Adhyaya 193

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इत्युक्तेऽप्सरसः सर्वाः प्रणिपत्य पुनः पुनः । ऊचुर्नारायणं देवं तद्दर्शनसमीहया

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ଏପରି କୁହାଯାଇଲା ପରେ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 2

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । भगवन्भवता योऽयमुपदेशो हितार्थिना । प्रोक्तः स सर्वो विज्ञातो माहात्म्यं विदितं च ते

ବସନ୍ତକାମା ଅପ୍ସରାମାନେ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍! ଆମ ହିତାର୍ଥେ ଆପଣ ଯେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝିଲୁ; ଆପଣଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଜଣା ପଡ଼ିଲା।

Verse 3

यत्त्वेतद्भवता प्रोक्तं प्रसन्नेनान्तरात्मना । दर्शितेयं विशालाक्षी दर्शयिष्यामि वो जगत्

ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି! ପ୍ରସନ୍ନ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ଆପଣ ଯାହା କହିଲେ, ତାହା ମୋତେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ଏବେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଏହି ଜଗତ୍ ଦର୍ଶାଇବି।

Verse 4

तत्रार्थे सर्वभावेन प्रपन्नानां जगत्पते । दर्शयात्मानमखिलं दर्शितेयं यथोर्वशी

ଏହେତୁ ହେ ଜଗତ୍ପତେ! ଯେମାନେ ସର୍ବଭାବେ ଶରଣାଗତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଯେପରି ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ, ସେପରି ନିଜ ଅଖିଳ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 5

यदि देवापराधेऽपि नास्मासु कुपितं तव । नमस्ते जगतामीश दर्शयात्मानमात्मना

ଦେବାପରାଧ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଆପଣ ଆମ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ନୁହନ୍ତି, ତେବେ ହେ ଜଗତାମୀଶ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶାନ୍ତୁ।

Verse 6

नारायण उवाच । पश्यतेहाखिलांल्लोकान्मम देहे सुराङ्गनाः । मधुं मदनमात्मानं यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छथ

ନାରାୟଣ କହିଲେ—ହେ ସୁରାଙ୍ଗନାମାନେ! ଦେଖ; ମୋ ଦେହରେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି—ମଧୁ, ମଦନ, ମୋର ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେ ସବୁ।

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्देवस्तदा नारायणो नृप । उच्चैर्जहास स्वनवत्तत्राभूदखिलं जगत्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ଏପରି କହି ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣ ସେତେବେଳେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ହସିଲେ; ଏବଂ ସେହି ନାଦ ସମ ତେଠାରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 8

ब्रह्मा प्रजापतिः शक्रः सह रुद्रैः पिनाकधृक् । आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवा महर्षयः

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ପିନାକଧାରୀ (ଶିବ), ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ ଓ ମହର୍ଷିମାନେ—ଏ ସମସ୍ତେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ।

Verse 9

नासत्यदस्रावनिलः सर्वशश्च तथाग्नयः । यक्षगन्धर्वसिद्धाश्च पिशाचोरगकिन्नराः

ନାସତ୍ୟ ଓ ଦସ୍ର (ଅଶ୍ୱିନୀଦେବ), ଅନିଲ (ବାୟୁ), ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅଧିପତି ଓ ଅଗ୍ନିଗଣ; ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲେ।

Verse 10

समस्ताप्सरसो विद्याः साङ्गा वेदास्तदुक्तयः । मनुष्याः पशवः कीटाः पक्षिणः पादपास्तथा

ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା, ବିଦ୍ୟା-ଜ୍ଞାନ, ସାଙ୍ଗ ବେଦ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ; ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, କୀଟ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦର୍ଶନରେ ଦେଖାଗଲେ।

Verse 11

सरीसृपाश्चाथ सूक्ष्मा यच्चान्यज्जीवसंज्ञितम् । समुद्राः सकलाः शैलाः सरितः काननानि च

ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ସରୀସୃପ, ସୂକ୍ଷ୍ମଜୀବ ଓ ‘ଜୀବ’ ବୋଲି ପରିଚିତ ସମସ୍ତକୁ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ଅରଣ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

Verse 12

द्वीपान्यशेषाणि तथा तथा सर्वसरांसि च । नगरग्रामपूर्णा च मेदिनी मेदिनीपते । देवाङ्गनाभिर्देवस्य देहे दृष्टं महात्मनः

ହେ ମେଦିନୀପତେ! ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ସେହି ମହାତ୍ମ ଦେବଙ୍କ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ-ଉପଦ୍ୱୀପ, ସମସ୍ତ ସରୋବର, ଏବଂ ନଗର-ଗ୍ରାମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

Verse 13

नक्षत्रग्रहताराभिः सुसम्पूर्णं नभस्तलम् । ददृशुस्ताः सुचार्वङ्ग्यस्तस्यान्तर्विश्वं रूपिणः

ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାନେ ଭରିଥିବା ନଭୋମଣ୍ଡଳକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ; ସେହି ସୁଚାରୁଅଙ୍ଗୀମାନେ ବିଶ୍ୱରୂପୀ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 14

ऊर्ध्वं न तिर्यङ्नाधस्ताद्यदान्तस्तस्य दृश्यते । तमनन्तमनादिं च ततस्तास्तुष्टुवुः प्रभुम्

ଯେତେବେଳେ ନ ଉପରେ, ନ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍, ନ ତଳେ—କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସେଇ ଅନନ୍ତ, ଅନାଦି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 15

मदनेन समं सर्वा मधुना च वराङ्गनाः । ससाध्वसा भक्तिपराः परं विस्मयमागताः

ମଦନ ଓ ମଧୁ ସହିତ ସେଇ ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ପବିତ୍ର ଭୟଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଭକ୍ତିପରାୟଣ ହୋଇ, ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ଆବୃତ ହେଲେ।

Verse 16

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । पश्याम नादिं तव देव नान्तं न मध्यमव्याकृतरूपपारम् । परायणं त्वां जगतामनन्तं नताः स्म नारायणमात्मभूतम्

ବସନ୍ତା ଓ କାମା ନାମକ ଅପ୍ସରାମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଆମେ ତୁମ ଆଦି ଦେଖୁନାହିଁ, ଅନ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ତୁମ ରୂପର ପାର ଅବ୍ୟକ୍ତ। ତୁମେ ଜଗତମାନଙ୍କର ପରମ ଆଶ୍ରୟ, ଅନନ୍ତ; ସର୍ବାତ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଣାମ କରୁ।

Verse 17

महीनभोवायुजलाग्नयस्त्वं शब्दादिरूपस्तु परापरात्मन् । त्वत्तो भवत्यच्युते सर्वमेतद्भेदादिरूपोऽसि विभो त्वमात्मन्

ତୁମେ ହିଁ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି; ଶବ୍ଦାଦି ରୂପ ମଧ୍ୟ ତୁମେ—ହେ ପରାପରାତ୍ମନ! ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଏ ସମସ୍ତ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଭେଦ ଓ ତାହାର ନାନା ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ ପ୍ରକାଶିତ—ହେ ବିଭୋ, ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଆତ୍ମା।

Verse 18

द्रष्टासि रूपस्य परस्य वेत्ता श्रोता च शब्दस्य हरे त्वमेकः । स्रष्टा भवान् सर्वगतोऽखिलस्य घ्राता च गन्धस्य पृथक्शरीरी

ହେ ହରି, ରୂପର ଦ୍ରଷ୍ଟା, ଜ୍ଞାତା ଓ ଶବ୍ଦର ଶ୍ରୋତା ତୁମେ ହିଁ ଏକମାତ୍ର। ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସର୍ବଗତ; ଏବଂ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଶରୀରରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଗନ୍ଧର ଘ୍ରାତା ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ।

Verse 19

सुरेषु सर्वेषु न सोऽस्ति कश्चिन्मनुष्यलोकेषु न सोऽस्ति कश्चित् । पश्वादिवर्गेषु न सोऽस्ति कश्चिद्यो नांशभूतस्तव देवदेव

ହେ ଦେବଦେବ! ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମନୁଷ୍ୟଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ପଶୁ-ଆଦି ସମସ୍ତ ଜୀବବର୍ଗରେ—ତୁମ ଅଂଶ ନୁହେଁ ଏମିତି କେହି ନାହିଁ।

Verse 20

ब्रह्माम्बुधीन्दुप्रमुखानि सौम्य शक्रादिरूपाणि तवोत्तमानि । समुद्ररूपं तव धैर्यवत्सु तेजः स्वरूपेषु रविस्तथाग्निः

ହେ ସୌମ୍ୟ ପ୍ରଭୁ! ବ୍ରହ୍ମା, ସମୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଏବଂ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ରୂପ—ଏସବୁ ତୁମର ଉତ୍ତମ ପ୍ରକାଶ। ଧୈର୍ୟବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ରୂପ ସମୁଦ୍ର; ତେଜସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି।

Verse 21

क्षमाधनेषु क्षितिरूपमग्र्यं शीघ्रो बलवत्सु वायुः । मनुष्यरूपं तव राजवेषो मूढेषु सर्वेश्वर पादपोऽसि

ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱର! କ୍ଷମାଧନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ—ଅଚଳ ଧୈର୍ୟ; ବଳବାନ ଓ ଶୀଘ୍ରଗାମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ବାୟୁରୂପ—ଗତିର ଶକ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟରୂପେ ତୁମେ ରାଜବେଷ ଧାରଣ କର; ଏବଂ ମୂଢମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ବୃକ୍ଷସମ—ମୌନ ଓ ଅଚଳ—ତାଙ୍କ ଅଜ୍ଞାନକୁ ବହନ କର।

Verse 22

सर्वानयेष्वच्युत दानवस्त्वं सनत्सजातश्च विवेकवत्सु । रसस्वरूपेण जलस्थितोऽसि गन्धस्वरूपं भवतो धरित्र्याम्

ହେ ଅଚ୍ୟୁତ! ବକ୍ର ଆଚରଣର ସମସ୍ତ ପଥରେ ତୁମେ ଦାନବ-ପ୍ରବୃତ୍ତିରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅ; କିନ୍ତୁ ବିବେକୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସନତ୍ସୁଜାତ—ସନାତନ ଜ୍ଞାନ। ରସସ୍ୱରୂପେ ତୁମେ ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ଗନ୍ଧସ୍ୱରୂପେ ତୁମେ ଧରିତ୍ରୀରେ ବିରାଜିତ।

Verse 23

दृश्यस्वरूपश्च हुताशनस्त्वं स्पर्शस्वरूपं भवतः समीरे । शब्दादिकं ते नभसि स्वरूपं मन्तव्यरूपो मनसि प्रभो त्वम्

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଦୃଶ୍ୟସ୍ୱରୂପେ ତୁମେ ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି); ସ୍ପର୍ଶସ୍ୱରୂପେ ତୁମେ ସମୀରରେ (ବାୟୁରେ) ଅବସ୍ଥିତ। ଶବ୍ଦାଦିର ସୂକ୍ଷ୍ମ କ୍ଷେତ୍ର ଆକାଶରେ ତୁମ ସ୍ୱରୂପ; ଏବଂ ମନରେ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ତୁମେ ହିଁ ଧ୍ୟେୟ—ମନ୍ତବ୍ୟ—ରୂପ।

Verse 24

बोधस्वरूपश्च मतौ त्वमेकः सर्वत्र सर्वेश्वर सर्वभूत । पश्यामि ते नाभिसरोजमध्ये ब्रह्माणमीशं च हरं भृकुट्याम्

ହେ ସର୍ବଭୂତେଶ୍ୱର! ତୁମେ ବୋଧସ୍ୱରୂପ, ବୁଦ୍ଧିରେ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୁଁ ତୁମ ନାଭି-ପଦ୍ମମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଓ ତୁମ ଭ୍ରୂକୁଟିରେ ଈଶ—ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି।

Verse 25

तवाश्विनौ कर्णगतौ समस्तास्तवास्थिता बाहुषु लोकपालाः । घ्राणोऽनिलो नेत्रगतौ रवीन्दु जिह्वा च ते नाथ सरस्वतीयम्

ତୁମ କର୍ଣ୍ଣରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଅଧିଷ୍ଠିତ; ତୁମ ବାହୁରେ ଲୋକପାଳମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ବାୟୁ ତୁମ ଘ୍ରାଣଶକ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତୁମ ନେତ୍ରରେ; ହେ ନାଥ, ସରସ୍ୱତୀ ନିଜେ ତୁମ ଜିହ୍ୱା।

Verse 26

पादौ धरित्री जठरं समस्तांल्लोकान् हृषीकेश विलोकयामः । जङ्घे वयं पादतलाङ्गुलीषु पिशाचयक्षोरगसिद्धसङ्घाः

ତୁମ ପାଦଦ୍ୱୟ ପୃଥିବୀ; ତୁମ ଜଠରରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସମାବିଷ୍ଟ—ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଆମେ ତୁମକୁ ଏଭଳି ଦେଖୁ। ଆମେ ତୁମ ଜଙ୍ଘାରେ ଅଛୁ; ପାଦତଳ ଓ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସଂଘ।

Verse 27

पुंस्त्वे प्रजानां पतिरोष्ठयुग्मे प्रतिष्ठितास्ते क्रतवः समस्ताः । सर्वे वयं ते दशनेषु देव दंष्ट्रासु देवा ह्यभवंश्च दन्ताः

ତୁମ ସୃଜନଶକ୍ତିରୂପ ପୁଂସ୍ତ୍ୱରେ, ତୁମ ଓଷ୍ଠଯୁଗଳରେ ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ତୁମରେ ହିଁ ସ୍ଥିତ। ହେ ଦେବ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଦନ୍ତରେ; ତୁମ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ଦେବମାନେ ବସନ୍ତି, ଦନ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତି।

Verse 28

रोमाण्यशेषास्तव देवसङ्घा विद्याधरा नाथ तवाङ्घ्रिरेखाः । साङ्गाः समस्तास्तव देव वेदाः समास्थिताः सन्धिषु बाहुभूताः

ହେ ନାଥ! ତୁମ ସମସ୍ତ ରୋମ ଦେବସଂଘ; ତୁମ ପାଦରେଖାମାନେ ବିଦ୍ୟାଧର। ହେ ଦେବ, ବେଦମାନେ ଅଙ୍ଗସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ—ତୁମ ସନ୍ଧିସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ମହାବାହୁ ପରି ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 29

वराहभूतं धरणीधरस्ते नृसिंहरूपं च सदा करालम् । पश्याम ते वाजिशिरस्तथोच्चैस्त्रिविक्रमे यच्च तदाप्रमेयम्

ହେ ପ୍ରଭୁ! ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ବରାହ; ଆପଣଙ୍କ ସଦା ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନୃସିଂହ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚ, ଉଦାତ୍ତ ବାଜିଶିର (ହୟଗ୍ରୀବ) ସ୍ୱରୂପକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛୁ, ଏବଂ ତ୍ରିବିକ୍ରମରୂପେ ଆପଣଙ୍କ ସେଇ ଅପ୍ରମେୟ ପଦବିହାରକୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 30

अमी समुद्रास्तव देव देहे मौर्वालयः शैलधरास्तथामी । इमाश्च गङ्गाप्रमुखाः स्रवन्त्यो द्वीपाण्यशेषाणि वनादिदेशाः

ହେ ଦେବ! ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ଏହି ସମୁଦ୍ରମାନେ, ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀମାନେ ଓ ଶିଖରଧାରୀ ଗିରିମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା-ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରବାହିତ ନଦୀମାନେ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ, ବନ ଓ ଦେଶ-ପ୍ରଦେଶ—ସବୁକିଛି ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 31

स्तुवन्ति चेमे मुनयस्तवेश देहे स्थितास्त्वन्महिमानमग्र्यम् । त्वामीशितारं जगतामनन्तं यजन्ति यज्ञैः किल यज्ञिनोऽमी

ହେ ଈଶ! ଦେହରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଏହି ମୁନିମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମାକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନନ୍ତ ନିୟନ୍ତା—ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଯଜମାନମାନେ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ପୂଜନ କରନ୍ତି।

Verse 32

त्वत्तोहि सौम्यं जगतीह किंचित्त्वत्तो न रौद्रं च समस्तमूर्ते । त्वत्तो न शीतं च न केशवोष्णं सर्वस्वरूपातिशयी त्वमेव

ହେ ସମସ୍ତମୂର୍ତ୍ତେ! ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ସୌମ୍ୟ, ସେ ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ; ଏବଂ ଯାହା ରୌଦ୍ର, ସେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ। ହେ କେଶବ! ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଆପଣଠାରୁ ପୃଥକ୍ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ—ସର୍ବରୂପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସବୁକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆପଣ ହିଁ।

Verse 33

प्रसीद सर्वेश्वर सर्वभूत सनातनात्मपरमेश्वरेश । त्वन्मायया मोहितमानसाभिर्यत्तेऽपराद्धं तदिदं क्षमस्व

ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ସର୍ବଭୂତର ସନାତନ ଆତ୍ମା, ପରମେଶ୍ୱରାଧୀଶ! ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ମନେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଥାଉ—କୃପାକରି ସେ ସବୁକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।

Verse 34

किं वापराद्धं तव देवदेव यन्मायया नो हृदयं तवापि । मायाभिशङ्किप्रणतार्तिहन्तर्मनो हि नो विह्वलतामुपैति

ହେ ଦେବଦେବ! ତୁମର କି ଅପରାଧ ହୋଇପାରେ? ତୁମ ମାୟାରେ ଆମ ହୃଦୟ ତୁମଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବିମୁଖ ହୁଏ। ହେ ଶରଣାଗତାର୍ତ୍ତିହର! ଏହି ମାୟାଭୟରେ ଆମ ମନ ସତ୍ୟେ ବିହ୍ୱଳ ହୁଏ।

Verse 35

न तेऽपराद्धं यदि तेऽपराद्धमस्माभिरुन्मार्गविवर्तिनीभिः । तत्क्षम्यतां सृष्टिकृतस्तवैव देवापराधः सृजतो विवेकम्

ତୁମକୁ ପ୍ରକୃତରେ ଅପରାଧ ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ; ତଥାପି ଆମେ କୁମାର୍ଗଗାମୀ ହୋଇ ତୁମ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରିଥାଉ, ତେବେ ତାହା କ୍ଷମା କର। ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା! ଏହି ‘ଦେବାପରାଧ’ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିରେ ଦେଇଥିବା ବିବେକ ସହିତ ଜଡିତ।

Verse 36

नमो नमस्ते गोविन्द नारायण जनार्दन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

ଗୋବିନ୍ଦ, ନାରାୟଣ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ତୁମ ନାମସ୍ମରଣରେ ଆମ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଃଶେଷ ନଶିଯାଉ।

Verse 37

नमोऽनन्त नमस्तुभ्यं विश्वात्मन्विश्वभावन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

ହେ ଅନନ୍ତ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ୍, ବିଶ୍ୱଭାବନ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମ ନାମସ୍ମରଣରେ ଆମ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଃଶେଷ ନଶିଯାଉ।

Verse 38

वरेण्य यज्ञपुरुष प्रजापालन वामन । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

ହେ ବରେଣ୍ୟ, ହେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ, ହେ ପ୍ରଜାପାଳକ ବାମନ! ତୁମ ନାମସ୍ମରଣରେ ଆମ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଃଶେଷ ନଶିଯାଉ।

Verse 39

नमोऽस्तु तेऽब्जनाभाय प्रजापतिकृते हर । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

ହେ ପଦ୍ମନାଭ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନକାରୀ ହରି! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣଙ୍କ ନାମସ୍ମରଣରେ ଆମ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଃଶେଷ ନଶିଯାଉ।

Verse 40

संसारार्णवपोताय नमस्तुभ्यमधोक्षज । त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु

ହେ ଅଧୋକ୍ଷଜ, ସଂସାର-ସମୁଦ୍ର ପାର କରାଉଥିବା ନୌକାସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣଙ୍କ ନାମସ୍ମରଣରେ ଆମ ପାପ ସବୁ ନିଃଶେଷ ନଶିଯାଉ।

Verse 41

नमः परस्मै श्रीशाय वासुदेवाय वेधसे । स्वेच्छया गुणयुक्ताय सर्गस्थित्यन्तकारिणे

ପରମ ଶ୍ରୀଶ, ବାସୁଦେବ, ସର୍ବବିଧାତା ବେଧସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଯିଏ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଗୁଣ ଧାରଣ କରି ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ କରନ୍ତି।

Verse 42

उपसंहर विश्वात्मन्रूपमेतत्सनातनम् । वर्धमानं न नो द्रष्टुं समर्थं चक्षुरीश्वर

ହେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ୍ ଈଶ୍ୱର, ଏହି ସନାତନ ରୂପକୁ ଉପସଂହାର କରନ୍ତୁ। ଏହା ବଢ଼ିଚାଲିଛି; ଆମ ଚକ୍ଷୁ ଏହାକୁ ଦେଖିବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।

Verse 43

प्रलयाग्निसहस्रस्य समा दीप्तिस्तवाच्युत । प्रमाणेन दिशो भूमिर्गगनं च समावृतम्

ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ପ୍ରଳୟକାଳର ସହସ୍ର ଅଗ୍ନି ସମାନ। ତାହାର ଅପାର ପ୍ରମାଣରେ ଦିଗମାନ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ଆବୃତ ହୋଇଯାଇଛି।

Verse 44

न विद्मः कुत्र वर्तामो भवान्नाथोपलक्ष्यते । सर्वं जगदिऐकस्थं पिण्डितं लक्षयामहे

ଆମେ କେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛୁ ଜାଣୁନାହିଁ; ହେ ନାଥ, କେବଳ ଆପଣ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଉଛନ୍ତି। ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଏକେ ସ୍ଥାନରେ, ଯେନ ପିଣ୍ଡ ଭଳି ସଂକୁଚିତ, ଆମେ ଦେଖୁଛୁ।

Verse 45

किं वर्णयामो रूपं ते किं प्रमाणमिदं हरे । माहात्म्यं किं नु ते देव यज्जिह्वाया न गोचरे

ହେ ହରେ, ଆପଣଙ୍କ ରୂପକୁ ଆମେ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବୁ, ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରମାଣ ତାହାକୁ ମାପିପାରିବ? ହେ ଦେବ, ଜିହ୍ୱା (ବାଣୀ)ର ଗୋଚରରେ ନ ଆସୁଥିବା ଆପଣଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ କିପରି କହିବୁ?

Verse 46

वक्तारो वायुतेनापि बुद्धीनामयुतायुतैः । गुणनिर्वर्णनं नाथ कर्तुं तव न शक्यते

ହେ ନାଥ, ବାୟୁମାନଙ୍କ ପରି ଅସଂଖ୍ୟ ବକ୍ତା ଥାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି କୋଟିକୋଟି ହେଉ, ତଥାପି ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 47

तदेतद्दर्शितं रूपं प्रसादः परमः कृतः । छन्दतो जगतामीश तदेतदुपसंहर

ଏହି ରୂପଟି ଆପଣ ଦର୍ଶାଇଲେ—ଆପଣ ପରମ ପ୍ରସାଦ କଲେ। ଏବେ, ହେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି (ପ୍ରକଟ ରୂପ)କୁ ଉପସଂହାର କରନ୍ତୁ।

Verse 48

मार्कण्डेय उवाच । इत्येवं संस्तुतस्ताभिरप्सरोभिर्जनार्दनः । दिव्यज्ञानोपपन्नानां तासां प्रत्यक्षमीश्वरः

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବେ ସେହି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜନାର୍ଦନ ଈଶ୍ୱର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 49

विवेश सर्वभूतानि स्वैरंशैर्भूतभावनः । तं दृष्ट्वा सर्वभूतेषु लीयमानमधोक्षजम्

ସର୍ବଭୂତପୋଷକ ଭଗବାନ୍ ନିଜ ନିଜ ଅଂଶଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସର୍ବଭୂତରେ ଲୀନ ହେଉଥିବା ସେହି ଅଧୋକ୍ଷଜଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 50

विस्मयं परमं चक्रुः समस्ता देवयोषितः । स च सर्वेश्वरः शैलान्पादपान्सागरान्भुवम्

ସମସ୍ତ ଦେବୟୋଷିତମାନେ ପରମ ବିସ୍ମୟ କଲେ। ଏବଂ ସେହି ସର୍ବେଶ୍ୱର—ଯିଏ ପର୍ବତ, ବୃକ୍ଷ, ସାଗର ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ବିଶ୍ୱକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଲୟ କରିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 51

जलमग्निं तथा वायुमाकाशं च विवेश ह । काले दिक्ष्वथ सर्वात्म ह्यात्मनश्चान्यथापि च

ସେହି ସର୍ବାତ୍ମା ଜଳରେ, ଅଗ୍ନିରେ, ବାୟୁରେ ଓ ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି କାଳରେ ଓ ଦିଗମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ—ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ରୂପେ ଏବଂ ନିଜର ଅନ୍ୟ ଭାବମାନେ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 52

आत्मरूपस्थितं स्वेन महिम्ना भावयञ्जगत् । देवदानवरक्षांसि यक्षीविद्याधरोरगाः

ସେ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି, ନିଜସ୍ୱ ମହିମାଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶ କରି ଧାରଣ କଲେ—ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷିଣୀ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ନାଗମାନେ ସମସ୍ତେ ତାହାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 53

मनुष्यपशुकीटादिमृगपश्वन्तरिक्षगाः । येऽन्तरिक्षे तथा भूमौ दिवि ये च जलाश्रयाः

ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, କୀଟ ଆଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ; ମୃଗପଶୁ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗାମୀ ସତ୍ତା; ଯେମାନେ ଆକାଶରେ, ଯେମାନେ ଭୂମିରେ, ଯେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଏବଂ ଯେମାନେ ଜଳାଶ୍ରୟୀ—ସମସ୍ତେ ତାହାରେ ହିଁ ଲୀନ ହେଲେ।

Verse 54

तान्विवेश स विश्वात्मा पुनस्तद्रूपमास्थितः । नरेण सार्धं यत्ताभिर्दृष्टपूर्वमरिन्दम

ସେଇ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପୁନଃ ସେହି ରୂପ ଧାରଣ କରି—ହେ ଅରିନ୍ଦମ—ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଖିଥିଲେ, ସେପରି ନର ସହ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 55

ताः परं विस्मयं जग्मुः सर्वास्त्रिदशयोषितः । प्रणेमुः साध्वसात्पाण्डुवदना नृपसत्तम

ସମସ୍ତ ଦେବାଙ୍ଗନା ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଲେ; ଭୟ-ଭକ୍ତିରେ ମୁଖ ପାଣ୍ଡୁ ହୋଇ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ—ସେମାନେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 56

नारायणोऽपि भगवानाह तास्त्रिदशाङ्गनाः

ତେବେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ସେହି ଦେବାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

Verse 57

नारायण उवाच । नीयतामुर्वशी भद्रा यत्रासौ त्रिदशेश्वरः । भवतीनां हितार्थाय सर्वभूतेष्वसाविति

ନାରାୟଣ କହିଲେ—‘ଭଦ୍ରା ଉର୍ବଶୀକୁ ସେଠାକୁ ନେଇଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି। ତୁମ ହିତାର୍ଥେ ଜାଣ—ସେ ସର୍ବଭୂତରେ ଅବସ୍ଥିତ।’

Verse 58

ज्ञानमुत्पादितं भूयो लयं भूतेषु कुर्वता । तद्गच्छध्वं समस्तोऽयं भूतग्रामो मदंशकः

‘ପୁନର୍ବାର ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଏବଂ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୟ ସାଧିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ତୁମେ ଯାଅ; ଏହି ସମଗ୍ର ଭୂତଗ୍ରାମ ମୋର ଅଂଶ ଅଟେ।’

Verse 59

अहमद्यात्मभूतस्य वासुदेवस्य योगिनः । अस्मात्परतरं नास्ति योऽनन्तः परिपथ्यते

ମୁଁ ଯୋଗୀ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଅନ୍ତରାତ୍ମା; ଏହାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କିଛି ନାହିଁ—ଯିଏ ଅନନ୍ତ, ସେଇ ପରମ ଆଶ୍ରୟରୂପେ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ।

Verse 60

तमजं सर्वभूतेशं जानीत परमं पदम् । अहं भवत्यो देवाश्च मनुष्याः पशवश्च ये । एतत्सर्वमनन्तस्य वासुदेवस्य वै कृतम्

ସେଇ ଅଜ, ସର୍ବଭୂତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପରମ ପଦ ଭାବେ ଜାଣ। ମୁଁ, ତୁମେ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ, ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁ—ଏ ସବୁ ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ କୃତି।

Verse 61

एवं ज्ञात्वा समं सर्वं सदेवासुरमानुषम् । सपश्वादिगुणं चैव द्रष्टव्यं त्रिदशाङ्गनाः

ଏପରି ଜାଣି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ—ଦେବ, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ ଆଦି ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣସହ; ହେ ତ୍ରିଦଶାଙ୍ଗନାମାନେ, ଏଭଳି ଦେଖିବା ଉଚିତ।

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्तास्तेन देवेन समस्तास्ताः सुरस्त्रियः । प्रणम्य तौ समदनाः सवसन्ताश्च पार्थिव

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଦେବତା ଏପରି କହିବା ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ସୁରସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗର୍ବ ଶାନ୍ତ କରି, ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 63

आदाय चोर्वशीं भूयो देवराजमुपागताः । आचख्युश्च यथावृत्तं देवराजाय तत्तथा

ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ସହିତ ନେଇ ସେମାନେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ସମସ୍ତ କଥା ଦେବରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 64

मार्कण्डेय उवाच । तथा त्वमपि राजेन्द्र सर्वभूतेषु केशवम् । चिन्तयन्समतां गच्छ समतैव हि मुक्तये

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭୂତରେ କେଶବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରି ସମତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅ; ସମତା ହିଁ ମୋକ୍ଷର କାରଣ।

Verse 65

राजन्नेवं विशेषेण भूतेषु परमेश्वरम् । वासुदेव कथं दोषांल्लोभादीन्न प्रहास्यसि

ହେ ରାଜନ୍! ତୁମେ ଏଭଳି ବିଶେଷ ଭାବେ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମେଶ୍ୱର ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଲୋଭାଦି ଦୋଷକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ ନ କରିବ?

Verse 66

सर्वभूतानि गोविन्दाद्यदा नान्यानि भूपते । तदा वैरादयो भावाः क्रियतां न तु पुत्रक

ହେ ଭୂପତେ! ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଗୋବିନ୍ଦଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ ବୋଲି ବୁଝାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ବୈର ଆଦି ଭାବ କେବେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ହେ ପୁତ୍ରକ!

Verse 67

इति पश्य जगत्सर्वं वासुदेवात्मकं नृप । एतदेव हि कृष्णेन रूपमाविष्कृतं नृप

ହେ ନୃପ! ଏଭଳି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ବାସୁଦେବାତ୍ମକ ବୋଲି ଦେଖ; ହେ ରାଜା, ଏହି ସତ୍ୟରୂପକୁ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

Verse 68

परमेश्वरेति यद्रूपं तदेतत्कथितं तव । जन्मादिभावरहितं तद्विष्णोः परमं पदम्

‘ପରମେଶ୍ୱର’ ବୋଲି ଯେ ତତ୍ତ୍ୱରୂପ କୁହାଯାଏ, ସେଇ ରୂପ ତୁମକୁ କଥିତ ହେଲା; ତାହା ଜନ୍ମାଦି ଭାବରହିତ—ସେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦ।

Verse 69

संक्षेपेणाथ भूपाल श्रूयतां यद्वदामि ते । यन्मतं पुरुषः कृत्वा परं निर्वाणमृच्छति

ହେ ଭୂପାଳ! ସଂକ୍ଷେପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହୁଛି ଶୁଣ; ଏହି ମତ ଧାରଣ କଲେ ପୁରୁଷ ପରମ ନିର୍ବାଣ ପାଏ।

Verse 70

सर्वो विष्णुसमासो हि भावाभावौ च तन्मयौ । सदसत्सर्वमीशोऽसौ महादेवः परं पदम्

ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁର ସାର; ଭାବ ଓ ଅଭାବ ଉଭୟ ତାହାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସତ୍-ଅସତ୍ ସବୁର ଈଶ୍ୱର ସେ; ସେଇ ମହାଦେବ ପରମ ପଦ।

Verse 71

भवजलधिगतानां द्वन्द्ववाताहतानां सुतदुहितृकलत्रत्राणभारार्दितानाम् । विषमविषयतोये मज्जतामप्लवानां भवति शरणमेको विष्णुपोतो नराणाम्

ସଂସାର-ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ-ବାତରେ ଆହତ, ପୁତ୍ର-କନ୍ୟା ଓ ପତ୍ନୀର ରକ୍ଷାଭାରେ ଦବିତ—ବିଷୟ-ରୂପ ବିଷମ ଜଳରେ ନୌକା ବିନା ଡୁବୁଥିବା ନରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ ହେଉଛି: ବିଷ୍ଣୁ-ରୂପ ପୋତ।

Verse 193

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ—ଗ୍ରନ୍ଥର ବିଭାଗ।