Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

पूजितस्तत्र यक्षैस्तु सोऽभिषिक्तो विधानतः । चकार विपुलं तत्र राज्यमीप्सितमुत्तमम्

Transliteration

pūjitastatra yakṣaistu so'bhiṣikto vidhānataḥ | cakāra vipulaṃ tatra rājyamīpsitamuttamam

Translation

ସେଠାରେ ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଓ ବିଧିମତେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ଏବଂ ସେ ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛିତ ଉତ୍ତମ ଓ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲା।

Word by Word

• पूजितः: honored, worshipped
• पूजितः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूजित (कृदन्त; पूज् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण (सः)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• यक्षैः: by the Yakṣas
• यक्षैः: Karta (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अभिषिक्तः: anointed, consecrated
• अभिषिक्तः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभिषिक्त (कृदन्त; सिच् धातु, अभि-उपसर्ग)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण

• विधानतः: according to the rite
• विधानतः: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: विधानतस् (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (according to rule)

• चकार: made, established
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• विपुलम्: vast
• विपुलम्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (राज्यम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• राज्यम्: kingdom, rule
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ईप्सितम्: desired
• ईप्सितम्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ईप्सित (कृदन्त; आप्/ईप्स् धात्वर्थे इच्छ्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (राज्यम्)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (राज्यम्)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual source of legitimacy)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Yakṣas gather in assembly, honoring the new overlord; a formal abhiṣeka is performed with sacred waters; the enthroned yakṣa begins establishing a prosperous realm.

Characters & Entities

• Yakṣas
• Abhiṣeka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma performed at a powerful tīrtha can manifest as worldly stability and rightful authority when aligned with proper rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative continues within the Kāverī-saṅgama tīrtha māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhiṣeka (formal consecration) performed ‘vidhānataḥ’—according to scriptural procedure.