Adhyaya 29

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । कावेरीति च विख्याता त्रिषु लोकेषु सत्तम । माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तस्या मार्कण्ड तत्त्वतः

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ସତ୍ତମ! ‘କାବେରୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେ ନଦୀ ତିନି ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ। ହେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ! ମୁଁ ତାହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 2

कीदृशं दर्शनं तस्याः फलं स्पर्शेऽथवा विभो । स्नाने जाप्येऽथवा दान उपवासे तथा मुने

ହେ ବିଭୋ! ତାଙ୍କର କେବଳ ଦର୍ଶନରୁ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶରୁ କିପରି ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ? ହେ ମୁନେ! ସ୍ନାନ, ଜପ, ଦାନ ଓ ଉପବାସରୁ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ?

Verse 3

कथयस्व महाभाग कावेरीसङ्गमे फलम् । धर्मः श्रुतोऽथ दृष्टो वा कथितो वा कृतोऽपि वा

ହେ ମହାଭାଗ! କାବେରୀ-ସଙ୍ଗମରେ ମିଳୁଥିବା ଫଳ କହନ୍ତୁ। ଧର୍ମ କେବଳ ଶୁଣାଯାଇଥିଲେ, କିମ୍ବା ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, କିମ୍ବା କୁହାଯାଇଥିଲେ, ଅଥବା ଆଚରିତ ହୋଇଥିଲେ—

Verse 4

अनुमोदितो वा विप्रेन्द्र पुनातीति श्रुतं मया । यथा धर्मप्रसङ्गे तु मुने धर्मोऽपि जायते

—କିମ୍ବା କେବଳ ଅନୁମୋଦନ କଲେ ମଧ୍ୟ; ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ତାହା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ। କାରଣ ହେ ମୁନେ! ଧର୍ମ-ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 5

स्वर्गश्च नरकश्चैव इत्येवं वैदिकी श्रुतिः

‘ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ’—ଏହିପରି ବୈଦିକ ଶ୍ରୁତି କହେ।

Verse 6

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाभाग यत्पृष्टोऽहं त्वयाधुना । शृणुष्वैकमना भूत्वा कावेरीफलमुत्तमम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ସାଧୁ, ସାଧୁ, ହେ ମହାଭାଗ! ତୁମେ ଏମାତ୍ରେ ମୋତେ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲ, ସେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ। ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ କାବେରୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଶୁଣ।

Verse 7

अस्ति यक्षो महासत्त्वः कुबेरोनाम विश्रुतः । सोऽपि तीर्थप्रभावेन राजन्यक्षाधिपोऽभवत्

କୁବେର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ମହାସତ୍ତ୍ୱଶାଳୀ ଯକ୍ଷ ଅଛି। ହେ ରାଜନ, ତୀର୍ଥପ୍ରଭାବରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେଲା।

Verse 8

तच्छृणुष्व विधानेन भक्त्या परमया नृप । सिद्धिं प्राप्तो महाभाग कावेरीसङ्गमेन तु

ଏହେତୁ ହେ ନୃପ, ପରମ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶୁଣ। ହେ ମହାଭାଗ, (କୁବେର) କାବେରୀ-ସଙ୍ଗମ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲା।

Verse 9

कावेर्या नर्मदायास्तु सङ्गमे लोकविश्रुते । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कुबेरः सत्यविक्रमः

ଲୋକବିଶ୍ରୁତ କାବେରୀ ଓ ନର୍ମଦାର ସଙ୍ଗମରେ ସତ୍ୟବିକ୍ରମୀ କୁବେର ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ (ବ୍ରତାଚରଣ ପାଇଁ) ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।

Verse 10

विधिवन्नियमं कृत्वा शास्त्रयुक्त्या नरोत्तम । आराधयन्महादेवमेकचित्तः सनातनम्

ହେ ନରୋତ୍ତମ, ବିଧିପୂର୍ବକ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ନିୟମ-ବ୍ରତ କରି, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ସନାତନ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲା।

Verse 11

एकाहारो वसन्मासं तथा षष्ठाह्नकालिकः । पक्षोपवासी न्यवसत्कंचित्कालं नृपोत्तम

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏକାହାରୀ ରହିଲା; ପରେ ପ୍ରତି ଷଷ୍ଠ ଦିନ ଅନ୍ତରେ ଭୋଜନ କଲା; ଏବଂ କିଛି ସମୟ ପକ୍ଷୋପବାସ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କଲା।

Verse 12

मूलशाकफलैश्चान्यं कालं नयति बुद्धिमान् । किंचित्कालं वसंस्तत्र तीर्थे शैवालभोजनः

ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁରୁଷ ମୂଳ, ଶାକ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଆଉ କିଛି କାଳ କାଟିଲେ। ଏବଂ କିଛି ସମୟ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ବସି ଜଳକାଇ (ଶୈବାଳ)କୁ ମଧ୍ୟ ଆହାର କରି ରହିଲେ।

Verse 13

पराकेणानयत्कालं कृच्छ्रेणापि च मानद । चान्द्रायणेन चाप्यन्यमन्यं वाय्वम्बुभोजनः

ହେ ମାନଦ! ସେ ପରାକ-ବ୍ରତରେ କାଳ କାଟିଲେ ଏବଂ କୃଚ୍ଛ୍ର ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟ କଲେ। ଆଉ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ବାୟୁ ଓ ଜଳକୁ ମାତ୍ର ଆହାର କରି ରହିଲେ।

Verse 14

एवं तत्र नरश्रेष्ठ कामरागविवर्जितः । स्थितो वर्षशतं साग्रं कर्षयन्स्वं तथा वपुः

ଏଭଳି, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! କାମ ଓ ରାଗରୁ ବିମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସେଠାରେ ଶତବର୍ଷରୁ ଅଧିକ କାଳ ରହିଲେ, ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ନିଜ ଦେହକୁ କୃଶ କରୁଥିଲେ।

Verse 15

ततो वर्षशतस्यान्ते देवदेवो महेश्वरः । तुष्टस्तु परया भक्त्या तमुवाच हसन्निव

ତାପରେ ସେହି ଶତବର୍ଷର ଶେଷରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କର ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଯେନେ ହସୁଥିବା ପରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 16

भोभो यक्ष महासत्त्व वरं वरय सुव्रत । परितुष्टोऽस्मि ते भक्त्या तव दास्ये यथेप्सितम्

“ହେ ହେ ଯକ୍ଷ! ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ସୁବ୍ରତ! ଏକ ବର ଚାହ। ତୋର ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରିବୁ, ସେହି ବର ମୁଁ ଦେବି।”

Verse 17

यक्ष उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश उमया सह शङ्कर । अद्यप्रभृति सर्वेषां यक्षाणामधिपो भवे

ଯକ୍ଷ କହିଲା—ହେ ଦେବେଶ! ହେ ଉମାସହିତ ଶଙ୍କର! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଆଜିଠାରୁ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଅଧିପତି କରନ୍ତୁ।

Verse 18

अक्षयश्चाव्ययश्चैव तव भक्तिपुरःसरः । धर्मे मतिं च मे नित्यं ददस्व परमेश्वर

ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତି ଅଗ୍ରେ ରହୁ; ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବ୍ୟୟ ହେଉ। ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ମୋତେ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ମତି ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 19

ईश्वर उवाच । यत्त्वया प्रार्थितं सर्वं फलं धर्मस्य तत्तथा । इत्येवमुक्त्वा तं तत्र जगामादर्शनं हरः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତୁମେ ଯାହା ଯାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛ, ସେସବୁ ଧର୍ମର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳରୂପେ ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ। ଏହିପରି କହି ହର (ଶିବ) ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 20

सोऽपि स्नात्वा विधानेन संतर्प्य पितृदेवताः । आमन्त्रयित्वा तत्तीर्थं कृतार्थश्च गृहं ययौ

ସେ ମଧ୍ୟ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବିଦାୟ ନେଇ, କୃତାର୍ଥ ହୋଇ ଘରକୁ ଗଲା।

Verse 21

पूजितस्तत्र यक्षैस्तु सोऽभिषिक्तो विधानतः । चकार विपुलं तत्र राज्यमीप्सितमुत्तमम्

ସେଠାରେ ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଓ ବିଧିମତେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ଏବଂ ସେ ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛିତ ଉତ୍ତମ ଓ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 22

तत्र चान्ये सुराः सिद्धा यक्षगन्धर्वकिंनराः । गणाश्चाप्सरसां तत्र ऋषयश्च तथानघ

ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣ ଓ ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ, ହେ ନିଷ୍ପାପ।

Verse 23

कावेरीसङ्गमं तेन सर्वपापहरं विदुः । स्वर्गाणामपि सर्वेषां द्वारमेतद्युधिष्ठिर

ଏହିକାରଣେ କାବେରୀ ସଙ୍ଗମକୁ ସର୍ବପାପହର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହା ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଅଟେ।

Verse 24

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । कावेरीसङ्गमे स्नात्वा यैर्दत्तं हि तिलोदकम्

ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା; ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସତ୍ୟରେ ସାର୍ଥକ—ଯେମାନେ କାବେରୀ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ତିଲୋଦକ ଦାନ/ତର୍ପଣ କରନ୍ତି।

Verse 25

दश पूर्वे परे तात मातृतः पितृतस्तथा । पितरः पितामहास्तेन उद्धृता नरकार्णवात्

ହେ ତାତ, ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ମାତୃପକ୍ଷ ଓ ପିତୃପକ୍ଷରେ ଦଶ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବେ ଓ ଦଶ ପୁରୁଷ ପରେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ପିତୃମାନେ ଓ ପିତାମହମାନେ ନରକ-ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 26

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नायीत मानवः । अर्चयेदीश्वरं देवं यदीच्छेच्छाश्वतीं गतिम्

ଏହିପରି ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଶାଶ୍ୱତ ଗତି ଇଚ୍ଛା କରେ, ତେବେ ଈଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁ।

Verse 27

कावेरीसङ्गमे राजन्स्नानदानार्चनं नरैः । कृतं भक्त्या नरश्रेष्ठ अश्वमेधाधिकं फलम्

ହେ ରାଜନ୍, କାବେରୀ-ସଙ୍ଗମରେ ଲୋକେ ଭକ୍ତିସହ କରୁଥିବା ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅର୍ଚ୍ଚନ—ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 28

होमेन चाक्षयः स्वर्गो जपादायुर्विवर्धते । ध्यानतो नित्यमायाति पदं शिवकलात्मकम्

ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ଜପ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଶିବକଲାମୟ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 29

। अध्याय

‘ଅଧ୍ୟାୟ’—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ଶୀର୍ଷକ ସୂଚକ ଚିହ୍ନ।

Verse 30

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । तस्य पुण्यफलं यद्वै तच्छृणुष्व नरोत्तम

ହେ ନରାଧିପ, ଯେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଉପବାସ (ଅନାଶକ) କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ—ହେ ନରୋତ୍ତମ—ଶୁଣ; ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ମହାନ।

Verse 31

गन्धर्वाप्सरःसंकीर्णे विमाने सूर्यसन्निभे । वीज्यमानो वरस्त्रीभिर्दैवतैः सह मोदते

ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥିବା ବିମାନରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ପଖା ହଲାଇ ସେବା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 32

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । क्रीडते रुद्रलोकस्थस्तदन्ते भुवि चागतः

ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଆଉ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ; ସେହି ଅବଧି ଶେଷେ ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରେ।

Verse 33

भोगवान्दानशीलश्च जायते पृथिवीपतिः । आधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

ସେ ଭୋଗସମୃଦ୍ଧ ଓ ଦାନଶୀଳ ହୋଇ ପୃଥିବୀପତି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଏ; ଚିନ୍ତା ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶତ ଶରଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚେ।

Verse 34

एवं गुणगणाकीर्णा कावेरी सा सरिन्नृप । त्रिषु लोकेषु विख्याता नर्मदासङ्गमे सदा

ଏହିପରି ଗୁଣଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ କାବେରୀ ନଦୀ, ହେ ନୃପ, ନର୍ମଦା-ସଙ୍ଗମେ ସଦା ତିନି ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ।

Verse 35

जितवाक्कायचित्ताश्च ध्येयध्यानरतास्तथा । कावेरीसङ्गमे तात तेऽपि मोक्षमवाप्नुयुः

ଯେମାନେ ବାଣୀ, କାୟା ଓ ଚିତ୍ତକୁ ଜୟ କରି ଧ୍ୟେୟ-ଧ୍ୟାନରେ ରତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ତାତ, କାବେରୀ-ସଙ୍ଗମେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।

Verse 36

शृणु तेऽन्यत्प्रवक्ष्यामि आश्चर्यं नृपसत्तम । त्रिषु लोकेषु का त्वन्या दृश्यते सरिता समा

ଶୁଣ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କହୁଛି—ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ନଦୀ ଦେଖାଯାଏ?

Verse 37

लब्धं यैर्नर्मदातोयं ये च कुर्युः प्रदक्षिणम् । ये पिबन्ति जलं तत्र ते पुण्या नात्र संशयः

ଯେମାନେ ନର୍ମଦାର ଜଳ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ସେଠାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେମାନେ ସେଠାରେ ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁଣ୍ୟବାନ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 38

न तेषां सन्ततिच्छेदो दश जन्मानि पञ्च च । तेषां पापं विलीयेत हिमं सूर्योदये यथा

ତାଙ୍କର ପନ୍ଦର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତତିଛେଦ ହୁଏ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ପାପ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ହିମ ପରି ଗଳି ଯାଏ।

Verse 39

गङ्गायमुनसङ्गे वै यत्फलं लभते नरः । तत्फलं लभते मर्त्यः कावेरीस्नानमाचरन्

ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ମନୁଷ୍ୟ ଯେ ଫଳ ପାଏ, କାବେରୀରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ଲାଭ କରେ।

Verse 40

भौमे तु भूतजायोगे व्यतीपाते च संक्रमे । राहुसोमसमायोगे तदेवाष्टगुणं स्मृतम्

କିନ୍ତୁ ମଙ୍ଗଳବାର, ଭୂତଜା-ଯୋଗ, ବ୍ୟତୀପାତ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଏବଂ ରାହୁ-ଚନ୍ଦ୍ର ସମାୟୋଗ ହେଲେ—ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ହୁଏ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 41

अशीतिश्च यवाः प्रोक्ता गङ्गायामुनसङ्गमे । कावेरीनर्मदायोगे तदेवाष्टगुणं स्मृतम्

ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ଅଶୀ ଯବ (ଜଉ) ଅର୍ପଣ/ଦାନ କହାଯାଇଛି; କାବେରୀ-ନର୍ମଦା ଯୋଗରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 42

गङ्गा षष्टिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैः प्रपूज्यते । तदर्धैरन्यतीर्थानि रक्षन्ते नात्र संशयः

ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ତାହାର ଅର୍ଧ ସଂଖ୍ୟାରେ ରକ୍ଷିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 43

अमरेश्वरे तु सरितां ये योगाः परिकीर्तिताः । ते त्वशीतिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैस्तु रक्षिताः

କିନ୍ତୁ ଅମରେଶ୍ୱରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ ନଦୀ-ସଙ୍ଗମମାନେ ଅଶୀତି ସହସ୍ର କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ।

Verse 44

तथामरेश्वरे याम्ये लिङ्गं वै चपलेश्वरम् । द्वितीयं चण्डहस्ताख्यं द्वे लिङ्गे तीर्थरक्षके

ତଥା ଅମରେଶ୍ୱରର ଦକ୍ଷିଣେ ‘ଚପଲେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ଦ୍ୱିତୀୟଟି ‘ଚଣ୍ଡହସ୍ତ’ ନାମେ—ଏହି ଦୁଇ ଲିଙ୍ଗ ତୀର୍ଥରକ୍ଷକ।

Verse 45

शिवेन स्थापिते पूर्वं कावेर्याद्यभिरक्षके । लक्षेण रक्षिता देवी नर्मदा बहुकल्पगा

ପୂର୍ବେ ଶିବ କାବେରୀ ଆଦିକୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ବହୁ କଳ୍ପ ଧରି ପ୍ରବାହିତ ଦେବୀ ନର୍ମଦା ଏକ ଲକ୍ଷ (ରକ୍ଷକ) ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ।

Verse 46

धनुषां षष्ट्यभियुतैः पुरुषैरीशयोजितैः । ॐ कारशतसाहस्रैः पर्वतश्चाभिरक्षितः

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିୟୋଜିତ, ଷଷ୍ଟି ଧନୁଷ ଧାରଣ କରିଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏବଂ ପ୍ରଣବସ୍ୱରୂପ ‘ଓଁକାର’ର ଶତସହସ୍ର ପବିତ୍ର ସନ୍ନିଧି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 47

अन्यदेशकृतं पापमस्मिन् क्षेत्रे विनश्यति । अस्मिंस्तीर्थे कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति

ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ କୃତ ପାପ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ନଶିଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ତୀର୍ଥରେ କୃତ ପାପ ବଜ୍ରଲେପ ପରି କଠିନ ହୋଇ ଲାଗିରହେ, ହଟାଇବା ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦୀର୍ଘଫଳଦାୟୀ।

Verse 48

एषा ते कथिता तात कावेरी सरितां वरा । रुद्रदेहसमुत्पन्ना तेन पुण्या सरिद्वरा

ହେ ତାତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସରିତାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାବେରୀ ବିଷୟ କହିଲି। ସେ ରୁଦ୍ରଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତେଣୁ ସେ ପରମ ପୁଣ୍ୟବତୀ—ପବିତ୍ର ସରିତାମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।