानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• अन्यत्र: elsewhere, in another context
• अन्यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• विचित्रम्: wonderful, varied
• विचित्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (आख्यानम्)

• वक्तुम्: to speak
• वक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (तुमुन्-प्रत्यय, infinitive), अव्ययवत्; प्रयोजनार्थक (purpose)

• अर्हसि: you are worthy / you should
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

Speaker

Ṛṣayaḥ (the sages)

Skanda Dialogue

Listener: Sūta (implied addressee)

Visual Art Cues

Scene: A forest hermitage assembly: seated sages with matted locks and deer-skins, hands folded in praise, requesting another wondrous account from the narrator.

Characters & Entities

• Ṛṣayaḥ
• Sūta (implied listener)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent listening and requesting dharma-kathā is itself a valued practice, sustaining transmission of sacred teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse is part of the recitation framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a request for further narration.