Adhyaya 19

Verse 1

सूत उवाच । एवं महाव्रतं तस्याश्चरंत्या गुरुसन्निधौ । संवत्सरो व्यतीयाय नियमासक्तचेतसः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ଗୁରୁସନ୍ନିଧିରେ ସେ ମହାବ୍ରତ ଆଚରଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ନିୟମରେ ଆସକ୍ତ ଚିତ୍ତ ଥିବା ତାଙ୍କର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ବ୍ୟତୀତ ହେଲା।

Verse 2

संवत्सरांते सा बाला तत्रैव पितृमंदिरे । चकारोद्यापनं सम्यग्विप्रभोजनपूर्वकम्

ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସେଇ କନ୍ୟା ସେଠାରେ ପିତୃଗୃହରେ, ପ୍ରଥମେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଯଥାବିଧି ଉଦ୍ୟାପନ (ସମାପନ କ୍ରିୟା) କଲା।

Verse 3

दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथार्हतः । विसृज्य तान्नमस्कृत्य पितृभ्यामभिनंदिता

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯଥାର୍ହ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ନମସ୍କାର କରି ବିଦାୟ ନେଲା; ପିତାମାତା ତାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।

Verse 4

उपोषिता स्वयं तस्मिन्दिने नियममाश्रिता । जजाप परमं मंत्रमुपदिष्टं महात्मना

ସେହି ଦିନେ ସେ ନିଜେ ଉପବାସ କରି ନିୟମାନୁଷ୍ଠାନର ଆଶ୍ରୟ ନେଲା; ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶିତ ପରମ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲା।

Verse 5

अथ प्रदोषसमये प्राप्ते संपूज्य शंकरम् । तस्मिन्गृहांतिकमठे गुरोस्तस्य च सन्निधौ

ତାପରେ ପ୍ରଦୋଷ ସମୟ ଆସିଲେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲା; ଘର ନିକଟସ୍ଥ ସେହି ମଠରେ ଗୁରୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହିଲା।

Verse 6

जपार्चनरता साध्वी ध्यायती परमेश्वरम् । तस्मिञ्जागरणे रात्रावुपविष्टा शिवांतिके

ଜପ ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ରତ ସେ ସାଧ୍ବୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲା; ଜାଗରଣର ସେହି ରାତିରେ ଶିବଙ୍କ ସମୀପେ ବସିଲା।

Verse 7

युग्मम् । तस्यां रात्रौ तया सार्धं स मुनिर्जगदंबिकाम् । जपध्यान तपोभिश्च तोषयामास पार्वतीम्

ସେହି ରାତିରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ସେ ମୁନି ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ଜଗଦମ୍ବିକା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।

Verse 8

तस्याश्च भक्त्या व्रतभाविताया मुनेस्तपोयोगसमाधिना च । तुष्टा भवानी जगदेकमाता प्रादुर्बभूवा कृतसांद्रमूर्तिः

ତାହାର ବ୍ରତସାଧନରେ ପକ୍କ ହୋଇଥିବା ଭକ୍ତି ଓ ମୁନିଙ୍କ ତପ, ଯୋଗ ଏବଂ ଗଭୀର ସମାଧିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଜଗଦେକମାତା ଭବାନୀ ଘନ, ସାକ୍ଷାତ୍ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ସମ୍ମୁଖେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 9

प्रादुर्भूता यदा गौरी तयोरग्रे जगन्मयी । अन्धोऽपि तत्क्षणादेव मुनिः प्राप दृशोर्द्वयम्

ଯେତେବେଳେ ଜଗନ୍ମୟୀ ଗୌରୀ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଅନ୍ଧ ମୁନି ମଧ୍ୟ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁର ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଲେ।

Verse 10

तां वीक्ष्य जगतां धात्रीमाविर्भूतां पुरःस्थिताम् । निपेततुस्तत्पदयोः स मुनिः सा च कन्यका

ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ମୁନି ଓ ସେ କନ୍ୟା—ଦୁହେଁ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 11

तौ भक्तिभावोच्छ्वसितामलाशयावानंदबाष्पोक्षित सर्वगात्रौ । उत्थाप्य देवी कृपया परिप्लुता प्रेम्णा बभाषे मृदुवल्गुभाषिणी

ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ଉଲ୍ଲସିତ, ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ସିକ୍ତ—ଏହା ଦେଖି କୃପାପ୍ଲୁତା ଦେବୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଠାଇ ପ୍ରେମରେ ମୃଦୁ ମଧୁର ବାଣୀ କହିଲେ।

Verse 12

देव्युवाच । प्रीतास्मि ते मुनिश्रेष्ठ वत्से प्रीतास्मि तेऽनघे । किं वा ददाम्यभिमतं देवानामपि दुर्लभम्

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମପରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ବତ୍ସେ, ହେ ଅନଘେ, ତୁମପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ। କହ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଏମିତି କେଉଁ ପ୍ରିୟ ବର ମୁଁ ଦେବି?

Verse 13

मुनिरुवाच । एषा तु शारदा नाम कन्या तु गतभतृका । मया प्रतिश्रुतं चास्यै तुष्टेन गतचक्षुषा

ମୁନି କହିଲେ—ଏହି କନ୍ୟାର ନାମ ଶାରଦା; ସେ ପତିହୀନା ହୋଇଛି। ମୁଁ ଅନ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଚିତ୍ତରେ ତାକୁ ଏକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲି।

Verse 14

सह भर्त्रा चिरं कालं विहृत्य सुतमुत्तमम् । लभस्वेति मया प्रोक्तं सत्यं कुरु नमोऽस्तु ते

ମୁଁ ତାକୁ କହିଥିଲି—‘ପତି ସହ ଦୀର୍ଘକାଳ ସୁଖରେ ରହି ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ପାଅ।’ ହେ ଦେବୀ, ମୋ ବଚନକୁ ସତ୍ୟ କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 15

श्रीदेव्युवाच । एषा पूर्वभवे बाला द्राविडस्य द्विजन्मनः । आसीद्द्वितीया दयिता भामिनी नाम विश्रुता

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଏହି ବାଳିକା ଦ୍ରାବିଡ ଦେଶର ଏକ ଦ୍ୱିଜଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଥିଲା; ‘ଭାମିନୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 16

सा भर्तृप्रेयसी नित्यं रूपमाधुर्यपेशला । भर्तारं वशमानिन्ये रूपवश्यादिकैतवैः

ସେ ସଦା ପତିଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟା, ରୂପ-ମାଧୁର୍ୟରେ ମନୋହରା ଥିଲା। ରୂପଦ୍ୱାରା ବଶୀକରଣ ଆଦି କପଟ ଉପାୟରେ ସେ ପତିଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ କରିଥିଲା।

Verse 17

अस्यां चासक्तहृदयः स विप्रो मोहयंत्रितः । कदाचिदपि नैवागाज्ज्येष्ठपत्नीं पतिव्रताम्

ତାହାରେ ଆସକ୍ତ ହୃଦୟ ଥିବା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋହର ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ି, ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ପତିବ୍ରତା ପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଖକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଯାଇନଥିଲା।

Verse 18

अनभ्यागमनाद्भर्तुः सा नारी पुत्रवर्जिता । सदा शोकेन संतप्ता कालेन निधनं गता

ସ୍ୱାମୀ ଫେରି ନ ଆସିବାରୁ ସେହି ନାରୀ ପୁତ୍ରହୀନା ହୋଇ ରହିଲେ; ସର୍ବଦା ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ କାଳକ୍ରମେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

Verse 19

अस्या गृहसमीपस्थो यः कश्चिद्ब्राह्मणो युवा । इमां वीक्ष्याथ चार्वंगीं कामार्तः करमग्रहीत्

ତାଙ୍କ ଘର ନିକଟରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଯୁବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖି କାମାତୁର ହୋଇ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ।

Verse 20

अनया रोषताम्राक्ष्या स विप्रस्तु निवारितः । इमां स्मरन्दिवानक्तं निधनं प्रत्यपद्यत

କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ଥିବା ସେହି ନାରୀ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବାରଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦିନରାତି ତାଙ୍କୁ ହିଁ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

Verse 21

एषा संमोह्य भर्तारं ज्येष्ठपत्न्यां पराङ्मुखम् । चकार तेन पापेन भवेस्मिन्विधवाऽभवत्

ଏ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ବଡ଼ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଠାରୁ ବିମୁଖ କରାଇଥିଲେ; ସେହି ପାପ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଜନ୍ମରେ ସେ ବିଧବା ହେଲେ।

Verse 22

याः कुर्वंति स्त्रियो लोके जायापत्योश्च विप्रियम् । तासां कौमारवैधव्यमेकविंशतिजन्मसु

ସଂସାରରେ ଯେଉଁ ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକୋଇଶି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଲ୍ୟ-ବିଧବା ହେବାକୁ ପଡ଼େ।

Verse 23

यदेतया पूर्वभवे मत्पूजा महती कृता । तेन पुण्येन तत्पापं नष्टं सर्वं तदैव हि

ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ମୋର ମହାପୂଜା କରିଥିଲା; ସେହି ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ତାହାର ସେ ପାପ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶିଗଲା।

Verse 24

यो विप्रो विरहार्तः सन्मृतः कामविमोहितः । सोऽस्याः पाणिग्रहं कृत्वा भवेस्मिन्निधनं गतः

ବିରହରେ ଆର୍ତ୍ତ ଓ କାମମୋହରେ ମୁଗ୍ଧ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା; ଏହି ଜନ୍ମରେ ତାହାର ପାଣିଗ୍ରହଣ କରି ସେ ପୁଣି ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 25

प्राग्जन्मपतिरेतस्याः पांड्यराष्ट्रेषु सोऽधुना । जातो विप्रवरः श्रीमान्सदारः सपरिच्छदः

ତାହାର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପତି ଏବେ ପାଣ୍ଡ୍ୟଦେଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗୃହପରିଚ୍ଛଦ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧ।

Verse 26

तेन भर्त्रा प्रतिनिशं सैषा प्रेम्णाभिसंगता । स्वप्ने रतिसुखं यातु श्रेष्ठं जागरणादपि

ସେହି ଭର୍ତ୍ତା ସହ ସେ ପ୍ରତିରାତ୍ରି ପ୍ରେମରେ ଏକତ୍ର ହୁଏ; ସ୍ୱପ୍ନରେ ସେ ରତିସୁଖ ପାଏ, ଯାହା ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 27

षष्ट्युत्तरत्रिशतयोजनदूरसंस्थो देशादितो द्विजवरः स च कर्मगत्या । एनां वधूं प्रतिनिशं मनसोभिरामां स्वप्नेषु पश्यति चिरं रतिमादधानः

ଏଠାରୁ ତିନିଶେ ଷାଠିଠାରୁ ଅଧିକ ଯୋଜନ ଦୂର ଦେଶରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କର୍ମଗତିବଶେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ମନୋହର ବଧୂକୁ ପ୍ରତିରାତ୍ରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖେ ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳ ତାହା ସହ ରତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 28

सैषा वै स्वप्नसंगत्या पत्युः प्रतिनिशं सती । कालेन लप्स्यते पुत्रं वेदवेदांगपारगम्

ଏହି ସତୀ ନାରୀ ସ୍ୱପ୍ନରେ ପ୍ରତିରାତ୍ରି ପତିସଙ୍ଗତି କରି, କାଳକ୍ରମେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 29

एतस्यां तनयं जातमात्मनश्चिरसंगमात् । सोऽपि विप्रोऽनिशं स्वप्ने द्रक्ष्यति प्रेमभावितम्

ତାହାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ନିୟତ ସଙ୍ଗମରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ; ସେ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ, ପ୍ରେମଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୃଦୟ ସହ, ନିରନ୍ତର ସ୍ୱପ୍ନରେ (ପ୍ରିୟାକୁ) ଦେଖିବ।

Verse 30

अनयाराधिता पूर्वे भवे साहं महामुने । अस्यैव वरदानाय प्रादुर्भूतास्मि सांप्रतम्

ହେ ମହାମୁନେ! ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଏହି ନାରୀ ମୋତେ ଆରାଧନା କରିଥିଲା; ତେଣୁ ଏହାକୁ ବରଦାନ ଦେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହୋଇଛି।

Verse 31

सूत उवाच । अथोवाच महादेवी तां बालां प्रति सादरम् । अयि वत्से महाभागे शृणु मे परमं वचः

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ମହାଦେବୀ ସେଇ ବାଳିକାକୁ ସାଦରରେ କହିଲେ—“ହେ ବତ୍ସେ, ମହାଭାଗେ! ମୋର ପରମ ବଚନ ଶୁଣ।”

Verse 32

यदा कदापि भर्त्तारं क्वापि देशे पुरातनम् । द्रक्ष्यसि स्वप्नदृष्टं प्राक्ज्ञास्यसे त्वं विचक्षणा

ଯେତେବେଳେ କେବେ ଏକ ପୁରାତନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେଶରେ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ସେଇ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ବିଚକ୍ଷଣା ହୋଇ ସହସା ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିବ।

Verse 33

त्वां द्रक्ष्यति स विप्रोपि सुनयां स्वप्नलक्षणाम् । तदा परस्परालापो युवयोः संभविष्यति

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ—ସ୍ୱପ୍ନଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସୁ-ନୟାକୁ—ଦେଖିବ; ତେବେ ତୁମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେବ।

Verse 34

तदा स्वतनयं भद्रे तस्मै देहि बहुश्रुतम् । फलमस्य व्रतस्याग्र्यं तस्य हस्ते समर्पय

ସେତେବେଳେ, ହେ ଭଦ୍ରେ, ବହୁଶ୍ରୁତ ତୁମ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ତାହାକୁ ଦିଅ; ଏହି ବ୍ରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ତାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ସମର୍ପଣ କର।

Verse 35

ततः प्रभृति तस्यैव वशे तिष्ठ सुमध्यमे । युवयोदैहिकः संगो माभूत्स्वप्नरतादृते

ସେଥିଠାରୁ, ହେ ସୁମଧ୍ୟମେ, ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରୁହ; ସ୍ୱପ୍ନରତି ବ୍ୟତୀତ ତୁମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ଦେହିକ ସଙ୍ଗ ନ ହେଉ।

Verse 36

कालात्पंचत्वमापन्ने तस्मिन्ब्राह्मणसत्तमे । अग्निं प्रविश्य तेनैव सह यास्यसि मत्पदम्

କାଳକ୍ରମେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମ ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମୋ ଧାମକୁ ଯିବ।

Verse 37

पुत्रस्ते भविता सुभ्रु सर्वलोकमनोरमः । संपदश्च भविष्यंति प्राप्स्यते परमं पदम्

ହେ ସୁଭ୍ରୁ, ତୁମର ପୁତ୍ର ସର୍ବଲୋକମନୋରମ ହେବ; ସମ୍ପଦ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ଏବଂ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 38

सूत उवाच । इत्युक्त्वा त्रिजगन्माता दत्त्वा तस्यै मनोरथम् । तयोः संपश्यतोरेव क्षणेनादर्शनं गता

ସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି କହି ତ୍ରିଜଗତ୍‌ମାତା ତାହାକୁ ମନୋରଥ ବର ଦେଲେ; ଦୁହେଁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

Verse 39

सापि बाला वरं लब्ध्वा पार्वत्याः करुणानिधेः । अवाप परमानंदं पूजयामास तं गुरुम्

ସେଇ ବାଳା ମଧ୍ୟ—କରୁଣାନିଧି ପାର୍ବତୀଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇ—ପରମାନନ୍ଦ ଲାଭ କଲା ଏବଂ ସେହି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲା।

Verse 40

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां स मुनिर्लब्धलोचनः । तस्याः पित्रोश्च तत्सर्वं रहस्याचष्ट धर्मवित्

ସେଇ ରାତି ବିତିଗଲାପରେ ମୁନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପୁନଃ ଲଭ୍ୟ ହେଲା; ଧର୍ମବିଦ୍ ମୁନି ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଗୁପ୍ତଭାବେ କହିଦେଲେ।

Verse 41

अथ सर्वानुपामंत्र्य शारदां च यशस्विनीम् । विधायानुग्रहं तेषां ययौ स्वैरगतिर्मुनिः

ତାପରେ ମୁନି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ—ବିଶେଷକରି ଯଶସ୍ବିନୀ ଶାରଦାଙ୍କୁ—ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ-ଆଶୀର୍ବାଦ କରି, ସ୍ୱେଚ୍ଛାଗତିରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 42

एवं दिनेषु गच्छत्सु सा बाला च प्रतिक्षणम् । भर्तुः समागमं लेभे स्वप्ने सुख विवर्धनम्

ଏଭଳି ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଗତି କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ଯୁବତୀ ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସମାଗମ ଲାଭ କଲା; ତାହା ତାଙ୍କ ସୁଖକୁ ନିତ୍ୟ ବଢ଼ାଇଲା।

Verse 43

गौर्या वरप्रदानेन शारदा विशदव्रता । दधार गर्भं स्वप्नेपि भर्तुः संगानुभावतः

ଗୌରୀଙ୍କ ବରପ୍ରଦାନରେ, ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ଶାରଦା ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ପତି-ସଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରୁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 44

तां श्रुत्वा भर्तृरहितां शारदां गर्भिणी सतीम् । सर्वे धिगिति प्रोचुस्तां जारिणीति जगुर्जनाः

ଭର୍ତ୍ତା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାରଦା ଗର୍ଭିଣୀ ବୋଲି ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ‘ଧିକ୍!’ କହିଲେ; ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ‘ଜାରିଣୀ’ ବୋଲି ଅପବାଦ ଦେଲେ।

Verse 45

संपरेतस्य तद्भर्तुर्ये जातिकुलवबांधवाः । तां वार्तां दुःसहां श्रुत्वा ययुस्तत्पितृमंदिरम्

ତାଙ୍କ ପରଲୋକଗତ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଜାତି-କୁଳ ବନ୍ଧୁମାନେ ସେଇ ଦୁଃସହ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ତାଙ୍କ ପିତୃଗୃହକୁ ଗଲେ।

Verse 46

अथ सर्वे समायाता ग्रामवृद्धाश्च पंडिताः । समाजं चक्रिरे तत्र कुलवृद्धैः समन्वितम्

ତାପରେ ସେଠାରେ ଗ୍ରାମବୃଦ୍ଧ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; କୁଳବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ସଭା ଗଠନ କଲେ।

Verse 47

अन्तर्वत्नीं समाहूय शारदां विनताननाम् । अतर्जयन्सुसंक्रुद्धाः केचिदासन्पराङ्मुखाः

ଗର୍ଭବତୀ, ନମ୍ରମୁଖୀ ଶାରଦାକୁ ଡାକି ଆଣି କେହି କେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଧମକାଇ ତିରସ୍କାର କଲେ; ଆଉ କେହି ମୁହଁ ଫେରାଇ ରହିଲେ।

Verse 48

अयि जारिणि दुर्बुद्धे किमेतत्ते विचेष्टितम् । अस्मत्कुले सुदुष्कीर्त्तिं कृतवत्यसि बालिशे

ଆରେ ବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି! ଏ ତୋର କିପରି ଆଚରଣ? ଆରେ ମୂର୍ଖ, ତୁ ଆମ୍ଭ କୁଳରେ ଘୋର ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଆଣିଦେଲୁ।

Verse 49

इति संतर्जयंतस्ते ग्रामवृद्धा मनीषिणः । सर्वे संमंत्रयामासुः किं कुर्म इति भाषिणः

ଏହିପରି ତାକୁ ଧମକାଇ ଓ ଗାଳି ଦେଇ, ଗ୍ରାମର ସେହି ଜ୍ଞାନୀ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଏକତ୍ର ବିଚାର ବିମର୍ଷ କଲେ ଯେ 'ଆମ୍ଭେମାନେ ଏବେ କଣ କରିବା?'

Verse 50

तत्रोचुः के च वृद्धास्तां बालां प्रति विनिर्दयाः । एषा पापमतिर्बाला कुलद्वयविनाशिनी

ସେଠାରେ ସେହି ଯୁବତୀ ପ୍ରତି ନିର୍ଦ୍ଦୟ କିଛି ବୃଦ୍ଧ କହିଲେ: 'ଏହି ପାପବୁଦ୍ଧି ବାଳିକା ଉଭୟ କୁଳର ବିନାଶକାରିଣୀ ଅଟେ।'

Verse 51

कृत्वास्याः केशवपनं छित्त्वा कर्णौ च नासिकाम् । निर्वास्यतां बहिर्ग्रामात्परित्यज्य स्वगोत्रतः

'ଏହାର ମୁଣ୍ଡନ କରି, କାନ ଓ ନାକ କାଟି, ନିଜ ଗୋତ୍ରରୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଗ୍ରାମ ବାହାରକୁ ବାହାର କରିଦିଆଯାଉ।'

Verse 52

इति सर्वे समालोच्य तां तथा कर्तुमुद्यताः । अथांतरिक्षे संभूता शुश्रुवे वागगोचरा

ସମସ୍ତେ ଏପରି ବିଚାର କରି ତାହା ସହିତ ସେପରି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦୈବବାଣୀ ଶୁଣାଗଲା।

Verse 53

अनया न कृतं पापं न चैव कुलदूषणम् । व्रतभंगो न चैतस्यास्सुचरित्रेयमंगना

ଏହି ନାରୀ କୌଣସି ପାପ କରିନାହିଁ କିମ୍ବା କୁଳକୁ କଳଙ୍କିତ କରିନାହିଁ । ଏହାର ବ୍ରତଭଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ହୋଇନାହିଁ; ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଚରିତ୍ରା ଅଟନ୍ତି ।

Verse 54

इतः परमियं नारी जारिणीति वदंति ये । तेषां दोषविमूढानां सद्यो जिह्वा विदीर्यते

ଏହା ପରେ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ନାରୀଙ୍କୁ ବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ ବୋଲି କହିବେ, ଦୋଷରେ ବିମୂଢ଼ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଜିହ୍ୱା ତତକ୍ଷଣାତ୍ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବ ।

Verse 55

इत्यंतरिक्षे जनितां वाणीं श्रुत्वाऽशरीरिणीम् । सर्वे प्रजहृषुस्तस्या जननीजनकादयः

ଆକାଶରେ ଜାତ ହୋଇଥିବା ସେହି ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ମାତା-ପିତା ଆଦି ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।

Verse 56

ततः ससंभ्रमाः सर्वे ग्रामवृद्धाः सभाजनाः । मुहूर्त्तं मौनमालंब्य भीतास्तस्थुरधोमुखाः

ତତ୍ପରେ ସମ୍ଭ୍ରମର ସହିତ ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମବୃଦ୍ଧ ଓ ସଭାସଦମାନେ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ମାତ୍ର ମୌନ ଅବଲମ୍ବନ କରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ରହିଲେ ।

Verse 57

तत्र केचिदविश्वस्ता मिथ्यावाणीत्यवादिषुः । तेषां जिह्वा द्विधा भिन्ना ववमुस्ते कृमीन्क्षणात्

ସେଠାରେ କିଛି ଅବିଶ୍ୱାସୀ ଲୋକ 'ଏହା ମିଥ୍ୟା ବାଣୀ' ବୋଲି କହିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଜିହ୍ୱା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ତତକ୍ଷଣାତ୍ କୃମି ବାନ୍ତି କଲେ ।

Verse 58

ततः संपूजयामासुस्तां बालां ज्ञातिबांधवाः । बांधवाश्च स्त्रियो वृद्धाः शशंसुः साधुसाध्विति

ତାପରେ ତାହାର ଜ୍ଞାତି-ବାନ୍ଧବମାନେ ସେହି ବାଳିକାକୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏବଂ କୁଳର ବୃଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଶଂସା କରି— “ସାଧୁ, ସାଧୁ!” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 59

मुमुचुः केचिदानंदबाष्पबिंदून्कुलोत्तमाः । कुलस्त्रियः प्रमुदितास्तामुद्दिश्य समाश्वसन्

କୁଳର କେତେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠଜନ ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଝରାଇଲେ। ଏବଂ ଗୃହସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରମୁଦିତ ହୋଇ, ତାକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି, ସାନ୍ତ୍ୱନାବାଣୀ କହିଲେ।

Verse 60

अथ तत्रापरे प्रोचुर्देवो वदति नानृतम् । कथमेषां दधौ गर्भं शीलान्न चलिता ध्रुवम्

ତାପରେ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ— “ଦେବତା ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି ନାହିଁ। ତଥାପି ଏହା କିପରି ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲା? ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଶୀଳରୁ ବିଚଳିତ ହୋଇନାହିଁ।”

Verse 61

इति सर्वान्सभ्यजना न्संशयाविष्टचेतसः । विलोक्य वृद्धस्तत्रैको सर्वज्ञो लोकतत्त्ववित्

ଏପରି ସନ୍ଦେହାବିଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ—ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ଲୋକତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବଲୋକନ କଲେ।

Verse 62

मायामयमिदं विश्वं दृश्यते श्रूयते च यत् । किं भाव्यं किमभाव्यं वा संसारेऽस्मिन्क्षणात्मके

ଯାହା ଦେଖାଯାଏ ଓ ଯାହା ଶୁଣାଯାଏ—ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ମାୟାମୟ। ଏହି କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁର ସଂସାରରେ କ’ଣ ‘ଭାବ୍ୟ’ ଏବଂ କ’ଣ ‘ଅଭାବ୍ୟ’?

Verse 64

यूपकेतोश्च राजर्षेः शुक्रं निपतितं जले । सशुक्रं तज्जलं पीत्वा वेश्या गर्भं दधौ किल

ରାଜର୍ଷି ଯୂପକେତୁଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଜଳରେ ପତିତ ହେଲା। ସେହି ଶୁକ୍ରମିଶ୍ରିତ ଜଳ ପାନ କରି ଜଣେ ବେଶ୍ୟା—ଏମିତି କୁହାଯାଏ—ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲା।

Verse 65

मुनेर्विभांडकस्यापि शुक्रं पीत्वा सहांभसा । हरिणी गर्भिणी भूत्वा ऋष्यशृंगमसूयत

ଏହିପରି ମୁନି ବିଭାଣ୍ଡକଙ୍କ ଶୁକ୍ରକୁ ଜଳ ସହିତ ପାନ କରି ଜଣେ ହରିଣୀ ଗର୍ଭିଣୀ ହେଲା ଏବଂ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।

Verse 66

सुराष्ट्रस्य तथा राज्ञः करं स्पृष्ट्वा मृगांगना । तत्क्षणाद्गर्भिणी भूत्वा मुनिं प्रासूत तापसम्

ସେହିପରି ସୁରାଷ୍ଟ୍ରର ରାଜାଙ୍କ ହାତକୁ କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଜଣେ ମୃଗୀ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଗର୍ଭିଣୀ ହେଲା ଏବଂ ଜଣେ ତାପସ ମୁନିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।

Verse 67

तथा सत्यवती नारी शफरीगर्भसंभवा । तथैव महिषीगर्भो जातश्च महिषासुरः

ଏହିପରି ସତ୍ୟବତୀ ନାମକ ନାରୀ ଶଫରୀ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ସେହିପରି ମହିଷୀର ଗର୍ଭରୁ ମହିଷାସୁର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 68

तथा संति पुरा नार्यः कारुण्याद्गर्भसंभवाः । तथा हि वसुदेवेन रोहिण्या स्तनयोऽभवत्

ସେହିପରି ପୁରାତନ କାଳରେ କାରୁଣ୍ୟରୁ (ଅଦ୍ଭୁତ ନିମିତ୍ତରେ) ଗର୍ଭସମ୍ଭବ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସେହିପରି ବସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଲାଭ ହେଲା।

Verse 69

देवतानां महर्षीणां शापेन च वरेण च । अयुक्तमपि यत्कर्म युज्यते नात्र संशयः

ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କର ଶାପ ଏବଂ ବରର ପ୍ରଭାବରେ ଯେ କର୍ମ ଅଯୁକ୍ତ ଲାଗେ, ସେହି କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 70

सांबस्य जठराज्जातं मुसलं मुनिशापतः । युवनाश्वस्य गर्भोऽभून्मुनीनां मंत्रगौरवात्

ମୁନିମାନଙ୍କ ଶାପରୁ ସାମ୍ବଙ୍କ ଜଠରରୁ ଏକ ମୁସଳ ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ମୁନିମନ୍ତ୍ରର ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଭାବରୁ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭ ହେଲା।

Verse 71

नूनमेषापि कल्याणी महर्षेः पादसेवनात् । महाव्रतानुभावाच्च धत्ते गर्भमनिं दिता

ନିଶ୍ଚୟ ଏହି କଲ୍ୟାଣୀ, ନିର୍ଦୋଷ ନାରୀ ମହର୍ଷିଙ୍କ ପାଦସେବନ ଏବଂ ମହାବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରୁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରୁଛି।

Verse 72

अस्मिन्नर्थे रहस्येनां सत्यं पृच्छंतु योषितः । ततो निवृत्तसंदेहो भविष्यति महाजनः

ଏହି ବିଷୟରେ ନାରୀମାନେ ଗୁପ୍ତଭାବେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ପଚାରନ୍ତୁ; ତାହାପରେ ମହାଜନଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ନିବୃତ୍ତ ହେବ।

Verse 73

ततस्तद्वचनादेव तामपृच्छन्स्त्रियो मिथः । ताभ्यः शशंस तत्सर्वं सा स्ववृत्तं महाद्भुतम्

ତାପରେ ସେହି କଥା ଅନୁସାରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପରସ୍ପର ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ; ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ମହାଅଦ୍ଭୁତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାର୍ଥରେ କହିଦେଲେ।

Verse 74

विजानंतस्ततः सर्वे मानयित्वा च तां सतीम् । मोदमानाः प्रशंसंतः प्रययुः स्वं स्वमालयम्

ଏହା ଜାଣି ସମସ୍ତେ ସେହି ସତୀ ସାଧ୍ବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କରି ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 75

अथ काले शुभे प्राप्ते शारदा विमलाशया । असूत तनयं बाला बालार्कसमतेजसम्

ତାପରେ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଲେ, ନିର୍ମଳ ଆଶୟବତୀ ଶାରଦା ଉଦୟମାନ ବାଳସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜସ୍ବୀ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 76

स कुमारो महोदारलक्षणः कमलेक्षणः । अवाप्य महतीं विद्यां बाल्य एव महामतिः

ସେ କୁମାର ମହୋଦାର ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଓ କମଳନୟନ ଥିଲା; ବାଳ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ହିଁ ସେ ମହାବିଦ୍ୟା ଲାଭ କଲା—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାମତି।

Verse 77

अथोपनीतो गुरुणा काले लोकमनोरमः । स शारदेय एवेति लोके ख्याति मवाप ह

ତାପରେ ଯଥାକାଳେ ଗୁରୁ ତାଙ୍କର ଉପନୟନ କଲେ; ଲୋକମନୋହର ସେ ‘ଶାରଦେୟ’ ନାମରେ ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲା।

Verse 78

ऋग्वेदमष्टमे वर्षे नवमे यजुषां गणम् । दशमे सामवेदं च लीलयाध्यगमत्सुधीः

ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷରେ ସେ ଋଗ୍ବେଦ, ନବମରେ ଯଜୁର୍ବେଦର ସଂହିତା-ସମୂହ, ଦଶମରେ ସାମବେଦ—ସେ ସୁଧୀ ଜଣେ ଯେନ ଲୀଳାରେ, ଖେଳ ଭଳି, ଅଧ୍ୟୟନ କରିନେଲା।

Verse 79

अथ त्रिलोकमहिते संप्राप्ते शिवपर्वणि । गोकर्णं प्रययुः सर्वे जनाः सर्वनिवासिनः

ତାପରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ମହିମାନ୍ୱିତ ଶିବପର୍ବ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 80

शारदापि स्वपुत्रेण गोकर्णं प्रययौ सती

ସତୀ ଶାରଦା ମଧ୍ୟ ନିଜ ପୁତ୍ର ସହିତ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଗଲେ।

Verse 81

तत्रापश्यत्समायातं सदा स्वप्नेषु लक्षितम् । पूर्वजन्मनि भर्त्तारं द्विजबंधुजनावृतम्

ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲା—ଯାହାକୁ ସେ ସଦା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଚିହ୍ନୁଥିଲା; ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସ୍ୱାମୀକୁ, ଦ୍ୱିଜ ବନ୍ଧୁଜନେ ଘେରିଥିଲେ।

Verse 82

तं दृष्ट्वा प्रेमनिर्विण्णा पुलकांकितविग्रहा । निरुद्धबाष्पप्रसरा तस्थौ तन्न्यस्तलोचना

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲା; ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା; ଅଶ୍ରୁଧାରାକୁ ରୋକି, ଦୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିଶ୍ଚଳ କରି ସେ ଦାଁଡି ରହିଲା।

Verse 83

स च विप्रोऽपि तां दृष्ट्वा रूपलक्षणलक्षिताम् । स्वप्ने सदा भुज्यमानामात्मनो रतिदायिनीम्

ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି—ରୂପ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ—ସ୍ୱପ୍ନରେ ସଦା ନିଜ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସେଇ ନାରୀକୁ ଚିହ୍ନିଲେ।

Verse 84

तं कुमारमपि स्वप्ने दृष्ट्वा चात्म शरीरजम् । विलोक्य विस्मयाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

ସ୍ୱପ୍ନରେ ପୂର୍ବେ ଯାହାକୁ ଦେଖିଥିଲା ଏବଂ ଯେ ନିଜ ଦେହଜ, ସେହି କୁମାରକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖି ସେ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ନିହାରି, ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 85

भद्रे त्वां प्रष्टुमिच्छामि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । इति प्रथममाभाष्य रहः स्थानं निनाय ताम्

“ଭଦ୍ରେ, ତୋ ମନରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ତାହା ମୁଁ ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।” ଏହିପରି ପ୍ରଥମେ କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ କଥା କହି ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଗଲା।

Verse 86

का त्वं कथय वामोरु कस्य भार्यासि सुव्रते । को देशः कस्य वा पुत्री किन्नामेत्यब्रवीच्च ताम्

ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲା—“ତୁମେ କିଏ? କହ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ; ତୁମେ କାହାର ପତ୍ନୀ, ହେ ସୁବ୍ରତେ? ତୁମେ କେଉଁ ଦେଶର, କାହାର କନ୍ୟା, ଏବଂ ତୁମ ନାମ କଣ?”

Verse 87

इति तेन समापृष्टा सा नारी बाष्पलोचना । व्याजहारात्मनोवृत्तं बाल्ये वैधव्यकारणम्

ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନବତୀ ସେ ନାରୀ ନିଜ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଓ ଶୈଶବରେ ବୈଧବ୍ୟର କାରଣ କହିଲା।

Verse 88

पुनः पप्रच्छ तां बालां पुत्रः कस्यायमुत्तमः । कथं धृतो वा जठरे बालोऽयं चंद्रसन्निभः

ପୁନର୍ବାର ସେ ସେହି ଯୁବତୀକୁ ପଚାରିଲା—“ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର କାହାର? ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ଏହି ଶିଶୁ ଗର୍ଭରେ କିପରି ଧାରଣ ହୋଇ କିପରି ବହନ ହେଲା?”

Verse 90

इति तस्या वचः श्रुत्वा विहस्य ब्राह्मणोत्तमः । प्रोवाच कष्टात्कष्टं हि चरितं तव भामिनि

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହସି କହିଲେ—“ହେ ଭାମିନି, ତୋର ଜୀବନକଥା ସତ୍ୟେ କଷ୍ଟ ଉପରେ କଷ୍ଟ।”

Verse 91

पाणिग्रहणमात्रं ते कृत्वा भर्त्ता मृतः किल । कथं चायं सुतो जातस्तस्य कारणमुच्यताम्

“ତୋ ସହ କେବଳ ପାଣିଗ୍ରହଣ-ସଂସ୍କାର କରି ତୋର ପତି ମରିଗଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତେବେ ଏହି ପୁତ୍ର କିପରି ଜନ୍ମିଲା? ତାହାର କାରଣ କୁହ।”

Verse 92

इति तेनोदितां वाणीमाकर्ण्यातीव लज्जिता । क्षणं चाश्रुमुखी भूत्वा धैर्यादित्थमभाषत

ତାଙ୍କ କହିଥିବା ବାଣୀ ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲା। କ୍ଷଣମାତ୍ର ଅଶ୍ରୁଭରା ମୁଖ ହୋଇ, ପରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ଏପରି କହିଲା।

Verse 93

शारदोवाच । तदलं परिहासोक्त्या त्वं मां वेत्सि महामते । त्वामहं वेद्मि चार्थेऽस्मिन्प्रमाणं मन आवयोः

ଶାରଦା କହିଲା—“ପରିହାସର କଥା ଯଥେଷ୍ଟ। ହେ ମହାମତେ, ତୁମେ ମୋତେ ଜାଣ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଜାଣେ। ଏହି ବିଷୟରେ ପ୍ରମାଣ ହେଉଛି ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ହୃଦୟବୋଧ।”

Verse 94

इत्युक्त्वा सर्वमावेद्य देव्या दत्तं वरादिकम् । व्रतस्यार्धं कुमारं तं ददौ तस्मै धृतव्रतम्

ଏପରି କହି ସେ ସବୁ କଥା ଜଣାଇଲା—ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ବର ଆଦି ସହିତ—ଏବଂ ବ୍ରତର ‘ଅର୍ଧଫଳ’ ସଦୃଶ ସେହି କୁମାରକୁ ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲା।

Verse 95

सोऽपि प्रमुदितो विप्रः कुमारं प्रतिगृह्य तम् । पित्रोरनुमतेनैव तां निनाय निजालयम्

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ପରମ ପ୍ରମୋଦିତ ହୋଇ ସେଇ କୁମାରକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପିତାମାତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ତାକୁ ନିଜ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 96

सापि स्थित्वा बहून्मासांस्तस्य विप्रस्य मंदिरे । तस्मिन्कालवशं प्राप्ते प्रविश्याग्निं तमन्वगात्

ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗୃହରେ ବହୁ ମାସ ରହିଲା। ସେ କାଳବଶ ହୋଇ (ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି) ଯାଇଥିବାବେଳେ, ସେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା।

Verse 97

ततस्तौ दंपती भूत्वा विमानं दिव्यमास्थितौ । दिव्यभोगसमायुक्तौ जग्मतुः शिवमंदिरम्

ତାପରେ ସେମାନେ ଦମ୍ପତି ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଭୋଗସମ୍ପଦରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଶିବଧାମ (ଶିବମନ୍ଦିର)କୁ ଗଲେ।

Verse 98

इत्येततत्पुण्यमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । पठतां शृण्वतां सम्यग्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

ଏହିପରି ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଆଖ୍ୟାନକୁ ମୁଁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି। ଯେମାନେ ଭକ୍ତିସହ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତିର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 99

आयुरारोग्यसंपत्तिधनधत्यविवर्द्धनम् । स्त्रीणां मंगलसौभाग्यसंतानसुखसाधनम्

ଏହା ଆୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟର ବୃଦ୍ଧି କରେ; ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ଓ ସୁଖର ସାଧନ ହୁଏ।

Verse 100

एतन्महाख्यानमघौघनाशनं गौरीमहेशव्रतपुण्यकीर्तनम् । भक्त्या सकृद्यः शृणुयाच्च कीर्त्तयेद्भुक्त्वा स भोगान्पदमेति शाश्वतम्

ଏହି ମହାଖ୍ୟାନ ପାପର ପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରେ ଏବଂ ଗୌରୀ–ମହେଶଙ୍କ ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତନ କରେ। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶୁଣେ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଭୋଗ ଭୋଗି ଶାଶ୍ୱତ ପଦ ପାଏ।