Adhyaya 84

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । कैलासे पृच्छते भक्त्या षण्मुखाय शिवोदितम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଏଠିଏ ମୁଁ ଏକ ପୁରାତନ ପବିତ୍ର ଇତିହାସ କହିବି; କୈଲାସରେ ଭକ୍ତିସହ ଷଣ୍ମୁଖ (ସ୍କନ୍ଦ) ପଚାରିଲେ ଶିବ ଯାହା କହିଥିଲେ।

Verse 2

ईश्वर उवाच । पूर्वं त्रेतायुगे स्कन्द हतो रामेण रावणः । चतुर्दश तदा कोट्यो निहता ब्रह्मरक्षसाम्

ଈଶ୍ୱର (ଶିବ) କହିଲେ—ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ପୂର୍ବେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ରାମ ରାବଣକୁ ବଧ କଲେ; ସେତେବେଳେ ଚୌଦ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲେ।

Verse 3

हतेषु तेषु वै तत्र रक्षणाय दिवौकसाम् । महानन्दस्तदा जातस्त्रिषु लोकेषु पुत्रक

ସେମାନେ ସେଠାରେ ନିହତ ହେବା ପରେ, ଦେବଲୋକବାସୀମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାର୍ଥେ, ହେ ପୁତ୍ର, ତିନି ଲୋକରେ ମହାନନ୍ଦ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 4

ततः सीतां समासाद्य समं वानरपुंगवैः । रामोऽप्ययोध्यामायातो भरतेन कृतोत्सवः । तस्मै समर्पयामास स राज्यं लक्ष्मणाग्रजः

ତାପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ସହ ରାମ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଲେ; ସେଠାରେ ଭରତ ଉତ୍ସବ କରିଥିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ରାମ ରାଜ୍ୟକୁ ଭରତଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ।

Verse 5

तस्मिन्प्रशासति ततो राज्यं निहतकण्टकम् । कृतकार्योऽथ हनुमान्कैलासमगात्पुरा

ସେ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ରାଜ୍ୟକୁ କଣ୍ଟକରହିତ (ଉପଦ୍ରବ ଓ ଶତ୍ରୁରହିତ) କରି, କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହନୁମାନ ପୂର୍ବେ କୈଲାସକୁ ଗଲେ।

Verse 6

ततो नन्दी प्रतीहारो रुद्रांशमपि तं कपिम् । न च संगमयामास रुद्रेणाघौघहारिणा

ତାପରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ନନ୍ଦୀ—ସେ କପି ରୁଦ୍ରାଂଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ପାପୌଘହାରୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 7

तेन पृष्टस्तदा नन्दी किं मया पातकं कृतम् । येन रुद्रवपुः पुण्यं न पश्याम्यम्बिकान्वितम्

ତାଙ୍କୁ ପଚାରାଗଲା: “ନନ୍ଦୀ, ମୁଁ କେଉଁ ପାତକ କରିଛି, ଯାହାରେ ଅମ୍ବିକାସହିତ ପୁଣ୍ୟ ରୁଦ୍ରରୂପକୁ ମୁଁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ?”

Verse 8

नन्द्युवाच । त्वयावतरणं चक्रे कपीन्द्रामरहेतुना । तथापि हि कृतं पापमुपभोगेन शाम्यति

ନନ୍ଦୀ କହିଲେ: “ହେ କପୀନ୍ଦ୍ର! ଦେବକାର୍ଯ୍ୟର ହେତୁରେ ତୁମ ଅବତରଣ ହୋଇଛି। ତଥାପି କୃତ ପାପ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।”

Verse 9

हनुमानुवाच । किं मयाकारि तत्पापं नन्दिन्देवार्थकारिणा । राक्षसाश्च हता दुष्टा विप्रयज्ञाङ्गघातिनः

ହନୁମାନ କହିଲେ: “ହେ ନନ୍ଦୀ! ଦେବାର୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମୁଁ କେଉଁ ପାପ କରିଛି? ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ହତ ହେଲେ—ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗର ଘାତକ ଥିଲେ।”

Verse 10

ततस्तदालापकुतूहली हरो निजांशभाजं कपिमुग्रतेजसम् । उवाच द्वारान्तरदत्तदृष्टिः पुरःस्थितं प्रेक्ष्य कपीश्वरं पुनः

ତେବେ ସେହି କଥୋପକଥନ ପ୍ରତି କୁତୁହଳୀ ହର (ଶିବ) ଦ୍ୱାର ଭିତରୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ନିଜ ଅଂଶଭାଗୀ ଉଗ୍ରତେଜସ୍ବୀ କପୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 11

ईश्वर उवाच । गङ्गा गया कपे रेवा यमुना च सरस्वती । सर्वपापहरा नद्यस्तासु स्नानं समाचर

ଈଶ୍ୱର (ଶିବ) କହିଲେ—ହେ କପେ! ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, ରେବା, ଯମୁନା ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ଏହି ନଦୀମାନେ ସର୍ବପାପହରା; ସେମାନଙ୍କରେ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କର।

Verse 12

नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सोमनाथसमीपस्थं तत्र त्वं गच्छ वानर

ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ପରମ ଶୋଭନ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେହି ତୀର୍ଥ ସୋମନାଥଙ୍କ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ବାନର! ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ।

Verse 13

तत्र स्नात्वा महापापं गमिष्यति ममाज्ञया । उत्पत्य वेगाद्धनुमाञ्छ्रीरेवादक्षिणे तटे

ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପାପ ଦୂର ହେବ। ତାପରେ ହନୁମାନ ବେଗରେ ଉତ୍ପତ୍ୟ କରି ଶ୍ରୀରେବା (ନର୍ମଦା)ର ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 14

जगाम सुमहानादस्तपश्चक्रे सुदुष्करम् । तस्य वै तप्यमानस्य रक्षोवधकृतं तमः

ସେ ମହାନାଦ କରି ଗଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଦୁଷ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଚାଲିଥିବାବେଳେ ରାକ୍ଷସବଧଜନିତ ତମସ୍ (ଅନ୍ଧକାର) ଶମିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 15

विलीनं पार्थ कालेन कियतेशप्रसादतः । ततो देवैः समं देवस्तत्तीर्थमगमद्धरः

ହେ ପାର୍ଥ! କିଛି କାଳରେ ଈଶଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସେଇ ଅନ୍ଧକାର ଲୀନ ହେଲା। ତାପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ହର ଦେବ ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ।

Verse 16

कपिमालिङ्गयामास वरं तस्मै प्रदत्तवान् । अद्यप्रभृति ते तीर्थं भविष्यति न संशयः

ଭଗବାନ କପିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତାହାକୁ ବର ଦେଲେ—“ଆଜିଠାରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ତୋର ହେବ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 17

कपितीर्थं ततो जातं तस्थौ तत्र स्वयं हरः । हनूमन्तेश्वरो नाम्ना सर्वहत्याहरस्तदा

ସେଠାରୁ ‘କପିତୀର୍ଥ’ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ହର ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ‘ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ସେ ତେବେ ସର୍ବହତ୍ୟାପାପହର ହେଲେ।

Verse 18

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्त्या लिङ्गं प्रपूजयेत् । सर्वपापानि नश्यन्ति हरस्य वचनं यथा

ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିରେ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯାଏ—ଏହା ହରଙ୍କ ବଚନ।

Verse 19

तत्रास्थीनि विलीयन्ते पिण्डदानेऽक्षया गतिः । यत्किंचिद्दीयते तत्र तद्धि कोटिगुणं भवेत्

ସେଠାରେ ଅସ୍ଥିମାନେ ମଧ୍ୟ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ଗତି ମିଳେ। ସେଠାରେ ଯାହା କିଛି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ହୁଏ।

Verse 20

हनुमानप्ययोध्यायां रामं द्रष्टुमथागमत् । चकार कुशलप्रश्नं स्वस्वरूपं न्यवेदयत्

ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଆସି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ। ସେ କୁଶଳମଙ୍ଗଳ ପଚାରି ପରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଓ ସତ୍ୟତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 21

श्रीराम उवाच । कुर्वतो देवकार्यं ते मम कार्यं च कुर्वतः । ततोऽहमपि पापीयांस्तपस्तप्स्याम्यसंशयम्

ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ— “ତୁମେ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଭୟ ସାଧୁଥିଲ; ତେଣୁ ମୁଁ ଯେନ ଅଧିକ ପାପଭାରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଏହିହେତୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତପସ୍ୟା କରିବି।”

Verse 22

तत्रैव दक्षिणे कूले रेवायाः पापहारिणि । चतुर्विंशतिवर्षाणि तपस्तेपेऽथ राघवः

ସେଠାରେଇ ପାପହାରିଣୀ ରେବା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ରାଘବ ଚବିଶ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 23

ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः श्रीरेवास्नानमाचरन् । तस्य शुश्रूषणं चक्रे लक्ष्मणोऽपि तदाज्ञया

ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ପୁରୀରେ ବସି ସେ ଶ୍ରୀରେବାରେ ନିତ୍ୟ ଶୁଭ ସ୍ନାନବିଧି ଆଚରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ସେବା କଲେ।

Verse 24

स्थापयामासतुर्लिङ्गे तौ तदा रामलक्ष्मणौ । प्रभावात्सत्यतपसो रेवातीरे महामती । निष्पापतां तदा वीरौ जग्मतू रामलक्ष्मणौ

ତେବେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଠାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ହେ ମହାମତି, ରେବାତୀରରେ ସେମାନଙ୍କ ସତ୍ୟତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରୁ ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ପାପମୁକ୍ତତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 25

ततस्तदा देवपुरोगमो हरो गतो हि वै पुण्यमुनीश्वरैः सह । आगत्य तीर्थं च वरं ददौ तदा निजां कलां तत्र विमुच्य तीर्थे

ତେବେ ଦେବମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହର (ଶିବ) ପୁଣ୍ୟ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଆସି ବର ଦେଇ ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦିବ୍ୟ କଳାର ଏକ ଅଂଶ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ନିବେଶ କଲେ।

Verse 26

मुनिभिः सर्वतीर्थानां क्षिप्तं कुम्भोदकं भुवि । एकस्थं लिङ्गनामाथ कलाकुम्भस्तथाभवत्

ମୁନିମାନେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରୁ ସଂଗୃହୀତ କୁମ୍ଭଜଳକୁ ଭୂମିରେ ଢାଳିଦେଲେ। ସେଇ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ‘କଳାକୁମ୍ଭ’ ନାମର ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା।

Verse 27

कुम्भेश्वर इति ख्यातस्तदा देवगणार्चितः । रामोऽपि पूजयामास तल्लिङ्गं देवसेविवतम्

ତେବେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗ ‘କୁମ୍ଭେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲା ଏବଂ ଦେବଗଣମାନେ ତାହାକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ। ଦେବମାନେ ନିତ୍ୟ ସେବା କରୁଥିବା ସେଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ରାମ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ।

Verse 28

ततो वरं ददौ देवो रामकीर्त्यभिवृद्धये । चतुर्विंशतिमे वर्षे रामो निष्पापतां गतः

ତାପରେ ଦେବ ରାମଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି-ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବର ଦେଲେ। ଚବିଶତମ ବର୍ଷରେ ରାମ ନିଷ୍ପାପତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 29

यदा कन्यागतः पङ्गुर्गुरुणा सहितो भवेत् । तदेव देवयात्रेयमिति देवा जगुर्मुदा

ଯେତେବେଳେ ପଙ୍ଗୁ (ବୃହସ୍ପତି) କନ୍ୟାରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଗୁରୁ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେଇ ସମୟଟି ହିଁ ଦେବଯାତ୍ରାର କାଳ—ବୋଲି ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗାଇଲେ।

Verse 30

यथा गोदावरीतीर्थे सर्वतीर्थफलं भवेत् । तथात्र रेवास्नानेन लिङ्गानां दर्शनैर्न्ःणाम्

ଯେପରି ଗୋଦାବରୀ-ତୀର୍ଥରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ମିଳେ, ସେପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ରେବା (ନର୍ମଦା)ରେ ସ୍ନାନ ଓ ଲିଙ୍ଗଦର୍ଶନରେ ଲୋକେ ସେହି ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 31

करिष्यन्त्यत्र ये श्राद्धं पित्ःणां नर्मदातटे । कुम्भेश्वरसमीपस्थास्तत्फलं शृणु षण्मुख

ଏଠାରେ ନର୍ମଦା-ତଟରେ କୁମ୍ଭେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ରହି ପିତୃମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ, ହେ ଷଣ୍ମୁଖ, ସେମାନେ ପାଉଥିବା ଫଳ ଶୁଣ।

Verse 32

यावन्तो रोमकूपाः स्युः शरीरे सर्वदेहिनाम् । तावद्वर्षप्रमाणेन पित्ःणामक्षया गतिः

ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ଯେତେ ରୋମକୂପ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଗତି—ଅବିନାଶୀ ଲାଭ—ପାଆନ୍ତି।

Verse 33

पृथिव्यां देवताः सर्वाः सर्वतीर्थानि यानि तु । लभन्ते तत्फलं मर्त्या लिङ्गत्रयविलोकनात्

ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ—ସେମାନଙ୍କ ସମଗ୍ର ଫଳ ମର୍ତ୍ୟମାନେ କେବଳ ତିନି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନରେ ପାଆନ୍ତି।

Verse 34

अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो धनमाप्नुयात् । सरोगो मुच्यते रोगान्नात्र कार्या विचारणा

ଏଠାରେ ଅପୁତ୍ର ଲୋକ ପୁତ୍ର ପାଏ, ନିର୍ଧନ ଧନ ପାଏ, ରୋଗୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Verse 35

सिंहराशिं गते जीवे यत्स्याद्गोदावरीफलम् । तद्द्वादशगुणं स्कन्द कुम्भेश्वरसमीपतः

ଗୁରୁ ସିଂହରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଗୋଦାବରୀରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ—ହେ ସ୍କନ୍ଦ! କୁମ୍ଭେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ସେହି ଫଳ ଦ୍ୱାଦଶଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 36

ये जानन्ति न पश्यन्ति कुम्भशम्भुमुमापतिम् । नर्मदादक्षिणे कूले तेषां जन्म निरर्थकम्

ଉମାପତି କୁମ୍ଭଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥକ।

Verse 37

यथा गोदावरीयात्रा कर्तव्या मुनिशासनात् । चतुर्विंशतिमे वर्षे तथेयं देवभाषितम्

ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଯେପରି ଗୋଦାବରୀ-ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ, ସେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ଉକ୍ତ ଏହି ବିଧି ମଧ୍ୟ ଚବିଶତମ ବର୍ଷରେ କରିବାକୁ ହେବ।

Verse 38

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावद्वै दिवि तारकः । तावत्तदक्षयं दानं रेवाकुम्भेश्वरान्तिके

ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଆକାଶରେ ତାରାମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରେବା–କୁମ୍ଭେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ଦିଆ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 39

महादानानि देयानि तत्र लौकैर्विचक्षणैः । गोदानमत्र शंसन्ति सौवर्णं राजतं तथा

ସେଠାରେ ବିଚକ୍ଷଣ ଲୋକମାନେ ମହାଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବିଶେଷକରି ଗୋଦାନ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟ ଦାନ ମଧ୍ୟ।

Verse 40

यस्याः स्मरणमात्रेण नश्यते पापसञ्चयः । स्नानेन किं पुनः स्कन्द ब्रह्महत्यां व्यपोहति

ଯାହାଙ୍କ (ପବିତ୍ର ରେବାଦେବୀଙ୍କ) ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ପାପସଞ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ, ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାପାପ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର ହୁଏ।

Verse 41

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा श्राद्धं कुर्याद्युधिष्ठिर । एकोत्तरं कुलशतमुद्धरेच्छिवशासनात्

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିବଶାସନ ଅନୁସାରେ ନିଜ କୁଳର ଏକଶେ ଏକ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 42

यानि कानि च तीर्थानि चासमुद्रसरांसि च । शिवलिङ्गार्चनस्येह कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଥାଉ, ଯେତେ ସରୋବର ଓ ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳ ଥାଉ—ଏଠାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନରେ ମିଳୁଥିବା ପୁଣ୍ୟର ଷୋଳମ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସମାନ ନୁହେଁ।

Verse 43

एवं देवा वरं दत्त्वा हरीश्वरपुरोगमाः । स्वस्थानमगमन् पूर्वं मुक्त्वा तन्नाम चोत्तमम्

ଏଭଳି ହରୀଶ୍ୱରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ବର ଦେଇ, ସେଇ ତୀର୍ଥର ଉତ୍ତମ ନାମ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଚାର କରି, ପରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 44

तीर्थस्यास्य वरं दत्त्वा स रामो लक्ष्मणाग्रजः । अयोध्यां प्रविवेशासौ निष्पापो नर्मदाजलात्

ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ବର ଦେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ଶ୍ରୀରାମ ନର୍ମଦାଜଳର ପ୍ରଭାବରେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 45

सौवर्णीं च ततः कृत्वा सीतां यज्ञं चकार सः । अनुमन्त्र्य मुनींल्लोकान्देवताश्च निजं कुलम्

ତାପରେ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟୀ ସୀତାକୁ ନିର୍ମାଣ କରି ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ ମୁନିମାନଙ୍କୁ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଓ ନିଜ କୁଳଜନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।

Verse 46

पुरा त्रेतायुगे जातं तत्तीर्थं स्कन्दनामकम् । नियमेन ततो लोकैः कर्तव्यं लिङ्गदर्शनम्

ପୁରା ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ‘ସ୍କନ୍ଦ’ ନାମକ ସେଇ ତୀର୍ଥ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ଲୋକମାନେ ନିୟମପୂର୍ବକ ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 47

तावत्पापानि देहेषु महापातकजान्यपि । यावन्न प्रेक्षते जन्तुस्तत्तीर्थं देवसेवितम्

ଦେହଧାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାପାତକଜନ୍ୟ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ସେତେଦିନ ରହେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବ ଦେବସେବିତ ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 48

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थं ये द्रक्ष्यन्ति हरं परम्

ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା; ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସୁଜୀବିତ—ଯେମାନେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀପୁରୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ହରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ।

Verse 49

तस्मान्मोहं परित्यज्य जनैर्गन्तव्यमादरात् । तीर्थाशेषफलावाप्त्यै तीर्थं कुम्भेश्वराह्वयम्

ଏହେତୁ ମୋହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଲୋକମାନେ ଆଦରସହ ‘କୁମ୍ଭେଶ୍ୱର’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 50

मार्कण्डेय उवाच । श्रुत्वेति शम्भुवचसा स षडाननोऽथ नत्वा पितुः पदयुगाम्बुजमादरेण । सम्प्राप्य दक्षिणतटं गिरिशस्रवन्त्याः कीशाग्र्यरामकलशाख्यशिवान् ददर्श

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଷଡାନନ ଭକ୍ତିସହ ପିତାଙ୍କ ପଦ୍ମଚରଣଦ୍ୱୟକୁ ପ୍ରଣାମ କଲା। ପରେ ଗିରିଶସ୍ରବନ୍ତୀ ନାମକ ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚି କୀଶାଗ୍ର୍ୟ, ରାମ ଓ କଳଶ ନାମକ ଶିବମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 84

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ଚିହ୍ନ।