Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 75

Devanagari script

ब्रह्मसूत्रं च सावित्रीं स्नानं संध्यां जपार्चनम् । विसृज्य स्त्रीत्वमाप्तोस्य का गतिर्वद पार्थिव

Transliteration

brahmasūtraṃ ca sāvitrīṃ snānaṃ saṃdhyāṃ japārcanam | visṛjya strītvamāptosya kā gatirvada pārthiva

Translation

ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଜପ ଓ ପୂଜାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଏ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଅଛି। ହେ ରାଜନ୍! କୁହ, ଏହାର କି ଗତି ହେବ?

Word by Word

• ब्रह्मसूत्रम्: Brahma-sūtra / sacred thread
• ब्रह्मसूत्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: brahma + sūtra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction): and

• सावित्रीम्: Sāvitrī (Gāyatrī mantra)
• सावित्रीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sāvitrī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: snāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• संध्याम्: sandhyā-prayer
• संध्याम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: saṃdhyā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• जपार्चनम्: recitation and worship
• जपार्चनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: japa + arcana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्वन्द्व-समास (जपः च अर्चनं च)

• विसृज्य: having given up
• विसृज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: vi + √sṛj (सृज् धातु)
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय/ल्यप्), अव्ययभाव: having abandoned

• स्त्रीत्वम्: womanhood
• स्त्रीत्वम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: strītva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• आप्तः: having obtained/attained
• आप्तः: Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: āpta (प्रातिपदिक; √āp/आप्)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (अस्य) इति कर्तृ-विशेषणम्

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• का: what?
• का: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Adjective
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; गति: इति विशेषण-रूपेण प्रश्न

• गतिः: fate/going/state
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: gati (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वद: tell/say
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vad (वद् धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पार्थिव: O king
• पार्थिव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: pārthiva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Sārasvata

Skanda Dialogue

Listener: King (Pārthiva)

Visual Art Cues

Scene: The sage lists the abandoned rites as if counting beads; a japa-mālā, water vessel, and small altar appear unused; the king is asked to pronounce the fate.

Characters & Entities

• Gāyatrī (Sāvitrī)
• King of Vidarbha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily disciplines (sandhyā, japa, arcana) are treated as dharma’s backbone; their loss signals spiritual crisis and prompts inquiry into karma and restitution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is about nitya-karma (daily duties).

What ritualistic prescription is mentioned?

It references nitya-karma elements—snāna, sandhyā, japa, and arcana—without prescribing a new rite in this line.